Sancti Thomae de Aquino, Summa theologiae I-II, quaestiones 71-89

la · official · sha256:5c61b9149b1b60b466ecf24eabca832cb2a2be1c14c52c57fdc4620f52099e96LA

Ad primum ergo dicendum quod illa tria non contrariantur virtuti secundum idem, sed peccatum quidem contrariatur secundum quod virtus est operativa boni; malitia autem secundum quod est bonitas quaedam; vitium autem proprie secundum quod est virtus.

Referencing norms: Q71A1Ad1, assert-h869b2e47da28e2e59f22eb41fda3d8261d351ec8d294f2b4f0382181b19492a2

la · official · sha256:465579458d8ccfe53e754a3cf88b0ff6aadb5646de68e6384ce60b93dccb2f28LA

Ad secundum dicendum quod virtus non solum importat perfectionem potentiae quae est principium agendi, sed etiam importat debitam dispositionem eius cuius est virtus, et hoc ideo quia unumquodque operatur secundum quod actu est. Requiritur ergo quod aliquid sit in se bene dispositum, quod debet esse boni operativum. Et secundum hoc virtuti vitium opponitur.

Referencing norms: Q71A1Ad2, assert-h1ebd29551a2baed912017e5a6ad8ea9129c59758610a9f8baad9b9e82a7624b9

la · official · sha256:d5e10caec3086c40f892cfd9635aac470c4101abc59ed353f1943f6addaf3a83LA

Ad tertium dicendum quod, sicut Tullius dicit, in IV de Tusculanis quaest., morbi et aegrotationes partes sunt vitiositatis, in corporibus enim morbum appellant totius corporis corruptionem, puta febrem vel aliquid huiusmodi; aegrotationem vero, morbum cum imbecillitate; vitium autem, cum partes corporis inter se dissident. Et quamvis in corpore quandoque sit morbus sine aegrotatione, puta cum aliquis est interius male dispositus, non tamen exterius praepeditur a solitis operationibus; in animo tamen, ut ipse dicit, haec duo non possunt nisi cogitatione secerni. Necesse est enim quod quandocumque aliquis interius est male dispositus, habens inordinatum affectum, quod ex hoc imbecillis reddatur ad debitas operationes exercendas, quia unaquaeque arbor ex suo fructu cognoscitur, idest homo ex opere, ut dicitur Matth. XII. Sed vitium animi, ut Tullius ibidem dicit, est habitus aut affectio animi in tota vita inconstans, et a seipsa dissentiens. Quod quidem invenitur etiam absque morbo vel aegrotatione, ut puta cum aliquis ex infirmitate vel ex passione peccat. Unde in plus se habet vitium quam aegrotatio vel morbus, sicut etiam virtus in plus se habet quam sanitas, nam sanitas etiam quaedam virtus ponitur in VII Physic. Et ideo virtuti convenientius opponitur vitium quam aegrotatio vel morbus.

Referencing norms: Q71A1Ad3, assert-h6036bc84aadc3838b0cb2956deb412a23df0a0623160c60e6986c3e1cf71d312

la · official · sha256:1a5efa67064fedd90dfdf4915a82522609e96764d44095dc6d3c792418fa305cLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod vitium non contrarietur virtuti. Uni enim unum est contrarium, ut probatur in X Metaphys. Sed virtuti contrariantur peccatum et malitia. Non ergo contrariatur ei vitium, quia vitium dicitur etiam si sit indebita dispositio membrorum corporalium, vel quarumcumque rerum.

Referencing norms: Q71A1Obiectio1, assert-h1b19799357aef943b41e01de429bdb8d2fcee378237bf043a3c559c9e48315de, assert-h4f7887a2543ad2de657bbb0d663bc9308c4bed7200628b9d14707c9b6c7572fe

la · official · sha256:23f7b27e96910f22bc000485bd6d3bef4ba7e33e68ac54c87e5a99c6dbf2353fLA

Praeterea, virtus nominat quandam perfectionem potentiae. Sed vitium nihil nominat ad potentiam pertinens. Ergo vitium non contrariatur virtuti.

Referencing norms: Q71A1Obiectio2, assert-h4ab719b7b502c1d93e3635427f15451204ca9db4fd906a3fb148d9890dd43dac, assert-hcfe37a8afbe0700473416ad8cfa7bbe2adedc49ffdf80e135251d3ae5d3d42e0

la · official · sha256:d952c1def8a6825805eb5b4e911fab2cb8769e8599ece2449ac4d36fd888bca8LA

Praeterea, Tullius dicit, in IV de Tusculanis quaest., quod virtus est quaedam sanitas animae. Sanitati autem opponitur aegritudo vel morbus, magis quam vitium. Ergo virtuti non contrariatur vitium.

Referencing norms: Q71A1Obiectio3, assert-h5c438b1136620e9933d3f23aaef762668424d9b6eb9f9ab4ce7585e3906b0ff3

la · official · sha256:cf840f50f72f1022b099bd0c7f39e0280a06814d8870b7872e7c3bb71ad3caf8LA

Respondeo dicendum quod circa virtutem duo possumus considerare, scilicet ipsam essentiam virtutis; et id ad quod est virtus. In essentia quidem virtutis aliquid considerari potest directe; et aliquid ex consequenti. Directe quidem virtus importat dispositionem quandam alicuius convenienter se habentis secundum modum suae naturae, unde philosophus dicit, in VII Physic. quod virtus est dispositio perfecti ad optimum; dico autem perfecti, quod est dispositum secundum naturam. Ex consequenti autem sequitur quod virtus sit bonitas quaedam, in hoc enim consistit uniuscuiusque rei bonitas, quod convenienter se habeat secundum modum suae naturae. Id autem ad quod virtus ordinatur, est actus bonus, ut ex supradictis patet. Secundum hoc igitur tria inveniuntur opponi virtuti. Quorum unum est peccatum, quod opponitur sibi ex parte eius ad quod virtus ordinatur, nam peccatum proprie nominat actum inordinatum, sicut actus virtutis est actus ordinatus et debitus. Secundum autem quod ad rationem virtutis consequitur quod sit bonitas quaedam, opponitur virtuti malitia. Sed secundum id quod directe est de ratione virtutis, opponitur virtuti vitium, vitium enim uniuscuiusque rei esse videtur quod non sit disposita secundum quod convenit suae naturae. Unde Augustinus dicit, in III de Lib. Arb., quod perfectioni naturae deesse perspexeris, id voca vitium.

Referencing norms: Q71A1Respondeo, ViceOpposedVirtue, assert-h3dccdf6c233e7b05642b9a361ff3637e8c8204398e3a889fe93d3d6be0eff891

la · official · sha256:ca3aadbf7e4f50e295e67b74b0ccdbef1b6d245303417a0588c8a45d1659062bLA

Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro de perfectione iustitiae, quod vitium est qualitas secundum quam malus est animus. Virtus autem est qualitas quae facit bonum habentem, ut ex supradictis patet. Ergo vitium contrariatur virtuti.

Referencing norms: assert-hd5598f57c67afe9fefa5f011a76ef022840fb301202aadc5d5d209c5b2b07beb

la · official · sha256:762e37fb955fab2825bd69c9cdb8ae8a1ad65e921f8a2bba95f4aebfbb64ede8LA

Ad primum ergo dicendum quod virtutes, etsi non causentur a natura secundum suum esse perfectum, tamen inclinant ad id quod est secundum naturam, idest secundum ordinem rationis, dicit enim Tullius, in sua rhetorica, quod virtus est habitus in modum naturae rationi consentaneus. Et hoc modo virtus dicitur esse secundum naturam, et per contrarium intelligitur quod vitium sit contra naturam.

Referencing norms: Q71A2Ad1, assert-hf3701a6c2d698a00223cd8d28caea56809e8b97555dd701c31fc0533d7b04f40

la · official · sha256:d70ebdb37a3c15c7c84324feb21f3269adee1387f015ffff5fb53933a2c5ae2dLA

Ad secundum dicendum quod philosophus ibi loquitur de his quae sunt contra naturam, secundum quod esse contra naturam opponitur ei quod est esse a natura, non autem secundum quod esse contra naturam opponitur ei quod est esse secundum naturam, eo modo quo virtutes dicuntur esse secundum naturam, inquantum inclinant ad id quod naturae convenit.

Referencing norms: Q71A2Ad2, assert-ha759340a2ebd06f67c7bdfc981c20723c3ac015351036c7f78fbedf743f1e820

la · official · sha256:b9a2fa836d1f9916f9e4fc97da41f3de40d337283af8f76002951e94b75df9a4LA

Ad tertium dicendum quod in homine est duplex natura, scilicet rationalis et sensitiva. Et quia per operationem sensus homo pervenit ad actus rationis, ideo plures sequuntur inclinationes naturae sensitivae quam ordinem rationis, plures enim sunt qui assequuntur principium rei, quam qui ad consummationem perveniunt. Ex hoc autem vitia et peccata in hominibus proveniunt, quod sequuntur inclinationem naturae sensitivae contra ordinem rationis.

Referencing norms: Q71A2Ad3, assert-he30592a28af5dd8bd01a856c6b69a68534f6de35bfa7ccf1cb769b3e35844fd9

la · official · sha256:1a557afe7e84eb0e438d2779f873fdb522cb19466d602a18b063f0ce88423e3bLA

Ad quartum dicendum quod quidquid est contra rationem artificiati, est etiam contra naturam artis, qua artificiatum producitur. Lex autem aeterna comparatur ad ordinem rationis humanae sicut ars ad artificiatum. Unde eiusdem rationis est quod vitium et peccatum sit contra ordinem rationis humanae, et quod sit contra legem aeternam. Unde Augustinus dicit, in III de Lib. Arb., quod a Deo habent omnes naturae quod naturae sunt, et intantum sunt vitiosae, inquantum ab eius, qua factae sunt, arte discedunt.

Referencing norms: Q71A2Ad4, assert-hbfad427b572ca039969309d12f199193e0e92d5ed37e0c7547ac5345fa465af7

la · official · sha256:00ec0334c74a33485073cee78afd9d8013a6a63c4dfaf757245b77409e019cb9LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod vitium non sit contra naturam. Vitium enim contrariatur virtuti, ut dictum est. Sed virtutes non sunt in nobis a natura, sed causantur in nobis per infusionem aut ab assuetudine, ut dictum est. Ergo vitia non sunt contra naturam.

Referencing norms: Q71A2Obiectio1, assert-h14ed3416b63895c96feff3321519c5502dd3a049c4b8a1bf40774ee7ddc84282, assert-hb508571e6174b7ee0fce04b337cd30b4f20595ace5f5dfdca01864d75e3101ae

la · official · sha256:35399533ce91dac1262d0a97df7dc83c938f01917e3f06c20775ccb5bab94b51LA

Praeterea, ea quae sunt contra naturam, non possunt assuefieri, sicut lapis nunquam assuescit ferri sursum, ut dicitur in II Ethic. Sed aliqui assuefiunt ad vitia. Ergo vitia non sunt contra naturam.

Referencing norms: Q71A2Obiectio2, assert-h23110482741c28c93a68ab90020af6fc9288246ededf4f95016a2c9208547a19, assert-hd0380e865d7f17a876ae86b7fc4863dc1334ace5178f842594673bda49b5afad

la · official · sha256:9631af7fb8038134749813fdf0c53e5200abc910420de75c285e1d849063388aLA

Praeterea, nihil quod est contra naturam, invenitur in habentibus illam naturam ut in pluribus. Sed vitia inveniuntur in hominibus ut in pluribus, quia, sicut dicitur Matth. VII, lata est via quae ducit ad perditionem, et multi vadunt per eam. Ergo vitium non est contra naturam.

Referencing norms: Q71A2Obiectio3, assert-h206f1d02976a4bba3d4cc47ebfb8ae97c7749d20d07d84b81c125df06723e6d6, assert-hd9554d13377eac8f397a10e5614e78b6cad1509f907484cdbe35ba1e8ae2ea3c

la · official · sha256:82cc01a26ca6dee17840dcf86657c92bb8e9c0f936c1d05a9311a77be50ed636LA

Praeterea, peccatum comparatur ad vitium sicut actus ad habitum, ut ex supradictis patet. Sed peccatum definitur esse dictum vel factum vel concupitum contra legem Dei; ut patet per Augustinum, XXII contra Faustum. Lex autem Dei est supra naturam. Magis ergo dicendum est quod vitium sit contra legem, quam sit contra naturam.

Referencing norms: Q71A2Obiectio4, assert-h21f321719e55538c8f296a57fb050f9369f1bb89b4cda875e17aeb6a384ee8de, assert-h596a061ab13408a553b8af85983cd0fe07605357b1e5178b459c95066bbbb90b

la · official · sha256:a5df4786b32e01ccd5c7b5fbb0f3781518e80f127db94e46732db0392f6b7b21LA

Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, vitium virtuti contrariatur. Virtus autem uniuscuiusque rei consistit in hoc quod sit bene disposita secundum convenientiam suae naturae, ut supra dictum est. Unde oportet quod in qualibet re vitium dicatur ex hoc quod est disposita contra id quod convenit naturae. Unde et de hoc unaquaeque res vituperatur, a vitio autem nomen vituperationis tractum creditur, ut Augustinus dicit, in III de Lib. Arb. Sed considerandum est quod natura uniuscuiusque rei potissime est forma secundum quam res speciem sortitur. Homo autem in specie constituitur per animam rationalem. Et ideo id quod est contra ordinem rationis, proprie est contra naturam hominis inquantum est homo; quod autem est secundum rationem, est secundum naturam hominis inquantum est homo. Bonum autem hominis est secundum rationem esse, et malum hominis est praeter rationem esse, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Unde virtus humana, quae hominem facit bonum, et opus ipsius bonum reddit, intantum est secundum naturam hominis, inquantum convenit rationi, vitium autem intantum est contra naturam hominis, inquantum est contra ordinem rationis.

Referencing norms: Q71A2Respondeo, assert-h9f08c82f87ed440214c41e17b7eba0c63744e03df7c16de266a5eaf855887c81

la · official · sha256:a8e54bd59be5d23bdb0f958f2bfaf4f5b3b523d73e5e2ee079148d0a96b550e3LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, in III de Lib. Arb., omne vitium, eo ipso quod vitium est, contra naturam est.

Referencing norms: assert-h298c5f1862fa9d14e9839583434a8b86e7cab4fd018bdf7c17a8d1c14a212f73

la · official · sha256:d2baba86dda6962dcd2f73d892a031f2eb573acb52444f21587bd24ef785b65fLA

Ad primum ergo dicendum quod nihil prohibet aliquid esse simpliciter altero potius, quod tamen secundum quid ab eo deficit. Simpliciter enim potius iudicatur quod praeeminet quantum ad id quod per se consideratur in utroque, secundum quid autem quod praeeminet secundum id quod per accidens se habet ad utrumque. Ostensum est autem ex ipsa ratione actus et habitus, quod actus est potior in bonitate et malitia quam habitus. Quod autem habitus sit diuturnior quam actus, accidit ex eo quod utrumque invenitur in tali natura quae non potest semper agere, et cuius actio est in motu transeunte. Unde simpliciter actus est potior tam in bonitate quam in malitia, sed habitus est potior secundum quid.

Referencing norms: Q71A3Ad1, assert-hdf4f8c5a8f3a9ae560be0ce1702dcb7397d5c16c9153a0b90e81e8a5ea06bbec

la · official · sha256:6cf5555c58cd3df2e3df2b6501c3dedd04d4e08d7b57f36e007303e0562fb250LA

Ad secundum dicendum quod habitus non est simpliciter plures actus, sed secundum quid, idest virtute. Unde ex hoc non potest concludi quod habitus sit simpliciter potior in bonitate vel malitia quam actus.

Referencing norms: Q71A3Ad2, assert-h1c5c56e2ce9def3ecae499bcf6938903aa0341a4d77186f46289afa2bf7302e9

la · official · sha256:8b1f09d9643ca64125c40bd76e452b90cce4edb283fbf4066e9b49fadabae839LA

Ad tertium dicendum quod habitus est causa actus in genere causae efficientis, sed actus est causa habitus in genere causae finalis, secundum quam consideratur ratio boni et mali. Et ideo in bonitate et malitia actus praeeminet habitui.

Referencing norms: Q71A3Ad3, assert-h02377209c477a590f2dae76906d877f84aa65feb4573dc047f98445fb482a038

la · official · sha256:e72f2f0a4559e93935d9ed10bafe384b8344c5b0cd08c7e6a24ee79040ec3cd5LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod vitium, idest habitus malus sit peius quam peccatum, idest actus malus. Sicut enim bonum quod est diuturnius, est melius; ita malum quod est diuturnius, est peius. Sed habitus vitiosus est diuturnior quam actus vitiosi, qui statim transeunt. Ergo habitus vitiosus est peior quam actus vitiosus.

Referencing norms: Q71A3Obiectio1, assert-hd1ef52bd44168f43b2882e66f6e67feaa93a6ee866a6ff3a2c78b55e3abeea66, assert-heea2bef9fea1144dcde76e14b2ad89600df2315376c1316a938cfec71a1e4a2b

la · official · sha256:bd5e99f8e04fffabef1ac4297cd873299d104274b8cdd78c66ed3238fe4c81f6LA

Praeterea, plura mala sunt magis fugienda quam unum malum. Sed habitus malus virtualiter est causa multorum malorum actuum. Ergo habitus vitiosus est peior quam actus vitiosus.

Referencing norms: Q71A3Obiectio2, assert-h8705fd9efdc3b137260d2ffafade6a3f25b538d2cbfd2f5eac4505a76973065b, assert-hccf0ac8e745758a093acac7371f282d887c80c4c138fe810bdf1bb5408ef9f35

la · official · sha256:8c1c45e5bbbb409421afb8f45477f6a0685251e027192355e8887d177f4f8b35LA

Praeterea, causa est potior quam effectus. Sed habitus perficit actum tam in bonitate quam in malitia. Ergo habitus est potior actu et in bonitate et in malitia.

Referencing norms: Q71A3Obiectio3, assert-hd56fe0f32dd912c3c5d7f93294785f849871e9dd26cd009686b5f2aa5bbd7a4b, assert-hec21160d4d465d76e2ea51be784d5d2adb21bb668c484cc6a364b28396d967f3

la · official · sha256:961b375a9f615c158fba71396f2cdf17a1a1055d00a5bbb804d4a19698d11a7aLA

Respondeo dicendum quod habitus medio modo se habet inter potentiam et actum. Manifestum est autem quod actus in bono et in malo praeeminet potentiae, ut dicitur in IX Metaphys., melius est enim bene agere quam posse bene agere; et similiter vituperabilius est male agere quam posse male agere. Unde etiam sequitur quod habitus in bonitate et in malitia medium gradum obtineat inter potentiam et actum, ut scilicet, sicut habitus bonus vel malus praeeminet in bonitate vel malitia potentiae, ita etiam subdatur actui. Quod etiam ex hoc apparet, quod habitus non dicitur bonus vel malus nisi ex hoc quod inclinat ad actum bonum vel malum. Unde propter bonitatem vel malitiam actus, dicitur habitus bonus vel malus. Et sic potior est actus in bonitate vel malitia quam habitus, quia propter quod unumquodque tale, et illud magis est.

Referencing norms: Q71A3Respondeo, assert-h9f623d444d64228721c9b76c18749b9c95924d1208ac92ebdb661bffb7b640a9

la · official · sha256:3f16338b3b3d947212220301c2d3ad514faddbf54eb64841d3a23d48815e684dLA

Sed contra, pro actu vitioso aliquis iuste punitur, non autem pro habitu vitioso, si non procedat ad actum. Ergo actus vitiosus est peior quam habitus vitiosus.

Referencing norms: assert-hece228f89e1e9f068170f5555c302a0f1b856077f8fa81368560cd58fcae7229

la · official · sha256:a3248a2750426870f9aef6241cc37b4575e0c1ab935594c4684ac67c24fbd669LA

Ad primum ergo dicendum quod peccatum non contrariatur virtuti secundum se, sed secundum suum actum. Et ideo peccatum non potest simul esse cum actu virtutis, potest tamen simul esse cum habitu.

Referencing norms: Q71A4Ad1, assert-h329e9787c93ff9550a4e76f7145aa451b047aae7d318ea08f8ee0fc2177aa008

la · official · sha256:ee5859861f815492557d92c503d2942555560ec76bad4a580b294713b51a1287LA

Ad secundum dicendum quod vitium directe contrariatur virtuti, sicut et peccatum actui virtuoso. Et ideo vitium excludit virtutem, sicut peccatum excludit actum virtutis.

Referencing norms: Q71A4Ad2, assert-h47c805470d456c6ee2ee82985aff3103afa93438aa1d5edd925c449f2f188ce8

la · official · sha256:6937744ebaeb64cfcb9bfa4941e7fe27f59c31cc04656939f454ff78d281ba93LA

Ad tertium dicendum quod virtutes naturales agunt ex necessitate, et ideo, integra existente virtute, nunquam peccatum potest in actu inveniri. Sed virtutes animae non producunt actus ex necessitate, unde non est similis ratio.

Referencing norms: Q71A4Ad3, assert-hbbd16dfed73c4daa7d7c95d36f39bd0760970e090a2b5890d954a558504408ef

la · official · sha256:17c14a148a54d24d5c3639c12312037217bbf4135c77f23f92d3e763ad50c914LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod actus vitiosus, sive peccatum, non possit simul esse cum virtute. Contraria enim non possunt esse simul in eodem. Sed peccatum quodammodo contrariatur virtuti, ut dictum est. Ergo peccatum non potest simul esse cum virtute.

Referencing norms: Q71A4Obiectio1, assert-h3dcae226b50afa7ba0cfcc7b9e061cef9d423d20d7e881110980a1914e74b8a8, assert-hce83bd26d94745fb715f343f0cb82b0cf623a9192aecec07159759ef7aef579e

la · official · sha256:7a02e398268adcd2952633a8c65ef88660bafb54cb80e41a9ccd2c765c4ddbb1LA

Praeterea, peccatum est peius quam vitium, idest actus malus quam habitus malus. Sed vitium non potest simul esse in eodem cum virtute. Ergo neque peccatum.

Referencing norms: Q71A4Obiectio2, assert-h48c788773c4e4a203f719012fe42de8502233afa638b13358cd19dc1977f85fc, assert-he74ffc49303c9868be08069517cca33cc0195a03829bc787f15f26bacd7aebea

la · official · sha256:69f8938b33314f74bc0193d4f909c10d8ac965d862f8e95c83099ae8e1cca999LA

Praeterea, sicut peccatum accidit in rebus voluntariis, ita et in rebus naturalibus, ut dicitur in II Physic. Sed nunquam in rebus naturalibus accidit peccatum nisi per aliquam corruptionem virtutis naturalis, sicut monstra accidunt corrupto aliquo principio in semine, ut dicitur in II Physic. Ergo etiam in rebus voluntariis non accidit peccatum nisi corrupta aliqua virtute animae. Et sic peccatum et virtus non possunt esse in eodem.

Referencing norms: Q71A4Obiectio3, assert-h0cc0a99ad4a32a1d50d599601f1228f97c524b1028b60135ba78e6b11766f1c0, assert-h50a2ce86dfd94e4aa5379f1a3eaa893100655cfbfaee971b64d85f80472d01f1

la · official · sha256:f9a31c8b0bc5532bcbefe9dadd93167f61f8b27253e38bc6e0413068fcf9989fLA

Respondeo dicendum quod peccatum comparatur ad virtutem sicut actus malus ad habitum bonum. Aliter autem se habet habitus in anima, et forma in re naturali. Forma enim naturalis ex necessitate producit operationem sibi convenientem, unde non potest esse simul cum forma naturali actus formae contrariae; sicut non potest esse cum calore actus infrigidationis, neque simul cum levitate motus descensionis, nisi forte ex violentia exterioris moventis. Sed habitus in anima non ex necessitate producit suam operationem, sed homo utitur eo cum voluerit. Unde simul habitu in homine existente, potest non uti habitu, aut agere contrarium actum. Et sic potest habens virtutem procedere ad actum peccati. Actus autem peccati, si comparetur ad ipsam virtutem prout est habitus quidam, non potest ipsam corrumpere, si sit unus tantum, sicut enim non generatur habitus per unum actum, ita nec per unum actum corrumpitur, ut supra dictum est. Sed si comparetur actus peccati ad causam virtutum, sic possibile est quod per unum actum peccati aliquae virtutes corrumpantur. Quodlibet enim peccatum mortale contrariatur caritati, quae est radix omnium virtutum infusarum, inquantum sunt virtutes, et ideo per unum actum peccati mortalis, exclusa caritate, excluduntur per consequens omnes virtutes infusae, quantum ad hoc quod sunt virtutes. Et hoc dico propter fidem et spem, quarum habitus remanent informes post peccatum mortale, et sic non sunt virtutes. Sed peccatum veniale, quod non contrariatur caritati nec excludit ipsam, per consequens etiam non excludit alias virtutes. Virtutes vero acquisitae non tolluntur per unum actum cuiuscumque peccati. Sic igitur peccatum mortale non potest simul esse cum virtutibus infusis, potest tamen simul esse cum virtutibus acquisitis. Peccatum vero veniale potest simul esse et cum virtutibus infusis, et cum acquisitis.

Referencing norms: Q71A4Respondeo, assert-hf3b2e2a3d51f13e00b21a434917f6872aa3162a0f0bf45f995e7e73250422138

la · official · sha256:7b06fed3722fbe8096af4865e268721809ee76dbbb1a3bf05f1fd50086cacf93LA

Sed contra est quod philosophus dicit, in II Ethic., quod per contraria virtus generatur et corrumpitur. Sed unus actus virtuosus non causat virtutem, ut supra habitum est. Ergo neque unus actus peccati tollit virtutem. Possunt ergo simul in eodem esse.

Referencing norms: assert-he8c6cf267fa8fcdae6256517bd450f49034cc269d970a18969b877da5b066b70

la · official · sha256:9b258e69f4ad2e47d27ac638a66be105497a3d2b4ce2b7add032ca7ee325f584LA

Ad primum ergo dicendum quod plura requiruntur ad bonum quam ad malum, eo quod bonum contingit ex tota integra causa, malum autem ex singularibus defectibus, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Et ideo peccatum potest contingere sive aliquis faciat quod non debet, sive non faciendo quod debet, sed meritum non potest esse nisi aliquis faciat voluntarie quod debet. Et ideo meritum non potest esse sine actu, sed peccatum potest esse sine actu.

Referencing norms: Q71A5Ad1, assert-h34af81a1d4661f2c20297b4824fc44c06013bac1679a73e4c990b499471bc5ee

la · official · sha256:f457ab56cd0a7dba0ee90b328ca1ae1d3d507f7772ea10229684fb33dd224397LA

Ad secundum dicendum quod aliquid dicitur voluntarium non solum quia cadit super ipsum actus voluntatis, sed quia in potestate nostra est ut fiat vel non fiat, ut dicitur in III Ethic. Unde etiam ipsum non velle potest dici voluntarium, inquantum in potestate hominis est velle et non velle.

Referencing norms: Q71A5Ad2, assert-h77004f3d095ff970e6658dd5cdcb9c0366a0002f94e626b3bab431a4d19e651f

la · official · sha256:ac44dd45b58cdd289c24fa93375509967abbbe9984953e85b7b02c66fbe8f3d9LA

Ad tertium dicendum quod peccatum omissionis contrariatur praecepto affirmativo, quod obligat semper, sed non ad semper. Et ideo solum pro tempore illo aliquis cessando ab actu peccat, pro quo praeceptum affirmativum obligat.

Referencing norms: Q71A5Ad3, assert-h05b29059362fe5478761592b2404d5e7a019ead55518edc3cb5f58a3f92ced2e

la · official · sha256:7fdba72fbe4a95181bf56c90115e3ec19a9f5fb2716154c1e4d60ef6cbbed172LA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod in quolibet peccato sit aliquis actus. Sicut enim meritum comparatur ad virtutem, ita peccatum ad vitium comparatur. Sed meritum non potest esse absque aliquo actu. Ergo nec peccatum potest esse absque aliquo actu.

Referencing norms: Q71A5Obiectio1, assert-h7a7d176108890d7bcbb6e547b2a5212fc8cd8cd27b276e8553a1c789bd6501c7, assert-hf1d795b3cf74e57f2c44ecfd18c4ed68e0f9bbe0e93c7d036f59fad28fae53cd

la · official · sha256:2ffd695e0c51d071445812095bbfb601558280b1340b0bb6812dffd9f24a5688LA

Praeterea, Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb., quod omne peccatum adeo est voluntarium, quod si non sit voluntarium, non est peccatum. Sed non potest esse aliquid voluntarium nisi per actum voluntatis. Ergo omne peccatum habet aliquem actum.

Referencing norms: Q71A5Obiectio2, assert-h8fd87dbf5188d1467c9396ef202151b3dc42b164a6b12538b2a40037cae3d19e, assert-hbe4ce3ac437deaeb2b2f34dad1b099ca2bf786bd5db59c2d35ccb0107fd686f1

la · official · sha256:09deb903f596601bbb2515de76b5b26d28bde28b58b2bd2a715f3cd553d7235eLA

Praeterea, si peccatum esset absque aliquo actu, sequeretur quod ex hoc ipso quod aliquis cessat ab actu debito, peccaret. Sed continue aliquis cessat ab actu debito, ille scilicet qui nunquam actum debitum operatur. Ergo sequeretur quod continue peccaret, quod est falsum. Non ergo est aliquod peccatum absque actu.

Referencing norms: Q71A5Obiectio3, assert-hb1de7f4954cb3438f959069b9eaab33a9776eb50be8f3f82f9bd455bf9690cb4, assert-hd7a433ce20da946bb440e30055247a43819a64aa22285e5961900ba1db19c171, assert-hefa014ca745f65c4757f2b0dc746626aa989cf20c3ce6e0ce7ef18973615b85a

la · official · sha256:871665d4c3a3236182a96f1d1b496b3c85dbe5cbabbf6be3b66170c6fc0762ddLA

Respondeo dicendum quod quaestio ista principaliter movetur propter peccatum omissionis, de quo aliqui diversimode opinantur. Quidam enim dicunt quod in omni peccato omissionis est aliquis actus vel interior vel exterior. Interior quidem, sicut cum aliquis vult non ire ad Ecclesiam quando ire tenetur. Exterior autem, sicut cum aliquis illa hora qua ad Ecclesiam ire tenetur, vel etiam ante, occupat se talibus quibus ab eundo ad Ecclesiam impeditur. Et hoc quodammodo videtur in primum redire, qui enim vult aliquid cum quo aliud simul esse non potest, ex consequenti vult illo carere; nisi forte non perpendat quod per hoc quod vult facere, impeditur ab eo quod facere tenetur; in quo casu posset per negligentiam culpabilis iudicari. Alii vero dicunt quod in peccato omissionis non requiritur aliquis actus, ipsum enim non facere quod quis facere tenetur, peccatum est. Utraque autem opinio secundum aliquid veritatem habet. Si enim intelligatur in peccato omissionis illud solum quod per se pertinet ad rationem peccati, sic quandoque omissionis peccatum est cum actu interiori, ut cum aliquis vult non ire ad Ecclesiam, quandoque vero absque omni actu vel interiori vel exteriori, sicut cum aliquis hora qua tenetur ire ad Ecclesiam, nihil cogitat de eundo vel non eundo ad Ecclesiam. Si vero in peccato omissionis intelligantur etiam causae vel occasiones omittendi, sic necesse est in peccato omissionis aliquem actum esse. Non enim est peccatum omissionis nisi cum aliquis praetermittit quod potest facere et non facere. Quod autem aliquis declinet ad non faciendum illud quod potest facere et non facere, non est nisi ex aliqua causa vel occasione coniuncta vel praecedente. Et si quidem causa illa non sit in potestate hominis, omissio non habet rationem peccati, sicut cum aliquis propter infirmitatem praetermittit ad Ecclesiam ire. Si vero causa vel occasio omittendi subiaceat voluntati, omissio habet rationem peccati, et tunc semper oportet quod ista causa, inquantum est voluntaria, habeat aliquem actum, ad minus interiorem voluntatis. Qui quidem actus quandoque directe fertur in ipsam omissionem, puta cum aliquis vult non ire ad Ecclesiam, vitans laborem. Et tunc talis actus per se pertinet ad omissionem, voluntas enim cuiuscumque peccati per se pertinet ad peccatum illud, eo quod voluntarium est de ratione peccati. Quandoque autem actus voluntatis directe fertur in aliud, per quod homo impeditur ab actu debito, sive illud in quod fertur voluntas, sit coniunctum omissioni, puta cum aliquis vult ludere quando ad Ecclesiam debet ire; sive etiam sit praecedens, puta cum aliquis vult diu vigilare de sero, ex quo sequitur quod non vadat hora matutinali ad Ecclesiam. Et tunc actus iste interior vel exterior per accidens se habet ad omissionem, quia omissio sequitur praeter intentionem; hoc autem dicimus per accidens esse, quod est praeter intentionem, ut patet in II Physic. Unde manifestum est quod tunc peccatum omissionis habet quidem aliquem actum coniunctum vel praecedentem, qui tamen per accidens se habet ad peccatum omissionis. Iudicium autem de rebus dandum est secundum illud quod est per se, et non secundum illud quod est per accidens. Unde verius dici potest quod aliquod peccatum possit esse absque omni actu. Alioquin etiam ad essentiam aliorum peccatorum actualium pertinerent actus et occasiones circumstantes.

Referencing norms: Q71A5Respondeo, assert-h28483b41573198c5607ebd88c4f8acf1743d9c333050fe653a9b9b9ba49da417

la · official · sha256:a3ead2a4571a755dfa0ad9193def6de80c6b31b1c472d12df86a1b1b3c6b8995LA

Sed contra est quod dicitur Iac. IV, scienti bonum facere et non facienti, peccatum est illi. Sed non facere non importat aliquem actum. Ergo peccatum potest esse absque actu.

Referencing norms: assert-h589968719cfa729412404437b6ecfa34126d278905634ff5c0e2800a83c4e15b

la · official · sha256:629923bce27be82d2d9a8f9088044bcc040e83db5ba12fcf40023b1bc98ef0cfLA

Ad primum ergo dicendum quod affirmatio et negatio reducuntur ad idem genus, sicut in divinis genitum et ingenitum ad relationem, ut Augustinus dicit, in V de Trin. Et ideo pro eodem est accipiendum dictum et non dictum, factum et non factum.

Referencing norms: Q71A6Ad1, assert-hd0bb213dbd36b2a4024ed0a6852da60549986895cfb8a7791b15c9b7d755e3f0

la · official · sha256:b5f473169913c6f7d2e1c6f3d11cfb754ae279f6c1a7854c706a16b565751758LA

Ad secundum dicendum quod prima causa peccati est in voluntate, quae imperat omnes actus voluntarios, in quibus solum invenitur peccatum, et ideo Augustinus quandoque per solam voluntatem definit peccatum. Sed quia etiam ipsi exteriores actus pertinent ad substantiam peccati, cum sint secundum se mali, ut dictum est, necesse fuit quod in definitione peccati poneretur etiam aliquid pertinens ad exteriores actus.

Referencing norms: Q71A6Ad2, assert-hbc4124438cf724604842a90cd542f882c1da8572f71d711db3c2799d7d50a9b9

la · official · sha256:c3baf4ebbe80eff0d81996104381a8dfd624bc8a6acb8a296394f8afde9313ddLA

Ad tertium dicendum quod lex aeterna primo et principaliter ordinat hominem ad finem, consequenter autem facit hominem bene se habere circa ea quae sunt ad finem. Et ideo in hoc quod dicit contra legem aeternam, tangit aversionem a fine, et omnes alias inordinationes.

Referencing norms: Q71A6Ad3, assert-hde12c3e591f38a17e8826d3e84b6a8a8bd36e8e0d3a0492fc818dd2d976874f6

la · official · sha256:70ff0d27472e2ba5292f266b361a25a4c0be5541665375abc6bfe37ff13188b6LA

Ad quartum dicendum quod, cum dicitur quod non omne peccatum ideo est malum quia est prohibitum, intelligitur de prohibitione facta per ius positivum. Si autem referatur ad ius naturale, quod continetur primo quidem in lege aeterna, secundario vero in naturali iudicatorio rationis humanae, tunc omne peccatum est malum quia prohibitum, ex hoc enim ipso quod est inordinatum, iuri naturali repugnat.

Referencing norms: Q71A6Ad4, assert-h2b8b1cc313d45e3bff0d4a3bdc3d409a673a8e1a13c128aaa6502dbc369b1abd

la · official · sha256:d0790a3d15638290deb38f004173ed4e1bf8bf5c15032c0e38550a23dd819679LA

Ad quintum dicendum quod a theologis consideratur peccatum praecipue secundum quod est offensa contra Deum, a philosopho autem morali, secundum quod contrariatur rationi. Et ideo Augustinus convenientius definit peccatum ex hoc quod est contra legem aeternam, quam ex hoc quod est contra rationem, praecipue cum per legem aeternam regulemur in multis quae excedunt rationem humanam, sicut in his quae sunt fidei.

Referencing norms: Q71A6Ad5, assert-h957e1a82d582558fc632cb4a522cb05db8ce547736e6b2b61976d4b080152426

la · official · sha256:59d6579aaa47357ece45d7564cb89c9b40d37fcd585c7c43da9de855e0830498LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter definiatur peccatum, cum dicitur, peccatum est dictum vel factum vel concupitum contra legem aeternam. Dictum enim, vel factum, vel concupitum, importat aliquem actum. Sed non omne peccatum importat aliquem actum, ut dictum est. Ergo haec definitio non includit omne peccatum.

Referencing norms: Q71A6Obiectio1, assert-h50a62806b853a36f4949b366944217e7b8021d967287823979f41d75a00ee46c, assert-h6bf0ffbe1d3537ab44e2c2115d3f3608d4307fb43a7fd20c784abb51a769e2c1

la · official · sha256:756bce8216b9dbf67c0225d6adce22a1041a93ae6c24a9e0a8f03773f49f0d98LA

Praeterea, Augustinus dicit, in libro de duabus animabus, peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod iustitia vetat. Sed voluntas sub concupiscentia comprehenditur, secundum quod concupiscentia largo modo sumitur, pro omni appetitu. Ergo suffecisset dicere, peccatum est concupitum contra legem aeternam; nec oportuit addere, dictum vel factum.

Referencing norms: Q71A6Obiectio2, assert-h6a419e228657809fe53cf7088ba0d78df85075b6f9db9556013d75cb5c1efe4f, assert-he7406c80c5b4dd89fcbcaf8a0817317588603cf5d0bc30cc4a5adf9930e5c27c

la · official · sha256:8154ea77e9f266387dcd645df073c327dedeaed63a2daa2d06e3d72ff4874f63LA

Praeterea, peccatum proprie consistere videtur in aversione a fine, nam bonum et malum principaliter considerantur secundum finem, ut ex supradictis patet. Unde et Augustinus, in I de Lib. Arb., per comparationem ad finem definit peccatum, dicens quod peccare nihil est aliud quam, neglectis rebus aeternis, temporalia sectari, et in libro octoginta trium quaest., dicit quod omnis humana perversitas est uti fruendis et frui utendis. Sed in praemissa definitione nulla fit mentio de aversione a debito fine. Ergo insufficienter definitur peccatum.

Referencing norms: Q71A6Obiectio3, assert-h24a57cca852c51573c9668bb0857125d232c833ec073de40f4b1181374227a76, assert-h415909dedc370c29c5ebc0c6dd62a4def45c53c8f0854fe749c7c683c8ab5c8c, assert-hb287397ae879e644b4201bbf374343ecd854acdf2b3b8ca23d78acb8879587ef

la · official · sha256:6b748b15c9f7c6df48236e1236f4f0cd83d35d866df74a9ed45d6478f96b8fbeLA

Praeterea, ex hoc dicitur aliquid esse prohibitum, quia legi contrariatur. Sed non omnia peccata sunt mala quia prohibita, sed quaedam sunt prohibita quia mala. Non ergo in communi definitione peccati debuit poni quod sit contra legem Dei.

Referencing norms: Q71A6Obiectio4, assert-h22e1a98815e803d8cb74b826e0656968eab149e1b1fdc7613d9ef42934ca95eb, assert-h81390724c08142bca8e46f2ff5cce7c3dcb9e8690a2e34bb98a2d84df82c1f12

la · official · sha256:f8c66db33400193678a26bb0dc579db5678088f75c4e9e67102b33797a89f950LA

Praeterea, peccatum significat malum hominis actum, ut ex dictis patet. Sed malum hominis est contra rationem esse, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo potius debuit dici quod peccatum sit contra rationem, quam quod peccatum sit contra legem aeternam.

Referencing norms: Q71A6Obiectio5, assert-h88698b4241f2fe6c3af8317bc781e03229fa796a142693b1f5a9add615f39fe7, assert-hb20988c91cad398962281980687b7fcbc27f9895f15370e87bd1f8e66a09bb63

la · official · sha256:889700009209d2192d65f54f1953769620384d78aa71ef9115dc242590787230LA

Respondeo dicendum quod, sicut ex dictis patet, peccatum nihil aliud est quam actus humanus malus. Quod autem aliquis actus sit humanus, habet ex hoc quod est voluntarius, sicut ex supradictis patet, sive sit voluntarius quasi a voluntate elicitus, ut ipsum velle et eligere; sive quasi a voluntate imperatus, ut exteriores actus vel locutionis vel operationis. Habet autem actus humanus quod sit malus, ex eo quod caret debita commensuratione. Omnis autem commensuratio cuiuscumque rei attenditur per comparationem ad aliquam regulam, a qua si divertat, incommensurata erit. Regula autem voluntatis humanae est duplex, una propinqua et homogenea, scilicet ipsa humana ratio; alia vero est prima regula, scilicet lex aeterna, quae est quasi ratio Dei. Et ideo Augustinus in definitione peccati posuit duo, unum quod pertinet ad substantiam actus humani, quod est quasi materiale in peccato, cum dixit, dictum vel factum vel concupitum; aliud autem quod pertinet ad rationem mali, quod est quasi formale in peccato, cum dixit, contra legem aeternam.

Referencing norms: Q71A6Respondeo, assert-h52b710e8e89a0290c853c1124217c0b15e0a5b6ee9732ec948806d791abd6d53

la · official · sha256:b4f001585bbd63f976ee755dc53f319f448ad6307495412dfbd94cd44cece6e9LA

In contrarium sufficit auctoritas Augustini.

Referencing norms: assert-h8a8a6aa29e7003d4ed02e8611f74dcc9a0c8b4082a88c2b71dcce538b6b97e5d

la · official · sha256:0fd6bd35be58e3c3098c22121744dcb04dc3e8e39b4ac0a05bba59934416d273LA

Consequenter considerandum est de vitiis et peccatis. Circa quae sex consideranda occurrunt, primo quidem, de ipsis vitiis et peccatis secundum se; secundo, de distinctione eorum; tertio, de comparatione eorum ad invicem; quarto, de subiecto peccati; quinto, de causa eius; sexto, de effectu ipsius. Circa primum quaeruntur sex. Primo, utrum vitium contrarietur virtuti. Secundo, utrum vitium sit contra naturam. Tertio, quid sit peius, utrum vitium vel actus vitiosus. Quarto, utrum actus vitiosus possit esse simul cum virtute. Quinto, utrum in omni peccato sit aliquis actus. Sexto, de definitione peccati quam Augustinus ponit, XXII contra Faustum, peccatum est dictum vel factum vel concupitum contra legem aeternam.

la · official · sha256:d46313a91cdaee5b77ece6f2a94a6be1f107c8cd890de55eb8661d4bbd32512aLA

Ad primum ergo dicendum quod finis principaliter habet rationem boni, et ideo comparatur ad actum voluntatis, qui est primordialis in omni peccato, sicut obiectum. Unde in idem redit quod peccata differant secundum obiecta, vel secundum fines.

Referencing norms: Q72A1Ad1, assert-hb51d76d1e20652f151ea5627e29371de7c8f9965858c031a0dd724a209fa2e31

la · official · sha256:c8a242819933794b4d140bfe20172b5f5d34169938b7d876745441f45dbdb0e4LA

Ad secundum dicendum quod peccatum non est pura privatio, sed est actus debito ordine privatus. Et ideo peccata magis distinguuntur specie secundum obiecta actuum, quam secundum opposita. Quamvis etiam si distinguantur secundum oppositas virtutes, in idem rediret, virtutes enim distinguuntur specie secundum obiecta, ut supra habitum est.

Referencing norms: Q72A1Ad2, assert-h168d097c9cb9d5f61a4ab3acabc566b3f9aca2370c54a97882edd288849b89fd

la · official · sha256:d9d7f4da80be7d2823989dfcd52d45e770a71013e7415593d4b2017895f4992cLA

Ad tertium dicendum quod nihil prohibet in diversis rebus specie vel genere differentibus, invenire unam formalem rationem obiecti, a qua peccatum speciem recipit. Et hoc modo superbia circa diversas res excellentiam quaerit, avaritia vero abundantiam eorum quae usui humano accommodantur.

Referencing norms: Q72A1Ad3, assert-hb960a040845a5085ace564fc8215398f2c57f3c775e26782ea82fa7109d7b4d6

la · official · sha256:55f766922a81795152629ecc6d8a2217a65b29be142f4f9d1284f1ad6cd0ba9eLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod peccata non differant specie secundum obiecta. Actus enim humani praecipue dicuntur boni vel mali per comparationem ad finem, ut supra ostensum est. Cum igitur peccatum nihil aliud sit quam actus hominis malus, sicut dictum est, videtur quod secundum fines peccata debeant distingui specie, magis quam secundum obiecta.

Referencing norms: Q72A1Obiectio1, assert-h676a52d66a0036e3c801530fb10087375c01a43a089d0b0257ee249332d7161a

la · official · sha256:53c58932a03c975299d08984b3e1a673aea8df9477b4876cbf326ad7f293cda0LA

Praeterea, malum, cum sit privatio, distinguitur specie secundum diversas species oppositorum. Sed peccatum est quoddam malum in genere humanorum actuum. Ergo peccata magis distinguuntur specie secundum opposita, quam secundum obiecta.

Referencing norms: Q72A1Obiectio2, assert-hacf42036bfa2def919674b00ca327594ca20afbf659a832666a411b930c5629f, assert-hdc1feb4e7f73ac3c74dad4843d16b1e8014fe6a315ca257a2db9124a14f9d158

la · official · sha256:6d6512b7a038a7e09bfd117a780e78a604f88ee715a235156bf70e8eea098d77LA

Praeterea, si peccata specie differrent secundum obiecta, impossibile esset idem peccatum specie circa diversa obiecta inveniri. Sed inveniuntur aliqua huiusmodi peccata, nam superbia est et in rebus spiritualibus et in corporalibus, ut Gregorius dicit, in libro XXXIV Moral.; avaritia etiam est circa diversa genera rerum. Ergo peccata non distinguuntur specie secundum obiecta.

Referencing norms: Q72A1Obiectio3, assert-h31114c74c58af5f99c3cd25d49abfe3e881f1b543224dc40b8e8fef05f78ddb7, assert-h6d663db2f8dd61e995ef6e6552f924b26064c67092ac49a0af242ce9abb7c600

la · official · sha256:3b552ead4646792e666be29279f93bc9188ab44400102f4e418dd62d7debec8fLA

Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, ad rationem peccati duo concurrunt, scilicet actus voluntarius; et inordinatio eius, quae est per recessum a lege Dei. Horum autem duorum unum per se comparatur ad peccantem, qui intendit talem actum voluntarium exercere in tali materia, aliud autem, scilicet inordinatio actus, per accidens se habet ad intentionem peccantis; nullus enim intendens ad malum operatur, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Manifestum est autem quod unumquodque, consequitur speciem secundum illud quod est per se, non autem secundum id quod est per accidens, quia ea quae sunt per accidens, sunt extra rationem speciei. Et ideo peccata specie distinguuntur ex parte actuum voluntariorum, magis quam ex parte inordinationis in peccato existentis. Actus autem voluntarii distinguuntur specie secundum obiecta, ut in superioribus ostensum est. Unde sequitur quod peccata proprie distinguantur specie secundum obiecta.

Referencing norms: Q72A1Respondeo, SinsDifferByObjects, assert-hbbd105ac237a1570de9da2b73280207aaa028ace015f94d89b51e7d2c75a617b

la · official · sha256:00666938c5c5f41fa3ed40fa5c2fd5edef0dcabc5c5aafd2101e5fcdd31d0a7aLA

Sed contra est quod peccatum est dictum vel factum vel concupitum contra legem Dei. Sed dicta vel facta vel concupita distinguuntur specie secundum diversa obiecta, quia actus per obiecta distinguuntur, ut supra dictum est. Ergo etiam peccata secundum obiecta specie distinguuntur.

Referencing norms: assert-hf45a6f4e3cc1bd10653d138aa806efaed37d4666ff07ab64ed01dd1fe86f1813

la · official · sha256:3c73905235611c84a08700f1029e6791cab2d323c1974f7848f9dd6bee97229fLA

Ad primum ergo dicendum quod, sicut Glossa ibidem dicit, illa vitia dicuntur opera carnis, non quia in voluptate carnis perficiantur, sed caro sumitur ibi pro homine, qui dum secundum se vivit, secundum carnem vivere dicitur; ut etiam Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei. Et huius ratio est ex hoc, quod omnis rationis humanae defectus ex sensu carnali aliquo modo initium habet.

Referencing norms: Q72A2Ad1, assert-h10384a9215fc190395232c7951605c0fb5d692a621043a8ad793bcca765b44d5

la · official · sha256:6888c73356434cd586c5717a225d103bf61914b15a94cb82d47b0ce5b536e718LA

Et per hoc etiam patet responsio ad secundum.

Referencing norms: Q72A2Ad2, assert-hb8f6731ab4956ffd0f12dd0c1dbaccbd0a50719a124a71d174097dca49479f0d

la · official · sha256:14a8525db82ea07e31fa8a9a264958f45047d6f018098927ad50aef5aa654b7aLA

Ad tertium dicendum quod in peccatis etiam carnalibus est aliquis actus spiritualis, scilicet actus rationis, sed finis horum peccatorum, a quo denominantur, est delectatio carnis.

Referencing norms: Q72A2Ad3, assert-h318d9e2b494ce68e54201ec163a7ea5ef25ab5cf8dd1300d2554b5a9f59e9d0c

la · official · sha256:8f8dae47dff68d7140f1f736409fa8993fce546381509cdc8ef6cc23d8c370f1LA

Ad quartum dicendum quod, sicut Glossa ibidem dicit, specialiter in fornicationis peccato servit anima corpori, intantum ut nihil aliud in ipso momento cogitare homini liceat. Delectatio autem gulae, etsi sit carnalis, non ita absorbet rationem. Vel potest dici quod in hoc peccato etiam quaedam iniuria fit corpori, dum inordinate maculatur. Et ideo per hoc solum peccatum dicitur specialiter homo in corpus peccare. Avaritia vero quae in carnalibus peccatis connumeratur, pro adulterio ponitur, quod est iniusta usurpatio uxoris alienae. Vel potest dici quod res in qua delectatur avarus, corporale quoddam est, et quantum ad hoc, connumeratur peccatis carnalibus. Sed ipsa delectatio non pertinet ad carnem, sed ad spiritum, et ideo secundum Gregorium, est spirituale peccatum.

Referencing norms: Q72A2Ad4, assert-he00f3bc4398bf7500a2d3f7be791fcbb47d5cf560f9449ac9b22c044d7952c69

la · official · sha256:db678e01ed5c5b91abb6b488839e5963b423e70c3669dc992c20d4dd8150b6e1LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter distinguantur peccata spiritualia a carnalibus. Dicit enim apostolus, ad Galat. V, manifesta sunt opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, impudicitia, luxuria, idolorum servitus, veneficia, etc., ex quo videtur quod omnia peccatorum genera sunt opera carnis. Sed peccata carnalia dicuntur opera carnis. Ergo non sunt distinguenda peccata carnalia a spiritualibus.

Referencing norms: Q72A2Obiectio1, assert-h08caa0c9478842e485b8794841ae5ac11c4c118ac4f671c56864f3eeba5628e0, assert-hab201a84ae688d2987e982e0bb0af8948d9de87d1c44939478ed4a58e07ee450

la · official · sha256:e26868c0e5e6431289986a8cc5ae5a9eb20cf6b68b43cd257d20d5845104f87bLA

Praeterea, quicumque peccat, secundum carnem ambulat, secundum illud Rom. VIII, si secundum carnem vixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Sed vivere vel ambulare secundum carnem, videtur pertinere ad rationem peccati carnalis. Ergo omnia peccata sunt carnalia. Non ergo sunt distinguenda peccata carnalia a spiritualibus.

Referencing norms: Q72A2Obiectio2, assert-h7c21e090890709ae1636ba5d9f47a9b131812ba8798832d50b868b2914e7b147, assert-h8b9aae2cf2f581da92b3b0eac432dff8be6638725755263db33de86657a269b1, assert-h95edb1e8af4c3e2f0ef2970dd4144fc74c015cf7ec265dce81c8b55ddf89afac

la · official · sha256:279b070cad304cb87faa3f3d1fbf13e9f9bb2355ad549b33a1cecbc41eb31712LA

Praeterea, superior pars animae, quae est mens vel ratio, spiritus nominatur, secundum illud Ephes. IV, renovamini spiritu mentis vestrae, ubi spiritus pro ratione ponitur, ut ibi Glossa dicit. Sed omne peccatum quod secundum carnem committitur, a ratione derivatur per consensum, quia superioris rationis est consentire in actum peccati, ut infra dicetur. Ergo eadem peccata sunt carnalia et spiritualia. Non ergo sunt distinguenda ad invicem.

Referencing norms: Q72A2Obiectio3, assert-h482849a7f67da370270fbabc66c77f57249fcd2a03624aa978a9647c23c2eed2, assert-h50995e3f09a522eefa785247c50c6425b4ecc4818d37fca57a655632fa7e5bb5, assert-hcd1cf1b83c6163c00a5c4261f34002a19e4a8fc25496c155973ed527b564c4df

la · official · sha256:543f74a7d077fe3b647e6d736b66b2d85733685be256692df9fab8bfbf0199b8LA

Praeterea, si aliqua peccata specialiter sunt carnalia, hoc potissime intelligendum videtur de illis peccatis quibus aliquis in corpus suum peccat. Sed sicut apostolus dicit, I ad Cor. VI, omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est, qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. Ergo sola fornicatio esset peccatum carnale, cum tamen apostolus, ad Ephes. V, etiam avaritiam carnalibus peccatis annumeret.

Referencing norms: Q72A2Obiectio4, assert-hd4ab0653890a272f3d0278648c14246483f9808c11fdec5d01cd1c43a5e63e4d, assert-he171d1ae2a6e85e8d9d7fbdc670b643b76eea4750238db40ed9e3550e44649f4

la · official · sha256:4290413672462f29264b014297a131f34afd0a0e628ae6f7934efb93d06e780bLA

Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, peccata recipiunt speciem ex obiectis. Omne autem peccatum consistit in appetitu alicuius commutabilis boni quod inordinate appetitur, et per consequens in eo iam habito inordinate aliquis delectatur. Ut autem ex superioribus patet, duplex est delectatio. Una quidem animalis, quae consummatur in sola apprehensione alicuius rei ad votum habitae, et haec etiam potest dici delectatio spiritualis, sicut cum aliquis delectatur in laude humana, vel in aliquo huiusmodi. Alia vero delectatio est corporalis, sive naturalis, quae in ipso tactu corporali perficitur, quae potest etiam dici delectatio carnalis. Sic igitur illa peccata quae perficiuntur in delectatione spirituali, vocantur peccata spiritualia, illa vero quae perficiuntur in delectatione carnali, vocantur peccata carnalia; sicut gula, quae perficitur in delectatione ciborum, et luxuria, quae perficitur in delectatione venereorum. Unde et apostolus dicit II ad Cor. VII. Emundemus nos ab omni inquinamento, carnis et spiritus.

Referencing norms: Q72A2Respondeo, assert-h4351b24937f7946946bcabe3f9daafa8b888ed43f09eb8344d5f482e08928dcd

la · official · sha256:ff5e0eca66609dad0161bea4ebaaad2e0362d970b17fcd79c6d4ee4b4c7994e4LA

Sed contra est quod Gregorius, XXXI Moral., dicit quod septem capitalium vitiorum quinque sunt spiritualia, et duo carnalia.

Referencing norms: assert-hc2a72b434e9065412ca66b93b73d4ab82e7b98886eed147d744878f915c49104

la · official · sha256:00e5c6ed329a66608d1eed6374fca4836c268a5898ca53906ed8e6855312d856LA

Ad primum ergo dicendum quod principia activa in actibus voluntariis, cum non sint determinata ad unum, non sufficiunt ad producendum humanos actus, nisi determinetur voluntas ad unum per intentionem finis; ut patet per philosophum, in IX Metaphys. Et ideo a fine perficitur et esse et species peccati.

Referencing norms: Q72A3Ad1, assert-hfc48b732179d83e3df7f2053dcb7ed9110c54c4a3365cd36356d97b3229c382f

la · official · sha256:9dc541761cbd5367ec7c8606101ff253f93bf20bbd90007d4b0db1b3801db239LA

Ad secundum dicendum quod obiecta, secundum quod comparantur ad actus exteriores, habent rationem materiae circa quam, sed secundum quod comparantur ad actum interiorem voluntatis, habent rationem finium; et ex hoc habent quod dent speciem actui. Quamvis etiam secundum quod sunt materia circa quam, habeant rationem terminorum; a quibus motus specificantur, ut dicitur in V Physic. et in X Ethic. Sed tamen etiam termini motus dant speciem motibus, inquantum habent rationem finis.

Referencing norms: Q72A3Ad2, assert-h45ec8a0c6344557962d84546efb6302a4c387769a3cfe23d6a911eff967d97b4

la · official · sha256:28b9360c730df3f7b6cc0c1a8abdb5e52d353d91f55eecebc9416e2db4d0c398LA

Ad tertium dicendum quod illae divisiones peccatorum non dantur ad distinguendas species peccatorum; sed ad manifestandas diversas causas eorum.

Referencing norms: Q72A3Ad3, assert-hb99181c26e1414f3d53f69c514312d3531e3166f6c620b037afc48667e36fde9

la · official · sha256:e48f1344814e73ddb4f6d3013f8b4b944aac7c4623d428c5fd03ec675f14df61LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod peccata distinguantur specie secundum causas. Ab eodem enim habet res speciem, a quo habet esse. Sed peccata habent esse ex suis causis. Ergo ab eis etiam speciem sortiuntur. Differunt ergo specie secundum diversitatem causarum.

Referencing norms: Q72A3Obiectio1, assert-h5acff3fd425119374a2a4189a67156942632f48d25501c26b293a3a9b19d4316, assert-hc4978fdbf40e87700177965e2342b708f525404352f731f70f66a880c757563b

la · official · sha256:78046a1a2b84840169c570ffc4cc6b5dbb252c39378847448e0d7a8caee5b0c3LA

Praeterea, inter alias causas minus videtur pertinere ad speciem causa materialis. Sed obiectum in peccato est sicut causa materialis. Cum ergo secundum obiecta peccata specie distinguantur, videtur quod peccata multo magis secundum alias causas distinguantur specie.

Referencing norms: Q72A3Obiectio2, assert-hd2b7bba11bd3fc7199e987200a06c8495adb5b48a6d5896cb247bee8f1e680ab, assert-hfd2115a643835d1fbf9cf8a37eb8caf6a34924d93f162cb8d9442043f6dd5e4a

la · official · sha256:a69063c75f4d3715c83153598e2dd0badf2d8a3f2409eff92e507e6d40e1b809LA

Praeterea, Augustinus, super illud Psalmi, incensa igni et suffossa, dicit quod omne peccatum est ex timore male humiliante, vel ex amore male inflammante. Dicitur etiam I Ioan. II, quod omne quod est in mundo, aut est concupiscentia carnis, aut concupiscentia oculorum, aut superbia vitae, dicitur autem aliquid esse in mundo, propter peccatum, secundum quod mundi nomine amatores mundi significantur, ut Augustinus dicit, super Ioan. Gregorius etiam, XXXI Moral., distinguit omnia peccata secundum septem vitia capitalia. Omnes autem huiusmodi divisiones respiciunt causas peccatorum. Ergo videtur quod peccata differant specie secundum diversitatem causarum.

Referencing norms: Q72A3Obiectio3, assert-hfe12cb1730b65d0f5a5987a93b7d800f9ead32c05ebb6174556255bcf7e25847

la · official · sha256:ac8f9768a49af4c98d4a6ba8d9b3fa25597957abae73c162486d6906b47e030eLA

Respondeo dicendum quod, cum quatuor sint causarum genera, diversimode diversis attribuuntur. Causa enim formalis et materialis respiciunt proprie substantiam rei, et ideo substantiae secundum formam et materiam specie et genere distinguuntur. Agens autem et finis respiciunt directe motum et operationem, et ideo motus et operationes secundum huiusmodi causas specie distinguuntur; diversimode tamen. Nam principia activa naturalia sunt determinata semper ad eosdem actus, et ideo diversae species in actibus naturalibus attenduntur non solum secundum obiecta, quae sunt fines vel termini, sed etiam secundum principia activa; sicut calefacere et infrigidare distinguuntur specie secundum calidum et frigidum. Sed principia activa in actibus voluntariis, cuiusmodi sunt actus peccatorum, non se habent ex necessitate ad unum, et ideo ex uno principio activo vel motivo possunt diversae species peccatorum procedere; sicut ex timore male humiliante potest procedere quod homo furetur, et quod occidat, et quod deserat gregem sibi commissum; et haec eadem possunt procedere ex amore. Unde manifestum est quod peccata non differant specie secundum diversas causas activas vel motivas; sed solum secundum diversitatem causae finalis. Finis autem est obiectum voluntatis, ostensum est enim supra quod actus humani habent speciem ex fine.

Referencing norms: Q72A3Respondeo, assert-h2839f639009998df8c771e169e3a9fa5dd40b52a03deca6d12ac2185ce6049a4

la · official · sha256:8a34d534797b4a06905f652c1c9aeac26ed339207f0b56511669e8904364171cLA

Sed contra est quia secundum hoc omnia peccata essent unius speciei, cum ex una causa causentur, dicitur enim Eccli. X, quod initium omnis peccati est superbia; et I ad Tim. ult., quod radix omnium malorum est cupiditas. Manifestum est autem esse diversas species peccatorum. Non ergo peccata distinguuntur specie secundum diversitates causarum.

Referencing norms: assert-hc62948266d9a50f8fbcde58cadab162f0b52852ab50b968b423065838310e32c

la · official · sha256:77c348221676abfcf959efa6bd94f1ec525adc8d014aea2e3677b91d55e1939aLA

Ad primum ergo dicendum quod peccare in Deum, secundum quod ordo qui est ad Deum, includit omnem humanum ordinem, commune est omni peccato. Sed quantum ad id quod ordo Dei excedit alios duos ordines, sic peccatum in Deum est speciale genus peccati.

Referencing norms: Q72A4Ad1, assert-h07f41a3e629e8d2b2c2bcf7e0f06505db308328cc1d98f0fc2a482e5a5471b83

la · official · sha256:a0205569f0f9c1a6336437992c54594c516686ef331c2859fecf37bbf37e958cLA

Ad secundum dicendum quod quando aliqua quorum unum includit alterum, ab invicem distinguuntur, intelligitur fieri distinctio non secundum illud quod unum continetur in altero, sed secundum illud quod unum excedit alterum. Sicut patet in divisione numerorum et figurarum, non enim triangulus dividitur contra quadratum secundum quod continetur in eo, sed secundum quod exceditur ab eo; et similiter est de ternario et quaternario.

Referencing norms: Q72A4Ad2, assert-hee7ca56ffc6b4fe2aaa68acc2270fdebaa8a74d4d37c943de40fab553d99bc08

la · official · sha256:9b5d246041f4b169c4e70fa87493d2c06c613dc8e4507a962d5500b6dd7309d4LA

Ad tertium dicendum quod Deus et proximus, quamvis sint exteriora respectu ipsius peccantis, non tamen sunt extranea respectu actus peccati; sed comparantur ad ipsum sicut propria obiecta ipsius.

Referencing norms: Q72A4Ad3, assert-h8ff0642efeeb942fbd6874b179cc008fb14bfacdf70b95e314656ca75bd12ea5

la · official · sha256:4a5efd0d497fdbbec7357b437e61f81ad478572a2ede3ccbb64747c61f01a3baLA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter peccatum distinguatur per peccatum quod est in Deum, in proximum, et in seipsum. Illud enim quod est commune omni peccato, non debet poni quasi pars in divisione peccati. Sed commune est omni peccato quod sit contra Deum, ponitur enim in definitione peccati quod sit contra legem Dei, ut supra dictum est. Non ergo peccatum in Deum debet poni quasi pars in divisione peccatorum.

Referencing norms: Q72A4Obiectio1, assert-h512c205bd46579e19acdacd2db20cf59604e78fb84c5f0027494178b989f9616, assert-h727941cb3952db9446309e3d38dffd8b1f6ec0e6bbe52f7edd0eeaaedf66c0b9

la · official · sha256:9319082f77ad9062eef8393a47327ee7e4d164c12a786200e17b07dba44df31bLA

Praeterea, omnis divisio debet fieri per opposita. Sed ista tria genera peccatorum non sunt opposita, quicumque enim peccat in proximum, peccat etiam in seipsum et in Deum. Non ergo peccatum convenienter dividitur secundum haec tria.

Referencing norms: Q72A4Obiectio2, assert-h0e385a478b590b63bd6f65840c56c5923dc8b966628e201e0ced34218b8a91a6, assert-hbd4d76e23291adfd2e8aad339d3ba9b33391e7db8ae02dfac652d299b9b05c6a

la · official · sha256:ff76b172bee4857a9d5c49ec657a29889472b6fb21ed0f0dbd6a6939c9dbeb9aLA

Praeterea, ea quae sunt extrinsecus, non conferunt speciem. Sed Deus et proximus sunt extra nos. Ergo per haec non distinguuntur peccata secundum speciem. Inconvenienter igitur secundum haec tria peccatum dividitur.

Referencing norms: Q72A4Obiectio3, assert-h2bff51d97dd4cebcb695057f7ef21e3a4dfdefb28516f87703e013a1a741ed78, assert-hcb9f35cc25a9528bde44e99c0ff721a3b6f39adb1c4623127b2ca528837ab4fc

la · official · sha256:e026749ae61c42b5e4966dca48e66b567437c3b32ecc833517df19073123980aLA

Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum est actus inordinatus. Triplex autem ordo in homine debet esse. Unus quidem secundum comparationem ad regulam rationis, prout scilicet omnes actiones et passiones nostrae debent secundum regulam rationis commensurari. Alius autem ordo est per comparationem ad regulam divinae legis, per quam homo in omnibus dirigi debet. Et si quidem homo naturaliter esset animal solitarium, hic duplex ordo sufficeret, sed quia homo est naturaliter animal politicum et sociale, ut probatur in I Polit., ideo necesse est quod sit tertius ordo, quo homo ordinetur ad alios homines, quibus convivere debet. Horum autem ordinum secundus continet primum, et excedit ipsum. Quaecumque enim continentur sub ordine rationis, continentur sub ordine ipsius Dei, sed quaedam continentur sub ordine ipsius Dei, quae excedunt rationem humanam, sicut ea quae sunt fidei, et quae debentur soli Deo. Unde qui in talibus peccat, dicitur in Deum peccare, sicut haereticus et sacrilegus et blasphemus. Similiter etiam secundus ordo includit tertium, et excedit ipsum. Quia in omnibus in quibus ordinamur ad proximum, oportet nos dirigi secundum regulam rationis, sed in quibusdam dirigimur secundum rationem quantum ad nos tantum, non autem quantum ad proximum. Et quando in his peccatur, dicitur homo peccare in seipsum, sicut patet de guloso, luxurioso et prodigo. Quando vero peccat homo in his quibus ad proximum ordinatur, dicitur peccare in proximum, sicut patet de fure et homicida. Sunt autem diversa quibus homo ordinatur ad Deum, et ad proximum, et ad seipsum. Unde haec distinctio peccatorum est secundum obiecta, secundum quae diversificantur species peccatorum. Unde haec distinctio peccatorum proprie est secundum diversas peccatorum species. Nam et virtutes, quibus peccata opponuntur, secundum hanc differentiam specie distinguuntur, manifestum est enim ex dictis quod virtutibus theologicis homo ordinatur ad Deum, temperantia vero et fortitudine ad seipsum, iustitia autem ad proximum.

Referencing norms: Q72A4Respondeo, assert-h33a4bdf2e1594405e2f5cc7d0b8cd762ade963155f99bb3c8045090864b6b1e5

la · official · sha256:43d49fd4c480faf70dced93fecddfd4024c87bb1f0c3b36e6547c1336b650302LA

Sed contra est quod Isidorus, in libro de summo bono, distinguens peccata, dicit quod homo dicitur peccare in se, in Deum, et in proximum.

Referencing norms: assert-h89bffccbd55fe2966c998489ddbb18033c40e9f77fa2cec9c24cc030d13bf52b

la · official · sha256:38968ef7bee4003522c82f5112448883c9a4fadd34e360e945371c277d2ee6a1LA

Ad primum ergo dicendum quod peccatum mortale et veniale differunt in infinitum ex parte aversionis, non autem ex parte conversionis, per quam respicit obiectum, unde peccatum speciem habet. Unde nihil prohibet in eadem specie inveniri aliquod peccatum mortale et veniale, sicut primus motus in genere adulterii est peccatum veniale; et verbum otiosum, quod plerumque est veniale, potest etiam esse mortale.

Referencing norms: Q72A5Ad1, assert-h6d0f66982ba1f164c4ec4ccd00593ead2f94e4f9bb17d12ef8c631f3075ad481

la · official · sha256:de9f50e52d0534039b966fba28cce3293ba807d9b6ea20ebdc43322851da7181LA

Ad secundum dicendum quod ex hoc quod invenitur aliquod peccatum mortale ex genere, et aliquod peccatum veniale ex genere, sequitur quod talis differentia consequatur diversitatem peccatorum secundum speciem, non autem quod causet eam. Talis autem differentia potest inveniri etiam in his quae sunt eiusdem speciei, ut dictum est.

Referencing norms: Q72A5Ad2, assert-ha09ea65dce2950fb244c5ed506460a6381d7094835d38d9a3588eb4916a40c3c

la · official · sha256:a2d0afddfc56bf8a74a8ec8844dbb2186285241ccb67453255ecb8861c119e4cLA

Ad tertium dicendum quod praemium est de intentione merentis vel virtuose agentis, sed poena non est de intentione peccantis, sed magis est contra voluntatem ipsius. Unde non est similis ratio.

Referencing norms: Q72A5Ad3, assert-h83656bfaa728d245d48927173a70f032bb5117bd92e0c5208850aee0e5b2b936

la · official · sha256:b284cf564a939d2a3a2753fb688eff5296b37de10b7771f680257206708283c8LA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod divisio peccatorum quae est secundum reatum, diversificet speciem, puta cum dividitur secundum veniale et mortale. Ea enim quae in infinitum differunt, non possunt esse unius speciei, nec etiam unius generis. Sed veniale et mortale peccatum differunt in infinitum, veniali enim debetur poena temporalis, mortali poena aeterna; mensura autem poenae respondet quantitati culpae, secundum illud Deut. XXV, pro mensura delicti erit et plagarum modus. Ergo veniale et mortale non sunt unius generis, nedum quod sint unius speciei.

Referencing norms: Q72A5Obiectio1, assert-h5511388e2b7e80fea36c474f7ed5d4e0b294fc496ba5a7b198d7e3be9dca5c9c, assert-h9accf57e33dfa732cc376110d58fdf56a7a509d9b4fce5e7a7503d5f8438e333

la · official · sha256:2f544084a0cac0b1844f068572aabdf1f3bf2e1f1dda4ab4818c0dce3c1542f0LA

Praeterea, quaedam peccata sunt mortalia ex genere, sicut homicidium et adulterium, quaedam vero ex suo genere sunt peccata venialia, sicut verbum otiosum et risus superfluus. Ergo peccatum veniale et mortale specie differunt.

Referencing norms: Q72A5Obiectio2, assert-hd13cc8718a5b3773c45b1e3a6dcb70fa5ab8e326a399626c0fc76a5d2d50683c

la · official · sha256:b261ffcbbcb30a5dd64ba129a9b70066fc034a1da7682cfc13cd1a3854ce20e9LA

Praeterea, sicut se habet actus virtuosus ad praemium, ita se habet peccatum ad poenam. Sed praemium est finis virtuosi actus. Ergo et poena est finis peccati. Sed peccata distinguuntur specie secundum fines, ut dictum est. Ergo etiam distinguuntur specie secundum reatum poenae.

Referencing norms: Q72A5Obiectio3, assert-h4dbada0fa643af4f9e18ed1e666a96629c47ac2ca4699e916467efb9be7151a9, assert-h5c729d78ddf02fb06fb920dbac977705287b56eed3a4afd1d4dba3231ef7d7f8, assert-h78ea508774aa46c2c7f1aff887101e55dc533d8bb63baac35a2d6129aa8b55c9, assert-h8d17b321e062b75719aea06aefeb1ab1d0f57191631eb10de12c64fe95864550

la · official · sha256:bdd8d74b87cd21a73b6b8fc2d542f60658055de064d1338141ffa6f30d09fc5fLA

Respondeo dicendum quod eorum quae specie differunt, duplex differentia invenitur. Una quidem quae constituit diversitatem specierum, et talis differentia nunquam invenitur nisi in speciebus diversis; sicut rationale et irrationale, animatum et inanimatum. Alia autem differentia est consequens diversitatem speciei, et talis differentia, etsi in aliquibus consequatur diversitatem speciei, in aliis tamen potest inveniri in eadem specie; sicut album et nigrum consequuntur diversitatem speciei corvi et cygni, tamen invenitur huiusmodi differentia in eadem hominis specie. Dicendum est ergo quod differentia venialis et mortalis peccati, vel quaecumque alia differentia sumitur penes reatum, non potest esse differentia constituens diversitatem speciei. Nunquam enim id quod est per accidens, constituit speciem. Id autem quod est praeter intentionem agentis, est per accidens, ut patet in II Physic. Manifestum est autem quod poena est praeter intentionem peccantis. Unde per accidens se habet ad peccatum, ex parte ipsius peccantis. Ordinatur tamen ad peccatum ab exteriori, scilicet ex iustitia iudicantis, qui secundum diversas conditiones peccatorum diversas poenas infligit. Unde differentia quae est ex reatu poenae, potest consequi diversam speciem peccatorum; non autem constituit diversitatem speciei. Differentia autem peccati venialis et mortalis consequitur diversitatem inordinationis, quae complet rationem peccati. Duplex enim est inordinatio, una per subtractionem principii ordinis; alia qua, salvato principio ordinis, fit inordinatio circa ea quae sunt post principium. Sicut in corpore animalis quandoque quidem inordinatio complexionis procedit usque ad destructionem principii vitalis, et haec est mors, quandoque vero, salvo principio vitae, fit inordinatio quaedam in humoribus, et tunc est aegritudo. Principium autem totius ordinis in moralibus est finis ultimus, qui ita se habet in operativis, sicut principium indemonstrabile in speculativis, ut dicitur in VII Ethic. Unde quando anima deordinatur per peccatum usque ad aversionem ab ultimo fine, scilicet Deo, cui unimur per caritatem, tunc est peccatum mortale, quando vero fit deordinatio citra aversionem a Deo, tunc est peccatum veniale. Sicut enim in corporalibus deordinatio mortis, quae est per remotionem principii vitae, est irreparabilis secundum naturam; inordinatio autem aegritudinis reparari potest, propter id quod salvatur principium vitae; similiter est in his quae pertinent ad animam. Nam in speculativis qui errat circa principia, impersuasibilis est, qui autem errat salvatis principiis, per ipsa principia revocari potest. Et similiter in operativis qui peccando avertitur ab ultimo fine, quantum est ex natura peccati, habet lapsum irreparabilem, et ideo dicitur peccare mortaliter, aeternaliter puniendus. Qui vero peccat citra aversionem a Deo, ex ipsa ratione peccati reparabiliter deordinatur, quia salvatur principium, et ideo dicitur peccare venialiter, quia scilicet non ita peccat ut mereatur interminabilem poenam.

Referencing norms: Q72A5Respondeo, assert-h9583dc3ccb1ecd59bba8238aa82bf5b91b521aba0ba1eb3dbe43fdbd251f941a

la · official · sha256:616f523bedf07e8f7ba04b3e58c2be2b51870d37eceb581d5eac5f21620a3bffLA

Sed contra, ea quae constituunt speciem, sunt priora, sicut differentiae specificae. Sed poena sequitur culpam, sicut effectus eius. Ergo peccata non differunt specie secundum reatum poenae.

Referencing norms: assert-haee430e90044cfef6395002792a431d399efa23a7d194d5af45311aaaa18064b

la · official · sha256:f6b5d039647512bfcf06b12caca320e57ef8050a229fd505cf6717295882dc65LA

Ad primum ergo dicendum quod illa divisio quae est per commissionem et omissionem, non est secundum diversas species formales, sed materiales tantum, ut dictum est.

Referencing norms: Q72A6Ad1, assert-h3a7889aa08d6cb981cac24b51205b98f0a947da1e991580d61dca7439127d9c0

la · official · sha256:02f0f90de6b3e01d6a3dc5de87d2a5b5024d9b91f850e5dde8a708ff9732e71fLA

Ad secundum dicendum quod necesse fuit in lege Dei proponi diversa praecepta affirmativa et negativa, ut gradatim homines introducerentur ad virtutem, prius quidem abstinendo a malo, ad quod inducimur per praecepta negativa; et postmodum faciendo bonum, ad quod inducimur per praecepta affirmativa. Et sic praecepta affirmativa et negativa non pertinent ad diversas virtutes, sed ad diversos gradus virtutis. Et per consequens non oportet quod contrarientur diversis peccatis secundum speciem. Peccatum etiam non habet speciem ex parte aversionis, quia secundum hoc est negatio vel privatio, sed ex parte conversionis, secundum quod est actus quidam. Unde secundum diversa praecepta legis non diversificantur peccata secundum speciem.

Referencing norms: Q72A6Ad2, assert-h88dac2252f6872a4aba23128ea6ba3d8b23a9d2c7027ea39776ec25797d2db3b

la · official · sha256:edbcf8cf3e4cbb49ed339be04a3f568ac0f471177450fe81d476539c1bdd6246LA

Ad tertium dicendum quod obiectio illa procedit de materiali diversitate speciei. Sciendum est tamen quod negatio, etsi proprie non sit in specie, constituitur tamen in specie per reductionem ad aliquam affirmationem quam sequitur.

Referencing norms: Q72A6Ad3, assert-h747f6a2bdf9438b59ac0b08bb1ece681c5940fe6155606465ed925fe964b937a

la · official · sha256:8565d3458f05cbbf1673daa5f753b8ac20e5c7175cb44ff62d833d7ce9a29ca8LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod peccatum commissionis et omissionis specie differant. Delictum enim contra peccatum dividitur, Ephes. II, ubi dicitur, cum essetis mortui delictis et peccatis vestris. Et exponit ibi Glossa, delictis, idest dimittendo quae iubentur; et peccatis, scilicet agendo prohibita, ex quo patet quod per delictum intelligitur peccatum omissionis, per peccatum, peccatum commissionis. Differunt igitur specie, cum ex opposito dividantur, tanquam diversae species.

Referencing norms: Q72A6Obiectio1, assert-h85f7e16febde516f549f389d77b4ef6005ed423948ef3bae6d0dec6a21f556bc

la · official · sha256:d174fb7aa67f9695668692222a8b7c50203e85852bb31684486b014786e2fa69LA

Praeterea, peccato per se convenit quod sit contra legem Dei, ponitur enim in eius definitione, ut ex supradictis patet. Sed in lege Dei alia sunt praecepta affirmativa, contra quae est peccatum omissionis; et alia praecepta negativa, contra quae est peccatum commissionis. Ergo peccatum omissionis et peccatum commissionis differunt specie.

Referencing norms: Q72A6Obiectio2, assert-h5cf65ac7da4e24f51d5d6fd6380ff5865c1645967a4933189c9a13ee1657c14e, assert-h864f54b5db0ed421a96a3541c8b35d5d631a25121c5a99e6cae0dd8e817b7aa5

la · official · sha256:0337051b68224f74778d144604b99e1e663fd8dd45059b7bf43e38f3f7e0693dLA

Praeterea, omissio et commissio differunt sicut affirmatio et negatio. Sed affirmatio et negatio non possunt esse unius speciei, quia negatio non habet speciem; non entis enim non sunt neque species neque differentiae, ut philosophus dicit. Ergo omissio et commissio non possunt esse unius speciei.

Referencing norms: Q72A6Obiectio3, assert-h29c812d43a4fc78c6ff80e8146764cdadd87240a4713d334f39b5a50926f91ec, assert-ha573935f7497fa7644e8c8dafcad913179de4dabcee6274a571905f3f60a8741

la · official · sha256:236bd7c42cf1e293c2dd9a2e05d2d457ad70d9b1eca662c4ab1aeb764a7e5fa2LA

Respondeo dicendum quod in peccatis invenitur duplex differentia, una materialis, et alia formalis. Materialis quidem attenditur secundum naturalem speciem actuum peccati, formalis autem secundum ordinem ad unum finem proprium, quod est obiectum proprium. Unde inveniuntur aliqui actus materialiter specie differentes, qui tamen formaliter sunt in eadem specie peccati, quia ad idem ordinantur, sicut ad eandem speciem homicidii pertinet iugulatio, lapidatio et perforatio, quamvis actus sint specie differentes secundum speciem naturae. Sic ergo si loquamur de specie peccati omissionis et commissionis materialiter, differunt specie, large tamen loquendo de specie, secundum quod negatio vel privatio speciem habere potest. Si autem loquamur de specie peccati omissionis et commissionis formaliter, sic non differunt specie, quia ad idem ordinantur, et ex eodem motivo procedunt. Avarus enim ad congregandum pecuniam et rapit, et non dat ea quae dare debet; et similiter gulosus ad satisfaciendum gulae, et superflua comedit, et ieiunia debita praetermittit; et idem est videre in ceteris. Semper enim in rebus negatio fundatur super aliqua affirmatione, quae est quodammodo causa eius, unde etiam in rebus naturalibus eiusdem rationis est quod ignis calefaciat, et quod non infrigidet.

Referencing norms: Q72A6Respondeo, assert-h695498e7bef2c15ef15071c35f36416aabbb6a8c4085f23d79a57575044ff9e6

la · official · sha256:73850be8d3b0d9e1888c6a9209c20169aeb326368ab12791a4de05278d67f2eaLA

Sed contra, in eadem specie peccati invenitur omissio et commissio, avarus enim et aliena rapit, quod est peccatum commissionis; et sua non dat quibus dare debet, quod est peccatum omissionis. Ergo omissio et commissio non differunt specie.

Referencing norms: assert-h7e689f947d32fafb6a381f94c4498e34520a9346942bc5f1abec6566ed68f437

la · official · sha256:840342d2c8c6e4bf995b5cfbe205e5db8bb408c105e332977100b56b7656d43cLA

Ad primum ergo dicendum quod omne peccatum cordis convenit in ratione occulti, et secundum hoc ponitur unus gradus. Qui tamen per tres gradus distinguitur, scilicet cogitationis, delectationis et consensus.

Referencing norms: Q72A7Ad1, assert-h2ea7aa7814ed115c9516f85d30f1ae1488597f27402ea3f65ff261ec74d6244d

la · official · sha256:56119bc4eac0148ed6b4501fb1690d5e2636731125bd5983c3471f99f07ebfe9LA

Ad secundum dicendum quod peccatum oris et operis conveniunt in manifestatione, et propter hoc a Gregorio sub uno computantur. Hieronymus autem distinguit ea, quia in peccato oris est manifestatio tantum, et principaliter intenta, in peccato vero operis est principaliter expletio interioris conceptus cordis, sed manifestatio est ex consequenti. Consuetudo vero et desperatio sunt gradus consequentes post speciem perfectam peccati, sicut adolescentia et iuventus post perfectam hominis generationem.

Referencing norms: Q72A7Ad2, assert-h487e5090b22c9adc5dbb4f2dd388a1707410bae2e42d228cea0c21e71e04d9e3

la · official · sha256:ca09be21834801fcaf2e8d9bff09997c1e346149903009e6e8d7a22c72eb8569LA

Ad tertium dicendum quod peccatum cordis et oris non distinguuntur a peccato operis, quando simul cum eo coniunguntur, sed prout quodlibet horum per se invenitur. Sicut etiam pars motus non distinguitur a toto motu, quando motus est continuus, sed solum quando motus sistit in medio.

Referencing norms: Q72A7Ad3, assert-h955423216642a800c24a4a6ae82c5aad2a4f62d5fb6dafb5656288cf00963595

la · official · sha256:834af92d219ae31e9c7155006da14a8ca18d3c3106e6d021bf4659ba0b7f99d9LA

Ad septimum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter dividatur peccatum in peccatum cordis, oris, et operis. Augustinus enim, in XII de Trin., ponit tres gradus peccati, quorum primus est, cum carnalis sensus illecebram quandam ingerit, quod est peccatum cogitationis, secundus gradus est, quando sola cogitationis delectatione aliquis contentus est; tertius gradus est, quando faciendum decernitur per consensum. Sed tria haec pertinent ad peccatum cordis. Ergo inconvenienter peccatum cordis ponitur quasi unum genus peccati.

Referencing norms: Q72A7Obiectio1, assert-h6d10a193d7994ad809b6a05ce3ef1c5a43ab8964223e5a61d4e34e6d229bc5cc, assert-hb657bfae8464941d4bc22ed22322f16aa9b7351df894ebfb5062c30cb03e5afb

la · official · sha256:4291eeabcfeabfcd559c12c289d58d3301a326c52b880a867e02f26724141885LA

Praeterea, Gregorius, in IV Moral., ponit quatuor gradus peccati, quorum primus est culpa latens in corde; secundus, cum exterius publicatur; tertius est, cum consuetudine roboratur; quartus est, cum usque ad praesumptionem divinae misericordiae, vel ad desperationem, homo procedit. Ubi non distinguitur peccatum operis a peccato oris; et adduntur duo alii peccatorum gradus. Ergo inconveniens fuit prima divisio.

Referencing norms: Q72A7Obiectio2, assert-h39be40bf71eaf5eac71fbb7525617d067991cd44711a54edbdb7c418452c10cd

la · official · sha256:39709c0dee87e4f60784c80122eb05511432d3c5e22dde95bdb24c0d32aec5acLA

Praeterea, non potest esse peccatum in ore vel in opere, nisi fiat prius in corde. Ergo ista peccata specie non differunt. Non ergo debent contra se invicem dividi.

Referencing norms: Q72A7Obiectio3, assert-h9b9221620941273edd5dbbf691b0109a58cc5ca0e50f1e7336dfe0cf57cf55e0, assert-hcfe5e600e3667c4b97b365de50cbe3bddc4ffa13eda84bab4eeb0da7054fa809

la · official · sha256:1af407c58947ea40e1fd877af45fdc52d70e70b4bb90eb63d6ad03a1ba6439caLA

Respondeo dicendum quod aliqua inveniuntur differre specie dupliciter. Uno modo, ex eo quod utrumque habet speciem completam, sicut equus et bos differunt specie. Alio modo, secundum diversos gradus in aliqua generatione vel motu accipiuntur diversae species, sicut aedificatio est completa generatio domus, collocatio autem fundamenti et erectio parietis sunt species incompletae, ut patet per philosophum, in X Ethic.; et idem etiam potest dici in generationibus animalium. Sic igitur peccatum dividitur per haec tria, scilicet peccatum oris, cordis et operis, non sicut per diversas species completas, nam consummatio peccati est in opere, unde peccatum operis habet speciem completam. Sed prima inchoatio eius est quasi fundatio in corde; secundus autem gradus eius est in ore, secundum quod homo prorumpit facile ad manifestandum conceptum cordis; tertius autem gradus iam est in consummatione operis. Et sic haec tria differunt secundum diversos gradus peccati. Patet tamen quod haec tria pertinent ad unam perfectam peccati speciem, cum ab eodem motivo procedant, iracundus enim, ex hoc quod appetit vindictam, primo quidem perturbatur in corde; secundo, in verba contumeliosa prorumpit; tertio vero, procedit usque ad facta iniuriosa. Et idem patet in luxuria, et in quolibet alio peccato.

Referencing norms: Q72A7Respondeo, assert-hdfd00c6f50baae03f3b5fea8d378d843a3351e6648a264683d76cc8328d5832e

la · official · sha256:0cac6a15e770467e1e4e11f3e59671c2cdb924c91c776cba6e0c947893b98614LA

Sed contra est quod Hieronymus dicit, super Ezech., tria sunt generalia delicta quibus humanum subiacet genus, aut enim cogitatione, aut sermone, aut opere peccamus.

Referencing norms: assert-h2799a736f28ca9dd47c6c472b97f14495f8cadb359591000c70ff59c08dab305

la · official · sha256:61392a73a7db015551fe90a2f684c1f8976de0ab1b92e9c432b55ffdd020f43dLA

Ad primum ergo dicendum quod magis et minus, etsi non sint causa diversitatis speciei, consequuntur tamen quandoque species differentes, prout proveniunt ex diversis formis, sicut si dicatur quod ignis est levior aere. Unde philosophus dicit, in VIII Ethic., quod qui posuerunt non esse diversas species amicitiarum propter hoc quod dicuntur secundum magis et minus, non sufficienti crediderunt signo. Et hoc modo superexcedere rationem, vel deficere ab ea, pertinet ad diversa peccata secundum speciem, inquantum consequuntur diversa motiva.

Referencing norms: Q72A8Ad1, assert-h7b399bb5da5e9b8a4942eaddf8be1eb47fb26b48d0e96287935dc0354d4a82dc

la · official · sha256:8d839e9faa257e4f9ae9c04cf997fa6c9d82ee2277ed9f8db86f968a58b4733dLA

Ad secundum dicendum quod intentio peccantis non est ut recedat a ratione, et ideo non efficitur eiusdem rationis peccatum superabundantiae et defectus propter recessum ab eadem rationis rectitudine. Sed quandoque ille qui dicit falsum, intendit veritatem occultare, unde quantum ad hoc, non refert utrum dicat vel plus vel minus. Si tamen recedere a veritate sit praeter intentionem, tunc manifestum est quod ex diversis causis aliquis movetur ad dicendum plus vel minus, et secundum hoc diversa est ratio falsitatis. Sicut patet de iactatore, qui superexcedit dicendo falsum, quaerens gloriam; et de deceptore, qui diminuit, evadens debiti solutionem. Unde et quaedam falsae opiniones sunt sibi invicem contrariae.

Referencing norms: Q72A8Ad2, assert-h27b0fca6cb0bda220aa70445cf56fbc36065c72da1b1fa065468d239c795593e

la · official · sha256:102a5abaf7d59adee5346308336311c5b41ce76170d3eda60a0264cbe5b0af46LA

Ad tertium dicendum quod prodigus et illiberalis potest esse aliquis secundum diversa, ut scilicet sit aliquis illiberalis in accipiendo quae non debet, et prodigus in dando quae non debet. Nihil autem prohibet contraria inesse eidem secundum diversa.

Referencing norms: Q72A8Ad3, assert-ha9cfd93fe09cddaf86fec82c01da0abae63157275bd0741326edb6ab12b9a16f

la · official · sha256:68eac3d090efb4179053d24a6dec3cdaa6b0ea9f41fd59e715db2c53a5dfed54LA

Ad octavum sic proceditur. Videtur quod superabundantia et defectus non diversificent species peccatorum. Superabundantia enim et defectus differunt secundum magis et minus. Sed magis et minus non diversificant speciem. Ergo superabundantia et defectus non diversificant speciem peccatorum.

Referencing norms: Q72A8Obiectio1, assert-h512cc7cb3d9e3b644694f756dc98d9727dee4b40022419c4d240dcd6a23a7eef, assert-ha1459ec276ef9e54d96b2975288b6bec2dbe3f863e76e66b0e85692c025309af

la · official · sha256:c6230439a474b48ed8ee9c757dc2f1fecd704fc61ba77c54b2b3348e68b0824eLA

Praeterea, sicut peccatum in agibilibus est ex hoc quod receditur a rectitudine rationis, ita falsitas in speculativis est ex hoc quod receditur a veritate rei. Sed non diversificatur species falsitatis ex hoc quod aliquis dicit plus vel minus esse quam sit in re. Ergo etiam non diversificatur species peccati ex hoc quod recedit a rectitudine rationis in plus vel in minus.

Referencing norms: Q72A8Obiectio2, assert-h0e17a5643b8d995f816e58a0af626d9a9cd8028e2f47fd1a8fc307e8fc2cda71, assert-h5086044eb048975bebf6c987414381e69e47ef0924392bfc48517283bc128cd6

la · official · sha256:3035d14a90512f0b1c9b966a77a8d5fa30f9550cc8978fce0a6ff9af2d5f5ab0LA

Praeterea, ex duabus speciebus non constituitur una species, ut Porphyrius dicit. Sed superabundantia et defectus uniuntur in uno peccato, sunt enim simul quidam illiberales et prodigi, quorum duorum illiberalitas est peccatum secundum defectum, prodigalitas autem secundum superabundantiam. Ergo superabundantia et defectus non diversificant speciem peccatorum.

Referencing norms: Q72A8Obiectio3, assert-h173a21073960578c55170a3222491deadb78e783fc13131ad94e499ea9bfa805, assert-ha6f59fbe0ef0c0468e597ca743ecd923f1c56deb5051808ccdfe26374131a81f

la · official · sha256:ee38ea9031005f67300152777455667bb3b221ca35294efb92987de239de37efLA

Respondeo dicendum quod, cum in peccato sint duo, scilicet ipse actus, et inordinatio eius, prout receditur ab ordine rationis et legis divinae; species peccati attenditur non ex parte inordinationis, quae est praeter intentionem peccantis, ut supra dictum est; sed magis ex parte ipsius actus, secundum quod terminatur ad obiectum, in quod fertur intentio peccantis. Et ideo ubicumque occurrit diversum motivum inclinans intentionem ad peccandum, ibi est diversa species peccati. Manifestum est autem quod non est idem motivum ad peccandum in peccatis quae sunt secundum superabundantiam, et in peccatis quae sunt secundum defectum; quinimmo sunt contraria motiva; sicut motivum in peccato intemperantiae est amor delectationum corporalium, motivum autem in peccato insensibilitatis est odium earum. Unde huiusmodi peccata non solum differunt specie, sed etiam sunt sibi invicem contraria.

Referencing norms: Q72A8Respondeo, assert-hc5960d03d7879ed224c8529cc3af10c20dcedbfbb7f54e513376f3aa900480d9

la · official · sha256:8e0d2d7dcb25352bf20745d1df75595606552ef80331a46193952c138b16684aLA

Sed contra, contraria differunt secundum speciem, nam contrarietas est differentia secundum formam, ut dicitur in X Metaphys. Sed vitia quae differunt secundum superabundantiam et defectum, sunt contraria, sicut illiberalitas prodigalitati. Ergo differunt secundum speciem.

Referencing norms: assert-hfb7d921e340dc8d0e82142a9d86ace4408e4530dd1479acb615783596681016b

la · official · sha256:88d05c9b7776f1fc2f25542571716db5c05a27ca33226120c1973c3555fd0576LA

Ad primum ergo dicendum quod malum, inquantum huiusmodi, privatio est, et ideo diversificatur specie secundum ea quae privantur, sicut et ceterae privationes. Sed peccatum non sortitur speciem ex parte privationis vel aversionis, ut supra dictum est; sed ex conversione ad obiectum actus.

Referencing norms: Q72A9Ad1, assert-h03e87dbe863b8e1215e1029bc65c44126380f02db216011fe127eedb9c977c1e

la · official · sha256:51e40cf81c03bc4a01170e1d15d7f2ee7cbae36b575f210cf754837169db693fLA

Ad secundum dicendum quod circumstantia nunquam transfert actum in aliam speciem, nisi quando est aliud motivum.

Referencing norms: Q72A9Ad2, assert-hc633a4e90ed2b6aca2329ba88091e35560547a75c68be4b6e34ff220f05cd638

la · official · sha256:56a57819cca3bd3fac54a5382889e244ab9ac0e86dd407d505ce76cc51b2af9eLA

Ad tertium dicendum quod in diversis speciebus gulae diversa sunt motiva, sicut dictum est.

Referencing norms: Q72A9Ad3, assert-h0c1d281112a346bc165282281b6a04a6b814da4152cb9473045961bc05b8ecbc

la · official · sha256:97a8b65fcadedd40cb36cbbfa13db7b70c227ca62670260bf2028d0198090b6fLA

Ad nonum sic proceditur. Videtur quod vitia et peccata diversificentur specie secundum diversas circumstantias. Quia, ut dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., malum contingit ex singularibus defectibus. Singulares autem defectus sunt corruptiones singularum circumstantiarum. Ergo ex singulis circumstantiis corruptis singulae species peccatorum consequuntur.

Referencing norms: Q72A9Obiectio1, assert-h285fcbc7f4fe4458ada47d618612de5099930562b0ee6046fc3ae237619af160

la · official · sha256:120c03b34da17687ea5e245cb522ac7e734790daf90a561c23e5bb1abe5d5e5bLA

Praeterea, peccata sunt quidam actus humani. Sed actus humani interdum accipiunt speciem a circumstantiis, ut supra habitum est. Ergo peccata differunt specie secundum quod diversae circumstantiae corrumpuntur.

Referencing norms: Q72A9Obiectio2, assert-h03b1af2d9066c6750faa9f19f174e88559a782eb868aedd446623c988662b2d2, assert-hddb4c7e00f015c909e72cfcbe4fd648f1afb221958d1777cd1b7a0ca11892586

la · official · sha256:2547728186c9b5a02e72a47893dfddce7f9031e2756676bca74c01b06720f774LA

Praeterea, diversae species gulae assignantur secundum particulas quae in hoc versiculo continentur, praepropere, laute, nimis, ardenter, studiose. Haec autem pertinent ad diversas circumstantias, nam praepropere est antequam oportet, nimis plus quam oportet, et idem patet in aliis. Ergo species peccati diversificantur secundum diversas circumstantias.

Referencing norms: Q72A9Obiectio3, assert-hcaafc62ae4bfaea297e1dd1dec4a7d0f0168ec19982b245f7684ce36c979476e

la · official · sha256:198da913d82f302fc846b030866e3e616708231bfe099f6b9cbacaabad1d8c00LA

Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, ubi occurrit aliud motivum ad peccandum, ibi est alia peccati species, quia motivum ad peccandum est finis et obiectum. Contingit autem quandoque quod in corruptionibus diversarum circumstantiarum est idem motivum, sicut illiberalis ab eodem movetur quod accipiat quando non oportet, et ubi non oportet, et plus quam oportet, et similiter de aliis circumstantiis; hoc enim facit propter inordinatum appetitum pecuniae congregandae. Et in talibus diversarum circumstantiarum corruptiones non diversificant species peccatorum, sed pertinent ad unam et eandem peccati speciem. Quandoque vero contingit quod corruptiones diversarum circumstantiarum proveniunt a diversis motivis. Puta quod aliquis praepropere comedat, potest provenire ex hoc quod homo non potest ferre dilationem cibi, propter facilem consumptionem humiditatis; quod vero appetat immoderatum cibum, potest contingere propter virtutem naturae potentem ad convertendum multum cibum; quod autem aliquis appetat cibos deliciosos, contingit propter appetitum delectationis quae est in cibo. Unde in talibus diversarum circumstantiarum corruptiones inducunt diversas peccati species.

Referencing norms: Q72A9Respondeo, assert-hf37775eb23bd0afd883184f997d2047a3bb0c2c82b67d25c793fe428517c0e82

la · official · sha256:c177636a3190d9ee57efae9446d053c305330f685846dd5695ccf1ea4f07fd37LA

Sed contra est quod philosophus dicit, in III et IV Ethic., quod singula vitia peccant agendo et plus quam oportet, et quando non oportet, et similiter secundum omnes alias circumstantias. Non ergo secundum hoc diversificantur peccatorum species.

Referencing norms: assert-h1551640bd953fe7ef293cd563570eda839e2b8b569505cd1779a9cb1fbd6eb6d

la · official · sha256:8fb7c4321ebafc2302f00d43298f2de5a90306e9cf37c996d1df421555c91010LA

Deinde considerandum est de distinctione peccatorum vel vitiorum. Et circa hoc quaeruntur novem. Primo, utrum peccata distinguantur specie secundum obiecta. Secundo, de distinctione peccatorum spiritualium et carnalium. Tertio, utrum secundum causas. Quarto, utrum secundum eos in quos peccatur. Quinto, utrum secundum diversitatem reatus. Sexto, utrum secundum omissionem et commissionem. Septimo, utrum secundum diversum processum peccati. Octavo, utrum secundum abundantiam et defectum. Nono, utrum secundum diversas circumstantias.

la · official · sha256:b32660be5f6f7851b88bcd14e06b1fa0c2ae8f3354272d456f45d92901fc5faaLA

Ad primum ergo dicendum quod auctoritas illa loquitur de his quae per subreptionem infirmitatis humanae negligenter aguntur.

Referencing norms: Q73A10Ad1, assert-h5348dd8518b25fb2d02a58226c478a953a1eecd4ef2667d45f396974ddbb14c7

la · official · sha256:b3f21c907bf7721bd94291ca14fa6f0227b91c00ea7e0b032ccc06a93889fbf3LA

Ad secundum dicendum quod Deus non accipit personas, si maiores plus punit, quia ipsorum maioritas facit ad gravitatem peccati, ut dictum est.

Referencing norms: Q73A10Ad2, assert-h28675066d9fc5683aca68d10e93516dc6e1c198e4f8b2a8e6e43e83cb22cb55f

la · official · sha256:2706cbeaf05c4ff498588e0c93d0e7fd851b226b9083245ece1502c9d5111386LA

Ad tertium dicendum quod homo magnus non reportat incommodum ex bono quod habet, sed ex malo usu illius.

Referencing norms: Q73A10Ad3, assert-h573bac36c078d86c2806023a617911719130e3bf03267c3f90ffcf2d6f804b4f

la · official · sha256:54778e66027ebef7e3c2728ee9ac40c73232c45324802c84cc0fa73883dd7b8dLA

Ad decimum sic proceditur. Videtur quod magnitudo personae peccantis non aggravet peccatum. Homo enim maxime redditur magnus ex hoc quod Deo adhaeret, secundum illud Eccli. XXV, quam magnus est qui invenit sapientiam et scientiam. Sed non est super timentem Deum. Sed quanto aliquis magis Deo adhaeret, tanto minus imputatur ei aliquid ad peccatum, dicitur enim II Paralip. XXX, dominus bonus propitiabitur cunctis qui in toto corde requirunt dominum Deum patrum suorum, et non imputabitur eis quod minus sanctificati sunt. Ergo peccatum non aggravatur ex magnitudine personae peccantis.

Referencing norms: Q73A10Obiectio1, assert-h181b88a619b8a19c267a1d401ed0011303fabc8ad34be68d33b840fa5a30188c, assert-h4638896711b47138e3b62b28dbf0ba91839ba09cacb33bcb5f6f52dfe47a7255, assert-hda199f5678bdffd4cb6a2de30f39a4f9a941c62fb6735ad40431fb66870afd20

la · official · sha256:8aa82fc4021f311a080b653f15ef1b3954337dc6ce4e7943e297e00fab0212ddLA

Praeterea, non est personarum acceptio apud Deum, ut dicitur Rom. II. Ergo non magis punit pro uno et eodem peccato, unum quam alium. Non ergo aggravatur ex magnitudine personae peccantis.

Referencing norms: Q73A10Obiectio2, assert-h6c1489ab65edd8962c2a890171b5b45dd3ac7a49f99e4df807709b20598e42cd, assert-h9355e314b1083ca669b4b5386edf9a11cc77888af51f5e9bc10289051dbe36b4

la · official · sha256:d46ff45a6bb05c0f821565659e38919a411812c1c89ae100b83256c341babd4bLA

Praeterea, nullus debet ex bono incommodum reportare. Reportaret autem, si id quod agit, magis ei imputaretur ad culpam. Ergo propter magnitudinem personae peccantis non aggravatur peccatum.

Referencing norms: Q73A10Obiectio3, assert-h6550ee49ccb579fd321a6ea666bf2e3cf462cbda18c66069ec375808f2eb4983

la · official · sha256:7ac6177a0783b6abf65feeb52dec361ced33df919e6f3d1ba1af3e257fdaa75eLA

Respondeo dicendum quod duplex est peccatum. Quoddam ex subreptione proveniens, propter infirmitatem humanae naturae. Et tale peccatum minus imputatur ei qui est maior in virtute, eo quod minus negligit huiusmodi peccata reprimere, quae tamen omnino subterfugere infirmitas humana non sinit. Alia vero peccata sunt ex deliberatione procedentia. Et ista peccata tanto magis alicui imputantur, quanto maior est. Et hoc potest esse propter quatuor. Primo quidem, quia facilius possunt resistere peccato maiores, puta qui excedunt in scientia et virtute. Unde dominus dicit, Luc. XII, quod servus sciens voluntatem domini sui, et non faciens, plagis vapulabit multis. Secundo, propter ingratitudinem, quia omne bonum quo quis magnificatur, est Dei beneficium, cui homo fit ingratus peccando. Et quantum ad hoc, quaelibet maioritas, etiam in temporalibus bonis peccatum aggravat, secundum illud Sap. VI, potentes potenter tormenta patientur. Tertio, propter specialem repugnantiam actus peccati ad magnitudinem personae, sicut si princeps iustitiam violet, qui ponitur iustitiae custos; et si sacerdos fornicetur, qui castitatem vovit. Quarto, propter exemplum, sive scandalum, quia, ut Gregorius dicit in pastorali, in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia gradus peccator honoratur. Ad plurium etiam notitiam perveniunt peccata magnorum; et magis homines ea indigne ferunt.

Referencing norms: Q73A10Respondeo, assert-h3c0c19357251046bc9ebbef2fbe18afd58309a63c26b3f68fe662b73574599c5

la · official · sha256:a16594c079d841abbafdde4fe07ec827fec140e53134b205e076290ef6d5f389LA

Sed contra est quod Isidorus dicit, in II de summo bono, tanto maius cognoscitur peccatum esse, quanto maior qui peccat habetur.

Referencing norms: assert-hb0506a9e12a823515ca4c9a5018afefa2db5f57ca0fd70c662bc6cb8c6f502bb

la · official · sha256:b9a2e885cb63a8892370a604e051c481ea620ae1064455ea28c8c76ea81e65ffLA

Ad primum ergo dicendum quod Iacobus loquitur de peccato non ex parte conversionis, secundum quod peccata distinguuntur, sicut dictum est, sed loquitur de eis ex parte aversionis, inquantum scilicet homo peccando recedit a legis mandato. Omnia autem legis mandata sunt ab uno et eodem, ut ipse ibidem dicit, et ideo idem Deus contemnitur in omni peccato. Et ex hac parte dicit quod qui offendit in uno, factus est omnium reus, quia scilicet uno peccato peccando, incurrit poenae reatum ex hoc quod contemnit Deum, ex cuius contemptu provenit omnium peccatorum reatus.

Referencing norms: Q73A1Ad1, assert-h2ffd6d9512695a3e6c2d88fc31e2b945389120fd8b3b0518f5566694e9d7a137

la · official · sha256:75708abc6a2cd61a006000c424ed4735990f9ce2a055ad040ee97d1795575b0fLA

Ad secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, non per quemlibet actum peccati tollitur virtus opposita, nam peccatum veniale virtutem non tollit; peccatum autem mortale tollit virtutem infusam, inquantum avertit a Deo; sed unus actus peccati etiam mortalis, non tollit habitum virtutis acquisitae. Sed si multiplicentur actus intantum quod generetur contrarius habitus, excluditur habitus virtutis acquisitae. Qua exclusa, excluditur prudentia, quia cum homo agit contra quamcumque virtutem, agit contra prudentiam. Sine prudentia autem nulla virtus moralis esse potest, ut supra habitum est. Et ideo per consequens excluduntur omnes virtutes morales, quantum ad perfectum et formale esse virtutis, quod habent secundum quod participant prudentiam, remanent tamen inclinationes ad actus virtutum, non habentes rationem virtutis. Sed non sequitur quod propter hoc homo incurrat omnia vitia vel peccata. Primo quidem, quia uni virtuti plura vitia opponuntur, ita quod virtus potest privari per unum eorum, etsi alterum non adsit. Secundo, quia peccatum directe opponitur virtuti quantum ad inclinationem virtutis ad actum, ut supra dictum est, unde, remanentibus aliquibus inclinationibus virtuosis, non potest dici quod homo habeat vitia vel peccata opposita.

Referencing norms: Q73A1Ad2, assert-h1881fabaadc424ed19f611679bc6b54fb53140194565f6dabc7967d6c376d270

la · official · sha256:9122cde61fa8e454f7ae9c13902b0914a8079826136c85e59bdb382a4e66a073LA

Ad tertium dicendum quod amor Dei est congregativus, inquantum affectum hominis a multis ducit in unum, et ideo virtutes, quae ex amore Dei causantur, connexionem habent. Sed amor sui disgregat affectum hominis in diversa, prout scilicet homo se amat appetendo sibi bona temporalia, quae sunt varia et diversa, et ideo vitia et peccata, quae causantur ex amore sui, non sunt connexa.

Referencing norms: Q73A1Ad3, assert-he178af39fc84e3e1c718fe664738303c33a4f42c93c8fbee9031a065c8ea183c

la · official · sha256:0ff39fd47d87e6db2b4a874baf078fd942c6658c645efec226a73687c4f328dcLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod omnia peccata sint connexa. Dicitur enim Iac. II, quicumque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Sed idem est esse reum omnium mandatorum legis, quod habere omnia peccata, quia, sicut Ambrosius dicit, peccatum est transgressio legis divinae, et caelestium inobedientia mandatorum. Ergo quicumque peccat uno peccato, subiicitur omnibus peccatis.

Referencing norms: Q73A1Obiectio1, assert-h1471015110169394447335b162cf789906db3865b80b0461d32eee917ddb561b, assert-h8f6a88d9dfe893614f5c7869312b770b15f6527311bc9d6f6d409673c4fc32ac

la · official · sha256:a6180e1cb665175eaa160dd7ac988241d5230cd70ba2e226add194e0af8aac1bLA

Praeterea, quodlibet peccatum excludit virtutem sibi oppositam. Sed qui caret una virtute, caret omnibus, ut patet ex supradictis. Ergo qui peccat uno peccato, privatur omnibus virtutibus. Sed qui caret virtute, habet vitium sibi oppositum. Ergo qui habet unum peccatum, habet omnia peccata.

Referencing norms: Q73A1Obiectio2, assert-h2e413b9635c91990e49cffb750f324489f52420a2629e55d4945f38b72a3a943, assert-h339cc5aa8e5753e1a45869292065ec96b14e365fc686df07260aa94227577dfc, assert-h339cfeb7e3bb8ebea44ec17f2eddfc7af5c9c451c54ca4d858b6fa563dbbd7ec, assert-haddf5ec21de2dd5701419e45e45ae32ce6d5ec249acb871dfdd57b38ec501930

la · official · sha256:e2e59a9ef6dbf408889130b9e50e8f578b085cddac38ecafb7817e504a6b3c4cLA

Praeterea, virtutes omnes sunt connexae quae conveniunt in uno principio, ut supra habitum est. Sed sicut virtutes conveniunt in uno principio, ita et peccata, quia sicut amor Dei, qui facit civitatem Dei, est principium et radix omnium virtutum, ita amor sui, qui facit civitatem Babylonis, est radix omnium peccatorum; ut patet per Augustinum, XIV de Civ. Dei. Ergo etiam omnia vitia et peccata sunt connexa, ita ut qui unum habet, habeat omnia.

Referencing norms: Q73A1Obiectio3, assert-hd4487b88d8ddcbbe774847a086ca6d4e6d7c1e3d4383b170da294470dbc68d2d, assert-hef16fef543b6f5b08f9c522c3ec9d876413e8f39eaa9a5c8cd31021e4f4f5656

la · official · sha256:ff9682f1eb9c837d556380adee09fcfd37c5a766ea3d26a437f86341f72ab0cbLA

Respondeo dicendum quod aliter se habet intentio agentis secundum virtutem ad sequendum rationem, et aliter intentio peccantis ad divertendum a ratione. Cuiuslibet enim agentis secundum virtutem intentio est ut rationis regulam sequatur, et ideo omnium virtutum intentio in idem tendit. Et propter hoc omnes virtutes habent connexionem ad invicem in ratione recta agibilium, quae est prudentia, sicut supra dictum est. Sed intentio peccantis non est ad hoc quod recedat ab eo quod est secundum rationem, sed potius ut tendat in aliquod bonum appetibile, a quo speciem sortitur. Huiusmodi autem bona in quae tendit intentio peccantis a ratione recedens, sunt diversa, nullam connexionem habentia ad invicem, immo etiam interdum sunt contraria. Cum igitur vitia et peccata speciem habeant secundum illud ad quod convertuntur, manifestum est quod, secundum illud quod perficit speciem peccatorum, nullam connexionem habent peccata ad invicem. Non enim peccatum committitur in accedendo a multitudine ad unitatem, sicut accidit in virtutibus quae sunt connexae, sed potius in recedendo ab unitate ad multitudinem.

Referencing norms: Q73A1Respondeo, assert-h928b1f92228e2281e7ef86805e1881d828400b248b6579ba0f32712d213fb4dd

la · official · sha256:660556a6b324b041b1b72897ce5e58367963d74a5f62f999b379f94bf3ecfa08LA

Sed contra, quaedam vitia sunt sibi invicem contraria, ut patet per philosophum, in II Ethic. Sed impossibile est contraria simul inesse eidem. Ergo impossibile est omnia peccata et vitia esse sibi invicem connexa.

Referencing norms: assert-h5238de833d18bb39093d44aa7691d4980d5695f8715a3fc4d13adc7b04b6a4ba

la · official · sha256:31e738f992d394ba18f987655046e8a8192e0723ec649549ed06dd3617c909e0LA

Ad primum ergo dicendum quod peccata committere non licet, propter aliquam deordinationem quam habent. Unde illa quae maiorem deordinationem continent, sunt magis illicita; et per consequens graviora peccata.

Referencing norms: Q73A2Ad1, assert-he85c83b74d5d1b903f18b1b84fae44aa70c1a35436e30fa58489b57ef32c8463

la · official · sha256:35c69cafe81a372633f873891b1bc2ff23eedf23baae4a9187bb1b2f2a53d7a6LA

Ad secundum dicendum quod ratio illa procedit de peccato, ac si esset privatio pura.

Referencing norms: Q73A2Ad2, assert-h9cef8971afb9e810ad3cfd072476f9dd33cfb12b3fdb3d8a3384b8e7e9ba16bc

la · official · sha256:fa7d57811b5d6180f37a81f522b2b9137681b76b13fcc7c3feb1ea67d3bc3e55LA

Ad tertium dicendum quod virtutes sunt aequales proportionaliter in uno et eodem, tamen una virtus praecedit aliam dignitate secundum suam speciem; et unus etiam homo est alio virtuosior in eadem specie virtutis, ut supra habitum est. Et tamen si virtutes essent pares, non sequeretur vitia esse paria, quia virtutes habent connexionem, non autem vitia seu peccata.

Referencing norms: Q73A2Ad3, assert-h233827033b36a439ab79e5f3b4da255b64685bc78d9f2f405fc316aabce319cf

la · official · sha256:542b0c5a0e47580336a7880dc83345f39017953848b5a0c391532a6c858e7f5dLA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod omnia peccata sint paria. Hoc enim est peccare, facere quod non licet. Sed facere quod non licet, uno et eodem modo in omnibus reprehenditur. Ergo peccare uno et eodem modo reprehenditur. Non ergo unum peccatum est alio gravius.

Referencing norms: Q73A2Obiectio1, assert-h80d5b7fcd36bb364c6a7f2dbc83e185c11759d2e3af5cc66e610d5d61d5c9f5d, assert-h993986a59417eb072d93935e883ce8c7b0add1845076ae7998596f8e2fb4ac86, assert-hb240412d6b69c70bd90342157a2639285381a6d4351e49477446c035c83c31d2

la · official · sha256:3f9759b45294101e618a4bdcaf77560795f46296ae1021114e406658bae18481LA

Praeterea, omne peccatum consistit in hoc quod homo transgreditur regulam rationis, quae ita se habet ad actus humanos, sicut regula linearis in corporalibus rebus. Ergo peccare simile est ei quod est lineas transilire. Sed lineas transilire est aequaliter et uno modo, etiam si aliquis longius recedat vel propinquius stet, quia privationes non recipiunt magis et minus. Ergo omnia peccata sunt aequalia.

Referencing norms: Q73A2Obiectio2, assert-h9a99a5b9178bca16ca38571e38f7ace08838991c10823d3aaeae554257280d4c, assert-hd0e77b3d655effa2fc2f43a3a24683df6050cac482abf5b7cfaeccfe8c039447, assert-hea81fa69eb4cd547c8122bce8e6977af3d568fd9a7fa19a7e6c56ce1dede9f8b

la · official · sha256:ac54346911112ba8a25ef600af90d030e38691725b4d0868aa409ccc0f1ed7efLA

Praeterea, peccata virtutibus opponuntur. Sed omnes virtutes aequales sunt, ut Tullius dicit, in paradoxis. Ergo omnia peccata sunt paria.

Referencing norms: Q73A2Obiectio3, assert-h5f11b7551ef99a23f92946c28fa1e8e6d031512452125a28fcba3d6a8633eef9, assert-hdbfa1df4c43e8224fa432058fdeb831d502e3cf7d0c80759ce4b1c763a265168

la · official · sha256:baa7babe1c15f4ef512521dc5e1586b92c2c1e80113cd174dc210a9528367742LA

Respondeo dicendum quod opinio Stoicorum fuit, quam Tullius prosequitur in paradoxis, quod omnia peccata sunt paria. Et ex hoc etiam derivatus est quorundam haereticorum error, qui, ponentes omnia peccata esse paria, dicunt etiam omnes poenas Inferni esse pares. Et quantum ex verbis Tullii perspici potest, Stoici movebantur ex hoc quod considerabant peccatum ex parte privationis tantum, prout scilicet est recessus a ratione, unde simpliciter aestimantes quod nulla privatio susciperet magis et minus, posuerunt omnia peccata esse paria. Sed si quis diligenter consideret, inveniet duplex privationum genus. Est enim quaedam simplex et pura privatio, quae consistit quasi in corruptum esse, sicut mors est privatio vitae, et tenebra est privatio luminis. Et tales privationes non recipiunt magis et minus, quia nihil residuum est de habitu opposito. Unde non minus est mortuus aliquis primo die mortis, et tertio vel quarto, quam post annum, quando iam cadaver fuerit resolutum. Et similiter non est magis tenebrosa domus, si lucerna sit operta pluribus velaminibus, quam si sit operta uno solo velamine totum lumen intercludente. Est autem alia privatio non simplex, sed aliquid retinens de habitu opposito; quae quidem privatio magis consistit in corrumpi, quam in corruptum esse, sicut aegritudo, quae privat debitam commensurationem humorum, ita tamen quod aliquid eius remanet, alioquin non remaneret animal vivum; et simile est de turpitudine, et aliis huiusmodi. Huiusmodi autem privationes recipiunt magis et minus ex parte eius quod remanet de habitu contrario, multum enim refert ad aegritudinem vel turpitudinem, utrum plus vel minus a debita commensuratione humorum vel membrorum recedatur. Et similiter dicendum est de vitiis et peccatis, sic enim in eis privatur debita commensuratio rationis, ut non totaliter ordo rationis tollatur; alioquin malum, si sit integrum, destruit seipsum, ut dicitur in IV Ethic.; non enim posset remanere substantia actus, vel affectio agentis, nisi aliquid remaneret de ordine rationis. Et ideo multum interest ad gravitatem peccati, utrum plus vel minus recedatur a rectitudine rationis. Et secundum hoc dicendum est quod non omnia peccata sunt paria.

Referencing norms: Q73A2Respondeo, assert-hadfc8a94fd70a85fec75292764d91d955bd5ec81a59780e353110b19fe3f0898

la · official · sha256:7864d7ecb7bee217b17c0148471b99a3ff9acbe296823a7c6500f640c6f3c5fcLA

Sed contra est quod dominus dicit ad Pilatum, Ioan. XIX, qui tradidit me tibi, maius peccatum habet. Et tamen constat quod Pilatus aliquod peccatum habuit. Ergo unum peccatum est maius alio.

Referencing norms: assert-hf094fb4c50305669d646bb05ee8bee7166272f9c81d34bacaec1d0aae1702dd8

la · official · sha256:4bdef0ab13aeccaf8b40958a901dd66b33fbbde1a843dbc6ec1775b19d3c82caLA

Ad primum ergo dicendum quod obiectum, etsi sit materia circa quam terminatur actus, habet tamen rationem finis, secundum quod intentio agentis fertur in ipsum, ut supra dictum est. Forma autem actus moralis dependet ex fine, ut ex superioribus patet.

Referencing norms: Q73A3Ad1, assert-heb0301cf7590e687e04d1a4fe577ead397223ba343ca8bd120254c69d93aa7d4

la · official · sha256:d0091e97e0d8724b21a7ae72a357df242895ed1bbe59ba1a49c947debb5bc5f2LA

Ad secundum dicendum quod ex ipsa indebita conversione ad aliquod bonum commutabile, sequitur aversio ab incommutabili bono, in qua perficitur ratio mali. Et ideo oportet quod secundum diversitatem eorum quae pertinent ad conversionem, sequatur diversa gravitas malitiae in peccatis.

Referencing norms: Q73A3Ad2, assert-h713e6284292d3edfb7035dc93222415f016704bb14513543d04189a89e263b70

la · official · sha256:e7fce6c9edb838176f0e5b1a5c16460fc0ce20242ba5e0366b035725b49e599fLA

Ad tertium dicendum quod omnia obiecta humanorum actuum habent ordinem ad invicem, et ideo omnes actus humani quodammodo conveniunt in uno genere, secundum quod ordinantur ad ultimum finem. Et ideo nihil prohibet omnia peccata esse comparabilia.

Referencing norms: Q73A3Ad3, assert-hb9c17d7cc3096dd2c371ec7aa60d4b221ace4a37295b74b428179f66bcd16565

la · official · sha256:b85826c88bb40b3ed1e9c43dd4a0cf2fca2c0bd3fe4255298562a9d1f52efefbLA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod peccatorum gravitas non varietur secundum obiecta. Gravitas enim peccati pertinet ad modum vel qualitatem ipsius peccati. Sed obiectum est materia ipsius peccati. Ergo secundum diversa obiecta, peccatorum gravitas non variatur.

Referencing norms: Q73A3Obiectio1, assert-hc0ceb0f48f54900d2ef70cabf3a131288c573d13fffdca9ce1b1ec887c0f7f54, assert-hfe84f390e911537c900467da43950e3fef7ac4c516610dc4159136b989387d38

la · official · sha256:3f874db57338c270e650d88a75c4f5b65adbf8d48036540931ec0145d0e71b8fLA

Praeterea, gravitas peccati est intensio malitiae ipsius. Peccatum autem non habet rationem malitiae ex parte conversionis ad proprium obiectum, quod est quoddam bonum appetibile; sed magis ex parte aversionis. Ergo gravitas peccatorum non variatur secundum diversa obiecta.

Referencing norms: Q73A3Obiectio2, assert-h424c1184d6f9e650ba7b87c236144f42d98ca9f4bb23d13492a6bc9356f22128

la · official · sha256:6b248b862d3ff5076d61895f5037a995dcb8247aa4452347bf26d2fc1de26586LA

Praeterea, peccata quae habent diversa obiecta, sunt diversorum generum. Sed ea quae sunt diversorum generum, non sunt comparabilia, ut probatur in VII Physic. Ergo unum peccatum non est gravius altero secundum diversitatem obiectorum.

Referencing norms: Q73A3Obiectio3, assert-h4169e5b9d3b2a9da899c1df379445e5c827c81a2037e2aa9f6243d501ef9121e, assert-hd60576d1d65006b9364b45cac2d5c0e0a47278837acb9303de2d0b32a6238649

la · official · sha256:25682b7d17e66b4d37ef9f45b5a57214224a1f2bfb5e6ca8d79df65e3660551cLA

Respondeo dicendum quod, sicut ex supradictis patet, gravitas peccatorum differt eo modo quo una aegritudo est alia gravior, sicut enim bonum sanitatis consistit in quadam commensuratione humorum per convenientiam ad naturam animalis, ita bonum virtutis consistit in quadam commensuratione humani actus secundum convenientiam ad regulam rationis. Manifestum est autem quod tanto est gravior aegritudo, quanto tollitur debita humorum commensuratio per commensurationem prioris principii, sicut aegritudo quae provenit in corpore humano ex corde, quod est principium vitae, vel ex aliquo quod appropinquat cordi, periculosior est. Unde oportet etiam quod peccatum sit tanto gravius, quanto deordinatio contingit circa aliquod principium quod est prius in ordine rationis. Ratio autem ordinat omnia in agibilibus ex fine. Et ideo quanto peccatum contingit in actibus humanis ex altiori fine, tanto peccatum est gravius. Obiecta autem actuum sunt fines eorum, ut ex supradictis patet. Et ideo secundum diversitatem obiectorum attenditur diversitas gravitatis in peccatis. Sicut patet quod res exteriores ordinantur ad hominem sicut ad finem; homo autem ordinatur ulterius in Deum sicut in finem. Unde peccatum quod est circa ipsam substantiam hominis, sicut homicidium est gravius peccato quod est circa res exteriores, sicut furtum; et adhuc est gravius peccatum quod immediate contra Deum committitur, sicut infidelitas, blasphemia et huiusmodi. Et in ordine quorumlibet horum peccatorum unum peccatum est gravius altero, secundum quod est circa aliquid principalius vel minus principale. Et quia peccata habent speciem ex obiectis, differentia gravitatis quae attenditur penes obiecta, est prima et principalis, quasi consequens speciem.

Referencing norms: Q73A3Respondeo, assert-h0e546760ae7a14d488c1cc5b6a6061f709450cca08c8a85779f6ced29f7d575d

la · official · sha256:b3ba43723ecf95bfe2b7daa00efee9b0efeded7bb2e5c86a149e3aa015223c85LA

Sed contra, peccata recipiunt speciem ex obiectis, ut ex supradictis patet. Sed aliquorum peccatorum unum est gravius altero secundum suam speciem, sicut homicidium furto. Ergo gravitas peccatorum differt secundum obiecta.

Referencing norms: assert-hfa5fa6f752cc3bc6595a3e5dd92cef988f906bd709b6d34928c1ef98837cdada

la · official · sha256:23fb7201cc9b569326bf9c126950efaa29d16e02e63a5e009b898438a4f8dbcdLA

Ad primum ergo dicendum quod ratio illa procedit de oppositione quae attenditur secundum cohibitionem peccati, sic enim abundans iustitia etiam minora peccata cohibet.

Referencing norms: Q73A4Ad1, assert-h2b181e139b5565fcae50e5deadda1dd2d4a08dea1d3e51bb7b0226f52317d4dc

la · official · sha256:bf643791b99b9f778765f13bb5d4d99f14d43dd9e380a70c299bb575d5513f26LA

Ad secundum dicendum quod maiori virtuti, quae est circa bonum magis difficile, contrariatur directe peccatum quod est circa malum magis difficile. Utrobique enim invenitur quaedam eminentia, ex hoc quod ostenditur voluntas proclivior in bonum vel in malum, ex hoc quod difficultate non vincitur.

Referencing norms: Q73A4Ad2, assert-h2af2d5826b4179a56667f2c0b143d54374a75d9e1e4ccf0de33753cdcddd0df0

la · official · sha256:a144d1bf70c67abc28a1207406435b3dc99b262d22c3d70a01a07f2bca15b6c3LA

Ad tertium dicendum quod caritas non est quicumque amor, sed amor Dei. Unde non opponitur ei quodcumque odium directe, sed odium Dei, quod est gravissimum peccatorum.

Referencing norms: Q73A4Ad3, assert-hdadeccd9119c16ef044664332e7293ddbec8b1373be1dc3a74456040e76adf4e

la · official · sha256:bf45f5831545d0a6c53d51eadf39ca8e1a402dd64432dc63f47110cfca63197dLA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod gravitas peccatorum non differat secundum dignitatem virtutum quibus peccata opponuntur, ut scilicet maiori virtuti gravius peccatum opponatur. Quia ut dicitur Prov. XV, in abundanti iustitia virtus maxima est. Sed sicut dicit dominus, Matth. V, abundans iustitia cohibet iram; quae est minus peccatum quam homicidium, quod cohibet minor iustitia. Ergo maximae virtuti opponitur minimum peccatum.

Referencing norms: Q73A4Obiectio1, assert-hbb83d18eb21e4e6dbcaeeb992014aee100866ac96b9aedeaca1a1996a7bce329, assert-hf757bd9606aa65aa51f6e9ab407d836fc36ea84913b0a49f1ceb39aa9f296047

la · official · sha256:c1fe00e834b41c8778e7d98d0ae7e315cf5e3ab360665599bd8f695757a43d55LA

Praeterea, in II Ethic. dicitur quod virtus est circa difficile et bonum, ex quo videtur quod maior virtus sit circa magis difficile. Sed minus est peccatum si homo deficiat in magis difficili, quam si deficiat in minus difficili. Ergo maiori virtuti minus peccatum opponitur.

Referencing norms: Q73A4Obiectio2, assert-ha984cb293280762817c080b7ed9cb59a28ee7791bbc4372bd1e72b508881caf1, assert-hba4e5dd89bf2cbc53d0f484543dd8012ad3b9b285a6439e6dc4ebc014b3eeb32

la · official · sha256:c1ca44e12220cea3a83ae6afcee222889cbf672100c9f344ec6db8dbe6a2d75eLA

Praeterea, caritas est maior virtus quam fides et spes, ut dicitur I ad Cor. XIII. Odium autem, quod opponitur caritati, est minus peccatum quam infidelitas vel desperatio, quae opponuntur fidei et spei. Ergo maiori virtuti opponitur minus peccatum.

Referencing norms: Q73A4Obiectio3, assert-hf09012f7a9a858eec04eb8c686b2d68368d7e67fcf27c81df6cded64cbf46f4a

la · official · sha256:26d4eb0ee67da9edab82047127eb834b7efcf20c45d2839eef4d8a5ca5df46feLA

Respondeo dicendum quod virtuti opponitur aliquod peccatum, uno quidem modo principaliter et directe, quod scilicet est circa idem obiectum, nam contraria circa idem sunt. Et hoc modo oportet quod maiori virtuti opponatur gravius peccatum. Sicut enim ex parte obiecti attenditur maior gravitas peccati, ita etiam maior dignitas virtutis, utrumque enim ex obiecto speciem sortitur, ut ex supradictis patet. Unde oportet quod maximae virtuti directe contrarietur maximum peccatum, quasi maxime ab eo distans in eodem genere. Alio modo potest considerari oppositio virtutis ad peccatum, secundum quandam extensionem virtutis cohibentis peccatum, quanto enim fuerit virtus maior, tanto magis elongat hominem a peccato sibi contrario, ita quod non solum ipsum peccatum, sed etiam inducentia ad peccatum cohibet. Et sic manifestum est quod quanto aliqua virtus fuerit maior, tanto etiam minora peccata cohibet, sicut etiam sanitas, quanto fuerit maior, tanto etiam minores distemperantias excludit. Et per hunc modum maiori virtuti minus peccatum opponitur ex parte effectus.

Referencing norms: Q73A4Respondeo, assert-hdeee40293e974b4681ef2a52ecf9205e587907587936e7a95e2bb0290f4f5edf

la · official · sha256:9d5f5ae22a4ed36b3a615301121caff9b5e89638098086b7f46d0c8e9832b37cLA

Sed contra est quod philosophus dicit, in VIII Ethic., quod pessimum optimo contrarium est. Optimum autem in moralibus est maxima virtus; pessimum autem, gravissimum peccatum. Ergo maximae virtuti opponitur gravissimum peccatum.

Referencing norms: assert-h729f1bc2888f6a9a17179d85813d34da2164c84819b9fee989fa399dbdd25a74

la · official · sha256:a130d477d267c0ccdb40f273e768ef89c33511422cde988c8172fc949313058dLA

Ad primum ergo dicendum quod adulterium non solum pertinet ad peccatum luxuriae, sed etiam pertinet ad peccatum iniustitiae. Et quantum ad hoc, potest ad avaritiam reduci; ut Glossa dicit, ad Ephes., super illud, omnis fornicator, aut immundus, aut avarus. Et tunc gravius est adulterium quam furtum, quanto homini carior est uxor quam res possessa.

Referencing norms: Q73A5Ad1, assert-hc032b718d1c8fb2808b54b26ad95471be656d30e7e2c4411fd3a4f84fa614872

la · official · sha256:6c57385197f8967011374ed7ea1efae0d0305d2a568332d2921af3bda0e6f8c4LA

Ad secundum dicendum quod Diabolus dicitur maxime gaudere de peccato luxuriae, quia est maximae adhaerentiae, et difficile ab eo homo potest eripi, insatiabilis est enim delectabilis appetitus ut philosophus dicit, in III Ethic.

Referencing norms: Q73A5Ad2, assert-h4ee89a5a4175de2c70c48c7e081e957d57485080842273439e6813107578962c

la · official · sha256:d796ed9ba84151bdcf1535d47747872baaad9ec6765f4e4fb67b68d877a78736LA

Ad tertium dicendum quod philosophus dicit, turpiorem esse incontinentem concupiscentiae quam incontinentem irae, quia minus participat de ratione. Et secundum hoc etiam dicit, in III Ethic., quod peccata intemperantiae sunt maxime exprobrabilia, quia sunt circa illas delectationes quae sunt communes nobis et brutis, unde quodammodo per ista peccata homo brutalis redditur. Et inde est quod, sicut Gregorius dicit, sunt maioris infamiae.

Referencing norms: Q73A5Ad3, assert-h034cb96ec9c0546f62d1891d7509a94266b37dee9fcb171ee8735589a821b6db

la · official · sha256:d34531a1d96d734d7dd1a529abc62121ba5973308b7a5ccbf2e105f4b74023d3LA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod peccata carnalia non sint minoris culpae quam peccata spiritualia. Adulterium enim gravius peccatum est quam furtum, dicitur enim Prov. VI, non grandis est culpae cum quis furatus fuerit. Qui autem adulter est, propter cordis inopiam perdet animam suam. Sed furtum pertinet ad avaritiam, quae est peccatum spirituale; adulterium autem ad luxuriam, quae est peccatum carnale. Ergo peccata carnalia sunt maioris culpae.

Referencing norms: Q73A5Obiectio1, assert-h2a5794a2552b36d2493bbdcdced70b88af488e9654d69ec378a93c5084dc7614, assert-h7b3d5938a089982362284e5938f885befbd98f1569d1cd7ed4c57624eaa4eb56

la · official · sha256:768e60f5ac31b6c3ba1f24ef0e11bef13a8a9bb0e6c10642fdf99d3d42c01822LA

Praeterea, Augustinus dicit, super Levit., quod Diabolus maxime gaudet de peccato luxuriae et idololatriae. Sed de maiori culpa magis gaudet. Ergo, cum luxuria sit peccatum carnale, videtur quod peccata carnalia sint maximae culpae.

Referencing norms: Q73A5Obiectio2, assert-h3a0e560e33648342034d6a591edd2de17df41fc51c769dfd43865a1ab0e0b295, assert-he925815dbaa220ba140ba258ec16c98a6688724474ceaa5d80c9ca590ba9fb9d

la · official · sha256:66caa4c794a0e93ba3f4245a3f73dc3b5d3e63d15b3fc001243351aebfd590acLA

Praeterea, philosophus probat, in VII Ethic., quod incontinens concupiscentiae est turpior quam incontinens irae. Sed ira est peccatum spirituale, secundum Gregorium, XXXI Moral.; concupiscentia autem pertinet ad peccata carnalia. Ergo peccatum carnale est gravius quam peccatum spirituale.

Referencing norms: Q73A5Obiectio3, assert-h3da2a97e2e7377652aa7662e621a5a42cca6af6d220075f12fdd4abe00a503e6, assert-h49e46aca13cd916a50be3478a468d5224a27822ecb081ef4a13b45f327428040

la · official · sha256:5b83e31af53616ed116cfd3bc1738dcbbe732214decb7ba5ecd7a61ec2576ac7LA

Respondeo dicendum quod peccata spiritualia sunt maioris culpae quam peccata carnalia. Quod non est sic intelligendum quasi quodlibet peccatum spirituale sit maioris culpae quolibet peccato carnali, sed quia, considerata hac sola differentia spiritualitatis et carnalitatis, graviora sunt quam cetera peccata, ceteris paribus. Cuius ratio triplex potest assignari. Prima quidem ex parte subiecti. Nam peccata spiritualia pertinent ad spiritum, cuius est converti ad Deum et ab eo averti, peccata vero carnalia consummantur in delectatione carnalis appetitus, ad quem principaliter pertinet ad bonum corporale converti. Et ideo peccatum carnale, inquantum huiusmodi, plus habet de conversione, propter quod etiam est maioris adhaesionis, sed peccatum spirituale habet plus de aversione, ex qua procedit ratio culpae. Et ideo peccatum spirituale, inquantum huiusmodi, est maioris culpae. Secunda ratio potest sumi ex parte eius in quem peccatur. Nam peccatum carnale, inquantum huiusmodi, est in corpus proprium; quod est minus diligendum, secundum ordinem caritatis, quam Deus et proximus, in quos peccatur per peccata spiritualia. Et ideo peccata spiritualia, inquantum huiusmodi, sunt maioris culpae. Tertia ratio potest sumi ex parte motivi. Quia quanto est gravius impulsivum ad peccandum, tanto homo minus peccat, ut infra dicetur. Peccata autem carnalia habent vehementius impulsivum, idest ipsam concupiscentiam carnis nobis innatam. Et ideo peccata spiritualia, inquantum huiusmodi, sunt maioris culpae.

Referencing norms: Q73A5Respondeo, assert-h673f7867f6ff042b8d9c0e749565fe54bb821d0f5d014494b66f6d7fd1de4793

la · official · sha256:5b1d122aeef8de9763ed9414f38e656873e5881cab6ecc370131dae1903de9c3LA

Sed contra est quod Gregorius dicit, quod peccata carnalia sunt minoris culpae, et maioris infamiae.

Referencing norms: assert-h608a138b792641803e36c58518b2748183fcd31d5d99cde54e7c1be85a24bce9

la · official · sha256:75b4fab64dd60743b89fa1335d15498fd3f6f481cd3cff584fa6ab7c0197a641LA

Ad primum ergo dicendum quod obiectio illa procedit de causa movente extrinseca, quae diminuit voluntarium, cuius quidem causae augmentum diminuit peccatum, ut dictum est.

Referencing norms: Q73A6Ad1, assert-hb51e3d2c31027d7804ec2eba8d2696490441b7677c3785c0fdaee42a9d0e7629

la · official · sha256:db0e3aebb12083ef4e209491d88ea4c296c4adbdfe4d0337056e8ed2b0fddb63LA

Ad secundum dicendum quod si sub concupiscentia includatur etiam ipse motus voluntatis, sic ubi est maior concupiscentia, est maius peccatum. Si vero concupiscentia dicatur passio quaedam, quae est motus vis concupiscibilis, sic maior concupiscentia praecedens iudicium rationis et motum voluntatis, diminuit peccatum, quia qui maiori concupiscentia stimulatus peccat, cadit ex graviori tentatione; unde minus ei imputatur. Si vero concupiscentia sic sumpta sequatur iudicium rationis et motum voluntatis, sic ubi est maior concupiscentia, est maius peccatum, insurgit enim interdum maior concupiscentiae motus ex hoc quod voluntas ineffrenate tendit in suum obiectum.

Referencing norms: Q73A6Ad2, assert-ha27c801a7986a67fec328f5e9b694b36b0f64328f0367c9294f88e0239b3f17e

la · official · sha256:4ccd20e6dac26092dd85aafe891768a702f397f1cf2f636e9d8829c7705e1667LA

Ad tertium dicendum quod ratio illa procedit de causa quae causat involuntarium, et haec diminuit peccatum, ut dictum est.

Referencing norms: Q73A6Ad3, assert-hbc53c01b7b0357d03f6ee740021d71da35472d7e52b6bba74519727f76855772

la · official · sha256:8911214f7dc46b5cea09a73b2bf36f093d1751df786c69677ad627541f827ae6LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod gravitas peccatorum non attendatur secundum causam peccati. Quanto enim peccati causa fuerit maior, tanto vehementius movet ad peccandum, et ita difficilius potest ei resisti. Sed peccatum diminuitur ex hoc quod ei difficilius resistitur, hoc enim pertinet ad infirmitatem peccantis, ut non facile resistat peccato; peccatum autem quod est ex infirmitate, levius iudicatur. Non ergo peccatum habet gravitatem ex parte suae causae.

Referencing norms: Q73A6Obiectio1, assert-h5a5f2466e83bd6a17248c02f536a4a736663d4f0c5df38e4593d225a31d3e70c, assert-h8767c32d2172d9fb3531b8893fb8d93132fdc0d5ec6db6cdc03fe6c55bdce751

la · official · sha256:651d3b4ae02d50506cdfdd28312fbb42f70c0247863f51c2416808ad2c87cabeLA

Praeterea, concupiscentia est generalis quaedam causa peccati, unde dicit Glossa, super illud Rom. VII, nam concupiscentiam nesciebam etc., bona est lex, quae, dum concupiscentiam prohibet, omne malum prohibet. Sed quanto homo fuerit victus maiori concupiscentia, tanto est minus peccatum. Gravitas ergo peccati diminuitur ex magnitudine causae.

Referencing norms: Q73A6Obiectio2, assert-h04a2f4570fa8353dcf15e4ff5fb1fe30f2e0aa931257374a4f436aa60e675c72, assert-hf2051ba7442b59f2aed175f4fbe0ca18d7bc379d2c00320ad6dbdf1fad9cc58b

la · official · sha256:6f509ff3931c4f1fd9a85258f13f4a3c3d1d68b8849a8b33b1e1235af5305b01LA

Praeterea, sicut rectitudo rationis est causa virtuosi actus, ita defectus rationis videtur esse causa peccati. Sed defectus rationis, quanto fuerit maior, tanto est minus peccatum, intantum quod qui carent usu rationis, omnino excusentur a peccato; et qui ex ignorantia peccat, levius peccat. Ergo gravitas peccati non augetur ex magnitudine causae.

Referencing norms: Q73A6Obiectio3, assert-ha229795d8ebf113273bd1389439f2ec301d8f3d09e6670112c7292ecd99cad31, assert-hee9535fb39e6a7b2b98413512eea10048e299944cae63929d035c30834f66575

la · official · sha256:110fbd0b39e3a04b6bf9c0c9af7745ab33007d196cd587125e3085838c6bc017LA

Respondeo dicendum quod in genere peccati, sicut et in quolibet alio genere, potest accipi duplex causa. Una quae est propria et per se causa peccati, quae est ipsa voluntas peccandi, comparatur enim ad actum peccati sicut arbor ad fructum, ut dicitur in Glossa, super illud Matth. VII, non potest arbor bona fructus malos facere. Et huiusmodi causa quanto fuerit maior, tanto peccatum erit gravius, quanto enim voluntas fuerit maior ad peccandum, tanto homo gravius peccat. Aliae vero causae peccati accipiuntur quasi extrinsecae et remotae, ex quibus scilicet voluntas inclinatur ad peccandum. Et in his causis est distinguendum. Quaedam enim harum inducunt voluntatem ad peccandum, secundum ipsam naturam voluntatis, sicut finis, quod est proprium obiectum voluntatis. Et ex tali causa augetur peccatum, gravius enim peccat cuius voluntas ex intentione peioris finis inclinatur ad peccandum. Aliae vero causae sunt quae inclinant voluntatem ad peccandum, praeter naturam et ordinem ipsius voluntatis, quae nata est moveri libere ex seipsa secundum iudicium rationis. Unde causae quae diminuunt iudicium rationis, sicut ignorantia; vel quae diminuunt liberum motum voluntatis, sicut infirmitas vel violentia aut metus, aut aliquid huiusmodi, diminuunt peccatum, sicut et diminuunt voluntarium, intantum quod si actus sit omnino involuntarius, non habet rationem peccati.

Referencing norms: Q73A6Respondeo, assert-h5cbe5528891c03e63cc5de27030b57fcea3d5a996e776f6e8d3aba5adf704e09

la · official · sha256:c06f128b548e75c4e9a27af7f7f3e15d2d257551eb7254a802668a4f702ade6bLA

Sed contra, multiplicata causa, multiplicatur effectus. Ergo, si causa peccati maior fuerit, peccatum erit gravius.

Referencing norms: assert-h5bbb1c2a06dfa421c732523a1355cafbce40a5dffe7108749dd1a06f35a59a13

la · official · sha256:35f5b999a0f98e8be22bd92542de31eb2ea7d4fced9e0195afe199a63b6c1ea9LA

Ad primum ergo dicendum quod aliqua circumstantia dat speciem actui morali, ut supra habitum est. Et tamen circumstantia quae non dat speciem, potest aggravare peccatum. Quia sicut bonitas rei non solum pensatur ex sua specie, sed etiam ex aliquo accidente; ita malitia actus non solum pensatur ex specie actus, sed etiam ex circumstantia.

Referencing norms: Q73A7Ad1, assert-h87e4f68176ea9115fac01884180622b0a1c7048a3ebd2ceb3c7d93598aee38eb

la · official · sha256:3aed2fe9a535a3359dbbc5b8f5a031efcf41dc09393145ee2a2445be16fe2257LA

Ad secundum dicendum quod utroque modo circumstantia potest aggravare peccatum. Si enim sit mala, non tamen propter hoc oportet quod semper constituat speciem peccati, potest enim addere rationem malitiae in eadem specie, ut dictum est. Si autem non sit mala, potest aggravare peccatum in ordine ad malitiam alterius circumstantiae.

Referencing norms: Q73A7Ad2, assert-h0c3fcce4279e236894e053fb499672522e1e3dfebfbd935cc5ab8c1ff53440eb

la · official · sha256:1261ddbbceb6a9fc6f37dc051075736fa0d57bb8b343e797de25dcd1608ddadfLA

Ad tertium dicendum quod ratio debet ordinare actum non solum quantum ad obiectum, sed etiam quantum ad omnes circumstantias. Et ideo aversio quaedam a regula rationis attenditur secundum corruptionem cuiuslibet circumstantiae, puta si aliquis operetur quando non debet, vel ubi non debet. Et huiusmodi aversio sufficit ad rationem mali. Hanc autem aversionem a regula rationis, sequitur aversio a Deo, cui debet homo per rectam rationem coniungi.

Referencing norms: Q73A7Ad3, assert-hf6fdb3c395b4106d7cf7a146585ae4d1d63d92a5f34cd39a29523cdf3fbbe7ec

la · official · sha256:ae0c01318d5b546913c12e357e244d337a99be9d200f3d9b9b24d6097eb06007LA

Ad septimum sic proceditur. Videtur quod circumstantia non aggravet peccatum. Peccatum enim habet gravitatem ex sua specie. Circumstantia autem non dat speciem peccato, cum sit quoddam accidens eius. Ergo gravitas peccati non consideratur ex circumstantia.

Referencing norms: Q73A7Obiectio1, assert-h57d963f361271d5eae644d038bcec9dbd74eb9a1c4fb7bb6f0b6eb8277bf86bf

la · official · sha256:59c1580d65cf70936e972e79351aadbb1506355b72a939ac54c8d1156e800759LA

Praeterea, aut circumstantia est mala, aut non. Si circumstantia mala est, ipsa per se causat quandam speciem mali, si vero non sit mala, non habet unde augeat malum. Ergo circumstantia nullo modo auget peccatum.

Referencing norms: Q73A7Obiectio2, assert-h527cdc4a6b62ce7f53f1c0e77949beac0cb2638d7b94d9fcee3b8f318044fb63

la · official · sha256:120010076a0bb798e70492f32142be3b1b888302551a68de591f736fd1b56967LA

Praeterea, malitia peccati est ex parte aversionis. Sed circumstantiae consequuntur peccatum ex parte conversionis. Ergo non augent malitiam peccati.

Referencing norms: Q73A7Obiectio3, assert-h718b3890bc28c55544920ddee975c0ab34e4abfa3d3f2d80975286de9d7d73ca, assert-hb377dea34095788542e3426c04f094facda020ec4bc53b4dfa73e3d608d427ef

la · official · sha256:2290d6ffdbf3f71de7436862c48375bb0150f606be1b098a104a8ba8141a03beLA

Respondeo dicendum quod unumquodque ex eodem natum est augeri, ex quo causatur; sicut philosophus dicit de habitu virtutis, in II Ethic. Manifestum est autem quod peccatum causatur ex defectu alicuius circumstantiae, ex hoc enim receditur ab ordine rationis, quod aliquis in operando non observat debitas circumstantias. Unde manifestum est quod peccatum natum est aggravari per circumstantiam. Sed hoc quidem contingit tripliciter. Uno quidem modo, inquantum circumstantia transfert in aliud genus peccati. Sicut peccatum fornicationis consistit in hoc quod homo accedit ad non suam, si autem addatur haec circumstantia, ut illa ad quam accedit sit alterius uxor, transfertur iam in aliud genus peccati, scilicet in iniustitiam, inquantum homo usurpat rem alterius. Et secundum hoc, adulterium est gravius peccatum quam fornicatio. Aliquando vero circumstantia non aggravat peccatum quasi trahens in aliud genus peccati, sed solum quia multiplicat rationem peccati. Sicut si prodigus det quando non debet, et cui non debet, multiplicius peccat eodem genere peccati, quam si solum det cui non debet. Et ex hoc ipso peccatum fit gravius, sicut etiam aegritudo est gravior quae plures partes corporis inficit. Unde et Tullius dicit, in paradoxis, quod in patris vita violanda, multa peccantur, violatur enim is qui procreavit, qui aluit, qui erudivit, qui in sede ac domo, atque in republica collocavit. Tertio modo circumstantia aggravat peccatum ex eo quod auget deformitatem provenientem ex alia circumstantia. Sicut accipere alienum constituit peccatum furti, si autem addatur haec circumstantia, ut multum accipiat de alieno, est peccatum gravius; quamvis accipere multum vel parum, de se non dicat rationem boni vel mali.

Referencing norms: Q73A7Respondeo, assert-hbd8c78eee5c4e63e046ba13021818bad10942fda1b098ebb85d9661c6c408f78

la · official · sha256:06ff5d4f026ed96deb5fef9fa439b356b23ba0bffa219b65d1f47cb2e2a1111aLA

Sed contra est quod ignorantia circumstantiae diminuit peccatum, qui enim peccat ex ignorantia circumstantiae, meretur veniam, ut dicitur in III Ethic. Hoc autem non esset, nisi circumstantia aggravaret peccatum. Ergo circumstantia peccatum aggravat.

Referencing norms: assert-he451eb1f0d5968e35e2879826126cf892f4415dc0f0ae9392193bc2c2921c465

la · official · sha256:9d2a7c7297cdd728745e9708b3c6c547b8561a483d4b7700e89367809f02893cLA

Ad primum ergo dicendum quod, sicut etiam supra dictum est, cum de bonitate et malitia exteriorum actuum ageretur, eventus sequens, si sit praevisus et intentus, addit ad bonitatem vel malitiam actus.

Referencing norms: Q73A8Ad1, assert-hbec5ce47f2c9eda2e476891b37f10e475cdbe9f457a5349cc3f31228725e7f85

la · official · sha256:73e2ff7da41849aea14074f9655d057f55280f92389f59936421666d1aa0a9cbLA

Ad secundum dicendum quod, quamvis nocumentum aggravet peccatum, non tamen sequitur quod ex solo nocumento peccatum aggravetur, quinimmo peccatum per se est gravius propter inordinationem, ut supra dictum est. Unde et ipsum nocumentum aggravat peccatum, inquantum facit actum esse magis inordinatum. Unde non sequitur quod, si nocumentum maxime habeat locum in peccatis quae sunt contra proximum, quod illa peccata sunt gravissima, quia multo maior inordinatio invenitur in peccatis quae sunt contra Deum, et in quibusdam eorum quae sunt contra seipsum. Et tamen potest dici quod, etsi Deo nullus possit nocere quantum ad eius substantiam, potest tamen nocumentum attentare in his quae Dei sunt, sicut extirpando fidem, violando sacra, quae sunt peccata gravissima. Sibi etiam aliquis quandoque scienter et volenter infert nocumentum, sicut patet in his qui se interimunt, licet finaliter hoc referant ad aliquod bonum apparens, puta ad hoc quod liberentur ab aliqua angustia.

Referencing norms: Q73A8Ad2, assert-h05e7b9eac4d5638b0bd836bbeb355f7358c217f061338e21852e81483b8accde

la · official · sha256:7c60b9e564455197392ac44d36dfad8c51260a07b23780b037952d33359a8c1cLA

Ad tertium dicendum quod illa ratio non sequitur, propter duo. Primo quidem, quia homicida intendit directe nocumentum proximi, fornicator autem qui provocat mulierem, non intendit nocumentum, sed delectationem. Secundo, quia homicida est per se et sufficiens causa corporalis mortis, spiritualis autem mortis nullus potest esse alteri causa per se et sufficiens; quia nullus spiritualiter moritur nisi propria voluntate peccando.

Referencing norms: Q73A8Ad3, assert-h577329c3c311e0d2c1a0ec57ee5e0af939cfd60eebff147ba637f1570b673867

la · official · sha256:addc62e5dff666aa44e2961e82911401f413e2c014383912c6b4ee26f49433e9LA

Ad octavum sic proceditur. Videtur quod gravitas peccati non augeatur secundum maius nocumentum. Nocumentum enim est quidam eventus consequens actum peccati. Sed eventus sequens non addit ad bonitatem vel malitiam actus, ut supra dictum est. Ergo peccatum non aggravatur propter maius nocumentum.

Referencing norms: Q73A8Obiectio1, assert-h669b2450bd1bceb2db63f16e948478cabc05f6cdab7a3fa625e2b67f61467bdf, assert-hf4324e055a71ef440d7efe3b0400537695f098bd8fa0a12a21d3cb976a5c38aa

la · official · sha256:d3d2fc0ba04eb6916bf1c7f83b28b7bbe74e06efe338b0ecd86d52009f77c967LA

Praeterea, nocumentum maxime invenitur in peccatis quae sunt contra proximum, quia sibi ipsi nemo vult nocere; Deo autem nemo potest nocere, secundum illud Iob XXXV, si multiplicatae fuerint iniquitates tuae, quid facies contra illum? Homini, qui similis tibi est, nocebit impietas tua. Si ergo peccatum aggravaretur propter maius nocumentum, sequeretur quod peccatum quo quis peccat in proximum, esset gravius peccato quo quis peccat in Deum vel in seipsum.

Referencing norms: Q73A8Obiectio2, assert-h806e65d43d97978cc81f229d0fbc981e9ac96080593c0e11712620a143fa61a7

la · official · sha256:e0c0646184b754ea00c7fdb0a4603ee98cb386ad764057bee2b6474a6116d254LA

Praeterea, maius nocumentum infertur alicui cum privatur vita gratiae, quam cum privatur vita naturae, quia vita gratiae est melior quam vita naturae, intantum quod homo debet vitam naturae contemnere ne amittat vitam gratiae. Sed ille qui inducit aliquam mulierem ad fornicandum, quantum est de se, privat eam vita gratiae, inducens eam ad peccatum mortale. Si ergo peccatum esset gravius propter maius nocumentum, sequeretur quod simplex fornicator gravius peccaret quam homicida, quod est manifeste falsum. Non ergo peccatum est gravius propter maius nocumentum.

Referencing norms: Q73A8Obiectio3, assert-h81131f811ea21df449426c71a2e0591d7a70a84a8ba87e231194fe4a8a8d953f, assert-hacd3d79a003d1b25af7fe79f8ea2d0499c126f6020050944b9c91f58b2346122

la · official · sha256:8b44d9a3d2ecdc74225e7b80c9ed97ae13b11f4ca7142fda9f1b1fe17c9a9d95LA

Respondeo dicendum quod nocumentum tripliciter se habere potest ad peccatum. Quandoque enim nocumentum quod provenit ex peccato, est praevisum et intentum, sicut cum aliquis aliquid operatur animo nocendi alteri, ut homicida vel fur. Et tunc directe quantitas nocumenti adauget gravitatem peccati, quia tunc nocumentum est per se obiectum peccati. Quandoque autem nocumentum est praevisum, sed non intentum, sicut cum aliquis transiens per agrum ut compendiosius vadat ad fornicandum, infert nocumentum his quae sunt seminata in agro, scienter, licet non animo nocendi. Et sic etiam quantitas nocumenti aggravat peccatum, sed indirecte, inquantum scilicet ex voluntate multum inclinata ad peccandum, procedit quod aliquis non praetermittat facere damnum sibi vel alii, quod simpliciter non vellet. Quandoque autem nocumentum nec est praevisum nec intentum. Et tunc si per accidens se habeat ad peccatum, non aggravat peccatum directe, sed propter negligentiam considerandi nocumenta quae consequi possent, imputantur homini ad poenam mala quae eveniunt praeter eius intentionem, si dabat operam rei illicitae. Si vero nocumentum per se sequatur ex actu peccati, licet non sit intentum nec praevisum, directe peccatum aggravat, quia quaecumque per se consequuntur ad peccatum, pertinent quodammodo ad ipsam peccati speciem. Puta si aliquis publice fornicetur, sequitur scandalum plurimorum, quod quamvis ipse non intendat, nec forte praevideat, directe per hoc aggravatur peccatum. Aliter tamen videtur se habere circa nocumentum poenale, quod incurrit ipse qui peccat. Huiusmodi enim nocumentum, si per accidens se habeat ad actum peccati, et non sit praevisum nec intentum, non aggravat peccatum, neque sequitur maiorem gravitatem peccati, sicut si aliquis currens ad occidendum, impingat et laedat sibi pedem. Si vero tale nocumentum per se consequatur ad actum peccati, licet forte nec sit praevisum nec intentum, tunc maius nocumentum non facit gravius peccatum; sed e converso gravius peccatum inducit gravius nocumentum. Sicut aliquis infidelis, qui nihil audivit de poenis Inferni, graviorem poenam in Inferno patietur pro peccato homicidii quam pro peccato furti, quia enim hoc nec intendit nec praevidet, non aggravatur ex hoc peccatum (sicut contingit circa fidelem, qui ex hoc ipso videtur peccare gravius, quod maiores poenas contemnit ut impleat voluntatem peccati), sed gravitas huiusmodi nocumenti solum causatur ex gravitate peccati.

Referencing norms: Q73A8Respondeo, assert-h5fd4d0ccebda33dd8f455995213fe029cd7c99af1780ebabaacb35d5a272bded

la · official · sha256:dbfdbfd7e1d32a3b5f6ed3baae7a844cc61de42fec44cd2e8dc2a596968d9683LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, in III de Lib. Arb., quia vitium naturae adversatur, tantum additur malitiae vitiorum, quantum integritati naturarum minuitur. Sed diminutio integritatis naturae est nocumentum. Ergo tanto gravius est peccatum, quanto maius est nocumentum.

Referencing norms: assert-hd0fa5ee6a21f129f22de5d6c90cb42240417e6761743c86cedcced523fe255f9

la · official · sha256:84f1110f145b9b0893deb81db13bdb2f24bc2e6ae510e8f4e01578de21f720b8LA

Ad primum ergo dicendum quod ille qui infert iniuriam virtuoso, quantum est in se, turbat eum et interius et exterius. Sed quod iste interius non turbetur, contingit ex eius bonitate, quae non diminuit peccatum iniuriantis.

Referencing norms: Q73A9Ad1, assert-h4a0f6b64e05b31f89964c2188bab68b71540ea8d38d380f55ddb23dad507fe63

la · official · sha256:dcaf9955b8f4b978802a93be1b6f20bdbd17f862e8a4c406b9f6033b8f0fdc2bLA

Ad secundum dicendum quod nocumentum quod quis sibi ipsi infert in his quae subsunt dominio propriae voluntatis, sicut in rebus possessis, habet minus de peccato quam si alteri inferatur, quia propria voluntate hoc agit. Sed in his quae non subduntur dominio voluntatis, sicut sunt naturalia et spiritualia bona, est gravius peccatum nocumentum sibi ipsi inferre, gravius enim peccat qui occidit seipsum, quam qui occidit alterum. Sed quia res propinquorum nostrorum non subduntur voluntatis nostrae dominio, non procedit ratio quantum ad nocumenta rebus illorum illata, quod circa ea minus peccetur; nisi forte velint, vel ratum habeant.

Referencing norms: Q73A9Ad2, assert-ha9c986aa434bc9f97b740aaefbaafe6aaf8cd7651e0db0f26be3d7b0340de6cf

la · official · sha256:fe93a2bd1b4b7b9feb7674f6e9679f0a373eca46898fa45b4ff28b6d69d8e2f4LA

Ad tertium dicendum quod non est acceptio personarum si Deus gravius punit peccantem contra excellentiores personas, hoc enim fit propter hoc quod hoc redundat in plurium nocumentum.

Referencing norms: Q73A9Ad3, assert-hc330df76ebd789f8dad8b8d2450a3a85b15ac835d954bae69aef47c3039b97c8

la · official · sha256:336ecbbbc6c8b71c294669fe2fbe9d3470df035fd9a47c003c5e9be31d1c251bLA

Ad nonum sic proceditur. Videtur quod propter conditionem personae in quam peccatur, peccatum non aggravetur. Si enim hoc esset, maxime aggravaretur ex hoc quod aliquis peccat contra aliquem virum iustum et sanctum. Sed ex hoc non aggravatur peccatum, minus enim laeditur ex iniuria illata virtuosus, qui aequanimiter tolerat, quam alii, qui etiam interius scandalizati laeduntur. Ergo conditio personae in quam peccatur, non aggravat peccatum.

Referencing norms: Q73A9Obiectio1, assert-h7e753720971aeff2a085aa92434695730c777979db249132a10b383ae0380e7a, assert-hbe4b672d4483a5a7a8d7e33912e9e607e21d544ccc3487774607c40715e645db

la · official · sha256:35430bc62192ad43d6df5071a78d7df9f7853f3aef1d69c76b5828c7bb08cdddLA

Praeterea, si conditio personae aggravaret peccatum, maxime aggravaretur ex propinquitate, quia sicut Tullius dicit in paradoxis, in servo necando semel peccatur, in patris vita violanda multa peccantur. Sed propinquitas personae in quam peccatur, non videtur aggravare peccatum, quia unusquisque sibi ipsi maxime est propinquus; et tamen minus peccat qui aliquod damnum sibi infert, quam si inferret alteri, puta si occideret equum suum, quam si occideret equum alterius, ut patet per philosophum, in V Ethic. Ergo propinquitas personae non aggravat peccatum.

Referencing norms: Q73A9Obiectio2, assert-h8ff413131f9d8177425c48f11fe18267bdcb0d04911649fabe3105ef4ed8c556, assert-hac15c3db67474ee432efc1962c8a68f6285aeaa0f5e653a7fbb4e2216ec5e4ca

la · official · sha256:d91b7a8326c86c18e45de91f2e25f098dfb7b510e47474991a82fba01906b85fLA

Praeterea, conditio personae peccantis praecipue aggravat peccatum ratione dignitatis vel scientiae, secundum illud Sap. VI, potentes potenter tormenta patientur; et Luc. XII, servus sciens voluntatem domini, et non faciens, plagis vapulabit multis. Ergo, pari ratione, ex parte personae in quam peccatur, magis aggravaret peccatum dignitas aut scientia personae in quam peccatur. Sed non videtur gravius peccare qui facit iniuriam personae ditiori vel potentiori, quam alicui pauperi, quia non est personarum acceptio apud Deum, secundum cuius iudicium gravitas peccati pensatur. Ergo conditio personae in quam peccatur, non aggravat peccatum.

Referencing norms: Q73A9Obiectio3, assert-h388730f7b571f8fbf58e56eb104fa755d771c69ad94b8194ef9e64cd3dc0d786, assert-h3d8f518fee628dba8e04072efe7765594d3909efccd74f13b2592a31a6fc2c7a, assert-hbf3dee219fc78e2377ec1acf42c7d5c0f08aa3f2c44df5d6a7f762f32ec5235c

la · official · sha256:e0ce05c29d54a1739eecdc18c4881c8634446f2541ea29d2834396750b1b0580LA

Respondeo dicendum quod persona in quam peccatur, est quodammodo obiectum peccati. Dictum est autem supra quod prima gravitas peccati attenditur ex parte obiecti. Ex quo quidem tanto attenditur maior gravitas in peccato, quanto obiectum eius est principalior finis. Fines autem principales humanorum actuum sunt Deus, ipse homo, et proximus, quidquid enim facimus, propter aliquod horum facimus; quamvis etiam horum trium unum sub altero ordinetur. Potest igitur ex parte horum trium considerari maior vel minor gravitas in peccato secundum conditionem personae in quam peccatur. Primo quidem, ex parte Dei, cui tanto magis aliquis homo coniungitur, quanto est virtuosior vel Deo sacratior. Et ideo iniuria tali personae illata, magis redundat in Deum, secundum illud Zach. II, qui vos tetigerit, tangit pupillam oculi mei. Unde peccatum fit gravius ex hoc quod peccatur in personam magis Deo coniunctam, vel ratione virtutis vel ratione officii. Ex parte vero sui ipsius, manifestum est quod tanto aliquis gravius peccat, quanto in magis coniunctam personam, seu naturali necessitudine, seu beneficiis, seu quacumque coniunctione, peccaverit, quia videtur in seipsum magis peccare, et pro tanto gravius peccat, secundum illud Eccli. XIV, qui sibi nequam est, cui bonus erit? Ex parte vero proximi, tanto gravius peccatur, quanto peccatum plures tangit. Et ideo peccatum quod fit in personam publicam, puta regem vel principem, qui gerit personam totius multitudinis, est gravius quam peccatum quod committitur contra unam personam privatam, unde specialiter dicitur Exod. XXII, principi populi tui non maledices. Et similiter iniuria quae fit alicui famosae personae, videtur esse gravior, ex hoc quod in scandalum et in turbationem plurimorum redundat.

Referencing norms: Q73A9Respondeo, assert-h3eca01030807f2cfcb1e4651f3263860b100bf19f265752265e6f030107324fc

la · official · sha256:66f28c47676d9b858ff74eb4504bd6fc8be32746185bfbd8ecde8649472db333LA

Sed contra est quod in sacra Scriptura specialiter vituperatur peccatum quod contra servos Dei committitur, sicut III Reg. XIX, altaria tua destruxerunt, et prophetas tuos occiderunt gladio. Vituperatur etiam specialiter peccatum commissum contra personas propinquas, secundum illud Mich. VII, filius contumeliam facit patri, filia consurgit adversus matrem suam. Vituperatur etiam specialiter peccatum quod committitur contra personas in dignitate constitutas, ut patet Iob XXXIV, qui dicit regi, apostata; qui vocat duces impios. Ergo conditio personae in quam peccatur, aggravat peccatum.

Referencing norms: assert-ha93159723aaacb842a4327b97d8260a5028a3279e3b2c510963822a14cc5f1df

la · official · sha256:1bb8f0dec3af0f0b412b36c1c70515a3a81d487e9897f6f6544ca2313ebc8f09LA

Deinde considerandum est de comparatione peccatorum ad invicem. Et circa hoc quaeruntur decem. Primo, utrum omnia peccata et vitia sint connexa. Secundo, utrum omnia sint paria. Tertio, utrum gravitas peccatorum attendatur secundum obiecta. Quarto, utrum secundum dignitatem virtutum quibus peccata opponuntur. Quinto, utrum peccata carnalia sint graviora quam spiritualia. Sexto, utrum secundum causas peccatorum attendatur gravitas peccatorum. Septimo, utrum secundum circumstantias. Octavo, utrum secundum quantitatem nocumenti. Nono, utrum secundum conditionem personae in quam peccatur. Decimo, utrum propter magnitudinem personae peccantis aggravetur peccatum.

la · official · sha256:7f832368d1dfa2a18b706b864f514a0971eef5335f401432f73a4fd49778e584LA

Ad primum ergo dicendum quod peccatum quod est contra rationes aeternas, etsi sit peccatum mortale ex genere, potest tamen esse peccatum veniale propter imperfectionem actus subiti, ut dictum est.

Referencing norms: Q74A10Ad1, assert-h068f259a37013c60830be5935a0723ba4485b4f1fb310f94b9f5de2dcc264061

la · official · sha256:12eaee4d0bee7fd62c23c8c6f3f07458e8048d5df8e3c15c32cd8a70b39be9dfLA

Ad secundum dicendum quod in operativis ad rationem, ad quam pertinet deliberatio, pertinet etiam simplex intuitus eorum ex quibus deliberatio procedit, sicut etiam in speculativis ad rationem pertinet et syllogizare, et propositiones formare. Et ideo etiam ratio potest habere subitum motum.

Referencing norms: Q74A10Ad2, assert-h657446793116d568efb51f44c57c76e31d13b5eac4a01f5079ec4417aeedbf04

la · official · sha256:e0f001a2a6583b3383702f7a11f02386384089ad43a9dffa1274b82bfaa10ec5LA

Ad tertium dicendum quod una et eadem res potest diversas considerationes habere, quarum una est altera altior, sicut Deum esse potest considerari vel inquantum est cognoscibile ratione humana, vel inquantum creditur revelatione divina, quae est consideratio altior. Et ideo quamvis obiectum rationis superioris sit quiddam secundum naturam rei altissimum, tamen potest etiam reduci in quandam altiorem considerationem. Et hac ratione, quod in motu subito non erat peccatum mortale, per deliberationem reducentem in altiorem considerationem fit peccatum mortale, sicut supra expositum est.

Referencing norms: Q74A10Ad3, assert-hf8181c2ec8cee3b6126357f478f63d45d6a2f2cb09dd363eade0c21e4a5d429e

la · official · sha256:c05896a1d3aacd530703ad0487ca83cf8e12e52f14e0211df2b98b7426382b13LA

Ad decimum sic proceditur. Videtur quod in superiori ratione non possit esse peccatum veniale secundum seipsam, idest secundum quod inspicit rationes aeternas. Actus enim potentiae non invenitur esse deficiens, nisi per hoc quod inordinate se habet circa suum obiectum. Sed obiectum superioris rationis sunt aeternae rationes, a quibus deordinari non est sine peccato mortali. Ergo in superiori ratione non potest esse peccatum veniale secundum seipsam.

Referencing norms: Q74A10Obiectio1, assert-h9994f14abff6f6eb5381113aac7beef0dea616676923b9b8be55863af1a331e2, assert-hfeb8f2d1b2e02cc2e838658ad2d128ef82552cad53377321feaf0c7824740535

la · official · sha256:5a2349777d741de4315c7b5eca5b712c8ff5573e578801fade6b3baf924bfa68LA

Praeterea, cum ratio sit vis deliberativa, actus rationis semper est cum deliberatione. Sed omnis inordinatus motus in his quae Dei sunt, si sit cum deliberatione, est peccatum mortale. Ergo in ratione superiori secundum seipsam, nunquam est peccatum veniale.

Referencing norms: Q74A10Obiectio2, assert-hab2652f462c248dce86a8f03e9c19e475c558c0c97b1c738a0117119812cccb0, assert-hce253836195cdaf1b4e9f520bd1a02b9e8d210480313fe24daff3d16546c1675

la · official · sha256:12a094c0e357b869bd2834995c64d32c10043020745c57ed7096c88be349f301LA

Praeterea, contingit quandoque quod peccatum ex subreptione est peccatum veniale, peccatum autem ex deliberatione est peccatum mortale, per hoc quod ratio deliberans recurrit ad aliquod maius bonum, contra quod homo agens gravius peccat, sicut cum de actu delectabili inordinato ratio deliberat quod est contra legem Dei, gravius peccat consentiendo, quam si solum consideraret quod est contra virtutem moralem. Sed ratio superior non potest recurrere ad aliquod altius quam sit suum obiectum. Ergo si motus ex subreptione non sit peccatum mortale, neque etiam deliberatio superveniens faciet ipsum esse peccatum mortale, quod patet esse falsum. Non ergo in ratione superiori secundum seipsam, potest esse peccatum veniale.

Referencing norms: Q74A10Obiectio3, assert-h415f8a4d3c2728c6ebfd8e64e0169c6a29ebc0839957e252c86f7347e2e409de, assert-h6ca762b21657953e77a726e5f4b780d75f653f6d0a5dc8d7ef2290df5de8c620, assert-hb522b5b3d4af7e7bb992528b8fcaf9a55fc69fc5fc75a067611f0644d2d9bd59

la · official · sha256:e50f878ecf1d6f27d2f66784eaf4d3d7fc6d4bd5783e08a2376c04f094744dacLA

Respondeo dicendum quod ratio superior aliter fertur in suum obiectum, atque aliter in obiecta inferiorum virium quae per ipsam diriguntur. In obiecta enim inferiorum virium non fertur nisi inquantum de eis consulit rationes aeternas. Unde non fertur in ea nisi per modum deliberationis. Deliberatus autem consensus in his quae ex genere suo sunt mortalia, est mortale peccatum. Et ideo ratio superior semper mortaliter peccat, si actus inferiorum virium in quos consentit, sint peccata mortalia. Sed circa proprium obiectum habet duos actus, scilicet simplicem intuitum; et deliberationem, secundum quod etiam de proprio obiecto consulit rationes aeternas. Secundum autem simplicem intuitum, potest aliquem inordinatum motum habere circa divina, puta cum quis patitur subitum infidelitatis motum. Et quamvis infidelitas secundum suum genus sit peccatum mortale, tamen subitus motus infidelitatis est peccatum veniale. Quia peccatum mortale non est nisi sit contra legem Dei, potest autem aliquid eorum quae pertinent ad fidem, subito rationi occurrere sub quadam alia ratione, antequam super hoc consulatur, vel consuli possit, ratio aeterna, idest lex Dei; puta cum quis resurrectionem mortuorum subito apprehendit ut impossibilem secundum naturam, et simul apprehendendo renititur, antequam tempus habeat deliberandi quod hoc est nobis traditum ut credendum secundum legem divinam. Si vero post hanc deliberationem motus infidelitatis maneat, est peccatum mortale. Et ideo circa proprium obiectum, etsi sit peccatum mortale ex genere, potest ratio superior peccare venialiter in subitis motibus; vel etiam mortaliter per deliberatum consensum. In his autem quae pertinent ad inferiores vires, semper peccat mortaliter in his quae sunt peccata mortalia ex suo genere, non autem in his quae secundum suum genus sunt venialia peccata.

Referencing norms: Q74A10Respondeo, assert-h26766cddd0cc999d66bd5069dc08d4ee46b2c190942351a5dd1e968c834001f6

la · official · sha256:f6ecb2ed85a12e59e1f1249a22ec5b6d0a170e81224d304d912cfb40539ee277LA

Sed contra, motus subreptitius infidelitatis est peccatum veniale. Sed pertinet ad superiorem rationem secundum seipsam. Ergo in ratione superiori potest esse peccatum veniale secundum seipsam.

Referencing norms: assert-h1753679f84df91c40e1419bc11cbc040d02ea3d045bb427ce8494e79fc67fe15

la · official · sha256:3ffad9655f3edc0dbc4a2c6deb1b77e52acae6f98ff99f49946bf81de6747e83LA

Ad primum ergo dicendum quod malum dicitur esse praeter voluntatem, quia voluntas non tendit in ipsum sub ratione mali. Sed quia aliquod malum est apparens bonum, ideo voluntas aliquando appetit aliquod malum. Et secundum hoc peccatum est in voluntate.

Referencing norms: Q74A1Ad1, assert-hac1eba18650b0f831db54f60c081b783848b4b3fc5929f1720906245384c8d4a

la · official · sha256:3371b03b1e2165ca8c9ef451b6bea7b8e682a33e9dceb84921898b0856d47d4dLA

Ad secundum dicendum quod si defectus apprehensivae virtutis nullo modo subiaceret voluntati, non esset peccatum nec in voluntate nec in apprehensiva virtute, sicut patet in his qui habent ignorantiam invincibilem. Et ideo relinquitur quod etiam defectus apprehensivae virtutis subiacens voluntati, deputetur in peccatum.

Referencing norms: Q74A1Ad2, assert-h12f1d22504a513f298e0fa11efdd15f55d01fa4cce2dcf5a207f74a4d6c5345d

la · official · sha256:27fb4750a8caea8a388fb0e1ced7a1d378795534414215f286a3af63b4f2db1dLA

Ad tertium dicendum quod ratio illa procedit in causis efficientibus quarum actiones transeunt in materiam exteriorem, et quae non movent se, sed alia. Cuius contrarium est in voluntate. Unde ratio non sequitur.

Referencing norms: Q74A1Ad3, assert-h43aa4b25ef24ab44fbc6926d9372e75cf7e3b49a8c083c939f13518cd4506726

la · official · sha256:b802408c0fb6e7d332279c37135e99da5a7d9930d0f45ba763c06edf43bb1a98LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod voluntas non possit esse subiectum peccati. Dicit enim Dionysius, in IV cap. de Div. Nom., quod malum est praeter voluntatem et intentionem. Sed peccatum habet rationem mali. Ergo peccatum non potest esse in voluntate.

Referencing norms: Q74A1Obiectio1, assert-h1bda665b12c08623c60c3086449ac3ad56232b4baae6b934d5e7c8b21650e5e5, assert-h38f284da1524e983d6bdee796c2c00a0044c665b1d75eabbdc26eb1a725d74d4

la · official · sha256:42ba1d463bb17db78a7841bbca8f30b5e5d579f17d8b9081e3441012f368e7bcLA

Praeterea, voluntas est boni, vel apparentis boni. Ex hoc autem quod voluntas vult bonum, non peccat, hoc autem quod vult apparens bonum quod non est vere bonum, magis pertinere videtur ad defectum virtutis apprehensivae quam ad defectum voluntatis. Ergo peccatum nullo modo est in voluntate.

Referencing norms: Q74A1Obiectio2, assert-hf026a3754b295c2cc14e468ec5b225a9a633e1d0357fabadbdcc1a53bfb860a9

la · official · sha256:87a48854f4595277d5eac6a7116055a3d693e6a1f27f5f5f717697b9eb4e13d8LA

Praeterea, non potest esse idem subiectum peccati, et causa efficiens, quia causa efficiens et materialis non incidunt in idem, ut dicitur in II Physic. Sed voluntas est causa efficiens peccati, prima enim causa peccandi est voluntas, ut Augustinus dicit, in libro de duabus animabus. Ergo non est subiectum peccati.

Referencing norms: Q74A1Obiectio3, assert-h6fcc559da7b41988fdf01d47696a1c31aa4c7251f45d37bbdeb2eb2df0306266, assert-h855f186b6173580cecf999c79639e664c92b1409319c9afc49eb15ea7f041aaa

la · official · sha256:c3d0cd83816dd03ec1c1fceb97e37eea17e71b77dd0d39efd25d42c8227175d2LA

Respondeo dicendum quod peccatum quidam actus est, sicut supra dictum est. Actuum autem quidam transeunt in exteriorem materiam, ut urere et secare, et huiusmodi actus habent pro materia et subiecto id in quod transit actio; sicut philosophus dicit, in III Physic., quod motus est actus mobilis a movente. Quidam vero actus sunt non transeuntes in exteriorem materiam, sed manentes in agente, sicut appetere et cognoscere, et tales actus sunt omnes actus morales, sive sint actus virtutum, sive peccatorum. Unde oportet quod proprium subiectum actus peccati sit potentia quae est principium actus. Cum autem proprium sit actuum moralium quod sint voluntarii, ut supra habitum est; sequitur quod voluntas, quae est principium actuum voluntariorum, sive bonorum sive malorum, quae sunt peccata, sit principium peccatorum. Et ideo sequitur quod peccatum sit in voluntate sicut in subiecto.

Referencing norms: Q74A1Respondeo, SinInWill, assert-h1db731dda5300c9e6ab68698f9663a42b2739ded108e567bbd90a2e8a9298dcb

la · official · sha256:e9faa6dbb8a18574fac729f9801c1959b0e309c61d8e3301d4aec7596a3d992eLA

Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro Retract., quod voluntas est qua peccatur, et recte vivitur.

Referencing norms: assert-hf35b24aa93a2d9540fd7b7d0ed1da5df2841bcaa93a4b7069fef9148c0f0329a

la · official · sha256:5c61fd014b0cbc6b802646f4118f493d77c562ce6605e54b1e704c000f2e4129LA

Ad primum ergo dicendum quod non peccatur nisi voluntate sicut primo movente, aliis autem potentiis peccatur sicut ab ea motis.

Referencing norms: Q74A2Ad1, assert-h5e972d173e669decc8ffb19b779ea85edd3a8cf35f2078890abb1f9af2bd6b21

la · official · sha256:5d1f4b6746d34310d53bb3b8f2892ba14f39814aa753bd37bfb482f50e33bdf0LA

Ad secundum dicendum quod bonum et malum pertinent ad voluntatem sicut per se obiecta ipsius, sed aliae potentiae habent aliquod determinatum bonum et malum, ratione cuius potest in eis esse et virtus et vitium et peccatum, secundum quod participant voluntate et ratione.

Referencing norms: Q74A2Ad2, assert-h0b1917edd8ea788ca1b950803e31d4c4ddf26bfc3eeabb16634310aa84dcb046

la · official · sha256:ea66fd5ed9e7ee008c657abebbdb11cc5d8eb1de2d5503891ad921216d18e802LA

Ad tertium dicendum quod membra corporis non sunt principia actuum, sed solum organa, unde et comparantur ad animam moventem sicut servus, qui agitur et non agit. Potentiae autem appetitivae interiores comparantur ad rationem quasi liberae, quia agunt quodammodo et aguntur, ut patet per id quod dicitur I Polit. Et praeterea actus exteriorum membrorum sunt actiones in exteriorem materiam transeuntes, sicut patet de percussione in peccato homicidii. Et propter hoc non est similis ratio.

Referencing norms: Q74A2Ad3, assert-h1f0b05a8b15166546735e403e0d0e45ede0022cab979890ccad506c5396b9fa1

la · official · sha256:e16d4ea85d8cdf2bef46663a294428ec941f2cb66783ab0a957cc6fd869cfdf4LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod sola voluntas sit subiectum peccati. Dicit enim Augustinus, in libro de duabus animabus, quod non nisi voluntate peccatur. Sed peccatum est sicut in subiecto in potentia qua peccatur. Ergo sola voluntas est subiectum peccati.

Referencing norms: Q74A2Obiectio1, assert-h1857c6131c76cd01d4716df75aa9ce4eb931309c15a8eae4c7a56eece1d61c52, assert-hf8f9f2b813763f11da0fe48bdc948f6d5fb9c617c6458d8fc0190aea26262c45

la · official · sha256:9db94d2cfe96145247bd129f4390bdedd4c2189ebc5e43a83b3e433e5faa420fLA

Praeterea, peccatum est quoddam malum contra rationem. Sed bonum et malum ad rationem pertinens, est obiectum solius voluntatis. Ergo sola voluntas est subiectum peccati.

Referencing norms: Q74A2Obiectio2, assert-h747657201324d60d4fcab3ed8fb7a280bd31d9720151cc3ea262445fed160da1, assert-hf4767806f3ebcfae2a3ec309a0ecd9b0fbc5d8f3c8c6d7ece5db3b2574408e14

la · official · sha256:e8c96ebe10e8477157195c2944510dfd48dfd0cb4daf987a8872c04f9caafe96LA

Praeterea, omne peccatum est actus voluntarius, quia, ut dicit Augustinus, in libro de Lib. Arb., peccatum adeo est voluntarium, quod si non sit voluntarium, non est peccatum. Sed actus aliarum virium non sunt voluntarii nisi inquantum illae vires moventur a voluntate. Hoc autem non sufficit ad hoc quod sint subiectum peccati, quia secundum hoc etiam membra exteriora, quae moventur a voluntate, essent subiectum peccati; quod patet esse falsum. Ergo sola voluntas est subiectum peccati.

Referencing norms: Q74A2Obiectio3, assert-h275c51965d087f83fc5b3be1057414ab43337cb6d1f4beb686df23f2eacb29fd, assert-hacb4fb877c9b5ac69f960cb4c6c487d6add8926553c408089b6a5e5da91186c3

la · official · sha256:56a00576d1d7471890e4f1f88696c6233de6630dd80ddb2add257be9280f2994LA

Respondeo dicendum quod, sicut ex praedictis patet, omne quod est principium voluntarii actus, est subiectum peccati. Actus autem voluntarii dicuntur non solum illi qui eliciuntur a voluntate, sed etiam illi qui a voluntate imperantur; ut supra dictum est, cum de voluntario ageretur. Unde non sola voluntas potest esse subiectum peccati, sed omnes illae potentiae quae possunt moveri ad suos actus, vel ab eis reprimi, per voluntatem. Et eaedem etiam potentiae sunt subiecta habituum moralium bonorum vel malorum, quia eiusdem est actus et habitus.

Referencing norms: Q74A2Respondeo, assert-h5dcf509601a5a154644c44caf133d1f06efe4cfcbbfd99137c4bd6d30bd6ac28

la · official · sha256:c7e5dec5042d5c0371041681b9a60d6394969e8d64c5826c887494f783de2383LA

Sed contra, peccatum virtuti contrariatur. Contraria autem sunt circa idem. Sed aliae etiam vires animae praeter voluntatem, sunt subiecta virtutum, ut supra dictum est. Ergo non sola voluntas est subiectum peccati.

Referencing norms: assert-he406c2de0974f5c384091a8ec6c119058560f4938403d25b38582fb3f221a650

la · official · sha256:f78651afd3c453a77b61be0e2ebb91bd2bacd785fbc3f633abbfae17edbd187cLA

Ad primum ergo dicendum quod aliquae vires sensitivae partis, etsi sint communes nobis et brutis, tamen in nobis habent aliquam excellentiam ex hoc quod rationi iunguntur, sicut nos, prae aliis animalibus, habemus in parte sensitiva cogitativam et reminiscentiam, ut in primo dictum est. Et per hunc modum etiam appetitus sensitivus in nobis prae aliis animalibus habet quandam excellentiam, scilicet quod natus est obedire rationi. Et quantum ad hoc, potest esse principium actus voluntarii; et per consequens subiectum peccati.

Referencing norms: Q74A3Ad1, assert-h3e7fe7b599b877ab4b4e10a40dc70f2026e9d8fb1c1651a6cb2a1e9d16ff4269

la · official · sha256:c2ad2fa2e33b2dd9008833b4cf4d46b00c1a4b459e394847808c7b29224d943fLA

Ad secundum dicendum quod perpetua corruptio sensualitatis est intelligenda quantum ad fomitem, qui nunquam totaliter tollitur in hac vita, transit enim peccatum originale reatu, et remanet actu. Sed talis corruptio fomitis non impedit quin homo rationabili voluntate possit reprimere singulos motus inordinatos sensualitatis, si praesentiat, puta divertendo cogitationem ad alia. Sed dum homo ad aliud cogitationem divertit, potest etiam circa illud aliquis inordinatus motus insurgere, sicut cum aliquis transfert cogitationem suam a delectabilibus carnis, volens concupiscentiae motus vitare, ad speculationem scientiae, insurgit quandoque aliquis motus inanis gloriae impraemeditatus. Et ideo non potest homo vitare omnes huiusmodi motus, propter corruptionem praedictam, sed hoc solum sufficit ad rationem peccati voluntarii, quod possit vitare singulos.

Referencing norms: Q74A3Ad2, assert-h0a388304415908d57dc79cff53376b9da28e889a7eae75654150c7ca2c3588cf

la · official · sha256:f011f94700a88f4abce336063307d340d93361bfa6c015fe2a2e3dfba73dd6bfLA

Ad tertium dicendum quod illud quod homo facit sine deliberatione rationis, non perfecte ipse facit, quia nihil operatur ibi id quod est principale in homine. Unde non est perfecte actus humanus. Et per consequens non potest esse perfecte actus virtutis vel peccati, sed aliquid imperfectum in genere horum. Unde talis motus sensualitatis rationem praeveniens, est peccatum veniale, quod est quiddam imperfectum in genere peccati.

Referencing norms: Q74A3Ad3, assert-hafeaaef8b29b1b7a136acb6720cd868bde34b26b73fde8a1273a94503513069e

la · official · sha256:fd130007e1820dabfee586fa91ff5a31e0a1cf49026555a95acf2f12ed2cceefLA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod in sensualitate non possit esse peccatum. Peccatum enim est proprium homini, qui ex suis actibus laudatur vel vituperatur. Sed sensualitas est communis nobis et brutis. Ergo in sensualitate non potest esse peccatum.

Referencing norms: Q74A3Obiectio1, assert-h009eca550f2c3958d07202a3778aff57d2aeb57a69e1df944a30a9d620a8aef2, assert-hca2c13bfef383a191b634e4e998c3090b7b03f539a1632b93fc0a2b4191b6c5a

la · official · sha256:aa890d80c2dc596930a09ea210862ad0f3bede56a6ae6126dffdb0419ea3ef40LA

Praeterea, nullus peccat in eo quod vitare non potest; sicut Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb. Sed homo non potest vitare quin actus sensualitatis sit inordinatus, est enim sensualitas perpetuae corruptionis, quandiu in hac mortali vita vivimus; unde et per serpentem significatur, ut Augustinus dicit, XII de Trin. Ergo inordinatio motus sensualitatis non est peccatum.

Referencing norms: Q74A3Obiectio2, assert-h435634244b01e22f9a65b97db52183747e5a2ceaee3ab11b64a3f7df80dc57af, assert-hed892bb9707895f92d7476e40f5e3f8a5231c15d52696a7945ac82094347f2f4

la · official · sha256:ab31ee693400ab24c4d26a807ef69d76d4398739d644406c309484a19777d828LA

Praeterea, illud quod homo ipse non facit, non imputatur ei ad peccatum. Sed hoc solum videmur nos ipsi facere, quod cum deliberatione rationis facimus; ut philosophus dicit, in IX Ethic. Ergo motus sensualitatis qui est sine deliberatione rationis, non imputatur homini ad peccatum.

Referencing norms: Q74A3Obiectio3, assert-h40008e4c51ac8978d273cf720ffbb6430bc25b5fa76dac17b7c0f724085e8d4c, assert-h74e27df3734210c4c8f124c62ffbc8e269b9656985f6229451548703ed255449

la · official · sha256:59799a82ad2cfa52dfdd06dd2914ac4029be43410feb961cc7e1f1af2cb7da02LA

Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum potest inveniri in qualibet potentia cuius actus potest esse voluntarius et inordinatus, in quo consistit ratio peccati. Manifestum est autem quod actus sensualitatis potest esse voluntarius, inquantum sensualitas, idest appetitus sensitivus, nata est a voluntate moveri. Unde relinquitur quod in sensualitate possit esse peccatum.

Referencing norms: Q74A3Respondeo, assert-h47c1bb66e86879a43612bc1d2dc18d5bdc5e4e4699742264bbee5638ec3e1d73

la · official · sha256:f66e4e6ddb6eeff3569fdb86a2c95c621a7ae04dcbf16da60f87eb240d066d46LA

Sed contra est quod dicitur Rom. VII, non enim quod volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, illud facio, quod exponit Augustinus de malo concupiscentiae, quam constat esse motum quendam sensualitatis. Ergo in sensualitate est aliquod peccatum.

Referencing norms: assert-heda2a5c4cce2140110bf24625806664a0da08b427e73fe5da02752431acaca12

la · official · sha256:ee62c4b3036059454bbea23a8fbd8bc4efae91020967c0a3d0dbc8a2d42ae55cLA

Ad primum ergo dicendum quod actus sensualitatis potest concurrere ad peccatum mortale, sed tamen actus peccati mortalis non habet quod sit peccatum mortale, ex eo quod est sensualitatis; sed ex eo quod est rationis, cuius est ordinare in finem. Et ideo peccatum mortale non attribuitur sensualitati, sed rationi.

Referencing norms: Q74A4Ad1, assert-h50475ac596b83dda6c43d45e50b76d3edbc01bd9b4674032028b06e43351aa45

la · official · sha256:3e8682f4cc2f5859af7adb6b191ed26dbc6a7b3887d5f9a3f6ed5331160267f3LA

Ad secundum dicendum quod etiam actus virtutis non perficitur per id quod est sensualitatis tantum, sed magis per id quod est rationis et voluntatis, cuius est eligere, nam actus virtutis moralis non est sine electione. Unde semper cum actu virtutis moralis, quae perficit vim appetitivam, est etiam actus prudentiae, quae perficit vim rationalem. Et idem est etiam de peccato mortali, sicut dictum est.

Referencing norms: Q74A4Ad2, assert-h4be1fe7eda2010618f9b94725062bb8f6636af53867baec5a755e4b80802eadb

la · official · sha256:ccc47e884ee03376f6a8a5589a816ec3b69f570716cfd48e54fd06ad6cce5e4bLA

Ad tertium dicendum quod dispositio tripliciter se habet ad id ad quod disponit. Quandoque enim est idem et in eodem, sicut scientia inchoata dicitur esse dispositio ad scientiam perfectam. Quandoque autem est in eodem, sed non idem, sicut calor est dispositio ad formam ignis. Quandoque vero nec idem nec in eodem, sicut in his quae habent ordinem ad invicem ut ex uno perveniatur in aliud, sicut bonitas imaginationis est dispositio ad scientiam, quae est in intellectu. Et hoc modo veniale peccatum, quod est in sensualitate, potest esse dispositio ad peccatum mortale, quod est in ratione.

Referencing norms: Q74A4Ad3, assert-h80384df9c8c9bd87249b0ce7697578a894677d376e3890beedfed8c48c729605

la · official · sha256:718d6447acbde160390a977f7810d395960292cdf31d6a01f8d101f9c2a838b6LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod in sensualitate possit esse peccatum mortale. Actus enim ex obiecto cognoscitur. Sed circa obiecta sensualitatis contingit peccare mortaliter, sicut circa delectabilia carnis. Ergo actus sensualitatis potest esse peccatum mortale. Et ita in sensualitate peccatum mortale invenitur.

Referencing norms: Q74A4Obiectio1, assert-h0735b4ca3f49f09d1933c9a0b83416508a83d9029893ff3c3effbb3330977656, assert-hb570836b101fa3422ad86858e0711b0ce2e4b15cb0c0099687d65c7d2c315c18

la · official · sha256:4f3dfa39d58709dec61071c524c0d5b08c8fcffa7ae502cb3caccbc95f2a9157LA

Praeterea, peccatum mortale contrariatur virtuti. Sed virtus potest esse in sensualitate, temperantia enim et fortitudo sunt virtutes irrationabilium partium, ut philosophus dicit, in III Ethic. Ergo in sensualitate potest esse peccatum mortale, cum contraria sint nata fieri circa idem.

Referencing norms: Q74A4Obiectio2, assert-h5c4422e6f20f35b56f93af08daa0ce83df5e9ae16a59fe290f6cdf4f637bc3ae, assert-hce2c37dc4773ed30d05d1bfb9074b676c02232bf6da842d024cb41469c8b7fe6

la · official · sha256:83bb287dc91608dcd1e64a354e890904d031dda96a5e0041ede903aa5a3b3074LA

Praeterea, veniale peccatum est dispositio ad mortale. Sed dispositio et habitus sunt in eodem. Cum igitur veniale peccatum sit in sensualitate, ut dictum est; etiam mortale peccatum esse poterit in eadem.

Referencing norms: Q74A4Obiectio3, assert-he30d72dae1f5218beee9fa9e5ef18b0ac50d53d2c9d3511636af5a3698e5d222, assert-hf01fb494b449f458c67881cf1c9a3f22da5d2306a983b8260dc41ae8bc6776f0

la · official · sha256:a99221bc9a6ff3d407115e14afbe2de9b7d7816bb18c59196042ab198c0463d1LA

Respondeo dicendum quod, sicut inordinatio corrumpens principium vitae corporalis, causat corporalem mortem; ita etiam inordinatio corrumpens principium spiritualis vitae, quod est finis ultimus, causat mortem spiritualem peccati mortalis, ut supra dictum est. Ordinare autem aliquid in finem non est sensualitatis, sed solum rationis. Inordinatio autem a fine non est nisi eius cuius est ordinare in finem. Unde peccatum mortale non potest esse in sensualitate, sed solum in ratione.

Referencing norms: Q74A4Respondeo, assert-h2997b536ffba81615d6c8dc025e6f981e550ada7ea66615448d94f0fd8087941

la · official · sha256:cc7fa484d1a97442ff4286d9c934cf6f1242d543b053e38f6c818f0b14f572b9LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro Retract., et habetur in Glossa Rom. VII, inordinatus concupiscentiae motus (qui est peccatum sensualitatis) potest etiam esse in his qui sunt in gratia, in quibus tamen peccatum mortale non invenitur. Ergo inordinatus motus sensualitatis non est peccatum mortale.

Referencing norms: assert-h96b321b4916a3d3eff081b17ce08796c2f792efead614e801071facc9f10b5fe

la · official · sha256:0b6d625acc375160914b88db917b20878fb1b12253446ca42376488d8f7f8712LA

Ad primum ergo dicendum quod ratio illa procedit de defectu rationis qui pertinet ad actum proprium respectu proprii obiecti, et hoc quando est defectus cognitionis eius quod quis non potest scire. Tunc enim talis defectus rationis non est peccatum, sed excusat a peccato, sicut patet in his quae per furiosos committuntur. Si vero sit defectus rationis circa id quod homo potest et debet scire, non omnino homo excusatur a peccato, sed ipse defectus imputatur ei ad peccatum. Defectus autem qui est solum in dirigendo alias vires, semper imputatur ei ad peccatum, quia huic defectui occurrere potest per proprium actum.

Referencing norms: Q74A5Ad1, assert-hd00ed61521df873456d324a46d653d52f350f4d6c63feb60375d9a621e2f303e

la · official · sha256:078f8791c798276f9b0b4207bbaeada31953f4d45ebc37fa85a44ae178a9d32aLA

Ad secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de actibus voluntatis et rationis ageretur, voluntas quodammodo movet et praecedit rationem, et ratio quodammodo voluntatem, unde et motus voluntatis dici potest rationalis, et actus rationis potest dici voluntarius. Et secundum hoc in ratione invenitur peccatum, vel prout est defectus eius voluntarius, vel prout actus rationis est principium actus voluntatis.

Referencing norms: Q74A5Ad2, assert-h181092c646db5a8d5e816fd2708d96ac3ae5e5f9d9d35407240ca5f0589d879b

la · official · sha256:afd2976b535cea5215d2b3c01259de1e1dd791b1f113d79c754d294b33a529ceLA

Ad tertium patet responsio ex dictis.

Referencing norms: Q74A5Ad3, assert-h753ed277c02151fcbaf53819d96ce1b098329ccbac185681a13130c8d62cc2ca

la · official · sha256:115c4ab7ed811834407539b7564601391ec7f4259295c55d11c324ae267b02f4LA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod peccatum non possit esse in ratione. Cuiuslibet enim potentiae peccatum est aliquis defectus ipsius. Sed defectus rationis non est peccatum, sed magis excusat peccatum, excusatur enim aliquis a peccato propter ignorantiam. Ergo in ratione non potest esse peccatum.

Referencing norms: Q74A5Obiectio1, assert-h12a524f992ccab370ef76ff3c180b760cdb303e6a921e4cd57a9ee34dfb326c1, assert-hab69fccc7e0c78a7508a8e482f8c276c4dbfbccea4bf665c1988f9b61b3cb9e9

la · official · sha256:f9c17343aa00cd3c64dddd7235fb69d36a0e5c3b700905ddafadf035c03c306fLA

Praeterea, primum subiectum peccati est voluntas, ut dictum est. Sed ratio praecedit voluntatem, cum sit directiva ipsius. Ergo peccatum esse non potest in ratione.

Referencing norms: Q74A5Obiectio2, assert-hc504b2fa2a6a07318881b377ea95622cfb010d925f14481f595afa0d849410f1, assert-he824d99ce352d9b56338c3003c83b767ef7b0ccca88810db33c55e450e351a07

la · official · sha256:459cd655388af11716994c02136f8c9d5b5bee0fbe802950bad9558e54c9d0c4LA

Praeterea, non potest esse peccatum nisi circa ea quae sunt in nobis. Sed perfectio et defectus rationis non est eorum quae sunt in nobis, quidam enim sunt naturaliter ratione deficientes, vel ratione solertes. Ergo in ratione non est peccatum.

Referencing norms: Q74A5Obiectio3, assert-h4502d9bdd5a3e4a4a23936b2e5283e1fa07db1eefaa864136b85a8f25c30772a, assert-h755839a4caf45ecc260b15adbd510fe1fd8bafed8ba52fa4d52a3a4d0982e89b

la · official · sha256:34b3902e1f620b13ebe1eb5428a0aa1b289f6f5ec18937add15ed8ddcd0c5aecLA

Respondeo dicendum quod peccatum cuiuslibet potentiae consistit in actu ipsius, sicut ex dictis patet. Habet autem ratio duplicem actum, unum quidem secundum se, in comparatione ad proprium obiectum, quod est cognoscere aliquod verum; alius autem actus rationis est inquantum est directiva aliarum virium. Utroque igitur modo contingit esse peccatum in ratione. Et primo quidem, inquantum errat in cognitione veri, quod quidem tunc imputatur ei ad peccatum, quando habet ignorantiam vel errorem circa id quod potest et debet scire. Secundo, quando inordinatos actus inferiorum virium vel imperat, vel etiam post deliberationem non coercet.

Referencing norms: Q74A5Respondeo, assert-h06ca358348554b4fda046dbc3c86bf8d1370a2f6f62e79225eee5b4a1ef69270

la · official · sha256:16c967196d14704f06ef50118f9b42a0f55e835a4156bbdb6fb67f80e896ffacLA

Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro XII de Trin., quod peccatum est in ratione inferiori et in ratione superiori.

Referencing norms: assert-h9b7d76a842a21ec743a51928b2514e72061276cd885d91ea027360c76b1106ba

la · official · sha256:799ec3e5e9842509abc060b95bcce81f4e09eba25eeec06b7797e5069fb5602dLA

Ad primum ergo dicendum quod delectatio quidem est in vi appetitiva sicut in proximo principio, sed in ratione est sicut in primo motivo, secundum hoc quod supra dictum est, quod actiones quae non transeunt in exteriorem materiam, sunt sicut in subiecto in suis principiis.

Referencing norms: Q74A6Ad1, assert-he091da0cf2893c39bca856d743ac07925f74c073ff46bebd7d3897248d5e4c05

la · official · sha256:762585491456f1b8e3bb61353eaccff06b60d8e95ad8f907f8d7ea1c68c63164LA

Ad secundum dicendum quod ratio actum proprium illicitum habet circa proprium obiectum, sed directionem habet circa omnia obiecta inferiorum virium quae per rationem dirigi possunt. Et secundum hoc etiam delectatio circa sensibilia obiecta pertinet ad rationem.

Referencing norms: Q74A6Ad2, assert-h3b32af9bf0e2b374491cb7d58dd5e57bde3c5312faa2c7a17790e1ba0917436b

la · official · sha256:c610ccb3434664728226a2278943c3f8fc79e1b8850015fbc34decb5371e6f84LA

Ad tertium dicendum quod delectatio dicitur morosa non ex mora temporis; sed ex eo quod ratio deliberans circa eam immoratur, nec tamen eam repellit, tenens et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum, respui debuerunt, ut Augustinus dicit, XII de Trin.

Referencing norms: Q74A6Ad3, assert-h9b23198973e96906eaefdecb884147aaa7e3c75fcce9f0f8a3c89ce4af542050

la · official · sha256:4cf206aa8761c55665b6ae5cea4292b872700a91c40f4fd1e271fa8dd0f70bc8LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod peccatum morosae delectationis non sit in ratione. Delectatio enim importat motum appetitivae virtutis, ut supra dictum est. Sed vis appetitiva distinguitur a ratione, quae est vis apprehensiva. Ergo delectatio morosa non est in ratione.

Referencing norms: Q74A6Obiectio1, assert-h3039ab1ec696bbd73ec2dea53f27f68ec71533e64273ccdbdcb2a3316cb607de, assert-h48345604db46b1560b8184785d8029471a5a4297ee95eee08ed820c310ab89bf

la · official · sha256:8c4c8a68376d6b1e4522c7ba15449fb36b24cf7577f2541d0d0b068e359dd1f5LA

Praeterea, ex obiectis cognosci potest ad quam potentiam actus pertineat, per quem potentia ordinatur ad obiectum. Sed quandoque est delectatio morosa circa bona sensibilia, et non circa bona rationis. Ergo peccatum delectationis morosae non est in ratione.

Referencing norms: Q74A6Obiectio2, assert-h27efd0861e9176ac9a9cc2988ad878945edab86c78896a3b36d772f016871de7, assert-ha410e391779a49435ccf24e1dcdbeb30d94b430b9b0df60a5aafab15aae9d206

la · official · sha256:98ffdb3ddb759c3c626e70b199449f7fd9d696ee9957cba0d3c78efd390a8145LA

Praeterea, morosum dicitur aliquid propter diuturnitatem temporis. Sed diuturnitas temporis non est ratio quod aliquis actus pertineat ad aliquam potentiam. Ergo delectatio morosa non pertinet ad rationem.

Referencing norms: Q74A6Obiectio3, assert-h63d48c4bf952b9a28f52ba6283692c21525aae2d3e4a21798ccaafd900feeb91, assert-h9f4f902a8fda5ff1cb0060372dc24e26d30a4571d1e6916cd94ac20be50d6bd2

la · official · sha256:ba1a841c145191dca912fd703fbc3a55a01d468673014522c799098087de37b8LA

Respondeo dicendum quod, sicut iam dictum est, peccatum contingit esse in ratione quandoque quidem inquantum est directiva humanorum actuum. Manifestum est autem quod ratio non solum est directiva exteriorum actuum, sed etiam interiorum passionum. Et ideo quando deficit ratio in directione interiorum passionum, dicitur esse peccatum in ratione, sicut etiam quando deficit in directione exteriorum actuum. Deficit autem in directione passionum interiorum dupliciter. Uno modo, quando imperat illicitas passiones, sicut quando homo ex deliberatione provocat sibi motum irae vel concupiscentiae. Alio modo, quando non reprimit illicitum passionis motum, sicut cum aliquis, postquam deliberavit quod motus passionis insurgens est inordinatus, nihilominus circa ipsum immoratur, et ipsum non expellit. Et secundum hoc dicitur peccatum delectationis morosae esse in ratione.

Referencing norms: Q74A6Respondeo, assert-hd07d724b184ca7479262518e2a4d223f9eef531b3d36792d31b5dc0bfd99dc81

la · official · sha256:0c9408a55df739383790e2e0391ee610ec9d31f89ed88368636b1170177f3a14LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, XII de Trin., quod consensus illecebrae si sola cogitationis delectatione contentus est, sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit. Per mulierem autem intelligitur ratio inferior, sicut ibidem ipse exponit. Ergo peccatum morosae delectationis est in ratione.

Referencing norms: assert-h091277386948046f677a68bb731ff34f4d154eadbe53eab4ce102a808bd6a189

la · official · sha256:00d92d6169133cc9729cffe23f511be9872eb89da719713811eb969249241bfaLA

Ad primum ergo dicendum quod consentire est actus appetitivae virtutis non absolute, sed consequenter ad actum rationis deliberantis et iudicantis, ut supra dictum est, in hoc enim terminatur consensus, quod voluntas tendit in id quod est ratione iudicatum. Unde consensus potest attribui et voluntati et rationi.

Referencing norms: Q74A7Ad1, assert-h183daca84128965cf70032a8db9c3ea5ff146e15bd2daf13c6092548aca7d0cd

la · official · sha256:50bdffbdae6a90cb3f0d87fca1d4f1fb71ab04af57837cb9a22e4e81d5fb0840LA

Ad secundum dicendum quod ex hoc ipso quod ratio superior non dirigit actus humanos secundum legem divinam, impediens actum peccati, dicitur ipsa consentire; sive cogitet de lege aeterna, sive non. Cum enim cogitat de lege Dei, actu eam contemnit, cum vero non cogitat, eam negligit per modum omissionis cuiusdam. Unde omnibus modis consensus in actum peccati procedit ex superiori ratione, quia, ut Augustinus dicit, XII de Trin., non potest peccatum efficaciter perpetrandum mente decerni, nisi illa mentis intentio penes quam summa potestas est membra in opus movendi vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat aut serviat.

Referencing norms: Q74A7Ad2, assert-h94f7aa1125762fd8e260ab3cd11a0f8255dc014c132475a69d470b5b2154f3f8

la · official · sha256:c9a4e53e9d875c399e5fd6b1bd2828f31fc6c0c0157d0e660537a47d6573a2b6LA

Ad tertium dicendum quod ratio superior, per considerationem legis aeternae, sicut potest dirigere vel cohibere actum exteriorem, ita etiam delectationem interiorem. Sed tamen antequam ad iudicium superioris rationis deveniatur, statim ut sensualitas proponit delectationem, inferior ratio, per rationes temporales deliberans, quandoque huiusmodi delectationem acceptat, et tunc consensus in delectationem pertinet ad inferiorem rationem. Si vero etiam consideratis rationibus aeternis, homo in eodem consensu perseveret, iam talis consensus ad superiorem rationem pertinebit.

Referencing norms: Q74A7Ad3, assert-ha4f5d393a600f6df56fd461d4260e7d0c35018e6b2053ec32a6aadc76427004b

la · official · sha256:2e2fac8aa4cf71ee55cb9d7369144e32f3f36c8fceb70b27adc8eb3186be7e6cLA

Ad quartum dicendum quod apprehensio virtutis imaginativae est subita et sine deliberatione, et ideo potest aliquem actum causare antequam superior vel inferior ratio etiam habeat tempus deliberandi. Sed iudicium rationis inferioris est cum deliberatione, quae indiget tempore, in quo etiam ratio superior deliberare potest. Unde si non cohibeat ab actu peccati per suam deliberationem, ei imputatur.

Referencing norms: Q74A7Ad4, assert-h1579a5d7fe36dd57eecb217ab15f4cda98ffe5831ef379bb1460233128411c32

la · official · sha256:5d9cb6dbfad65035e44f9bea5612b89da9727df4a6b677e67d095cdcacac11eaLA

Ad septimum sic proceditur. Videtur quod peccatum consensus in actum non sit in ratione superiori. Consentire enim est actus appetitivae virtutis, ut supra habitum est. Sed ratio est vis apprehensiva. Ergo peccatum consensus in actum non est in ratione superiori.

Referencing norms: Q74A7Obiectio1, assert-h06ce147f535e12aaf1c1cc7e949944c8f80f8bc8d1304066483ed921e5bbabf8, assert-hc031273b6f245f9f114de5ee36674923df9ca9a583ea19da24a7a6c1a43f3f28

la · official · sha256:4891f83c5dd354d991de6b4271dae099a57b92a7d8450e9d2de0e95562096454LA

Praeterea, ratio superior intendit rationibus aeternis inspiciendis et consulendis, ut Augustinus dicit, XII de Trin. Sed quandoque consentitur in actum non consultis rationibus aeternis, non enim semper homo cogitat de rebus divinis, quando consentit in aliquem actum. Ergo peccatum consensus in actum non semper est in ratione superiori.

Referencing norms: Q74A7Obiectio2, assert-h796a3b40e83c766609dfe48dce763f9dae7ffeedac9fd15a553bcaf24c0012a6, assert-hb439d693573e359a619226142411cbaeed5f1f0b64002f3e5f78e0dc56f74b4b

la · official · sha256:5257bb536460fbdee0fc903cc8397b11419bbaf88421540c4f18c28e7eaa5336LA

Praeterea, sicut per rationes aeternas potest homo regulare actus exteriores, ita etiam interiores delectationes, vel alias passiones. Sed consensus in delectationem absque hoc quod opere statuatur implendum, est rationis inferioris; ut dicit Augustinus, XII de Trin. Ergo etiam consensus in actum peccati debet interdum attribui rationi inferiori.

Referencing norms: Q74A7Obiectio3, assert-h766a5d52ce374fedb1535d28a6f4cb80374b1489911a58919e4adaaaa067c3e1, assert-he5ae6c60030d921d098ba22996b2a2058c0e7167e4cdf5a8a48e8551b8f94487

la · official · sha256:d67fbf6a76b2ba7790f34ec081af90549ffd1de4739d966cb3bfdfeb30122082LA

Praeterea, sicut ratio superior excedit inferiorem, ita ratio excedit vim imaginativam. Sed quandoque procedit homo in actum per apprehensionem virtutis imaginativae, absque omni deliberatione rationis, sicut cum aliquis ex impraemeditato movet manum aut pedem. Ergo etiam quandoque potest ratio inferior consentire in actum peccati, absque ratione superiori.

Referencing norms: Q74A7Obiectio4, assert-h2429f481de1780dc5de999adb2dbc24a6cbfc9228fe9f33a2556a0fb7967aa67, assert-he39fdf9ba7cb04059e6f176115feba362e796395bb24bfb17204f528adc16051

la · official · sha256:1b7e6003f081e3ba4f3195a95f65b75b90b0c09ce92a9e5118a54ba87b4e0196LA

Respondeo dicendum quod consensus importat iudicium quoddam de eo in quod consentitur, sicut enim ratio speculativa iudicat et sententiat de rebus intelligibilibus, ita ratio practica iudicat et sententiat de agendis. Est autem considerandum quod in omni iudicio ultima sententia pertinet ad supremum iudicatorium, sicut videmus in speculativis quod ultima sententia de aliqua propositione datur per resolutionem ad prima principia. Quandiu enim remanet aliquod principium altius, adhuc per ipsum potest examinari id de quo quaeritur, unde adhuc est suspensum iudicium, quasi nondum data finali sententia. Manifestum est autem quod actus humani regulari possunt ex regula rationis humanae, quae sumitur ex rebus creatis, quas naturaliter homo cognoscit; et ulterius ex regula legis divinae, ut supra dictum est. Unde cum regula legis divinae sit superior, consequens est ut ultima sententia, per quam iudicium finaliter terminatur, pertineat ad rationem superiorem, quae intendit rationibus aeternis. Cum autem de pluribus occurrit iudicandum, finale iudicium est de eo quod ultimo occurrit. In actibus autem humanis ultimo occurrit ipse actus; praeambulum autem est delectatio, quae inducit ad actum. Et ideo ad rationem superiorem proprie pertinet consensus in actum; ad rationem vero inferiorem, quae habet inferius iudicium, pertinet iudicium praeambulum, quod est de delectatione. Quamvis etiam et de delectatione superior ratio iudicare possit, quia quidquid iudicio subditur inferioris, subditur etiam iudicio superioris, sed non convertitur.

Referencing norms: Q74A7Respondeo, assert-hc9174ec1336e5f1e94e746199423ce9d2094ea368d3c25d14badb74dfbe0278f

la · official · sha256:cf3d9490efd84300584c939f4da968330cef3de44b8dfff3d35e2d201c78aa08LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, XII de Trin., si in consensione male utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur quodcumque peccatum, ut, si potestas sit, etiam corpore compleatur, intelligenda est mulier cibum illicitum viro dedisse, per quem superior ratio significatur. Ergo ad rationem superiorem pertinet consentire in actum peccati.

Referencing norms: assert-hcd0ece3b3058b0e8adad28ccaf1b85ad6583cb6e4af3b1e32f91cb7f0d40141a

la · official · sha256:8ce68383861f62c709ca616a447fc6a7d9ecd8c6d8ff51516a869e4dc535e989LA

Ad primum ergo dicendum quod consensus in delectationem potest esse non solum rationis inferioris, sed etiam superioris, ut dictum est. Et tamen ipsa etiam ratio inferior potest averti a rationibus aeternis. Quia etsi non intendit eis ut secundum eas regulans, quod est proprium superioris rationis; intendit tamen eis ut secundum eas regulata. Et hoc modo, ab eis se avertens, potest peccare mortaliter. Nam et actus inferiorum virium, et etiam exteriorum membrorum, possunt esse peccata mortalia, secundum quod deficit ordinatio superioris rationis regulantis eos secundum rationes aeternas.

Referencing norms: Q74A8Ad1, assert-h93707fc4e842f3171db4068af56292febb9218f84f6638ae6af4f934c166932a

la · official · sha256:1eb230d442fd5b04f4a7bb01f621bf220de22ac174afb834044d171926ea6d85LA

Ad secundum dicendum quod consensus in peccatum quod est veniale ex genere, est veniale peccatum. Et secundum hoc potest concludi quod consensus in delectationem quae est de ipsa vana cogitatione fornicationis, est peccatum veniale. Sed delectatio quae est in ipso actu fornicationis, de genere suo est peccatum mortale. Sed quod ante consensum sit veniale peccatum tantum, hoc est per accidens, scilicet propter imperfectionem actus. Quae quidem imperfectio tollitur per consensum deliberatum supervenientem. Unde ex hoc adducitur in suam naturam, ut sit peccatum mortale.

Referencing norms: Q74A8Ad2, assert-hb95ad26d68427755ac35c3d1b38703e89fc9bf7803966cbf469005946e845fc1

la · official · sha256:82292af2c9b72dc812e89d2da16b7a4cd148749c6e9ebc2f39c7b299adcea12dLA

Ad tertium dicendum quod ratio illa procedit de delectatione quae habet cogitationem pro obiecto.

Referencing norms: Q74A8Ad3, assert-hff4f168960365d5e6671c32959df4eeab270ae6c24ef6260bb9954f6a3097926

la · official · sha256:b5e32f14b38a930663b9f7e63143e2ce7a19a3ee48c8369a540a9935ff4944d4LA

Ad quartum dicendum quod delectatio quae habet actum exteriorem pro obiecto, non potest esse absque complacentia exterioris actus secundum se; etiam si non statuatur implendum, propter prohibitionem alicuius superioris. Unde actus fit inordinatus, et per consequens delectatio erit inordinata.

Referencing norms: Q74A8Ad4, assert-hde592fe12f2c04d1093ae9254f346af4361bae22c6bce6e8d5f4d93f8ed3da7e

la · official · sha256:d5d84229a2c41eeba7bd84059aac3b0e6f5270790027f53fa01c551e19dcbb01LA

Ad quintum dicendum quod etiam consensus in delectationem quae procedit ex complacentia ipsius actus homicidii cogitati, est peccatum mortale. Non autem consensus in delectationem quae procedit ex complacentia cogitationis de homicidio.

Referencing norms: Q74A8Ad5, assert-h127c93c89c7eaa78b565dd88df8298a2deec4cfa612e18ec00b031763af9957e

la · official · sha256:6afb4f4bedc98c35730b0d35e34e8978402e0df96235f06889ac0eca5ead9f8cLA

Ad sextum dicendum quod oratio dominica non solum contra peccata venialia dicenda est, sed etiam contra mortalia.

Referencing norms: Q74A8Ad6, assert-h02c7ee86dae1dd6825ea40f42169875dd305f17a2c7c94b87c030fde63ffa3f1

la · official · sha256:4d272cb5558b12892d3ac369c070db9d633d6d8fa2125966e809851d8171afc8LA

Ad octavum sic proceditur. Videtur quod consensus in delectationem non sit peccatum mortale. Consentire enim in delectationem pertinet ad rationem inferiorem, cuius non est intendere rationibus aeternis vel legi divinae, et per consequens nec ab eis averti. Sed omne peccatum mortale est per aversionem a lege divina; ut patet per definitionem Augustini, de peccato mortali datam, quae supra posita est. Ergo consensus in delectationem non est peccatum mortale.

Referencing norms: Q74A8Obiectio1, assert-h60f4039ae617ee84e1b5352c64542018289064dc31ed0cc1740e41657ba3ffc5, assert-hb2a210fc6becbb4078c9898c4e34cd84ce307c6dde73bdcbec85798d394f3d82

la · official · sha256:956df25a46d2b1fb6768f913a2218cb167dcdb986f59bd5e5698543bbc870d58LA

Praeterea, consentire in aliquid non est malum nisi quia illud est malum in quod consentitur. Sed propter quod unumquodque, et illud magis, vel saltem non minus. Non ergo illud in quod consentitur, potest esse minus malum quam consensus. Sed delectatio sine opere non est peccatum mortale, sed veniale tantum. Ergo nec consensus in delectationem est peccatum mortale.

Referencing norms: Q74A8Obiectio2, assert-h67928904c8cc7a8db4e87e943381e70334d6f4c2f51e47ed94694676857657a3, assert-h7ddebb7f59b75e4d2f7c41259e78d699d044b224e7f4eea4dbfde17e94bbfeb3, assert-h9a506dd61681bad6f903a5e4732fa4c4fca49770390c8ea0a28c46a1c3f85a5f, assert-hc2de91066d6b8c72e73401a49fd04f01709b1a1f459db89c1292413415c36f14

la · official · sha256:a66fe2e4f519cd08bc04865bd46ebe38f93faa0441ab83e66f536bf36f4abf73LA

Praeterea, delectationes differunt in bonitate et malitia secundum differentiam operationum, ut dicit philosophus, in X Ethic. Sed alia operatio est interior cogitatio, et alia actus exterior, puta fornicationis. Ergo et delectatio consequens actum interioris cogitationis, tantum differt a delectatione fornicationis in bonitate vel malitia, quantum differt cogitatio interior ab actu exteriori. Et per consequens etiam eodem modo differt consentire in utrumque. Sed cogitatio interior non est peccatum mortale; nec etiam consensus in cogitationem. Ergo per consequens nec consensus in delectationem.

Referencing norms: Q74A8Obiectio3, assert-h00b71e63743c337ed3a4a7c9691c9696b9ebd6c6c1150a4703a6cb2a1a67a5f0, assert-h725466251f61694de0925d27b9b4d2f8f055804f4397dda1740911aab71f87ec, assert-hc0ecbb2b229545e1ccb3e4308c19f9339d4d11da997fb138f16902591796159f, assert-hf86903b9ff67e36884b88ce7188b1c3d32d8e61279291404fdc83b713216af85

la · official · sha256:30ee40b2d735415bba855ec4b92fa4b6428ceff73485b0406c1c6fe1de1c2028LA

Praeterea, exterior actus fornicationis vel adulterii non est peccatum mortale ratione delectationis, quae etiam invenitur in actu matrimoniali; sed ratione inordinationis ipsius actus. Sed ille qui consentit in delectationem, non propter hoc consentit in deordinationem actus. Ergo non videtur mortaliter peccare.

Referencing norms: Q74A8Obiectio4, assert-hf6fbbecfa84a6adc3f2ae1152412406d19b36596a4b5477ae6b85ea3b51d3585, assert-hf8e5377a4a5eaeb62dd0ff57a694855154cfdb9f0e1f4a0cb6d6f7512ab5b804

la · official · sha256:8a65d59e6c86324e641231f34c8d02e4cac4f66da3abaf111172a8188880e3beLA

Praeterea, peccatum homicidii est gravius quam simplicis fornicationis. Sed consentire in delectationem quae consequitur cogitationem de homicidio, non est peccatum mortale. Ergo multo minus consentire in delectationem quae consequitur cogitationem de fornicatione, est peccatum mortale.

Referencing norms: Q74A8Obiectio5, assert-h146f57b12933e6dfd1c54dff42586facc68e9d795e732f088485acb4ba4e611b, assert-hc9d4b4b3fdbad2b830554851e295bf4f4771e38cad2c33b22817e29c56a9a00c

la · official · sha256:74a042b2899694a4dbeb2498acb4b33dfc8ef23e5216a74efa9e476352baedffLA

Praeterea, oratio dominica quotidie dicitur pro remissione venialium, ut Augustinus dicit. Sed consensum in delectationem Augustinus docet esse abolendum per orationem dominicam, dicit enim, in XII de Trin., quod hoc est longe minus peccatum quam si opere statuatur implendum, et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque dicendum, dimitte nobis debita nostra. Ergo consensus in delectationem est peccatum veniale.

Referencing norms: Q74A8Obiectio6, assert-hacbbbe45f8755d4df6f5ad3bcd28fa88c43ae3337e1518528d5c690e645e8add, assert-hd1e298e5aa816f249f6b14c7cb29da3e1e435d049f1450cd8d7ea78739730c7c

la · official · sha256:9b278dd71173be3ac268f52b9948557f959504662a02840c2b281a3b75b376caLA

Respondeo dicendum quod circa hoc aliqui diversimode opinati sunt. Quidam enim dixerunt quod consensus in delectationem non est peccatum mortale, sed veniale tantum. Alii vero dixerunt quod est peccatum mortale, et haec opinio est communior et verisimilior. Est enim considerandum quod, cum omnis delectatio consequatur aliquam operationem, ut dicitur in X Ethic.; et iterum cum omnis delectatio habeat aliquod obiectum, delectatio quaelibet potest comparari ad duo, scilicet ad operationem quam consequitur, et ad obiectum in quo quis delectatur. Contingit autem quod aliqua operatio sit obiectum delectationis, sicut et aliqua alia res, quia ipsa operatio potest accipi ut bonum et finis, in quo quis delectatus requiescit. Et quandoque quidem ipsamet operatio quam consequitur delectatio, est obiectum delectationis, inquantum scilicet vis appetitiva, cuius est delectari, reflectitur in ipsam operationem sicut in quoddam bonum; puta cum aliquis cogitat, et delectatur de hoc ipso quod cogitat, inquantum sua cogitatio placet. Quandoque vero delectatio consequens unam operationem, puta cogitationem aliquam, habet pro obiecto aliam operationem quasi rem cogitatam, et tunc talis delectatio procedit ex inclinatione appetitus non quidem in cogitationem, sed in operationem cogitatam. Sic igitur aliquis de fornicatione cogitans, de duobus potest delectari, uno modo, de ipsa cogitatione; alio modo, de fornicatione cogitata. Delectatio autem de cogitatione ipsa sequitur inclinationem affectus in cogitationem ipsam. Cogitatio autem ipsa secundum se non est peccatum mortale, immo quandoque est veniale tantum, puta cum aliquis inutiliter cogitat; quandoque autem sine peccato omnino, puta cum aliquis utiliter de ea cogitat, sicut cum vult de ea praedicare vel disputare. Et ideo per consequens affectio et delectatio quae sic est de cogitatione fornicationis, non est de genere peccati mortalis; sed quandoque est peccatum veniale, quandoque nullum. Unde nec consensus in talem delectationem est peccatum mortale. Et secundum hoc prima opinio habet veritatem. Quod autem aliquis cogitans de fornicatione, delectetur de ipso actu cogitato, hoc contingit ex hoc quod affectio eius inclinata est in hunc actum. Unde quod aliquis consentiat in talem delectationem, hoc nihil aliud est quam quod ipse consentiat in hoc quod affectus suus sit inclinatus in fornicationem, nullus enim delectatur nisi in eo quod est conforme appetitui eius. Quod autem aliquis ex deliberatione eligat quod affectus suus conformetur his quae secundum se sunt peccata mortalia, est peccatum mortale. Unde talis consensus in delectationem peccati mortalis, est peccatum mortale; ut secunda opinio ponit.

Referencing norms: Q74A8Respondeo, assert-hab578717c6effaca0676826785c31b8fef189bab9bf716a0857e3d7cfac2abfd

la · official · sha256:39ab10109f465dd304c680f5e09ee99e91852f8ea684255632b52fb28909e510LA

Sed contra est quod Augustinus post pauca subdit, totus homo damnabitur, nisi haec quae, sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata, per mediatoris gratiam remittantur. Sed nullus damnatur nisi pro peccato mortali. Ergo consensus in delectationem est peccatum mortale.

Referencing norms: assert-h45642b56f8e4e5c99af3fd5664bdf5ded4f0d7546ab86fba153d889ed7f4f093

la · official · sha256:253f149aba54909a724fb1dfac6d9f95f3f8fa55c4c42fb3bb7c7ba2ac27dabaLA

Et per hoc patet responsio ad primum.

Referencing norms: Q74A9Ad1, assert-he0b900afd35665b35ab658bd274792084bf6aa9656f616c6ba3e46a148fd075e

la · official · sha256:306536da44a03441d9a3e4bada0c9bc19f2128960345bc8a2858b5526eec2fc2LA

Ad secundum dicendum quod duplex est infirmitas cordis. Una quae est in ipsa substantia cordis, et immutat naturalem complexionem ipsius, et talis infirmitas semper est mortalis. Alia est autem infirmitas cordis propter aliquam inordinationem vel motus eius, vel alicuius eorum quae circumstant cor, et talis infirmitas non semper est mortalis. Et similiter in ratione superiori semper est peccatum mortale, quando tollitur ipsa ordinatio rationis superioris ad proprium obiectum, quod est rationes aeternae. Sed quando est inordinatio circa hoc, non est peccatum mortale, sed veniale.

Referencing norms: Q74A9Ad2, assert-h2a67942ad1d4cb37ee299a9dbec49f23f52cf1d82c9e5f0d4bbd8dcb6a974696

la · official · sha256:9a2cfb6e88b215d55b9380c15cf7e74e3cd5775a35131cf289e6dcd2e7cc2474LA

Ad tertium dicendum quod deliberatus consensus in peccatum non semper pertinet ad contemptum legis divinae, sed solum quando peccatum legi divinae contrariatur.

Referencing norms: Q74A9Ad3, assert-hb39d7b1bf1d95d2e44fdac746f618252ee0d88bb4372553e6089bfaabdaaa90b

la · official · sha256:3c9a0970fcddc0af1e526817da5d1d9c91d45b7886c1b887551a8b0fb9bf0f04LA

Ad nonum sic proceditur. Videtur quod in superiori ratione non possit esse peccatum veniale, secundum quod est directiva inferiorum virium, idest secundum quod consentit in actum peccati. Dicit enim Augustinus, in XII de Trin., quod ratio superior inhaeret rationibus aeternis. Sed peccare mortaliter est per aversionem a rationibus aeternis. Ergo videtur quod in superiori ratione non possit esse peccatum nisi mortale.

Referencing norms: Q74A9Obiectio1, assert-h2fd573e771401bda9ee482fe3243fcac5d52a275e9da743191a8247cc8cb6d11, assert-h85c755f3b7c19a4888c8d0176d4eadb6c55111a23f007acbbfe91bba098d16b0

la · official · sha256:7efaeb60c42be8164d1b100853759059284c16681acc66619e4c5f029f9ef69bLA

Praeterea, superior ratio se habet in vita spirituali tanquam principium; sicut et cor in vita corporali. Sed infirmitates cordis sunt mortales. Ergo peccata superioris rationis sunt mortalia.

Referencing norms: Q74A9Obiectio2, assert-h1716300cf2d40e2ff012a31e01290f03e05ea37ef5bd74a4a5e91e7adada5283, assert-h894f4265c73fd7186f0951d2617578236f1d5f7460b254f75c23e8a34970ef8a

la · official · sha256:9c928468003df52d59be139b1eada79a08a266a8633ec1b881d4c5482f0264bdLA

Praeterea, peccatum veniale fit mortale, si fiat ex contemptu. Sed hoc non videtur esse sine contemptu, quod aliquis ex deliberatione peccet etiam venialiter. Cum ergo consensus rationis superioris semper sit cum deliberatione legis divinae, videtur quod non possit esse sine peccato mortali, propter contemptum divinae legis.

Referencing norms: Q74A9Obiectio3, assert-h4aa90d316732c8980e4f95f41009473e225e1ad0232f6e586fde1bd35a34a63f, assert-ha38de9c50d88aa7812e08dfa3be37bfe42b40e1220734c79151de0a88a2240ad

la · official · sha256:0635fbbdba9ef10e473892aaf285b2e7acdc6d073293836827a6a5dfbdb8c2adLA

Respondeo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in XII de Trin., ratio superior inhaeret rationibus aeternis conspiciendis aut consulendis, conspiciendis quidem, secundum quod earum veritatem speculatur; consulendis autem, secundum quod per rationes aeternas de aliis iudicat et ordinat; ad quod pertinet quod, deliberando per rationes aeternas, consentit in aliquem actum, vel dissentit ab eo. Contingit autem quod inordinatio actus in quem consentit, non contrariatur rationibus aeternis, quia non est cum aversione a fine ultimo, sicut contrariatur actus peccati mortalis, sed est praeter eas, sicut actus peccati venialis. Unde quando ratio superior in actum peccati venialis consentit, non avertitur a rationibus aeternis. Unde non peccat mortaliter, sed venialiter.

Referencing norms: Q74A9Respondeo, assert-hc9b22139608f716d83f56a9b36dc71ec7b62ba8cee0d53464ed36901b1549da6

la · official · sha256:842503710f9d4a72ce3287d5f4b97a973d56a7f4ce025023d29c00f122d7724dLA

Sed contra, consensus in actum peccati pertinet ad rationem superiorem, ut supra dictum est. Sed consensus in actum peccati venialis est peccatum veniale. Ergo in superiori ratione potest esse peccatum veniale.

Referencing norms: assert-ha7d6c89a7fd91dc222879df05ad2bf46e5d5ce27ccf267b93ac4d15ff8f81b33

la · official · sha256:31443cf4ebf390d6a5f3bd4e6ece766d812bb80a0668b84f42531b47651a0125LA

Deinde considerandum est de subiecto vitiorum, sive peccatorum. Et circa hoc quaeruntur decem. Primo, utrum voluntas possit esse subiectum peccati. Secundo, utrum voluntas sola sit peccati subiectum. Tertio, utrum sensualitas possit esse subiectum peccati. Quarto, utrum possit esse subiectum peccati mortalis. Quinto, utrum ratio possit esse subiectum peccati. Sexto, utrum delectatio morosa, vel non morosa, sit in ratione inferiori sicut in subiecto. Septimo, utrum peccatum consensus in actum sit in superiori ratione sicut in subiecto. Octavo, utrum ratio inferior possit esse subiectum peccati mortalis. Nono, utrum ratio superior possit esse subiectum peccati venialis. Decimo, utrum in ratione superiori possit esse peccatum veniale circa proprium obiectum.

la · official · sha256:5d825b7fc461d3cc92d69c262366668b0d4207c3eff792098cdd48dd513ae5a8LA

Ad primum ergo dicendum quod peccatum non solum significat ipsam privationem boni, quae est inordinatio; sed significat actum sub tali privatione, quae habet rationem mali. Quod quidem qualiter habeat causam, dictum est.

Referencing norms: Q75A1Ad1, assert-h1557c1c0a480774944f2dcd4c3983f1350b9f7665989a3b571486db29f2d2232

la · official · sha256:5ee219bfcdaac2e27074ecb6657cf03a682cdb9b111bf950839d3818a95a434cLA

Ad secundum dicendum quod, si illa definitio causae universaliter debeat verificari, oportet ut intelligatur de causa sufficienti et non impedita. Contingit enim aliquid esse causam sufficientem alterius, et tamen non ex necessitate sequitur effectus, propter aliquod impedimentum superveniens, alioquin sequeretur quod omnia ex necessitate contingerent, ut patet in VI Metaphys. Sic igitur, etsi peccatum habeat causam, non tamen sequitur quod sit necessaria, quia effectus potest impediri.

Referencing norms: Q75A1Ad2, assert-hcff5c2de9b774daa1eecad5e8c2e1b082f40cd2014b98bd2bb04b75730eebcad

la · official · sha256:1e7d92406668813f93f3a08d70ebff3ad649027fee69453b6564e15725cbe645LA

Ad tertium dicendum quod, sicut dictum est, voluntas sine adhibitione regulae rationis vel legis divinae, est causa peccati. Hoc autem quod est non adhibere regulam rationis vel legis divinae, secundum se non habet rationem mali, nec poenae nec culpae, antequam applicetur ad actum. Unde secundum hoc, peccati primi non est causa aliquod malum, sed bonum aliquod cum absentia alicuius alterius boni.

Referencing norms: Q75A1Ad3, assert-h77db18fee95b0f12139499e15ce3497ff39f711e19968e065ff61060de397a31

la · official · sha256:1f1ec35a5181c259de5b4e99f95734a1bf3e519956a83b4a232a052e75bba64bLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod peccatum non habeat causam. Peccatum enim habet rationem mali, ut dictum est. Sed malum non habet causam, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo peccatum non habet causam.

Referencing norms: Q75A1Obiectio1, assert-hd65214f1b8516a0e9e20c7c63b3e7c5f5f961ff676218084f0fae984839dc20a, assert-hf06a47668378491f25ce9f678826b8761a434b1810215d2fcd4eb1d96ef5c84f

la · official · sha256:fe4d47b507770875d281efd2cf2db1522646dc1a49f34272c6929eea74edb25aLA

Praeterea, causa est ad quam de necessitate sequitur aliud. Sed quod est ex necessitate, non videtur esse peccatum, eo quod omne peccatum est voluntarium. Ergo peccatum non habet causam.

Referencing norms: Q75A1Obiectio2, assert-h0df97a0eb7606304bd0a2331b9320ed02e8176455df9d3a9b4215646fb03a194, assert-h685d8e90a6bdc31b84369cb477d1175362d4a5fc022ee19a8bf46ea2a81475ff

la · official · sha256:5cb23db1e8a0ee14dc5889da38d2e346abb724918cfccca8fdf8e23105006fc2LA

Praeterea, si peccatum habet causam, aut habet pro causa bonum, aut malum. Non autem bonum, quia bonum non facit nisi bonum; non enim potest arbor bona fructus malos facere, ut dicitur Matth. VII similiter autem nec malum potest esse causa peccati, quia malum poenae sequitur ad peccatum; malum autem culpae est idem quod peccatum. Peccatum igitur non habet causam.

Referencing norms: Q75A1Obiectio3, assert-h6d9c4cad1e2f2e42cd5ed9c1a1e5c0b32d1c3343374ba8819d51d4786c731902

la · official · sha256:bf0d5c44ce6cc24b41d27fd9e4aa9658a4832b5514123333714e5354b129099aLA

Respondeo dicendum quod peccatum est quidam actus inordinatus. Ex parte igitur actus, potest habere per se causam, sicut et quilibet alius actus. Ex parte autem inordinationis, habet causam eo modo quo negatio vel privatio potest habere causam. Negationis autem alicuius potest duplex causa assignari. Primo quidem, defectus causae, idest ipsius causae negatio, est causa negationis secundum seipsam, ad remotionem enim causae sequitur remotio effectus; sicut obscuritatis causa est absentia solis. Alio modo, causa affirmationis ad quam sequitur negatio, est per accidens causa negationis consequentis, sicut ignis, causando calorem ex principali intentione, consequenter causat privationem frigiditatis. Quorum primum potest sufficere ad simplicem negationem. Sed cum inordinatio peccati, et quodlibet malum, non sit simplex negatio, sed privatio eius quod quid natum est et debet habere; necesse est quod talis inordinatio habeat causam agentem per accidens, quod enim natum est inesse et debet, nunquam abesset nisi propter causam aliquam impedientem. Et secundum hoc consuevit dici quod malum, quod in quadam privatione consistit, habet causam deficientem, vel agentem per accidens. Omnis autem causa per accidens reducitur ad causam per se. Cum igitur peccatum ex parte inordinationis habeat causam agentem per accidens, ex parte autem actus habeat causam agentem per se; sequitur quod inordinatio peccati consequatur ex ipsa causa actus. Sic igitur voluntas carens directione regulae rationis et legis divinae, intendens aliquod bonum commutabile, causat actum quidem peccati per se, sed inordinationem actus per accidens et praeter intentionem, provenit enim defectus ordinis in actu, ex defectu directionis in voluntate.

Referencing norms: Q75A1Respondeo, assert-h09cb1cd98836318a1b2a4a9ff614ecc76c0f814c81cb90e0f3d4765a26d594dc

la · official · sha256:d54c146689a8fbcff59bfa764ecf3c2348280baf742a63813f9528e8de070491LA

Sed contra, omne quod fit, habet causam, quia, ut dicitur Iob V, nihil in terra sine causa fit. Sed peccatum fit, est enim dictum vel factum vel concupitum contra legem Dei. Ergo peccatum habet causam.

Referencing norms: assert-h8793b118ecdd1b94f4b1411c99313918bf52e20885cee7a63c3b6c527a7a6472

la · official · sha256:94983a75daad08500135cb66618cbbffad761fce737d292351577af6c3083c71LA

Ad primum ergo dicendum quod id quod est intrinsecum sicut potentia naturalis, semper inest, id autem quod est intrinsecum sicut actus interior appetitivae vel apprehensivae virtutis, non semper inest. Ipsa autem potentia voluntatis est causa peccati in potentia, sed reducitur in actum per motus praecedentes et sensitivae partis primo, et rationis consequenter. Ex hoc enim quod aliquid proponitur ut appetibile secundum sensum et appetitus sensitivus inclinatur in illud, ratio interdum cessat a consideratione regulae debitae, et sic voluntas producit actum peccati. Quia igitur motus praecedentes non semper sunt in actu, neque peccatum semper est in actu.

Referencing norms: Q75A2Ad1, assert-h52884a657e98b74fd3c4c81dbfeca09b9045354cc0b9b72dd2f067ccbb7ae57d

la · official · sha256:8c96ea361734d7aabb77c341352ab134514b7e26fc77893a027d7a1dd5d3f230LA

Ad secundum dicendum quod non omnes motus interiores sunt de substantia peccati, quod consistit principaliter in actu voluntatis, sed quidam praecedunt, et quidam consequuntur ipsum peccatum.

Referencing norms: Q75A2Ad2, assert-hb4e3685787fd675ba5943c993cedf5f4142384fd318e5428dba2b622dbd36dfb

la · official · sha256:573588a46f620bc9e0d635553dd40c67790d99970b277a5fc45c066ae762de2bLA

Ad tertium dicendum quod illud quod est causa peccati sicut potentia producens actum, est naturale. Motus etiam sensitivae partis, ex quo sequitur peccatum, interdum est naturalis, sicut cum propter appetitum cibi aliquis peccat. Sed efficitur peccatum innaturale ex hoc ipso quod deficit regula naturalis, quam homo secundum naturam suam debet attendere.

Referencing norms: Q75A2Ad3, assert-hf0fda7af8b02540f93d9983e60e9cba21c2b54ea59aa0c47f347ee2e25f7c3fe

la · official · sha256:136c7af944d4d9441e8a1f02a8761b7c90e3809b21e37173c2c3ebc1a149f674LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod peccatum non habeat causam interiorem. Id enim quod est interius alicui rei, semper adest ei. Si igitur peccatum habeat causam interiorem, semper homo peccaret, cum, posita causa, ponatur effectus.

Referencing norms: Q75A2Obiectio1, assert-h5d553cc64d67ca5ea46ad705fdd93aec770d4cba5ae34f0503a673a1cff20a6a

la · official · sha256:15f489d8b1fcda216744d9fd57c4721fce8df1dc22f5ea4f842c01df9293a0ecLA

Praeterea, idem non est causa sui ipsius. Sed interiores motus hominis sunt peccatum. Ergo non sunt causa peccati.

Referencing norms: Q75A2Obiectio2, assert-h42316deb2b47a7f2b6d4997656f1e1f714026530be549c16dd3243d600804185, assert-h59998f692b7fe7e60e82141c17bc1945428b38d533db4de612dcf3f7e744c40d

la · official · sha256:ea2c659986380390ef95d4733d9bcea2db5aa5853ac8c17818ecd46058f6ca24LA

Praeterea, quidquid est intra hominem, aut est naturale, aut voluntarium. Sed id quod est naturale, non potest esse peccati causa, quia peccatum est contra naturam, ut dicit Damascenus. Quod autem est voluntarium, si sit inordinatum, iam est peccatum. Non ergo aliquid intrinsecum potest esse causa primi peccati.

Referencing norms: Q75A2Obiectio3, assert-h35b2032d9f4cb390e645ad62c1ab8e00bf33b8fc1be8cec830c795fafe5a52c1, assert-h5264e325b97b7330daad7bc4172da309dfbbad4e3ec168f182e982762a869082

la · official · sha256:5b372ca288c7df81938963d44d7ff5f86f1ab540f82c96f8eb1cf92e9e9a3413LA

Respondeo dicendum quod, sicut iam dictum est, per se causam peccati oportet accipere ex parte ipsius actus. Actus autem humani potest accipi causa interior et mediata, et immediata. Immediata quidem causa humani actus est ratio et voluntas, secundum quam homo est liber arbitrio. Causa autem remota est apprehensio sensitivae partis, et etiam appetitus sensitivus, sicut enim ex iudicio rationis voluntas movetur ad aliquid secundum rationem, ita etiam ex apprehensione sensus appetitus sensitivus in aliquid inclinatur. Quae quidem inclinatio interdum trahit voluntatem et rationem, sicut infra patebit. Sic igitur duplex causa peccati interior potest assignari, una proxima, ex parte rationis et voluntatis; alia vero remota, ex parte imaginationis vel appetitus sensitivi. Sed quia supra dictum est quod causa peccati est aliquod bonum apparens motivum cum defectu debiti motivi, scilicet regulae rationis vel legis divinae; ipsum motivum quod est apparens bonum, pertinet ad apprehensionem sensus et appetitum. Ipsa autem absentia debitae regulae pertinet ad rationem, quae nata est huiusmodi regulam considerare. Sed ipsa perfectio voluntarii actus peccati pertinet ad voluntatem, ita quod ipse voluntatis actus, praemissis suppositis, iam est quoddam peccatum.

Referencing norms: Q75A2Respondeo, assert-hca8a148df46ab9d4289de77a6a71aa3571c09363d316f145e8a605846872469b

la · official · sha256:fbb5d903f77bd88e85785515bdf079111f6fd11e2ece3eaf1152015f1ff0c9deLA

Sed contra est quod Augustinus dicit, quod voluntas est causa peccati.

Referencing norms: assert-hb724dee3b39288f55d4533070475e828fc5835d5c33c81149df1ac914e8837d0

la · official · sha256:797aab03f8235e3b1afeb487b2e9d1cb4c3a9093ee27851fb76f7b76b1411dcaLA

Ad primum ergo dicendum quod ex hoc ipso quod exteriora moventia ad peccandum non sufficienter et ex necessitate inducunt, sequitur quod remaneat in nobis peccare et non peccare.

Referencing norms: Q75A3Ad1, assert-heb99bbbb4fbd292e5b89add7055b77c29f570478a05da7ca80da9efb499712b2

la · official · sha256:fae1ac98409513e818b9b60a86519dde45c6668877388e2a69a4db31f63b1301LA

Ad secundum dicendum quod per hoc quod ponitur interior causa peccati, non excluditur exterior, non enim id quod est exterius est causa peccati, nisi mediante causa interiori, ut dictum est.

Referencing norms: Q75A3Ad2, assert-h4cc9c23de094cc4a304240c6fe02e0bf8a78e9b36f7ec47b404e08986cbe0670

la · official · sha256:dc9a5b63056abb728ed62b7284a7ff17317710e78c22e374b9b6fb98a1880073LA

Ad tertium dicendum quod, multiplicatis exterioribus causis inclinantibus ad peccandum, multiplicantur actus peccati, quia plures ex illis causis, et pluries, inclinantur ad actus peccati. Sed tamen minuitur ratio culpae, quae consistit in hoc quod aliquid sit voluntarium et in nobis.

Referencing norms: Q75A3Ad3, assert-hcd1c4b070ace6dfddfd1f76f44d347ba6a5c3346b870ba9e64391ce99992c42d

la · official · sha256:a7e6350d467376ef59ede3833926172489fca394921a9d660194a8d0b79de03bLA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod peccatum non habeat causam exteriorem. Peccatum enim est actus voluntarius. Voluntaria autem sunt eorum quae sunt in nobis; et ita non habent exteriorem causam. Ergo peccatum non habet exteriorem causam.

Referencing norms: Q75A3Obiectio1, assert-h63cb88098f28e62553f084df68e6edfe80e4681a7ccb50871b9168d43712d04d

la · official · sha256:81c9ee61b0b4b9678219fb94d58a0bcb8e10810b3c1ab586c58df632c97c3480LA

Praeterea, sicut natura est principium interius, ita etiam voluntas. Sed peccatum in rebus naturalibus nunquam accidit nisi ex aliqua interiori causa, ut puta monstruosi partus proveniunt ex corruptione alicuius principii interioris. Ergo neque in moralibus potest contingere peccatum nisi ex interiori causa. Non ergo habet peccatum causam exteriorem.

Referencing norms: Q75A3Obiectio2, assert-h7c2f28102b3d39ec724e1905f6199ea31bdd7ed23cf431df480c09973b1b6c7d, assert-h90a721bdd8642d88ee7ca71e6ed45a73dc207a1f78e03d875d60c139a653e58f, assert-haa9210cb68b2953a19cf027b115dd8170b9d5a71c2c4ee615c874eed6326b104

la · official · sha256:758a91b8b9b961f014d0063e4966ce821f2a9df3e303fcbca2cdc0c760c48986LA

Praeterea, multiplicata causa, multiplicatur effectus. Sed quanto plura sunt et maiora exterius inducentia ad peccandum, tanto minus id quod quis inordinate agit, ei imputatur ad peccatum. Ergo nihil exterius est causa peccati.

Referencing norms: Q75A3Obiectio3, assert-h56dae668279a7856715450cb91fe3f65219a3e866c2643ae1560c46003aa2e6c, assert-hba58e931e5368c906a58e242e56d7fb61ad164d9d72b9e05b6adc163beb98b02

la · official · sha256:fd4c9b80d72c4bc1643e25c2393340e1fb51ad2cf3e92ffbde9b05be96bc504bLA

Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, causa interior peccati est et voluntas, ut perficiens actum peccati; et ratio, quantum ad carentiam debitae regulae; et appetitus sensitivus inclinans. Sic ergo aliquid extrinsecum tripliciter posset esse causa peccati, vel quia moveret immediate ipsam voluntatem; vel quia moveret rationem; vel quia moveret appetitum sensitivum. Voluntatem autem, ut supra dictum est, interius movere non potest nisi Deus; qui non potest esse causa peccati, ut infra ostendetur. Unde relinquitur quod nihil exterius potest esse causa peccati, nisi vel inquantum movet rationem, sicut homo vel Daemon persuadens peccatum; vel sicut movens appetitum sensitivum, sicut aliqua sensibilia exteriora movent appetitum sensitivum. Sed neque persuasio exterior in rebus agendis ex necessitate movet rationem; neque etiam res exterius propositae ex necessitate movent appetitum sensitivum, nisi forte aliquo modo dispositum; et tamen etiam appetitus sensitivus non ex necessitate movet rationem et voluntatem. Unde aliquid exterius potest esse aliqua causa movens ad peccandum, non tamen sufficienter ad peccatum inducens, sed causa sufficienter complens peccatum est sola voluntas.

Referencing norms: Q75A3Respondeo, assert-hcb2c5a0ac7d8e6ddda2e420da82bdbea233f959bf54cd533b80188ee24a1a8eb

la · official · sha256:682e2e7e116a4b41f375300f96d74c6853a317a482148fed07594c6d27096511LA

Sed contra est quod dicitur Num. XXXI, nonne istae sunt quae deceperunt filios Israel, et praevaricari vos fecerunt in domino super peccato Phogor? Ergo aliquid exterius potest esse causa faciens peccare.

Referencing norms: assert-hf119e929bbaf5880c0a0c4ac52d5da69064f249be713aed30a105d16704c2cb2

la · official · sha256:5c0037da40594bd3d87f484fa81497fa4b2a632f74d5ddbeb56374928930b4f4LA

Ad primum ergo dicendum quod peccatum, inquantum est inordinatum, habet rationem mali, sed inquantum est actus quidam, habet aliquod bonum, saltem apparens, pro fine. Et ita ex parte actus potest esse causa et finalis et effectiva alterius peccati, licet non ex parte inordinationis. Materiam autem habet peccatum non ex qua, sed circa quam. Formam autem habet ex fine. Et ideo secundum quatuor genera causarum peccatum potest dici causa peccati, ut dictum est.

Referencing norms: Q75A4Ad1, assert-he00e5488b102e87b45223f0484b221ae85c7087ff59b2c79316fcbb2e9b4f35c

la · official · sha256:9592689a16eb3de9824ad2313f1579a3bc67ef88b3b9c1dfe9aed32888f9761aLA

Ad secundum dicendum quod peccatum est imperfectum imperfectione morali ex parte inordinationis, sed ex parte actus potest habere perfectionem naturae. Et secundum hoc potest esse causa peccati.

Referencing norms: Q75A4Ad2, assert-he760c1eeb76488fbec2e2e58356c8df31be156fcd1f214755877707c660a2a0d

la · official · sha256:4e27d6ef7b3b795423bfee7f9ac429a897544bdda5a9abde2cf2ed189bbf17ebLA

Ad tertium dicendum quod non omnis causa peccati est peccatum. Unde non oportet quod procedatur in infinitum; sed potest perveniri ad aliquod primum peccatum, cuius causa non est aliud peccatum.

Referencing norms: Q75A4Ad3, assert-h56580053299a922b12fedb8fe5d3a4c717fded94ee2ea15343beaf91f2d8e58f

la · official · sha256:f7f49c4f1db4e26a3c04a543e74aac0fa91f1c8239431b880312807f631d73e1LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod peccatum non sit causa peccati. Sunt enim quatuor genera causarum, quorum nullum potest ad hoc congruere quod peccatum sit causa peccati. Finis enim habet rationem boni, quod non competit peccato, quod de sua ratione est malum. Et eadem ratione nec peccatum potest esse causa efficiens, quia malum non est causa agens, sed est infirmum et impotens, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Causa autem materialis et formalis videntur habere solum locum in naturalibus corporibus quae sunt composita ex materia et forma. Ergo peccatum non potest habere causam materialem et formalem.

Referencing norms: Q75A4Obiectio1, assert-h28d79459d95c9179ff926319a620a6abc60af2707b5db6ed4c34fb24e31f0817

la · official · sha256:f40067e085261554c81b163c61d8f840dbb270c30f3742068fb0b72185a2e13cLA

Praeterea, agere sibi simile est rei perfectae, ut dicitur in IV Meteor. Sed peccatum de sui ratione est imperfectum. Ergo peccatum non potest esse causa peccati.

Referencing norms: Q75A4Obiectio2, assert-h239d71f5455d2d62a87ff221ba140bbea7e1765bb376f265ff94b7d1efccb1e3, assert-hcea7ebb0c9a0e65eb6d0815fca282c71ce647c6c30278ed0520d85b73f79f5b8

la · official · sha256:e528797b242aa9d53002ae4c82ed68a7891e877bbf357b843d47d15bb65f4f96LA

Praeterea, si huius peccati sit causa aliud peccatum, eadem ratione et illius erit causa aliquod aliud peccatum, et sic procedetur in infinitum, quod est inconveniens. Non ergo peccatum est causa peccati.

Referencing norms: Q75A4Obiectio3, assert-h11265b3f8e150150e04565ef2f5948b6f2fc6fb823272335284ccfa45f4a2a9f

la · official · sha256:9855a92fd6622b8acf3d7b9de4d00845aa7b572b5876ee7a4f85bda074958499LA

Respondeo dicendum quod, cum peccatum habeat causam ex parte actus, hoc modo unum peccatum posset esse causa alterius, sicut unus actus humanus potest esse causa alterius. Contingit igitur unum peccatum esse causam alterius secundum quatuor genera causarum. Primo quidem, secundum modum causae efficientis vel moventis, et per se et per accidens. Per accidens quidem, sicut removens prohibens dicitur movens per accidens, cum enim per unum actum peccati homo amittit gratiam, vel caritatem, vel verecundiam, vel quodcumque aliud retrahens a peccato, incidit ex hoc in aliud peccatum; et sic primum peccatum est causa secundi per accidens. Per se autem, sicut cum ex uno actu peccati homo disponitur ad hoc quod alium actum consimilem facilius committit, ex actibus enim causantur dispositiones et habitus inclinantes ad similes actus. Secundum vero genus causae materialis, unum peccatum est causa alterius, inquantum praeparat ei materiam, sicut avaritia praeparat materiam litigio, quod plerumque est de divitiis congregatis. Secundum vero genus causae finalis, unum peccatum est causa alterius, inquantum propter finem unius peccati aliquis committit aliud peccatum, sicut cum aliquis committit simoniam propter finem ambitionis, vel fornicationem propter furtum. Et quia finis dat formam in moralibus, ut supra habitum est, ex hoc etiam sequitur quod unum peccatum sit formalis causa alterius, in actu enim fornicationis quae propter furtum committitur, est quidem fornicatio sicut materiale, furtum vero sicut formale.

Referencing norms: Q75A4Respondeo, assert-ha641d0303c54fd17e2e2b9a108b67b8cb9c7675e8d4693a12ddb9df925ed6d8f

la · official · sha256:ff4162631cc81ed841e276149cb6aebdef061a812c5d07920d2ca0edfd94113fLA

Sed contra est quod Gregorius dicit, super Ezech., peccatum quod per poenitentiam citius non deletur, peccatum est et causa peccati.

Referencing norms: assert-h05ce509ecfb863f0f2a7e2da8a9b5bdbe29e9ae315a3b33cd13ff024b5d9e2c2

la · official · sha256:577b85801dcbd7ddecb839631a7a0d15460247f05a2ee439e3bec7745128b728LA

Deinde considerandum est de causis peccatorum. Et primo, in generali; secundo, in speciali. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum peccatum habeat causam. Secundo, utrum habeat causam interiorem. Tertio, utrum habeat causam exteriorem. Quarto, utrum peccatum sit causa peccati.

la · official · sha256:77b2b17566cd81f62c0a58ece95f2c5d1ed00dc854a7a23cdd93f7c5d6a72836LA

Ad primum ergo dicendum quod non ens non potest esse alicuius causa per se, potest tamen esse causa per accidens, sicut remotio prohibentis.

Referencing norms: Q76A1Ad1, assert-hac036fb93d7dad60560332c7315c50f0eccb7e0cfa9c9a9524a12c81a87dcd6c

la · official · sha256:cedfe8ef51d00127a4e761334e15a00868e979825546e182b03958608a5e891fLA

Ad secundum dicendum quod sicut scientia quam tollit ignorantia, respicit peccatum ex parte conversionis; ita etiam ignorantia ex parte conversionis est causa peccati ut removens prohibens.

Referencing norms: Q76A1Ad2, assert-hbe17b0ad68228a72dfe36195f3e9af1cdfcc3834b635ec9fb12403c5a3fe3a1f

la · official · sha256:51f31b4c78725746528c0993c1c35db33c18c89df002639d6f40a3e4ec6e1f42LA

Ad tertium dicendum quod in illud quod est quantum ad omnia ignotum, non potest ferri voluntas, sed si aliquid est secundum aliquid notum et secundum aliquid ignotum, potest voluntas illud velle. Et hoc modo ignorantia est causa peccati, sicut cum aliquis scit hunc quem occidit, esse hominem, sed nescit eum esse patrem; vel cum aliquis scit aliquem actum esse delectabilem, nescit tamen eum esse peccatum.

Referencing norms: Q76A1Ad3, assert-h1855fa2c828d85c1d6285a39635e4223be6a09b76e39037a09b3063b7572c726

la · official · sha256:e3adab2c83f1b25e2890b83ec6999d1ede0fc005a6d7ed77d8622afc3cefafbbLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod ignorantia non possit esse causa peccati. Quia quod non est, nullius est causa. Sed ignorantia est non ens, cum sit privatio quaedam scientiae. Ergo ignorantia non est causa peccati.

Referencing norms: Q76A1Obiectio1, assert-h44ed3afff32ed23bbd7b55db8f551fda96002ec421e883275f723f4f7d4be7f9, assert-hfef2b38a231f68ed199d1f8b8a181a9ee8ee118bc206daa5051b8d1e6cdb4fe1

la · official · sha256:2b37de8953c5054d782fe90db8420c197352d6030106581fc73d20b3b319ae13LA

Praeterea, causae peccati sunt accipiendae ex parte conversionis, ut ex supradictis patet. Sed ignorantia videtur respicere aversionem. Ergo non debet poni causa peccati.

Referencing norms: Q76A1Obiectio2, assert-h7df679bf71a4642164fa29b7e37f5c1060acf18b3b8446d6381a4139ff3c4044, assert-he8980bcd4dbbe847da317005fba665d5f932da573dbd14723d3c0a10a4c9de9c

la · official · sha256:08fbe7d61de95e79cbf732c114e0cbae3818a713fe6c5a3ae324e1a9e393e386LA

Praeterea, omne peccatum in voluntate consistit, ut supra dictum est. Sed voluntas non fertur nisi in aliquod cognitum, quia bonum apprehensum est obiectum voluntatis. Ergo ignorantia non potest esse causa peccati.

Referencing norms: Q76A1Obiectio3, assert-h84b3498f2aca1d9b7b6cc85f3191a4d2a75d80ecb7bfd5222861e0e014b2c696, assert-hbcb75beef2b696810998f011f69840d584f34d08d3bd0cf69e4d358f0c6b7bb0

la · official · sha256:c186124c40d55f592c69988757f2e3e11af441e62264f0d7dd8d36671a72a40fLA

Respondeo dicendum quod, secundum philosophum, in VIII Physic., causa movens est duplex, una per se, et alia per accidens. Per se quidem, quae propria virtute movet, sicut generans est causa movens gravia et levia. Per accidens autem, sicut removens prohibens, vel sicut ipsa remotio prohibentis. Et hoc modo ignorantia potest esse causa actus peccati, est enim privatio scientiae perficientis rationem, quae prohibet actum peccati, inquantum dirigit actus humanos. Considerandum est autem quod ratio secundum duplicem scientiam est humanorum actuum directiva, scilicet secundum scientiam universalem, et particularem. Conferens enim de agendis, utitur quodam syllogismo, cuius conclusio est iudicium seu electio vel operatio. Actiones autem in singularibus sunt. Unde conclusio syllogismi operativi est singularis. Singularis autem propositio non concluditur ex universali nisi mediante aliqua propositione singulari, sicut homo prohibetur ab actu parricidii per hoc quod scit patrem non esse occidendum, et per hoc quod scit hunc esse patrem. Utriusque ergo ignorantia potest causare parricidii actum, scilicet et universalis principii, quod est quaedam regula rationis; et singularis circumstantiae. Unde patet quod non quaelibet ignorantia peccantis est causa peccati, sed illa tantum quae tollit scientiam prohibentem actum peccati. Unde si voluntas alicuius esset sic disposita quod non prohiberetur ab actu parricidii, etiam si patrem agnosceret; ignorantia patris non est huic causa peccati, sed concomitanter se habet ad peccatum. Et ideo talis non peccat propter ignorantiam, sed peccat ignorans, secundum philosophum, in III Ethic.

Referencing norms: IgnoranceCanCauseSin, Q76A1Respondeo, assert-h2471569dbc345b06e93af1fb94d941383150fc6a9cffd8b6395047ef2248f80c

la · official · sha256:1e7d44ef1ba668c699cae7c4d1d8aa4b81cd86dfad55d148152e2298ce81b558LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, quod quidam per ignorantiam peccant.

Referencing norms: assert-h6ed44c6d493e1b9480ce21001fe20e0a1ed7b0a0a36aa34ef78a16f92a9ddf94

la · official · sha256:eb1eddfbfa48fea4c2000151b1138d3b6c2fb26a189ee105f423c45c37d802aaLA

Ad primum ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, in hoc quod dicitur dictum vel factum vel concupitum, sunt intelligendae etiam negationes oppositae, secundum quod omissio habet rationem peccati. Et ita negligentia, secundum quam ignorantia est peccatum, continetur sub praedicta definitione peccati, inquantum praetermittitur aliquid quod debuit dici vel fieri vel concupisci, ad scientiam debitam acquirendam.

Referencing norms: Q76A2Ad1, assert-h92c11992f60eae66349247b2a35ba79eafec94cbc274ef7dd886d5da0b2b43d4

la · official · sha256:4022a962caa982d279e00d40bcd331e01e9cf1c780e092de9964dc619d71b37aLA

Ad secundum dicendum quod privatio gratiae, etsi secundum se non sit peccatum, tamen ratione negligentiae praeparandi se ad gratiam, potest habere rationem peccati, sicut et ignorantia. Et tamen quantum ad hoc est dissimile, quia homo potest aliquam scientiam acquirere per suos actus, gratia vero non acquiritur ex nostris actibus, sed ex Dei munere.

Referencing norms: Q76A2Ad2, assert-h9b0793a21e95c3a7a294128b758aed3165ab9a65e4495b40d379b0a873f06d1f

la · official · sha256:6d0f08bb9acaaa26228185ca2c086a384d30e72d8061bb3e26f89dc6798ad7b4LA

Ad tertium dicendum quod, sicut in peccato transgressionis peccatum non consistit in solo actu voluntatis, sed etiam in actu volito qui est imperatus a voluntate; ita in peccato omissionis non solum actus voluntatis est peccatum, sed etiam ipsa omissio, inquantum est aliqualiter voluntaria. Et hoc modo ipsa negligentia sciendi, vel inconsideratio, est peccatum.

Referencing norms: Q76A2Ad3, assert-h73888a450ec7663bd046d223908f63cd5ac584585c6edc4f0c8dba378b51918b

la · official · sha256:9e9042062a218c0207ada5d70d94c06cd71da58d908c25bd8be9d023be68d473LA

Ad quartum dicendum quod licet, transeunte reatu per poenitentiam, remaneat ignorantia secundum quod est privatio scientiae; non tamen remanet negligentia, secundum quam ignorantia peccatum dicitur.

Referencing norms: Q76A2Ad4, assert-h805d0e57e307f3ffa988c027cebd9516859c4b09d8f179fa4c3162428690fed6

la · official · sha256:e12a49216e4cc00ca78ddd87f65ff5be0633d25cabef44e31665a80a963b5491LA

Ad quintum dicendum quod, sicut in aliis peccatis omissionis solo illo tempore homo actu peccat, pro quo praeceptum affirmativum obligat; ita est etiam de peccato ignorantiae. Non enim continuo ignorans actu peccat, sed solum quando est tempus acquirendi scientiam quam habere tenetur.

Referencing norms: Q76A2Ad5, assert-h7595f59b3ef41cf526d36b4f5fbfab89472d323e8dd80555e70036459bc8476f

la · official · sha256:743f9148ab967e2da199b7e676ea857f8342f5f285f41f57563a481ebb2345f8LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod ignorantia non sit peccatum. Peccatum enim est dictum vel factum vel concupitum contra legem Dei, ut supra habitum est. Sed ignorantia non importat aliquem actum, neque interiorem neque exteriorem. Ergo ignorantia non est peccatum.

Referencing norms: Q76A2Obiectio1, assert-h0f507f883d1b18de2af7ec990173c5659cd892884539f27ea070dafdec6da178, assert-h520014cd10ffc7106f2d6cbf56e870da3991060f76993b140eed1628f3af0123

la · official · sha256:ae314c0a390a2e140f0182051d50a6d082f65f5dfddded14910bdb630f21c884LA

Praeterea, peccatum directius opponitur gratiae quam scientiae. Sed privatio gratiae non est peccatum, sed magis poena quaedam consequens peccatum. Ergo ignorantia, quae est privatio scientiae, non est peccatum.

Referencing norms: Q76A2Obiectio2, assert-h2e53070f948ce061bc3d526c811c300c259466f16168b9a65046c6f010693e60, assert-ha61eeae257a188177c31baf006cde9f0e8646b30067a2fa1cf1bea4fb491759e

la · official · sha256:c73eb3c5c96c2b23af98da0f3c04e906eb0675682ec609a67870e414dc28ac6eLA

Praeterea, si ignorantia est peccatum, hoc non est nisi inquantum est voluntaria. Sed si ignorantia sit peccatum inquantum est voluntaria, videtur peccatum in ipso actu voluntatis consistere magis quam in ignorantia. Ergo ignorantia non erit peccatum, sed magis aliquid consequens ad peccatum.

Referencing norms: Q76A2Obiectio3, assert-h6c124c99ddceb378ec45319efaf897b89c704360753c6baa987dacbcbeb9edf8, assert-h9b0cb94bbf360eab4163c6a4a32ce11a4b77a2bf994c5cd71a317f385f4e36f9

la · official · sha256:364294dcd83cd7c989b72d53052290e15644970932bd681e0bb4352eee42cf0cLA

Praeterea, omne peccatum per poenitentiam tollitur; nec aliquod peccatum transiens reatu remanet actu, nisi solum originale. Ignorantia autem non tollitur per poenitentiam, sed adhuc remanet actu, omni reatu per poenitentiam remoto. Ergo ignorantia non est peccatum, nisi forte sit originale.

Referencing norms: Q76A2Obiectio4, assert-h808fb3a1afe11031aafec7edacbf84d438a85cf1f003e17974dc62105ccf3efb

la · official · sha256:b20fd74ad86fd1535af3da4678f67afa7fb5cdb8df244672519fac4bec365a9aLA

Praeterea, si ipsa ignorantia sit peccatum, quandiu ignorantia remaneret in homine, tandiu actu peccaret. Sed continue manet ignorantia in ignorante. Ergo ignorans continue peccaret. Quod patet esse falsum, quia sic ignorantia esset gravissimum. Non ergo ignorantia est peccatum.

Referencing norms: Q76A2Obiectio5, assert-h3d46a8a71ba4bdec27b1eddd310409fad5b0d1a08845c287d43e913f1fe9c282, assert-h6a3238b559b3c145235d776d3cccaf898c9197521790f94ea5c24a649632745b, assert-heabed3570ad84c80d36bc2e9af6b7f0cb8dbb3424ba5e307fdde0e001d9b1d96

la · official · sha256:bf955000511c0871779e4b9e083a73c075b1cb04e9fd6dd2f88de754bc41254fLA

Respondeo dicendum quod ignorantia in hoc a nescientia differt, quod nescientia dicit simplicem scientiae negationem, unde cuicumque deest aliquarum rerum scientia, potest dici nescire illas; secundum quem modum Dionysius in Angelis nescientiam ponit, VII cap. Cael. Hier. Ignorantia vero importat scientiae privationem, dum scilicet alicui deest scientia eorum quae aptus natus est scire. Horum autem quaedam aliquis scire tenetur, illa scilicet sine quorum scientia non potest debitum actum recte exercere. Unde omnes tenentur scire communiter ea quae sunt fidei, et universalia iuris praecepta, singuli autem ea quae ad eorum statum vel officium spectant. Quaedam vero sunt quae etsi aliquis natus est scire, non tamen ea scire tenetur, sicut theoremata geometriae, et contingentia particularia, nisi in casu. Manifestum est autem quod quicumque negligit habere vel facere id quod tenetur habere vel facere, peccat peccato omissionis. Unde propter negligentiam, ignorantia eorum quae aliquis scire tenetur, est peccatum. Non autem imputatur homini ad negligentiam, si nesciat ea quae scire non potest. Unde horum ignorantia invincibilis dicitur, quia scilicet studio superari non potest. Et propter hoc talis ignorantia, cum non sit voluntaria, eo quod non est in potestate nostra eam repellere, non est peccatum. Ex quo patet quod nulla ignorantia invincibilis est peccatum, ignorantia autem vincibilis est peccatum, si sit eorum quae aliquis scire tenetur; non autem si sit eorum quae quis scire non tenetur.

Referencing norms: Q76A2Respondeo, assert-h061a6c66f71ef584e828f2e7ed73c107a6784256f2a15819e8f7df5edc7f71b6

la · official · sha256:26ac53fc2874d4aa0c2c63ab663c41a4be000cb1cdbeea17300a84ed6803d0dcLA

Sed contra, nihil meretur poenam nisi peccatum. Sed ignorantia meretur poenam, secundum illud I ad Cor. XIV, si quis ignorat, ignorabitur. Ergo ignorantia est peccatum.

Referencing norms: assert-ha75b8117e9d7b31c80e10005c245b4fa0e149eb39b8b0223ec69735211b3fac8

la · official · sha256:644fd1fe1c6d325ea6c6c8a5bc6aef0e21c1184cc21a5919395160ef3159509dLA

Ad primum ergo dicendum quod non omnis ignorantia causat involuntarium, sicut supra dictum est. Unde non omnis ignorantia totaliter excusat a peccato.

Referencing norms: Q76A3Ad1, assert-h3474406fb5a1a229b061c86e2ca1922ea28b3f0a4e7a6c1ccfe4ff664ee920fe

la · official · sha256:c14a03b091cb77386959675fe840692ac424f915d2acd78b8a63c5c3927069b2LA

Ad secundum dicendum quod inquantum remanet in ignorante de voluntario, intantum remanet de intentione peccati. Et secundum hoc, non erit per accidens peccatum.

Referencing norms: Q76A3Ad2, assert-h32f55bcf3d37634b5bc7cbc0b5e0513d7d3007b9f0a1281b3d2b506e847fdc34

la · official · sha256:42aa90423638c9680bc68768b59d30558cd627417f901d8f195254b148ab070eLA

Ad tertium dicendum quod, si esset talis ignorantia quae totaliter usum rationis excluderet, omnino a peccato excusaret, sicut patet in furiosis et amentibus. Non autem semper ignorantia causans peccatum est talis. Et ideo non semper totaliter excusat a peccato.

Referencing norms: Q76A3Ad3, assert-h0e72ad356abc499bcac37ce6d3855201b4a71071ad1bbeff288fd4210a603e62

la · official · sha256:e9762dc367a39fce009b6e171c176c6982ed0272b87fd865e312988d3ae5baadLA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod ignorantia, ex toto excuset a peccato. Quia, ut Augustinus dicit, omne peccatum voluntarium est. Sed ignorantia causat involuntarium ut supra habitum est. Ergo ignorantia totaliter excusat peccatum.

Referencing norms: Q76A3Obiectio1, assert-h3ebe3ba8700997115621a0a969f7b1d9a8b8710099bb7c198d6787cc71d02321, assert-h7d9514d7497d81cbd81df89f19f3ed5f6c329c32243b05718043fcfc0f9b46ab

la · official · sha256:2e12c44f541fc9087ca54303e7ee09d42b4e5ba2961be71d854e6c6069354339LA

Praeterea, id quod aliquis facit praeter intentionem, per accidens agit. Sed intentio non potest esse de eo quod est ignotum. Ergo id quod per ignorantiam homo agit, per accidens se habet in actibus humanis. Sed quod est per accidens, non dat speciem. Nihil ergo quod est per ignorantiam factum, debet iudicari peccatum vel virtuosum in humanis actibus.

Referencing norms: Q76A3Obiectio2, assert-h03e0635a7a7aa494de067b9939113e68da57cdef98c1b1225d6a21fba59606b8, assert-h1125ff6ed915333610bb24d79145c880af96a14a67b89f99b1bfe38daa85be82, assert-h82efd0d48e5c53098b58532b32583fbf81daa7f67de51ac46a83640b41128819, assert-h837016e0533ac6d59ad7cfc125e9d01a5fcd7fffbfee39cac4b4b0c9df93c61b

la · official · sha256:aaa84b609fbd0ddbdaa612430038846bf3e7f625c742e9581f9ba25e175d6799LA

Praeterea, homo est subiectum virtutis et peccati inquantum est particeps rationis. Sed ignorantia excludit scientiam, per quam ratio perficitur. Ergo ignorantia totaliter excusat a peccato.

Referencing norms: Q76A3Obiectio3, assert-h3b4a35c93f08e03883bc2c92c0cf4b1fceac73f55a1055306a485756bd116c22, assert-h43a6fc158070b864c641b185bdca806eb7bfd49d5926cf0dd5f7015a9e39d2ac

la · official · sha256:f0ee44fe5b9c2edc80225725b94b7b75b55677971a9c448b0a6e7104feb64ff8LA

Respondeo dicendum quod ignorantia de se habet quod faciat actum quem causat, involuntarium esse. Iam autem dictum est quod ignorantia dicitur causare actum quem scientia opposita prohibebat. Et ita talis actus, si scientia adesset, esset contrarius voluntati, quod importat nomen involuntarii. Si vero scientia quae per ignorantiam privatur, non prohiberet actum, propter inclinationem voluntatis in ipsum; ignorantia huius scientiae non facit hominem involuntarium, sed non volentem, ut dicitur in III Ethic. Et talis ignorantia, quae non est causa actus peccati, ut dictum est, quia non causat involuntarium, non excusat a peccato. Et eadem ratio est de quacumque ignorantia non causante, sed consequente vel concomitante actum peccati. Sed ignorantia quae est causa actus, quia causat involuntarium, de se habet quod excuset a peccato, eo quod voluntarium est de ratione peccati. Sed quod aliquando non totaliter excuset a peccato, potest contingere ex duobus. Uno modo, ex parte ipsius rei ignoratae. Intantum enim ignorantia excusat a peccato, inquantum ignoratur aliquid esse peccatum. Potest autem contingere quod aliquis ignoret quidem aliquam circumstantiam peccati, quam si sciret, retraheretur a peccando, sive illa circumstantia faciat ad rationem peccati sive non; et tamen adhuc remanet in eius scientia aliquid per quod cognoscit illud esse actum peccati. Puta si aliquis percutiens aliquem, sciat quidem ipsum esse hominem, quod sufficit ad rationem peccati; non tamen scit eum esse patrem, quod est circumstantia constituens novam speciem peccati; vel forte nescit quod ille se defendens repercutiat eum, quod si sciret, non percuteret, quod non pertinet ad rationem peccati. Unde licet talis propter ignorantiam peccet, non tamen totaliter excusatur a peccato, quia adhuc remanet ei cognitio peccati. Alio modo potest hoc contingere ex parte ipsius ignorantiae, quia scilicet ipsa ignorantia est voluntaria, vel directe, sicut cum aliquis studiose vult nescire aliqua, ut liberius peccet; vel indirecte, sicut cum aliquis propter laborem, vel propter alias occupationes, negligit addiscere id per quod a peccato retraheretur. Talis enim negligentia facit ignorantiam ipsam esse voluntariam et peccatum, dummodo sit eorum quae quis scire tenetur et potest. Et ideo talis ignorantia non totaliter excusat a peccato. Si vero sit talis ignorantia quae omnino sit involuntaria, sive quia est invincibilis, sive quia est eius quod quis scire non tenetur; talis ignorantia omnino excusat a peccato.

Referencing norms: Q76A3Respondeo, assert-heb0adbc81a9e2c3f081378bc818ec2a2484df370f44c037c40be2778c53855d5

la · official · sha256:958c57b32ab248ed5bf88499be0cbef4af19f7ff7944130e050b1330240836a0LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb., quod quaedam per ignorantiam facta, recte improbantur. Sed solum illa recte improbantur quae sunt peccata. Ergo quaedam per ignorantiam facta, sunt peccata. Non ergo ignorantia omnino excusat a peccato.

Referencing norms: assert-hd9e0e5610e74cabda2f10c53a11b37dad6b28e978b7fff21fe1ae2e9006bb204

la · official · sha256:b196234f9e19462f52b2a30534fdb47653c5da7e35c68015e7a14672dd7ac6efLA

Ad primum ergo dicendum quod ignorantia secundum quam omnis malus est ignorans, non est causa peccati; sed aliquid consequens ad causam, scilicet ad passionem vel habitum inclinantem in peccatum.

Referencing norms: Q76A4Ad1, assert-hc5ac8a3cb52ce1d424a9c6ccaa6e8886e9be46a0419e14199ffd46506740cd1a

la · official · sha256:5f51266996809f635d48c5549e797fd9a100a22d6dcaf4cb606a0c8ba8e98957LA

Ad secundum dicendum quod peccatum peccato additum facit plura peccata, non tamen facit semper maius peccatum, quia forte non coincidunt in idem peccatum, sed sunt plura. Et potest contingere, si primum diminuat secundum, quod ambo simul non habeant tantam gravitatem quantam unum solum haberet. Sicut homicidium gravius peccatum est a sobrio homine factum, quam si fiat ab ebrio, quamvis haec sint duo peccata, quia ebrietas plus diminuit de ratione sequentis peccati, quam sit sua gravitas.

Referencing norms: Q76A4Ad2, assert-h496cab2e5fe988ae1acdf765f9c37c61a831964f7aac8a2e687553c34e1e6531

la · official · sha256:e71079c67ce7d0b73983ced3b183c82ea64ff819beaaa41d46deb541e9fc496eLA

Ad tertium dicendum quod verbum Ambrosii potest intelligi de ignorantia simpliciter affectata. Vel potest intelligi in genere peccati ingratitudinis, in qua summus gradus est quod homo etiam beneficia non recognoscat. Vel potest intelligi de ignorantia infidelitatis, quae fundamentum spiritualis aedificii subvertit.

Referencing norms: Q76A4Ad3, assert-he511ebda84983747f1c45565181ded113fe6039136490034d1722dfd34e6c917

la · official · sha256:8c3b558bc61ce9159f7770dcd403fc39a389f1ac642fb3e76e93bab7d2477b60LA

Ad quartum dicendum quod ebrius meretur quidem duplices maledictiones, propter duo peccata quae committit, scilicet ebrietatem et aliud peccatum quod ex ebrietate sequitur. Tamen ebrietas, ratione ignorantiae adiunctae, diminuit sequens peccatum, et forte plus quam sit gravitas ipsius ebrietatis, ut dictum est. Vel potest dici quod illud verbum inducitur secundum ordinationem cuiusdam Pittaci legislatoris, qui statuit ebrios, si percusserint, amplius puniendos; non ad veniam respiciens, quam ebrii debent magis habere; sed ad utilitatem, quia plures iniuriantur ebrii quam sobrii; ut patet per philosophum, in II politicorum.

Referencing norms: Q76A4Ad4, assert-h35f70d74b6b41ab57a48dfa11fc7f204d61b5d20610524af5faa459f98f840f9

la · official · sha256:708237121396f798c1792e20ee9736d78a5a35a52a4ae39c73f9f1834ebe63dcLA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod ignorantia non diminuat peccatum. Illud enim quod est commune in omni peccato, non diminuit peccatum. Sed ignorantia est communis in omni peccato, dicit enim philosophus, in III Ethic., quod omnis malus est ignorans. Ergo ignorantia non diminuit peccatum.

Referencing norms: Q76A4Obiectio1, assert-h37edc37592e16ebe391aee832cec0b7b9dec15bd40151489638479dd74fa9bec, assert-ha9ed7bd492c400a36189d53530da6424c95fa5e58e6c2ae05ed97236547bd28a

la · official · sha256:4e42a2289b4840d295d79d639ef3c551b12c269488750f70cafb47f6241c9378LA

Praeterea, peccatum additum peccato facit maius peccatum. Sed ipsa ignorantia est peccatum, ut dictum est. Ergo non diminuit peccatum.

Referencing norms: Q76A4Obiectio2, assert-h9d8f00333a3b03f3655b827761de508f1192fb3de3c0cb0ddc4661f8685ee823, assert-hc286490ac6ce3fecabfa22c8cc5ff0ee7a17619675ae0fdfb5c69a2a6eada269

la · official · sha256:fd5e39418c99ed8efcd88ef58dea0498d4901a73c54be87fbc236c7e4d56100aLA

Praeterea, non est eiusdem aggravare et diminuere peccatum. Sed ignorantia aggravat peccatum, quoniam super illud apostoli, ignoras quoniam benignitas Dei, etc., dicit Ambrosius, gravissime peccas, si ignoras. Ergo ignorantia non diminuit peccatum.

Referencing norms: Q76A4Obiectio3, assert-haf77714a7728e1313e3e35b517029e839f2a2b420a1710ec565fa09b6418695a, assert-hc2a6a1c5ee8d7e861052d570ba9ff34464a36066be3976a09b557b6e89220589

la · official · sha256:338c8c7b3f53e43b37ee4f5d641343c92f2e1ec8e6d39a1058fa0976355a3c43LA

Praeterea, si aliqua ignorantia diminuit peccatum, hoc maxime videtur de illa quae totaliter tollit usum rationis. Sed huiusmodi ignorantia non minuit peccatum, sed magis auget, dicit enim philosophus, in III Ethic., quod ebrius meretur duplices maledictiones. Ergo ignorantia non minuit peccatum.

Referencing norms: Q76A4Obiectio4, assert-h7ef6263d799a7fe2045e0c898ea640f6373f42818d7432a85cc60747c99bdadc, assert-h8d1c51bc8dc2dc3b7da062b4abbd9fc643744c0ad312166d4b8576be343fe89b

la · official · sha256:808520bb5cf48c11c6eef3a544c28309e93062c862549ee6996be2520f12ae39LA

Respondeo dicendum quod, quia omne peccatum est voluntarium, intantum ignorantia potest diminuere peccatum, inquantum diminuit voluntarium, si autem voluntarium non diminuat, nullo modo diminuet peccatum. Manifestum est autem quod ignorantia quae totaliter a peccato excusat, quia totaliter voluntarium tollit, peccatum non minuit, sed omnino aufert. Ignorantia vero quae non est causa peccati, sed concomitanter se habet ad peccatum, nec minuit peccatum nec auget. Illa igitur sola ignorantia potest peccatum minuere, quae est causa peccati, et tamen totaliter a peccato non excusat. Contingit autem quandoque quod talis ignorantia directe et per se est voluntaria, sicut cum aliquis sua sponte nescit aliquid, ut liberius peccet. Et talis ignorantia videtur augere voluntarium et peccatum, ex intensione enim voluntatis ad peccandum provenit quod aliquis vult subire ignorantiae damnum, propter libertatem peccandi. Quandoque vero ignorantia quae est causa peccati, non est directe voluntaria, sed indirecte vel per accidens, puta cum aliquis non vult laborare in studio, ex quo sequitur eum esse ignorantem; vel cum aliquis vult bibere vinum immoderate, ex quo sequitur eum inebriari et discretione carere. Et talis ignorantia diminuit voluntarium, et per consequens peccatum. Cum enim aliquid non cognoscitur esse peccatum, non potest dici quod voluntas directe et per se feratur in peccatum, sed per accidens, unde est ibi minor contemptus, et per consequens minus peccatum.

Referencing norms: Q76A4Respondeo, assert-h4594fa9eb4e68a3bc685d998ff1ef47d7911cdfe076ead9773469d61424d626f

la · official · sha256:45f6c4ff320b901f2d7f74ddebbfada8a4475ca5fb4c29db0649c1b42f724129LA

Sed contra, quidquid est ratio remissionis peccati, alleviat peccatum. Sed ignorantia est huiusmodi, ut patet I ad Tim. I, misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci. Ergo ignorantia diminuit, vel alleviat peccatum.

Referencing norms: assert-h8c3520a4bfefb1b419bddf73ba5d49f27ad0b737f8dace5d252203f57e1dd8e8

la · official · sha256:5f0e6c97f81facb44ea944ff7a80acd68b4fe78e0a898d6553b70fc482a62124LA

Deinde considerandum est de causis peccati in speciali. Et primo, de causis interioribus peccati; secundo, de exterioribus; tertio, de peccatis quae sunt causa aliorum peccatorum. Prima autem consideratio, secundum praemissa, erit tripartita, nam primo, agetur de ignorantia, quae est causa peccati ex parte rationis; secundo, de infirmitate seu passione, quae est causa peccati ex parte appetitus sensitivi; tertio, de malitia, quae est causa peccati ex parte voluntatis. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum ignorantia sit causa peccati. Secundo, utrum ignorantia sit peccatum. Tertio, utrum totaliter a peccato excuset. Quarto, utrum diminuat peccatum.

la · official · sha256:8ac5325e6313d9f99cf3c59ae5504b2c98d3926f684e3a2435b7b9c3e6f3ea8cLA

Ad primum ergo dicendum quod per passionem appetitus sensitivi fit aliqua immutatio circa iudicium de obiecto voluntatis, sicut dictum est; quamvis ipsa passio appetitus sensitivi non sit directe voluntatis obiectum.

Referencing norms: Q77A1Ad1, assert-h31e5b816e31d40c2d7bb501f5705ebbd7a58a1e55c8d9f7868a27a43f539a979

la · official · sha256:5105515829692ac12bbdb4d7469c620fc8a5332f0a3afc01a46f6fdf8a25a73fLA

Ad secundum dicendum quod superius non movetur ab inferiori directe, sed indirecte quodammodo moveri potest, sicut dictum est.

Referencing norms: Q77A1Ad2, assert-hfcec2c19d92df837549dc7f0c553615088f1fcfa1e436a958e1cd4e0d0f63c59

la · official · sha256:7fccc57a04349e390e6e565b46c25e0cf9fe6b787f21c7734f2a4513b3878f8fLA

Et similiter dicendum est ad tertium.

Referencing norms: Q77A1Ad3, assert-ha43725c28e5c9fa33d9ccbc51e6b1a28164649c605690a9c9109e5bfe29fe7ce

la · official · sha256:28d2ba21a4908949b5a8775ed4f8a77d88df24f2d89a79d18b7ad913f4ecae84LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod voluntas non moveatur a passione appetitus sensitivi. Nulla enim potentia passiva movetur nisi a suo obiecto. Voluntas autem est potentia passiva et activa simul, inquantum est movens et mota, sicut in III de anima philosophus dicit universaliter de vi appetitiva. Cum ergo obiectum voluntatis non sit passio appetitus sensitivi, sed magis bonum rationis; videtur quod passio appetitus sensitivi non moveat voluntatem.

Referencing norms: Q77A1Obiectio1, assert-h17dc1e381f60f654be573b5b602c1bc66df42d633cc65113b0761320779f5ff0

la · official · sha256:50fff163030681ec7bd39f58b884814412e6da0cbe83df3c7e0b3ef1034f3cc7LA

Praeterea, superior motor non movetur ab inferiori, sicut anima non movetur a corpore. Sed voluntas, quae est appetitus rationis, comparatur ad appetitum sensitivum sicut motor superior ad inferiorem, dicit enim philosophus, in III de anima, quod appetitus rationis movet appetitum sensitivum, sicut in corporibus caelestibus sphaera movet sphaeram. Ergo voluntas non potest moveri a passione appetitus sensitivi.

Referencing norms: Q77A1Obiectio2, assert-h745eb34e16e2b853333cbed811e00626cedbc5c6ddcdb436e99a13a6c698d422, assert-h7e7742d0783805a00be1e85a1654e13ccab55d1af9aff3a470f4c182f943719f

la · official · sha256:be21241c9fef83495f06704835834d0a2e6f0313901592ca6c6891af9229baf1LA

Praeterea, nullum immateriale potest moveri ab aliquo materiali. Sed voluntas est quaedam potentia immaterialis, non enim utitur organo corporali, cum sit in ratione, ut dicitur in III de anima. Appetitus autem sensitivus est vis materialis, utpote fundata in organo corporali. Ergo passio appetitus sensitivi non potest movere appetitum intellectivum.

Referencing norms: Q77A1Obiectio3, assert-h2be2cf966dbaa582884200641f42583776a3ac0e196332798a4fd9c34b0d8343, assert-he9d1f5a41f76e380fb969413be8d3c878d1e270ff596b9a0b86bbaf6c01e058c

la · official · sha256:aabb78b9119f5e8f68d11b3a0c7c54812018b11e86ec54ae8ceda817a4250c27LA

Respondeo dicendum quod passio appetitus sensitivi non potest directe trahere aut movere voluntatem, sed indirecte potest. Et hoc dupliciter. Uno quidem modo, secundum quandam abstractionem. Cum enim omnes potentiae animae in una essentia animae radicentur, necesse est quod quando una potentia intenditur in suo actu, altera in suo actu remittatur, vel etiam totaliter impediatur. Tum quia omnis virtus ad plura dispersa fit minor, unde e contrario, quando intenditur circa unum, minus potest ad alia dispergi. Tum quia in operibus animae requiritur quaedam intentio, quae dum vehementer applicatur ad unum, non potest alteri vehementer attendere. Et secundum hunc modum, per quandam distractionem, quando motus appetitus sensitivi fortificatur secundum quamcumque passionem, necesse est quod remittatur, vel totaliter impediatur motus proprius appetitus rationalis, qui est voluntas. Alio modo, ex parte obiecti voluntatis, quod est bonum ratione apprehensum. Impeditur enim iudicium et apprehensio rationis propter vehementem et inordinatam apprehensionem imaginationis, et iudicium virtutis aestimativae, ut patet in amentibus. Manifestum est autem quod passionem appetitus sensitivi sequitur imaginationis apprehensio, et iudicium aestimativae, sicut etiam dispositionem linguae sequitur iudicium gustus. Unde videmus quod homines in aliqua passione existentes, non facile imaginationem avertunt ab his circa quae afficiuntur. Unde per consequens iudicium rationis plerumque sequitur passionem appetitus sensitivi; et per consequens motus voluntatis, qui natus est sequi iudicium rationis.

Referencing norms: Q77A1Respondeo, assert-hf41e4bc674b9dda52b8d42a5216383d6753738f2ad23c46d743d3dc734442b32

la · official · sha256:dda870d2b88233c9cdc6ecd09c19abbd8d0e6b424a2e8789f96e7c0ddc6794b1LA

Sed contra est quod dicitur Dan. XIII, concupiscentia subvertit cor tuum.

Referencing norms: assert-h5584ffec114cf89b4df94d255322c25d0a232b23312914927bf0e263bd416437

la · official · sha256:ae784d78f06e7332cd197015215178fbf47a6d1cba0c0fe3e1d303b098c2321bLA

Ad primum ergo dicendum quod scientia universalis, quae est certissima, non habet principalitatem in operatione, sed magis scientia particularis, eo quod operationes sunt circa singularia. Unde non est mirum si in operabilibus passio agit contra scientiam universalem, absente consideratione in particulari.

Referencing norms: Q77A2Ad1, assert-h69f837809dc9e44baa9fe2a8a1c3ec6ca1ed22f92d4a7095683556fe3fd205df

la · official · sha256:e94b3f4408fdbf8f9cbb0a83690d0593f1044661d79aa8e3c838190fc6a1aa9dLA

Ad secundum dicendum quod hoc ipsum quod rationi videatur in particulari aliquid bonum quod non est bonum, contingit ex aliqua passione. Et tamen hoc particulare iudicium est contra universalem scientiam rationis.

Referencing norms: Q77A2Ad2, assert-hb3384db309bec98a26895c0feff3881f1847a0254c679aab1b2fde34d561b2aa

la · official · sha256:d5114d291f390873d106f6d443177678b9aeb86b25a05973136af66a67587400LA

Ad tertium dicendum quod non posset contingere quod aliquis haberet simul in actu scientiam aut opinionem veram de universali affirmativo, et opinionem falsam de particulari negativo, aut e converso. Sed bene potest contingere quod aliquis habeat veram scientiam habitualiter de universali affirmativo, et falsam opinionem in actu de particulari negativo, actus enim directe non contrariatur habitui, sed actui.

Referencing norms: Q77A2Ad3, assert-h6efa9b4fb5175fde0b93efdafe9d64f0ea5c75187227b9815f850265a22e2406

la · official · sha256:4f5e2883177e2b1dad68d5d9a40386b8b86399e4534f23970d7563fab8e9a6e6LA

Ad quartum dicendum quod ille qui habet scientiam in universali, propter passionem impeditur ne possit sub illa universali sumere, et ad conclusionem pervenire, sed assumit sub alia universali, quam suggerit inclinatio passionis, et sub ea concludit. Unde philosophus dicit, in VII Ethic., quod syllogismus incontinentis habet quatuor propositiones, duas universales, quarum una est rationis, puta nullam fornicationem esse committendam; alia est passionis, puta delectationem esse sectandam. Passio igitur ligat rationem ne assumat et concludat sub prima, unde, ea durante, assumit et concludit sub secunda.

Referencing norms: Q77A2Ad4, assert-h35ecd9f44926e21fff5bca4b3fc74f0dac3d8aa89d6c7590d57a6672278726c7

la · official · sha256:a20fb02b2692b41fc211a51b8a87530a68d467012ea0b75d024a71381e8529f0LA

Ad quintum dicendum quod, sicut ebrius quandoque proferre potest verba significantia profundas sententias, quas tamen mente diiudicare non potest, ebrietate prohibente; ita in passione existens, etsi ore proferat hoc non esse faciendum, tamen interius hoc animo sentit quod sit faciendum, ut dicitur in VII Ethic.

Referencing norms: Q77A2Ad5, assert-h601e04796b2e86bc79219ec9f1dd7085e4bb1d2d5d1a37ca406bce1edc8f1b76

la · official · sha256:95e808c89e721f298701924d4c9899da340b565363db3f2a2a040de4597e50beLA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod ratio non possit superari a passione contra suam scientiam. Fortius enim non vincitur a debiliori. Sed scientia, propter suam certitudinem, est fortissimum eorum quae in nobis sunt. Ergo non potest superari a passione, quae est debilis et cito transiens.

Referencing norms: Q77A2Obiectio1, assert-ha14c279694d227a9bb1ed25ff357056665d430e34072bbdcbe8c39680f743411, assert-hc490f0419b3ee937ca8ebeabb7cfc5752b7fad1add0d0334faf195c46537e575

la · official · sha256:b786b62046b19112a32b54b43591166b2901ce2dfb63dd0c189edb65fca69a53LA

Praeterea, voluntas non est nisi boni vel apparentis boni. Sed cum passio trahit voluntatem in id quod est vere bonum, non inclinat rationem contra scientiam. Cum autem trahit eam in id quod est apparens bonum et non existens, trahit eam in id quod rationi videtur, hoc autem est in scientia rationis, quod ei videtur. Ergo passio nunquam inclinat rationem contra suam scientiam.

Referencing norms: Q77A2Obiectio2, assert-h21cdcf7d1b89f062e4b54274823191a5ee600c0b4bd94d5bcaf400efe0e02801, assert-haa31d8af4e579a5ff857e3729aadbf73081ffc9e1d3170b58bf4e5301030b5e1

la · official · sha256:f8c43230c5bb91f459445f527366526031ce8c92e435a18d457413cf6332c53dLA

Si dicatur quod trahit rationem scientem aliquid in universali, ut contrarium iudicet in particulari, contra, universalis et particularis propositio, si opponantur, opponuntur secundum contradictionem, sicut omnis homo et non omnis homo. Sed duae opiniones quae sunt contradictoriarum, sunt contrariae, ut dicitur in II peri Herm. Si igitur aliquis sciens aliquid in universali, iudicaret oppositum in singulari, sequeretur quod haberet simul contrarias opiniones, quod est impossibile.

Referencing norms: Q77A2Obiectio3, assert-h1f09b9d5e492cd3cec55240bab8e12848b45ae00845dab429aa5e2b7a1a1f9c2, assert-hdbf7d0b99c9a4d229821d7446595c0839c249e20e681b51d4ce4d9befcff9ece

la · official · sha256:2523d3370053bbe0353a067da094b05c3c1eeb68fa8074d2c7c66446f3522d0dLA

Praeterea, quicumque scit universale, scit etiam particulare quod novit sub universali contineri; sicut quicumque scit omnem mulam esse sterilem, scit hoc animal esse sterile, dummodo sciat quod sit mula; ut patet per id quod dicitur in I Poster. Sed ille qui scit aliquid in universali, puta nullam fornicationem esse faciendam, scit hoc particulare sub universali contineri, puta hunc actum esse fornicarium. Ergo videtur quod etiam in particulari sciat.

Referencing norms: Q77A2Obiectio4, assert-h4c9f00a0f3c93626498c846f35a47da986ee34af125243a634a0c67a544cf306, assert-hedd811b71cbf50a184552c663567df025a82026049862792d5f64caf3aeffc6e

la · official · sha256:e2507aa3bd7067685fa795dfa0d08e64c280e19922e09b5b09cf71f52586b217LA

Praeterea, ea quae sunt in voce, sunt signa intellectus animae, secundum philosophum. Sed homo in passione existens frequenter confitetur id quod eligit esse malum etiam in particulari. Ergo etiam in particulari habet scientiam. Sic igitur videtur quod passiones non possint trahere rationem contra scientiam universalem, quia non potest esse quod habeat scientiam universalem, et existimet oppositum in particulari.

Referencing norms: Q77A2Obiectio5, assert-h40eeda1c5e05f804d850ff71c5c484ca2a8989c3727a372f1c069692552cc88a, assert-hbfaa6f94810b9cf5ef4de032a95fc98b3e0c900dfe95d8c7414f70a8a67e9d29

la · official · sha256:5868a5d90d3c648c23d683428506d6f32667b1dc53d9c5686794285d9bb4ae8cLA

Respondeo dicendum quod opinio Socratis fuit, ut philosophus dicit in VII Ethic., quod scientia nunquam posset superari a passione. Unde ponebat omnes virtutes esse scientias, et omnia peccata esse ignorantias. In quo quidem aliqualiter recte sapiebat. Quia cum voluntas sit boni vel apparentis boni, nunquam voluntas in malum moveretur, nisi id quod non est bonum, aliqualiter rationi bonum appareret, et propter hoc voluntas nunquam in malum tenderet, nisi cum aliqua ignorantia vel errore rationis. Unde dicitur Prov. XIV, errant qui operantur malum. Sed quia experimento patet quod multi agunt contra ea quorum scientiam habent; et hoc etiam auctoritate divina confirmatur, secundum illud Luc. XII, servus qui cognovit voluntatem domini sui et non fecit, plagis vapulabit multis; et Iac. IV dicitur, scienti bonum facere et non facienti, peccatum est illi, non simpliciter verum dixit, sed oportet distinguere, ut philosophus tradit in VII Ethic. Cum enim ad recte agendum homo dirigatur duplici scientia, scilicet universali et particulari; utriusque defectus sufficit ad hoc quod impediatur rectitudo operis et voluntatis, ut supra dictum est. Contingit igitur quod aliquis habeat scientiam in universali, puta nullam fornicationem esse faciendam; sed tamen non cognoscat in particulari hunc actum qui est fornicatio, non esse faciendum. Et hoc sufficit ad hoc quod voluntas non sequatur universalem scientiam rationis. Iterum considerandum est quod nihil prohibet aliquid sciri in habitu, quod tamen actu non consideratur. Potest igitur contingere quod aliquis etiam rectam scientiam habeat in singulari, et non solum in universali, sed tamen in actu non consideret. Et tunc non videtur difficile quod praeter id quod actu non considerat, homo agat. Quod autem homo non consideret in particulari id quod habitualiter scit, quandoque quidem contingit ex solo defectu intentionis, puta cum homo sciens geometriam, non intendit ad considerandum geometriae conclusiones, quas statim in promptu habet considerare. Quandoque autem homo non considerat id quod habet in habitu propter aliquod impedimentum superveniens, puta propter aliquam occupationem exteriorem, vel propter aliquam infirmitatem corporalem. Et hoc modo ille qui est in passione constitutus, non considerat in particulari id quod scit in universali, inquantum passio impedit talem considerationem. Impedit autem tripliciter. Primo, per quandam distractionem, sicut supra expositum est. Secundo, per contrarietatem, quia plerumque passio inclinat ad contrarium huius quod scientia universalis habet. Tertio, per quandam immutationem corporalem, ex qua ratio quodammodo ligatur, ne libere in actum exeat, sicut etiam somnus vel ebrietas, quadam corporali transmutatione facta, ligant usum rationis. Et quod hoc contingat in passionibus, patet ex hoc quod aliquando, cum passiones multum intenduntur, homo amittit totaliter usum rationis, multi enim propter abundantiam amoris et irae, sunt in insaniam conversi. Et per hunc modum passio trahit rationem ad iudicandum in particulari contra scientiam quam habet in universali.

Referencing norms: Q77A2Respondeo, assert-h91e478154cfc0c7391115cd2256db1e419311774787be300c91c5508198a62de

la · official · sha256:3ad8464308fcba118d5ed1fbd259e47e49e4f34abea6295a0a7c41d594bc5e22LA

Sed contra est quod dicit apostolus, Rom. VII, video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati. Lex autem quae est in membris, est concupiscentia, de qua supra locutus fuerat. Cum igitur concupiscentia sit passio quaedam, videtur quod passio trahat rationem etiam contra hoc quod scit.

Referencing norms: assert-h9201f440f0b4fa1939ee95525d5aa18a4acc0c74903ad1b6e4403ac3f90ac7af

la · official · sha256:aa4c4c58762b86c71217f3b2fef9afb4ecff4a9f455c703ea7cc761231b8839cLA

Ad primum ergo dicendum quod, sicut quanto fuerit motus fortior in corpore praeter ordinem naturae, tanto est maior infirmitas; ita quanto fuerit motus fortior passionis praeter ordinem rationis, tanto est maior infirmitas animae.

Referencing norms: Q77A3Ad1, assert-hfd0baea05bd5ea2329dbd80ab2a64a23f0e42f1c8e7bad7b52aa9b87c8e6e865

la · official · sha256:e3dac8a054e79193e3aba87737f9744146b9fa49a309ec5f09757a988dd71c68LA

Ad secundum dicendum quod peccatum principaliter consistit in actu voluntatis, qui non impeditur per corporis infirmitatem, potest enim qui est corpore infirmus, promptam habere voluntatem ad aliquid faciendum. Impeditur autem per passionem, ut supra dictum est. Unde cum dicitur peccatum esse ex infirmitate, magis est referendum ad infirmitatem animae quam ad infirmitatem corporis. Dicitur tamen etiam ipsa infirmitas animae infirmitas carnis, inquantum ex conditione carnis passiones animae insurgunt in nobis, eo quod appetitus sensitivus est virtus utens organo corporali.

Referencing norms: Q77A3Ad2, assert-h9d428187bd660f3f1b73e865b1b79e2625d6ef930ff430502d712538d0cb1196

la · official · sha256:69a99d391949a4d31efba9c5c473cd56f58d133f61ff23d7afd8ba7158a751beLA

Ad tertium dicendum quod in potestate quidem voluntatis est assentire vel non assentire his in quae passio inclinat, et pro tanto dicitur noster appetitus sub nobis esse. Sed tamen ipse assensus vel dissensus voluntatis impeditur per passionem, modo praedicto.

Referencing norms: Q77A3Ad3, assert-h712773e40ddab9999568dc3b4a0e086282a89b9469992de499f82debba02be03

la · official · sha256:9b9a271d5512a46bc00217f7ff9804ed84b04114b71e076210d862cbd12085c7LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod peccatum quod est ex passione, non debeat dici ex infirmitate. Passio enim est quidam vehemens motus appetitus sensitivi, ut dictum est. Vehementia autem motus magis attestatur fortitudini quam infirmitati. Ergo peccatum quod est ex passione, non debet dici ex infirmitate.

Referencing norms: Q77A3Obiectio1, assert-hce5123e04ab20ca7342b60c3d72b8baee09263235026210591b08f88a23f905f

la · official · sha256:8b2d64efddeb240b275c0dcc62b6efd46f8a0aadf2c2eafa6111edbea17f1d24LA

Praeterea, infirmitas hominis maxime attenditur secundum illud quod est in eo fragilius. Hoc autem est caro, unde dicitur in Psalmo LXXVII, recordatus est quia caro sunt. Ergo magis debet dici peccatum ex infirmitate quod est ex aliquo corporis defectu, quam quod est ex animae passione.

Referencing norms: Q77A3Obiectio2, assert-h44f91a3ac3c6b6aaf1e164a830641ba12d49be0356f09a087a17b7c452acb448

la · official · sha256:4aecae4d1ef31f8d17e80518c6f8ecf2bddb844128d6626c21cd11556b44b1d0LA

Praeterea, ad ea non videtur homo esse infirmus, quae eius voluntati subduntur. Sed facere vel non facere ea ad quae passio inclinat, hominis voluntati subditur, secundum illud Gen. IV, sub te erit appetitus tuus, et tu dominaberis illius. Ergo peccatum quod est ex passione, non est ex infirmitate.

Referencing norms: Q77A3Obiectio3, assert-h15493fc3bba35dc4aaa7a57d29f0df1c86bd286d136c08e9d83c5bd2b0f3e0a5, assert-h1f3e33df484ca61471adda3499e2a96180d8c9dfc278f7f549d819adbbfbc52d

la · official · sha256:666b45ae5d744872d3e1048ff9444a362732eda566218b204e5a437f06af45a8LA

Respondeo dicendum quod causa peccati propria est ex parte animae in qua principaliter est peccatum. Potest autem dici infirmitas in anima ad similitudinem infirmitatis corporis. Dicitur autem corpus hominis esse infirmum, quando debilitatur vel impeditur in executione propriae operationis, propter aliquam inordinationem partium corporis, ita scilicet quod humores et membra hominis non subduntur virtuti regitivae et motivae corporis. Unde et membrum dicitur esse infirmum, quando non potest perficere operationem membri sani, sicut oculus quando non potest clare videre, ut dicit philosophus, in X de historiis animalium. Unde et infirmitas animae dicitur quando impeditur anima in propria operatione, propter inordinationem partium ipsius. Sicut autem partes corporis dicuntur esse inordinatae, quando non sequuntur ordinem naturae; ita et partes animae dicuntur inordinatae, quando non subduntur ordini rationis, ratio enim est vis regitiva partium animae. Sic ergo quando extra ordinem rationis vis concupiscibilis aut irascibilis aliqua passione afficitur, et per hoc impedimentum praestatur modo praedicto debitae actioni hominis, dicitur peccatum esse ex infirmitate. Unde et philosophus, in I Ethic., comparat incontinentem paralytico, cuius partes moventur in contrarium eius quod ipse disponit.

Referencing norms: Q77A3Respondeo, assert-h8dd7c8f7cc836ca21abf03a949feb2bf7b76352954c85adf31d7e233a562bcd9

la · official · sha256:2f065870ca77f230598f88f9138c2e4ed62c5ac53fb2139d58964dc4c1b926a5LA

Sed contra est quod Tullius, in IV libro de Tuscul. quaest., passiones animae aegritudines vocat. Aegritudines autem alio nomine infirmitates dicuntur. Ergo peccatum quod est ex passione, debet dici ex infirmitate.

Referencing norms: assert-h09bb49911b6cc89228408236364eaad8e0285bbd4eae2cbadcf149b8e13dcc19

la · official · sha256:98e0677aac2a0ed371d4292007ee01a602c0ba2c43353ff8b9c9a407746fbfc6LA

Ad primum ergo dicendum quod amor sui ordinatus est debitus et naturalis, ita scilicet quod velit sibi bonum quod congruit. Sed amor sui inordinatus, qui perducit ad contemptum Dei, ponitur esse causa peccati secundum Augustinum.

Referencing norms: Q77A4Ad1, assert-heb60d0e4e42b8f45a9183769ce8691172c55240704ffec8dd63c217890fc583f

la · official · sha256:ab709ac76e1c5bac5315067363f9bb659e53a41946e446c955850033bbb4a167LA

Ad secundum dicendum quod concupiscentia, qua aliquis appetit sibi bonum, reducitur ad amorem sui sicut ad causam, ut iam dictum est.

Referencing norms: Q77A4Ad2, assert-h853cb7f9add92d8c4c36678ec0ce5f923bbe3151e97a70606a0ef7bd8b4e6922

la · official · sha256:3b49f78d4e4a229950640bbb13d57be75226dcc2aeb4942f4eae41b80f83d18dLA

Ad tertium dicendum quod aliquis dicitur amare et illud bonum quod optat sibi, et se, cui bonum optat. Amor igitur secundum quod dicitur eius esse quod optatur, puta quod aliquis dicitur amare vinum vel pecuniam, recipit pro causa timorem, qui pertinet ad fugam mali. Omne enim peccatum provenit vel ex inordinato appetitu alicuius boni, vel ex inordinata fuga alicuius mali. Sed utrumque horum reducitur ad amorem sui. Propter hoc enim homo vel appetit bona vel fugit mala, quia amat seipsum.

Referencing norms: Q77A4Ad3, assert-he938b4cd8a7b02e25b496c936a7d25187dfe69c45a140259dfc9e12578d8a66d

la · official · sha256:3155a1bb0374ee5adc678c542ad0363108ca5337b76f569fe8e99fc4c07dc298LA

Ad quartum dicendum quod amicus est quasi alter ipse. Et ideo quod peccatur propter amorem amici, videtur propter amorem sui peccari.

Referencing norms: Q77A4Ad4, assert-h904179bfe1a43539e3b214af3673c8a09e82bc6e49631c0b29388ad491be8bd1

la · official · sha256:43e5b17954fa966d5b6c0f29bbd8c448d964767ac381f1ed5ae4224c73308d78LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod amor sui non sit principium omnis peccati. Id enim quod est secundum se bonum et debitum, non est propria causa peccati. Sed amor sui est secundum se bonum et debitum, unde et praecipitur homini ut diligat proximum sicut seipsum, Levit. XIX. Ergo amor sui non potest esse propria causa peccati.

Referencing norms: Q77A4Obiectio1, assert-h4a737e3c4301c3cde2f12de15948d4fe9b5185c79657d89fc7e8209ca6c206f7, assert-hb579f5bb9909419edd062810e9e381c8bcb18969ac5c88e00df5d7d92fc62f94

la · official · sha256:5ad10451ac606bdec918b5820a219d91e49d74b85277c20b2a6e397f52064b66LA

Praeterea, apostolus dicit, Rom. VII, occasione accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam, ubi Glossa dicit quod bona est lex, quae, dum concupiscentiam prohibet, omne malum prohibet, quod dicitur propter hoc, quia concupiscentia est causa omnis peccati. Sed concupiscentia est alia passio ab amore, ut supra habitum est. Ergo amor sui non est causa omnis peccati.

Referencing norms: Q77A4Obiectio2, assert-hb1b1b3e55b0622578383d82c4e4aad9a890fbc35c5f03d93ea0b59c26111fbd1, assert-hc0431f9db3d4713e8cfdd95fcbfb1c02e209fc20f18a20954b717e7286d1f061

la · official · sha256:c7a2190b48a99d2e7142b0811cbf319f6967f9c408431c60035447c8e114c28fLA

Praeterea, Augustinus, super illud Psalmi, incensa igni et suffossa, dicit quod omne peccatum est ex amore male inflammante, vel ex timore male humiliante. Non ergo solus amor sui est causa peccati.

Referencing norms: Q77A4Obiectio3, assert-h52012ad3d2b5e09499c0a907052e301de33957850942e1a8c4b025bd2d24fd76

la · official · sha256:0732cc968e3058b3b2d4da6da110adc9567db1bb03ab88bdb8a6be82c8d377a1LA

Praeterea, sicut homo quandoque peccat propter inordinatum sui amorem, ita etiam interdum peccat propter inordinatum amorem proximi. Ergo amor sui non est causa omnis peccati.

Referencing norms: Q77A4Obiectio4, assert-h3a890740b73816a08532fb0d87309ff5f081dd33a45b77295d9b7c4e3f4f052d

la · official · sha256:45a5c0ca3d9a1d49dcc74e90cafce3c6db13bb8ad041a8716d6d8bcc182fd092LA

Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, propria et per se causa peccati accipienda est ex parte conversionis ad commutabile bonum; ex qua quidem parte omnis actus peccati procedit ex aliquo inordinato appetitu alicuius temporalis boni. Quod autem aliquis appetat inordinate aliquod temporale bonum, procedit ex hoc quod inordinate amat seipsum, hoc enim est amare aliquem, velle ei bonum. Unde manifestum est quod inordinatus amor sui est causa omnis peccati.

Referencing norms: Q77A4Respondeo, assert-h217f1e8bb483ef8153ab3d731c6d99fd691aebd7b960ace8f5acb939c591b17d

la · official · sha256:82b87f123a763d36eeeb4bdcb457129025189b4dec991f7ee57329564d12c8a3LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, quod amor sui usque ad contemptum Dei, facit civitatem Babylonis. Sed per quodlibet peccatum pertinet homo ad civitatem Babylonis. Ergo amor sui est causa omnis peccati.

Referencing norms: assert-h1fbf1db1eed6290dbc7220ebc8a2550ba6e8a118f21ea235638c5dd547114c48

la · official · sha256:e04d01efc30fa0962c9a2cae2981977dbb4b1a6bb901384a7ebc0c800a76bb83LA

Ad primum ergo dicendum quod secundum quod cupiditas importat universaliter appetitum cuiuscumque boni, sic etiam superbia vitae continetur sub cupiditate. Quomodo autem cupiditas, secundum quod est speciale vitium, quod avaritia nominatur, sit radix omnium peccatorum, infra dicetur.

Referencing norms: Q77A5Ad1, assert-h129896f1f4710a70c6d2cf958a806f125f13fba56917650f184328b87b69110c

la · official · sha256:b5740880c5d6f7ec34c17ce02434da6bcf7ecb2a95a6b3c654f45cce79016d84LA

Ad secundum dicendum quod concupiscentia oculorum non dicitur hic concupiscentia omnium rerum quae oculis videri possunt, sed solum earum in quibus non quaeritur delectatio carnis, quae est secundum tactum, sed solum delectatio oculi, idest cuiuscumque apprehensivae virtutis.

Referencing norms: Q77A5Ad2, assert-h79d089aa6792dfa2c94d2699d141c67db897bf474b9547bc877aa179e823436c

la · official · sha256:6d41645275adc99a5671f725a405edcf4eea885c7ef88a284b43551673a05fe5LA

Ad tertium dicendum quod sensus visus est excellentior inter omnes sensus, et ad plura se extendens, ut dicitur in I Metaphys. Et ideo nomen eius transfertur ad omnes alios sensus, et etiam ad omnes interiores apprehensiones, ut Augustinus dicit, in libro de verbis domini.

Referencing norms: Q77A5Ad3, assert-h790a896599234fdfe01e2d2275a5641daf4dda00ebcd7680d4edd5d36f67dc20

la · official · sha256:e7091da4e193d0856b203d168a304484467c099dcfb1d2fadebb13c52f02d7ceLA

Ad quartum dicendum quod fuga mali causatur ex appetitu boni, ut supra dictum est. Et ideo ponuntur solum passiones inclinantes ad bonum, tanquam causae earum quae faciunt inordinate fugam mali.

Referencing norms: Q77A5Ad4, assert-h4b0bd35f5962e2a914d236e411bf747bde648823a8ff383a5e01683343effdf5

la · official · sha256:ef549ba5ea8e4e3cfb21b05a2e259246fa513ee12d8e30b691edabe717162988LA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter ponantur causae peccatorum esse concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, et superbia vitae. Quia secundum apostolum, I ad Tim. ult., radix omnium malorum est cupiditas. Sed superbia vitae sub cupiditate non continetur. Ergo non oportet poni inter causas peccatorum.

Referencing norms: Q77A5Obiectio1, assert-h197c24f11052e819bfe92c7c5b9ab5f25e77c416b5bed67c42004f880e085e7f, assert-h6fbb38169a9f4f795b97b6de2ca73bbb98230fc1370e962bf1f5c6f76b6a6411

la · official · sha256:d1edf0f36485d36655f2df07bf8ef3fd1139ca7b3a8f6d88783b1353baac5372LA

Praeterea, concupiscentia carnis maxime ex visione oculorum excitatur, secundum illud Dan. XIII, species decepit te. Ergo non debet dividi concupiscentia oculorum contra concupiscentiam carnis.

Referencing norms: Q77A5Obiectio2, assert-h1fdd10332d50ea0161ded0a6554096c868e5234e4676d4552f4a093a4bf97646

la · official · sha256:dfe4fc7727015f4de13f9082f9bbcdfefa98b1db375cae88d5a12a7e505ac56bLA

Praeterea, concupiscentia est delectabilis appetitus, ut supra habitum est. Delectationes autem contingunt non solum secundum visum, sed etiam secundum alios sensus. Ergo deberet etiam poni concupiscentia auditus, et aliorum sensuum.

Referencing norms: Q77A5Obiectio3, assert-hdc8d9d65d9529295b854fcc23c58710bd91c9d996674f63c29b47a5b2638b995

la · official · sha256:13032a7a54ab8d000a481eabb41e870905c786bc50aa0d3e3daeb88958120abeLA

Praeterea, sicut homo inducitur ad peccandum ex inordinata concupiscentia boni, ita etiam ex inordinata fuga mali, ut dictum est. Sed nihil hic enumeratur pertinens ad fugam mali. Ergo insufficienter causae peccatorum tanguntur.

Referencing norms: Q77A5Obiectio4, assert-h28467fda721f0b0face0ccdec405613e0a6963b4079a304fa05b0d0c5c32570b, assert-hd5465990520d8566243282f840e8a083f93df052b4fa8be150befd773e49f43f

la · official · sha256:09f0a185a48ea72dbab76e707be71be298f465beeef0483dae825289f46cb07fLA

Respondeo dicendum quod, sicut iam dictum est, inordinatus amor sui est causa omnis peccati. In amore autem sui includitur inordinatus appetitus boni, unusquisque enim appetit bonum ei quem amat. Unde manifestum est quod inordinatus appetitus boni est causa omnis peccati. Bonum autem dupliciter est obiectum sensibilis appetitus, in quo sunt animae passiones, quae sunt causa peccati, uno modo, absolute, secundum quod est obiectum concupiscibilis; alio modo, sub ratione ardui, prout est obiectum irascibilis, ut supra dictum est. Est autem duplex concupiscentia, sicut supra habitum est. Una quidem naturalis, quae est eorum quibus natura corporis sustentatur; sive quantum ad conservationem individui, sicut cibus et potus et alia huiusmodi; sive quantum ad conservationem speciei, sicut in venereis. Et horum inordinatus appetitus dicitur concupiscentia carnis. Alia est concupiscentia animalis, eorum scilicet quae per sensum carnis sustentationem aut delectationem non afferunt, sed sunt delectabilia secundum apprehensionem imaginationis, aut alicuius huiusmodi acceptionis, sicut sunt pecunia, ornatus vestium, et alia huiusmodi. Et haec quidem animalis concupiscentia vocatur concupiscentia oculorum, sive intelligatur concupiscentia oculorum, idest ipsius visionis, quae fit per oculos, ut referatur ad curiositatem, secundum quod Augustinus exponit, X Confess.; sive referatur ad concupiscentiam rerum quae exterius oculis proponuntur, ut referatur ad cupiditatem, secundum quod ab aliis exponitur. Appetitus autem inordinatus boni ardui pertinet ad superbiam vitae, nam superbia est appetitus inordinatus excellentiae, ut inferius dicetur. Et sic patet quod ad ista tria reduci possunt omnes passiones, quae sunt causa peccati. Nam ad duo prima reducuntur omnes passiones concupiscibilis, ad tertium autem omnes passiones irascibilis; quod ideo non dividitur in duo, quia omnes passiones irascibilis conformantur concupiscentiae animali.

Referencing norms: Q77A5Respondeo, assert-h0e328c45de5ca1a0ea07ad456cdb9a2aad989f46d9db7c5fa13df0362fabcd24

la · official · sha256:cda1c28658cddea83c32f3e9324eb6b94d933be295d7278f17e336609bd81bdbLA

Sed contra est quod dicitur I Ioan. II, omne quod est in mundo, aut est concupiscentia carnis, aut concupiscentia oculorum, aut superbia vitae. In mundo autem dicitur aliquid esse propter peccatum, unde et ibidem, dicit quod totus mundus in maligno positus est. Ergo praedicta tria sunt causae peccatorum.

Referencing norms: assert-hd2ba0d783bf067de01afb867bf1509ac75e6e40ee3e240a28bc7a4a98614e4be

la · official · sha256:0cc2cd1ddd31f21591171d3f3e9c03d87f01caecb2405c77af2b5a222baea952LA

Ad primum ergo dicendum quod passio est causa peccati ex parte conversionis. Gravitas autem peccati magis attenditur ex parte aversionis; quae quidem ex conversione sequitur per accidens, idest praeter intentionem peccantis. Causae autem per accidens augmentatae non augmentant effectus, sed solum causae per se.

Referencing norms: Q77A6Ad1, assert-hba4996c4416c8eba0403618b782be73c525286dad0a1c4758c07d47b5de88116

la · official · sha256:83aaac94417ea88d576f83e442915623d4158743ef5db71893bb6d35b4b76e1bLA

Ad secundum dicendum quod bona passio consequens iudicium rationis, augmentat meritum. Si autem praecedat, ut scilicet homo magis ex passione quam ex iudicio rationis moveatur ad bene agendum, talis passio diminuit bonitatem et laudem actus.

Referencing norms: Q77A6Ad2, assert-h400624e589afe1cf2e9ca47409c1e9efce4221997bbe73c14973c8fcf786fc64

la · official · sha256:f5a673ff552de96b73ad9681a8e1f2c2a7900b754ae39c4671b3a2526f172a5fLA

Ad tertium dicendum quod, etsi motus voluntatis sit intensior ex passione incitatus, non tamen ita est voluntatis proprius, sicut si sola ratione moveretur ad peccandum.

Referencing norms: Q77A6Ad3, assert-h9c1701ebfcc63a83c6dbe874e2ae025547f3aa75b36fb6d3efa5aa935529f0da

la · official · sha256:bf73c6fcf2006a1b4bf739355dc6f68a12e03d8acdfd9a50badd770457d2940dLA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod peccatum non allevietur propter passionem. Augmentum enim causae auget effectum, si enim calidum dissolvit, magis calidum magis dissolvit. Sed passio est causa peccati, ut habitum est. Ergo quanto est intensior passio, tanto est maius peccatum. Passio igitur non minuit peccatum, sed auget.

Referencing norms: Q77A6Obiectio1, assert-hd20fb9a3476ad3493b54eab7e60d1cefe1fbe9dd3bfe61dafc7852c0f0726db9, assert-hf4a877e8d4e8e52b8898ad1ec93cb7a6b45ff662948811c8988f15ca252b9ac2

la · official · sha256:b26ac51bf4613bd0c42f7216906f0a6416cb24ab20b6daa9c66d19a07b12ed91LA

Praeterea, sicut se habet passio bona ad meritum, ita se habet mala passio ad peccatum. Sed bona passio auget meritum, tanto enim aliquis magis videtur mereri, quanto ex maiori misericordia pauperi subvenit. Ergo etiam mala passio magis aggravat peccatum quam alleviat.

Referencing norms: Q77A6Obiectio2, assert-h741f6d6e7b701d8acd05830eafae82c6cd55961275b4e7058856e6a7c085e6d5, assert-h937ae56d30b72bcbc5e3251482b7becdbc609d28c5059feeb30de6df793cb106

la · official · sha256:1c4432eb1d6289ef82615961ee5c9711ed6b41dcf2368480e836fe5d519db31aLA

Praeterea, quanto intensiori voluntate aliquis facit peccatum, tanto gravius videtur peccare. Sed passio impellens voluntatem, facit eam vehementius ferri in actum peccati. Ergo passio aggravat peccatum.

Referencing norms: Q77A6Obiectio3, assert-h0020f263d2879ed8a91694b2bcb0c47352909cfc197d0301589e3576d7546654, assert-hbc66d2685c1a3642121289045d3156636ee83f5ac3936d17aae8e6cd01772ced

la · official · sha256:a51d09e3d7df033bb4de220195bd1bdf8add718faccbfa78e271a28224016315LA

Respondeo dicendum quod peccatum essentialiter consistit in actu liberi arbitrii, quod est facultas voluntatis et rationis. Passio autem est motus appetitus sensitivi. Appetitus autem sensitivus potest se habere ad liberum arbitrium et antecedenter, et consequenter. Antecedenter quidem, secundum quod passio appetitus sensitivi trahit vel inclinat rationem et voluntatem, ut supra dictum est. Consequenter autem, secundum quod motus superiorum virium, si sint vehementes, redundant in inferiores, non enim potest voluntas intense moveri in aliquid, quin excitetur aliqua passio in appetitu sensitivo. Si igitur accipiatur passio secundum quod praecedit actum peccati, sic necesse est quod diminuat peccatum. Actus enim intantum est peccatum, inquantum est voluntarium et in nobis existens. In nobis autem aliquid esse dicitur per rationem et voluntatem. Unde quanto ratio et voluntas ex se aliquid agunt, non ex impulsu passionis, magis est voluntarium et in nobis existens. Et secundum hoc passio minuit peccatum, inquantum minuit voluntarium. Passio autem consequens non diminuit peccatum, sed magis auget, vel potius est signum magnitudinis eius, inquantum scilicet demonstrat intensionem voluntatis ad actum peccati. Et sic verum est quod quanto aliquis maiori libidine vel concupiscentia peccat, tanto magis peccat.

Referencing norms: Q77A6Respondeo, assert-h92bf8fb471977ba948cd4db39691a18464494577866eb535805346a705afbf25

la · official · sha256:744e94eafe76c9dba86635a4e4ee3aa48798a889d30a129b35574f0d171c03f9LA

Sed contra, passio ipsa concupiscentiae vocatur tentatio carnis. Sed quanto aliquis maiori tentatione prosternitur, tanto minus peccat, ut patet per Augustinum. Ergo passio diminuit peccatum.

Referencing norms: assert-hfab50ca17691a125ba9cb2425f59b98ecf7a159fd7fb13e02df4129144e1379f

la · official · sha256:6f604a32e770b899800263d79d898ad2477579f46fa892c5e4fe981d3b5b802fLA

Ad primum ergo dicendum quod hoc quod dicitur, ut non quaecumque vultis, illa faciatis, non est referendum ad ea quae fiunt per exteriorem actum, sed ad interiorem concupiscentiae motum, vellet enim homo nunquam concupiscere malum. Sicut etiam exponitur id quod dicitur Rom. VII, quod odi malum, illud facio. Vel potest referri ad voluntatem praecedentem passionem, ut patet in continentibus qui contra suum propositum agunt propter suam concupiscentiam.

Referencing norms: Q77A7Ad1, assert-hfa69e0f55f5d4ea1e76e71fb90a94276bb85f312b9d31056110e9cc1c18d9c93

la · official · sha256:39b159ba30d4b13b3b843f605473bde577db096be8d2d2611088bc861e3a0290LA

Ad secundum dicendum quod ignorantia particularis quae totaliter excusat, est ignorantia circumstantiae quam quidem quis scire non potest, debita diligentia adhibita. Sed passio causat ignorantiam iuris in particulari, dum impedit applicationem communis scientiae ad particularem actum. Quam quidem passionem ratio repellere potest, ut dictum est.

Referencing norms: Q77A7Ad2, assert-h86510e36d0a7e392a30bb4201562f2c03603f3f7d9e68857af87191da98f7cfc

la · official · sha256:be34064fde0a39e7fc882c1ff62270d4064b12f16ad8547f71b8f3097d11e376LA

Ad tertium dicendum quod infirmitas corporis est involuntaria. Esset autem simile, si esset voluntaria, sicut de ebrietate dictum est, quae est quaedam corporalis infirmitas.

Referencing norms: Q77A7Ad3, assert-h6a1f46628601b9d4a05f842075d869a1637e2983a105157c804d9c4ec38e6121

la · official · sha256:e9df068cedc5114e18381006fe770fd5cd6f85b8db417d1de60064cc364fc7f3LA

Ad septimum sic proceditur. Videtur quod passio totaliter excuset a peccato. Quidquid enim causat involuntarium, excusat totaliter a peccato. Sed concupiscentia carnis, quae est quaedam passio, causat involuntarium, secundum illud Gal. V, caro concupiscit adversus spiritum, ut non quaecumque vultis, illa faciatis. Ergo passio totaliter excusat a peccato.

Referencing norms: Q77A7Obiectio1, assert-h4ccdd33767069eec45a33864d0cb19dad3e621ce44fc86cd3a60b7e4ca6833f6, assert-ha328d69e4c056b641a92ce5f206ea2eb0a88c29486860bb6b08c18dabf8512a6

la · official · sha256:d1342798d510d43656b55d752cd631528f25ec1253cd703860794782a8725669LA

Praeterea, passio causat ignorantiam quandam in particulari, ut dictum est. Sed ignorantia particularis totaliter excusat a peccato, sicut supra habitum est. Ergo passio totaliter excusat a peccato.

Referencing norms: Q77A7Obiectio2, assert-h7b5d996b343daaf14ade51ff8749e6fe9f588a10ef8dfe970d14eb540ea4bf19, assert-h99dd3e174587fd01b83894f1d70e63a7bae904e9d8d0bb05e7c6f8dafde8cd36

la · official · sha256:b0eb693bb3051a8e296b6792b3ece1bf70838190ac4ead758c15e5e8903ec851LA

Praeterea, infirmitas animae gravior est quam infirmitas corporis. Sed infirmitas corporis totaliter excusat a peccato, ut patet in phreneticis. Ergo multo magis passio, quae est infirmitas animae.

Referencing norms: Q77A7Obiectio3, assert-h65ced47683155c85a13e42fa269b99bf0d107a58bfa1428a183033fbee63b215, assert-h8b6aeca4ee855ab4bcc2776e84f2477c69bcb26867acd2c4cfcbe5fcfc5f37d5

la · official · sha256:b997feba0e4acc672734770079bf96f08a86737cbc0938774279f0a691c36ea2LA

Respondeo dicendum quod secundum hoc solum actus aliquis qui de genere suo est malus, totaliter a peccato excusatur, quod totaliter involuntarius redditur. Unde si sit talis passio quae totaliter involuntarium reddat actum sequentem, totaliter a peccato excusat, alioquin, non totaliter. Circa quod duo consideranda videntur. Primo quidem, quod aliquid potest esse voluntarium vel secundum se, sicut quando voluntas directe in ipsum fertur, vel secundum suam causam, quando voluntas fertur in causam et non in effectum, ut patet in eo qui voluntarie inebriatur; ex hoc enim quasi voluntarium ei imputatur quod per ebrietatem committit. Secundo considerandum est quod aliquid dicitur voluntarium directe, vel indirecte, directe quidem, id in quod voluntas fertur; indirecte autem, illud quod voluntas potuit prohibere, sed non prohibet. Secundum hoc igitur distinguendum est. Quia passio quandoque quidem est tanta quod totaliter aufert usum rationis, sicut patet in his qui propter amorem vel iram insaniunt. Et tunc si talis passio a principio fuit voluntaria, imputatur actus ad peccatum, quia est voluntarius in sua causa, sicut etiam de ebrietate dictum est. Si vero causa non fuit voluntaria, sed naturalis, puta cum aliquis ex aegritudine, vel aliqua huiusmodi causa, incidit in talem passionem quae totaliter aufert usum rationis; actus omnino redditur involuntarius, et per consequens totaliter a peccato excusatur. Quandoque vero passio non est tanta quod totaliter intercipiat usum rationis. Et tunc ratio potest passionem excludere, divertendo ad alias cogitationes; vel impedire ne suum consequatur effectum, quia membra non applicantur operi nisi per consensum rationis, ut supra dictum est. Unde talis passio non totaliter excusat a peccato.

Referencing norms: Q77A7Respondeo, assert-ha1d8d8a5d95a76698eed86bfdf99a368e2a09ebe0a74b737e5b84c2e3f4f4bcc

la · official · sha256:5052466276f43ee98ce8601fc2ddbca24bb9736ad653a46bff78aed6968282a8LA

Sed contra est quod apostolus, Rom. VII, vocat passiones peccatorum, non nisi quia peccata causant. Quod non esset, si a peccato totaliter excusarent. Ergo passiones non totaliter a peccato excusant.

Referencing norms: assert-ha385457c859b55914cd36be93d9ce52dbaceaeb31da67c1d5d6e82db7c5ae329

la · official · sha256:99b8a3cef7a700332f3c0fd9900e5ebc57af618d7211222d9e2d7f51a3b0743aLA

Ad primum ergo dicendum quod veniale dicitur tripliciter. Uno modo, ex causa, quia scilicet habet aliquam causam veniae, quae diminuit peccatum, et sic peccatum ex infirmitate et ignorantia dicitur veniale. Alio modo, ex eventu, sicut omne peccatum per poenitentiam fit veniale, idest veniam consecutum. Tertio modo dicitur veniale ex genere, sicut verbum otiosum. Et hoc solum veniale opponitur mortali, obiectio autem procedit de primo.

Referencing norms: Q77A8Ad1, assert-he276bf709c5cf080afa4f43538ef239fb8c4ea21cad7a15f9acb2eba85f008f0

la · official · sha256:21c9a1caba48093f9efaed5975755342a18257ffce0d821cd5cb09c0a6e8a5e0LA

Ad secundum dicendum quod passio est causa peccati ex parte conversionis. Quod autem sit mortale, est ex parte aversionis, quae per accidens sequitur ad conversionem, ut dictum est. Unde ratio non sequitur.

Referencing norms: Q77A8Ad2, assert-h35b624871fb4f015d286d56b5fc330e633ff280192eb12d66227d429f2b33167

la · official · sha256:51a0ede210898c44d1d659071d8fe018465d5e21c204cda20dcb19472486f066LA

Ad tertium dicendum quod ratio non semper in suo actu totaliter a passione impeditur, unde remanet ei liberum arbitrium, ut possit averti vel converti ad Deum. Si autem totaliter tolleretur usus rationis, iam non esset peccatum nec mortale nec veniale.

Referencing norms: Q77A8Ad3, assert-ha9a29121a36d736ebed7287de39ced8c6e9cccc9b593b204ce9ab4c76c7cbd1f

la · official · sha256:7d61dbeb671bdb53e7aad456a3febc63b5b12ea339a1d42b1efeb7bfebeda896LA

Ad octavum sic proceditur. Videtur quod peccatum quod est ex passione, non possit esse mortale. Veniale enim peccatum dividitur contra mortale. Sed peccatum quod est ex infirmitate, est veniale, cum habeat in se causam veniae. Cum igitur peccatum quod est ex passione, sit ex infirmitate, videtur quod non possit esse mortale.

Referencing norms: Q77A8Obiectio1, assert-h03c7efa6de2c528224924a1bacc327697cb80fe13afa61b630434f5914a7e49d, assert-h768477178101d17c527a5752cf32f1371e1c854fb078b6df56dca82b3cde881c

la · official · sha256:898a9f375a2a48e4e8fd1487a0fe7c5e2a48d1901a90b4ebe8f74f3a1dae3331LA

Praeterea, causa non est potior effectu. Sed passio non potest esse peccatum mortale, non enim in sensualitate est peccatum mortale, ut supra habitum est. Ergo peccatum quod est ex passione, non potest esse mortale.

Referencing norms: Q77A8Obiectio2, assert-h92029ed719cbf3f39c15eb5bad1b372fa7e8ba2310d8f95b77d7770199b7de15, assert-hf42286283c022f3c4d3a0698d3e6a25b593e40b39f1c919783d19ae9127c655e

la · official · sha256:ba64f6fc50b6b053d60a152d9ab467b76d0419770587dc82779b749082f0db8dLA

Praeterea, passio abducit a ratione, ut ex dictis patet. Sed rationis est converti ad Deum vel averti ab eo, in quo consistit ratio peccati mortalis. Peccatum ergo quod est ex passione, non potest esse mortale.

Referencing norms: Q77A8Obiectio3, assert-h88e2511aab5925683f59692c9311b5df805cefb9b755957d3dc81356d48b6329, assert-hf122e69f8e237016f471168631b6b0443be5bdf805accbf75fe1958d777f4c63

la · official · sha256:34ba13ca75f307ab7d551dadc9b8a8a6809acd0df76c4870f71f39f63dbdfdb6LA

Respondeo dicendum quod peccatum mortale, ut supra dictum est, consistit in aversione ab ultimo fine, qui est Deus, quae quidem aversio pertinet ad rationem deliberantem, cuius etiam est ordinare in finem. Hoc igitur solo modo potest contingere quod inclinatio animae in aliquid quod contrariatur ultimo fini, non sit peccatum mortale quia ratio deliberans non potest occurrere, quod contingit in subitis motibus. Cum autem ex passione aliquis procedit ad actum peccati, vel ad consensum deliberatum, hoc non fit subito. Unde ratio deliberans potest hic occurrere, potest enim excludere, vel saltem impedire passionem, ut dictum est. Unde si non occurrat, est peccatum mortale, sicut videmus quod multa homicidia et adulteria per passionem committuntur.

Referencing norms: Q77A8Respondeo, assert-h93ad7940d16fe80384e0d14f1a5666dc48dc16f2251fa9902e92bd3d5326fb18

la · official · sha256:5e25ee06cf992c416509325c6e49c828ab6a18f96aae4c8dc1235031e375b08fLA

Sed contra est quod apostolus dicit, Rom. VII, quod passiones peccatorum operantur in membris nostris ad fructificandum morti. Hoc autem est proprium mortalis peccati, quod fructificet morti. Ergo peccatum quod est ex passione, potest esse mortale.

Referencing norms: assert-h7eb34d765ddc8b87280cdabdd32a0280526870c50408c8642a539596e01fe1e8

la · official · sha256:e507fc1cedf1996912ab069912d89f13ee33dde475dcb7f3d8f92877f4f9c622LA

Deinde considerandum est de causa peccati ex parte appetitus sensitivi, utrum passio animae sit causa peccati. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum passio appetitus sensitivi possit movere vel inclinare voluntatem. Secundo, utrum possit superare rationem contra eius scientiam. Tertio, utrum peccatum quod ex passione provenit, sit peccatum ex infirmitate. Quarto, utrum haec passio quae est amor sui, sit causa omnis peccati. Quinto, de illis tribus causis quae ponuntur I Ioan. II, concupiscentia oculorum, concupiscentia carnis, et superbia vitae. Sexto, utrum passio quae est causa peccati, diminuat ipsum. Septimo, utrum totaliter excuset. Octavo, utrum peccatum quod ex passione est, possit esse mortale.

la · official · sha256:20371f1c5ee0cb432d0578e117e2b535579217a82f8bf2a2ad07791615e514dfLA

Ad primum ergo dicendum quod ignorantia quandoque quidem excludit scientiam qua aliquis simpliciter scit hoc esse malum quod agitur, et tunc dicitur ex ignorantia peccare. Quandoque autem excludit scientiam qua homo scit hoc nunc esse malum, sicut cum ex passione peccatur. Quandoque autem excludit scientiam qua aliquis scit hoc malum non sustinendum esse propter consecutionem illius boni, scit tamen simpliciter hoc esse malum, et sic dicitur ignorare qui ex certa malitia peccat.

Referencing norms: Q78A1Ad1, assert-h548f0ce4ab3a19207e50bc9aee0384a52fa717009a90b6542ecadd66b62f85a4

la · official · sha256:9c384bab86e747c39b470f2d32fd710f103e938ba057aa14a0ac5e38353f5e94LA

Ad secundum dicendum quod malum non potest esse secundum se intentum ab aliquo, potest tamen esse intentum ad vitandum aliud malum, vel ad consequendum aliud bonum, ut dictum est. Et in tali casu aliquis eligeret consequi bonum per se intentum, absque hoc quod pateretur detrimentum alterius boni. Sicut aliquis lascivus vellet frui delectatione absque offensa Dei, sed duobus propositis, magis vult peccando incurrere offensam Dei, quam delectatione privetur.

Referencing norms: Q78A1Ad2, assert-h04ffecdacf5340fab5e7fb9a9c026754c07c493bb5bad9ec825e15c4e8e6d9dd

la · official · sha256:68f959a4e064fe14dfa560b9b80fcb806cd2568e7743db06db70ea84e6b7ae03LA

Ad tertium dicendum quod malitia ex qua aliquis dicitur peccare, potest intelligi malitia habitualis, secundum quod habitus malus a philosopho nominatur malitia, sicut habitus bonus nominatur virtus. Et secundum hoc aliquis dicitur ex malitia peccare, quia peccat ex inclinatione habitus. Potest etiam intelligi malitia actualis. Sive ipsa mali electio malitia nominetur, et sic dicitur aliquis ex malitia peccare, inquantum ex mali electione peccat. Sive etiam malitia dicatur aliqua praecedens culpa, ex qua oritur subsequens culpa, sicut cum aliquis impugnat fraternam gratiam ex invidia. Et tunc idem non est causa sui ipsius, sed actus interior est causa actus exterioris. Et unum peccatum est causa alterius, non tamen in infinitum, quia est devenire ad aliquod primum peccatum, quod non causatur ex aliquo priori peccato, ut ex supradictis patet.

Referencing norms: Q78A1Ad3, assert-h258fe59b4e0e13bfa9dd4d042a9053ae027d08adc73f2376c20127f3e9b01fa9

la · official · sha256:04cdc85dc7cca2bd6f74f7f75263b803ea521abaca02cdd03db6bb3a33491d96LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod nullus peccet ex industria, sive ex certa malitia. Ignorantia enim opponitur industriae, seu certae malitiae. Sed omnis malus est ignorans, secundum philosophum. Et Prov. XIV, dicitur, errant qui operantur malum. Ergo nullus peccat ex certa malitia.

Referencing norms: Q78A1Obiectio1, assert-h6f03ff9e3c051f6cf943f1f1ca3ec28a30feb94ecb7886cbeab43387de250051, assert-hc11b52e28dd79060ba76cb04cce13fc4b17131f83835b15f4e304a3bd434e381

la · official · sha256:eec7b52628dab2bb0e7c2dce782ca7612d9ea95e7543b8a93f73438e43af4c7eLA

Praeterea, Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod nullus intendens ad malum operatur. Sed hoc videtur esse peccare ex malitia, intendere malum in peccando, quod enim est praeter intentionem, est quasi per accidens, et non denominat actum. Ergo nullus ex malitia peccat.

Referencing norms: Q78A1Obiectio2, assert-h892d598a226655ac90e272b1d2efcad3002e6037abdc7d9ec9ab7b1c2bf5e8e8, assert-he0aaea1083ca750360c59efa2243c47e4a987d10c7c9fe71a0a35ca6cfaec4d8

la · official · sha256:bfda3a2f7f16c97cfc8665501308313008f9d8c2522f8fd0a85d8f025bc0a7bfLA

Praeterea, malitia ipsa peccatum est. Si igitur malitia sit causa peccati, sequetur quod peccatum sit causa peccati in infinitum, quod est inconveniens. Nullus igitur ex malitia peccat.

Referencing norms: Q78A1Obiectio3, assert-hf1f2d87558b741be5a2e436023f3d5dee2b8118edca5e5c92be6dbe2823c4faa

la · official · sha256:969550d28a0fc07e9b2a990bf6db4187c9a4ef27c5c6a892047fdedd8ee38385LA

Respondeo dicendum quod homo, sicut et quaelibet alia res, naturaliter habet appetitum boni. Unde quod ad malum eius appetitus declinet, contingit ex aliqua corruptione seu inordinatione in aliquo principiorum hominis, sic enim in actionibus rerum naturalium peccatum invenitur. Principia autem humanorum actuum sunt intellectus et appetitus, tam rationalis, qui dicitur voluntas, quam sensitivus. Peccatum igitur in humanis actibus contingit quandoque, sicut ex defectu intellectus, puta cum aliquis per ignorantiam peccat; et ex defectu appetitus sensitivi, sicut cum aliquis ex passione peccat; ita etiam ex defectu voluntatis, qui est inordinatio ipsius. Est autem voluntas inordinata, quando minus bonum magis amat. Consequens autem est ut aliquis eligat pati detrimentum in bono minus amato, ad hoc quod potiatur bono magis amato, sicut cum homo vult pati abscissionem membri etiam scienter, ut conservet vitam, quam magis amat. Et per hunc modum, quando aliqua inordinata voluntas aliquod bonum temporale plus amat, puta divitias vel voluptatem, quam ordinem rationis vel legis divinae, vel caritatem Dei, vel aliquid huiusmodi; sequitur quod velit dispendium pati in aliquo spiritualium bonorum, ut potiatur aliquo temporali bono. Nihil autem est aliud malum quam privatio alicuius boni. Et secundum hoc aliquis scienter vult aliquod malum spirituale, quod est malum simpliciter, per quod bonum spirituale privatur, ut bono temporali potiatur. Unde dicitur ex certa malitia, vel ex industria peccare, quasi scienter malum eligens.

Referencing norms: Q78A1Respondeo, assert-hfee1ce1a86bf9c7b2a0313da5c2568ce37ea64e3cb58ad760b779a1a159b9d40

la · official · sha256:80934c6d3ec2989998aa01d82ec07a6c8b2899f708d109558b376a3bf792fad0LA

Sed contra est quod dicitur Iob XXXIV, quasi de industria recesserunt a Deo, et vias eius intelligere noluerunt. Sed recedere a Deo est peccare. Ergo aliqui peccant ex industria, seu ex certa malitia.

Referencing norms: assert-h087b621963731fccb7b90cdd669dc5e32f8a76c5a55adcdfbf4ffe46dd59426a

la · official · sha256:c0f4b845b18706dce2dbe886e77ae1ded4e521086d345418d958d22bf10860e6LA

Ad primum ergo dicendum quod peccata venialia non excludunt bonum spirituale, quod est gratia Dei vel caritas. Unde non dicuntur mala simpliciter, sed secundum quid. Et propter hoc nec habitus ipsorum possunt dici simpliciter mali, sed solum secundum quid.

Referencing norms: Q78A2Ad1, assert-h9d577a4a17dfeddc790f9759fe33d3afaae9a2771522a3ce1f1a1f300f2aa4ea

la · official · sha256:0b1509e92dd886f26e97ba7b3bb2ad1a945e5bcc04486e4c50710be965248fedLA

Ad secundum dicendum quod actus qui procedunt ex habitibus, sunt similes secundum speciem actibus ex quibus habitus generantur, differunt tamen ab eis sicut perfectum ab imperfecto. Et talis est differentia peccati quod committitur ex certa malitia, ad peccatum quod committitur ex aliqua passione.

Referencing norms: Q78A2Ad2, assert-h36ec6c83b82cb166edc6148d59e02fa734cf43bea0b3664ab83d3b8491ac005d

la · official · sha256:bf71ea4140148ffd6a247b61eff529bdfcf0ab6eb7e9948e9297deb195f03868LA

Ad tertium dicendum quod ille qui peccat ex habitu, semper gaudet de hoc quod ex habitu operatur, quandiu habitu utitur. Sed quia potest habitu non uti, sed per rationem, quae non est totaliter corrupta, aliquid aliud meditari; potest contingere quod, non utens habitu, doleat de hoc quod per habitum commisit. Plerumque tamen tales poenitent de peccato, non quia eis peccatum secundum se displiceat; sed propter aliquod incommodum quod ex peccato incurrunt.

Referencing norms: Q78A2Ad3, assert-h162afcd4f6d37b5f685ac9ab95c7f55cd08598d03d73848eb8bfdd1f2d23a038

la · official · sha256:e4894e411c285bf3e47c2592b8884b3afb2ebbc1c26b6980bec468b83467f1c6LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod non omnis qui peccat ex habitu, peccet ex certa malitia. Peccatum enim quod est ex certa malitia, videtur esse gravissimum. Sed quandoque homo aliquod leve peccatum committit ex habitu, sicut cum dicit verbum otiosum. Non ergo omne peccatum quod est ex habitu, est ex certa malitia.

Referencing norms: Q78A2Obiectio1, assert-h351eff06c563ab9d09387e69e823e39fa900ca515ff9d95ae8d41a2c9b931468, assert-h420f2bae1039b0548a145c2645ffd39062e2b46cf6876687ea74cc121bd40fd0

la · official · sha256:ce0adf00dcd4ab99343198604e85194a79410f9ace23e3e23fd8f496692f69b8LA

Praeterea, actus ex habitu procedentes sunt similes actibus ex quibus habitus generantur, ut dicitur in II Ethic. Sed actus praecedentes habitum vitiosum non sunt ex certa malitia. Ergo etiam peccata quae sunt ex habitu, non sunt ex certa malitia.

Referencing norms: Q78A2Obiectio2, assert-h1af151fa2a946539bbb1e628093a9ad4465e5e092a28839d0924ec9a7a2d64e0, assert-hd0fa96a00c011d1bb8cb2c76692a506275b85fab1e195ae21b29e1d25f0f7271

la · official · sha256:f9d11247593ff5fe2ba933f9272ae0e5d789973473961eefa95646c0b3324b9dLA

Praeterea, in his quae aliquis ex certa malitia committit, gaudet postquam commisit, secundum illud Prov. II, qui laetantur cum male fecerint et exultant in rebus pessimis. Et hoc ideo, quia unicuique est delectabile cum consequitur id quod intendit, et qui operatur quod est ei quodammodo connaturale secundum habitum. Sed illi qui peccant ex habitu, post peccatum commissum dolent, poenitudine enim replentur pravi, idest habentes habitum vitiosum, ut dicitur in IX Ethic. Ergo peccata quae sunt ex habitu, non sunt ex certa malitia.

Referencing norms: Q78A2Obiectio3, assert-h0c48914969870ddda90d76c4b6dd1cb6d0371d6dfa1272e9e378fc08f8b3179a, assert-hfb07785a2e10485cc9a98b0898185c811ccd0aecbcc8403b82969e4add236b82

la · official · sha256:9758eac64d7d3780304d9afdcd4d31d7e94edc1d15485e0f8bcf46487721ab88LA

Respondeo dicendum quod non est idem peccare habentem habitum, et peccare ex habitu. Uti enim habitu non est necessarium, sed subiacet voluntati habentis, unde et habitus definitur esse quo quis utitur cum voluerit. Et ideo sicut potest contingere quod aliquis habens habitum vitiosum, prorumpat in actum virtutis, eo quod ratio non totaliter corrumpitur per malum habitum, sed aliquid eius integrum manet, ex quo provenit quod peccator aliqua operatur de genere bonorum; ita etiam potest contingere quod aliquis habens habitum, interdum non ex habitu operetur, sed ex passione insurgente, vel etiam ex ignorantia. Sed quandocumque utitur habitu vitioso, necesse est quod ex certa malitia peccet. Quia unicuique habenti habitum, est per se diligibile id quod est ei conveniens secundum proprium habitum, quia fit ei quodammodo connaturale, secundum quod consuetudo et habitus vertitur in naturam. Hoc autem quod est alicui conveniens secundum habitum vitiosum, est id quod excludit bonum spirituale. Ex quo sequitur quod homo eligat malum spirituale, ut adipiscatur bonum quod est ei secundum habitum conveniens. Et hoc est ex certa malitia peccare. Unde manifestum est quod quicumque peccat ex habitu, peccet ex certa malitia.

Referencing norms: Q78A2Respondeo, assert-h16f98deec4a7962eace591f6276f0ad028d2bd1cb35ccfceed8fa76925c4b1cf

la · official · sha256:144948a890367f865ef850d368f710ae13d2f08d79e52a8e26aed573d0a2dc0dLA

Sed contra, peccatum ex certa malitia dicitur esse quod est ex electione mali. Sed unicuique est eligibile id ad quod inclinatur per proprium habitum; ut dicitur in VI Ethic. de habitu virtuoso. Ergo peccatum quod est ex habitu, est ex certa malitia.

Referencing norms: assert-h440d252a106da75c426e82fedc37bb615458a3d4b4dac3babb160dfac24fd378

la · official · sha256:a0faa4ba481a1ec1e6a5954242cd9c859babdead40b60a2ca8e7e9d319a8c370LA

Ad primum ergo dicendum quod operari qualiter iniustus operatur, non solum est operari iniusta ex certa malitia, sed etiam delectabiliter, et sine gravi renisu rationis. Quod non est nisi eius qui habet habitum.

Referencing norms: Q78A3Ad1, assert-hdbc471c3da8f78ad4f7f0f1402f327eb5263e9ebf275ac6666d48dea6b98af68

la · official · sha256:b7c5b7b853dcccd6c035022c15fd55f16505f887df2f7e2329bd493f9d09b569LA

Ad secundum dicendum quod non statim ad hoc aliquis labitur quod ex certa malitia peccet, sed praesupponitur aliquid, quod tamen non semper est habitus, ut dictum est.

Referencing norms: Q78A3Ad2, assert-h55c631f534bc755ec1a3c1493ae2f973a6e76c1387eb95ff58d58d5aa35e9ffd

la · official · sha256:9eb4f8dd3cbbff273d4a03e169dbd13f68aa8b683202d3eb82a073a6cbc0d81cLA

Ad tertium dicendum quod illud propter quod voluntas inclinatur ad malum, non semper habitus est vel passio, sed quaedam alia, ut dictum est.

Referencing norms: Q78A3Ad3, assert-hc39ddc48aff1e80e94d5de30389e95dcb517e2a6474c2acc8043f92423377be1

la · official · sha256:1ff682e5b31d434ac3b264e8b6775b69deea55227554c589a9bb66e6eeac79a5LA

Ad quartum dicendum quod non est similis ratio de electione boni, et de electione mali. Quia malum nunquam est sine bono naturae, sed bonum potest esse sine malo culpae perfecte.

Referencing norms: Q78A3Ad4Supplement, assert-h7df2e1fe827b3510162a52535e61002624d740f47c8ddabf48dd1d0c835a5851

la · official · sha256:882ac856be3ef91c7c36431cd49d23a36f2ba5096df05a66d4b396125eda4bc7LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod quicumque peccat ex certa malitia, peccet ex habitu. Dicit enim philosophus, in V Ethic., quod non est cuiuslibet iniusta facere qualiter iniustus facit, scilicet ex electione, sed solum habentis habitum. Sed peccare ex certa malitia est peccare ex electione mali, ut dictum est. Ergo peccare ex certa malitia non est nisi habentis habitum.

Referencing norms: Q78A3Obiectio1, assert-h59bd5eda3f81bbf3d0d72be34b67da0ce221466a5ee7c63480e233066b97532e, assert-hd7e3a13ce041408c1461d8a76397b654c19d0fe31c88cceb56166acf39cdd6e4

la · official · sha256:175eeb487f4bb7e5055201006d0a95a2ad5d711638df6adcc71be5e2afe8ee2cLA

Praeterea, Origenes dicit, in I peri archon, quod non ad subitum quis evacuatur aut deficit, sed paulatim per partes defluere necesse est. Sed maximus defluxus esse videtur ut aliquis ex certa malitia peccet. Ergo non statim a principio, sed per multam consuetudinem, ex qua habitus generari potest, aliquis ad hoc devenit ut ex certa malitia peccet.

Referencing norms: Q78A3Obiectio2, assert-h5422da33d4c655484621cd708f778870558d0545da401b60a41e38771dab2971, assert-he86943a02350d7064cd183f9f2f013e5edf7d272939ffffd0d926c96fa3a8e7b

la · official · sha256:8bfe80074a8f2ba988bce623bef428747916390457d0454fcd0899dc21b8f942LA

Praeterea, quandocumque aliquis ex certa malitia peccat, oportet quod ipsa voluntas de se inclinetur ad malum quod eligit. Sed ex natura potentiae non inclinatur homo ad malum, sed magis ad bonum. Ergo oportet, si eligit malum, quod hoc sit ex aliquo supervenienti, quod est passio vel habitus. Sed quando aliquis peccat ex passione, non peccat ex certa malitia, sed ex infirmitate, ut dictum est. Ergo quandocumque aliquis peccat ex certa malitia, oportet quod peccet ex habitu.

Referencing norms: Q78A3Obiectio3, assert-h00e5dfbc5c10e56ea1edf88c196928b9b6cff91bb9966b8de4feab81a0129279, assert-h522f07baac62cc001b503c0798a24508d0ef3149b0029aebd9daf5bc81bd0b74, assert-h9fbfddd6eb79500afd455e6ec4d2fc495c91eb827126eead39b02d43ddcdbbb2, assert-hf668fd823bffffaa84bdec257c3699e2fc7f11bb094bfa2b8371380773fce9e3

la · official · sha256:af5e27bd7ace8671098625885d754239c5c467c133071335505eaef0c08f77b8LA

Respondeo dicendum quod voluntas aliter se habet ad bonum, et aliter ad malum. Ex natura enim suae potentiae inclinatur ad bonum rationis, sicut ad proprium obiectum, unde et omne peccatum dicitur esse contra naturam. Quod ergo in aliquod malum voluntas eligendo inclinetur, oportet quod aliunde contingat. Et quandoque quidem contingit ex defectu rationis, sicut cum aliquis ex ignorantia peccat, quandoque autem ex impulsu appetitus sensitivi, sicut cum peccat ex passione. Sed neutrum horum est ex certa malitia peccare; sed tunc solum ex certa malitia aliquis peccat, quando ipsa voluntas ex seipsa movetur ad malum. Quod potest contingere dupliciter. Uno quidem modo, per hoc quod homo habet aliquam dispositionem corruptam inclinantem ad malum, ita quod secundum illam dispositionem fit homini quasi conveniens et simile aliquod malum, et in hoc, ratione convenientiae, tendit voluntas quasi in bonum, quia unumquodque secundum se tendit in id quod sibi est conveniens. Talis autem dispositio corrupta vel est aliquis habitus acquisitus ex consuetudine, quae vertitur in naturam, vel est aliqua aegritudinalis habitudo ex parte corporis, sicut aliquis habens quasdam naturales inclinationes ad aliqua peccata, propter corruptionem naturae in ipso. Alio modo contingit quod voluntas per se tendit in aliquod malum, per remotionem alicuius prohibentis. Puta si aliquis prohibeatur peccare non quia peccatum ei secundum se displiceat, sed propter spem vitae aeternae vel propter timorem Gehennae; remota spe per desperationem, vel timore per praesumptionem, sequitur quod ex certa malitia, quasi absque freno, peccet. Sic igitur patet quod peccatum quod est ex certa malitia, semper praesupponit in homine aliquam inordinationem, quae tamen non semper est habitus. Unde non est necessarium quod quicumque peccat ex certa malitia, peccet ex habitu.

Referencing norms: Q78A3Respondeo, assert-hb053e3fd63912a2b9ca8f8ec1893f0b37e828dd67f85656c0088c93e086d03df

la · official · sha256:e2bee3471dae60d17e0eefa3d5f315bc9e429edfbba30386da1ba65f2a5a1f8fLA

Sed contra, sicut se habet habitus bonus ad electionem boni, ita habitus malus ad electionem mali. Sed quandoque aliquis non habens habitum virtutis, eligit id quod est bonum secundum virtutem. Ergo etiam quandoque aliquis non habens habitum vitiosum, potest eligere malum, quod est ex certa malitia peccare.

Referencing norms: assert-h3018803986f0bb7fa1e6e4d064d673dab8a21e0fed25c31f5013fd4308b64a07

la · official · sha256:5c9993c6cc0b2fe5b93fbc1aea5fce41c2eaf142656d92492a073f214ecdac3fLA

Ad primum ergo dicendum quod ignorantia electionis, de qua obiectio procedit, neque excusat neque diminuit peccatum, ut supra dictum est. Unde neque maior ignorantia talis facit esse minus peccatum.

Referencing norms: Q78A4Ad1, assert-h97efb6fb661f99f5ed2c73735d49730ce25f005568cc2e05d07ffa1d9247d875

la · official · sha256:a08d3b17398a8916a7adef4ae72b9f7bf7d3f44d6c277d31c2108a2dcf6fada2LA

Ad secundum dicendum quod impulsio quae est ex passione, est quasi ex exteriori respectu voluntatis, sed per habitum inclinatur voluntas quasi ab interiori. Unde non est similis ratio.

Referencing norms: Q78A4Ad2, assert-h2d29c1cc80b6aaa2fad6d799d3056500fe7378a1a6a6d8d26f448ccbe64bd2f9

la · official · sha256:e02aa58c33cc680677007fca4486cc437bc284e21cccb0f2bdd41931008f3e31LA

Ad tertium dicendum quod aliud est peccare eligentem, et aliud peccare ex electione. Ille enim qui peccat ex passione, peccat quidem eligens, non tamen ex electione, quia electio non est in eo primum peccati principium, sed inducitur ex passione ad eligendum id quod extra passionem existens non eligeret. Sed ille qui peccat ex certa malitia, secundum se eligit malum, eo modo quo dictum est. Et ideo electio in ipso est principium peccati; et propter hoc dicitur ex electione peccare.

Referencing norms: Q78A4Ad3, assert-he9167e3cd03008e4091f5e30f5d8c39ae46367e13996d096a0cd5ce488b6744a

la · official · sha256:4dc7d6b7c8076e529c561937295567156814693422d0f8176981928984cec5d7LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod ille qui peccat ex certa malitia, non peccet gravius quam ille qui peccat ex passione. Ignorantia enim excusat peccatum vel in toto vel in parte. Sed maior est ignorantia in eo qui peccat ex certa malitia, quam in eo qui peccat ex passione, nam ille qui peccat ex certa malitia, patitur ignorantiam principii, quae est maxima, ut philosophus dicit, in VII Ethic.; habet enim malam existimationem de fine, qui est principium in operativis. Ergo magis excusatur a peccato qui peccat ex certa malitia, quam ille qui peccat ex passione.

Referencing norms: Q78A4Obiectio1, assert-h17d75446d02239af714567909d94c50104e793c95e8eaddb689f2b923012cf67, assert-h9f66d142d4a3172bed89a2e8fbb6efec520a52cfd5d2b7af28ba109308060732

la · official · sha256:6d661922004c33817ef9af4eee85c534f2289eb04b5eb604950108948db2c065LA

Praeterea, quanto aliquis habet maius impellens ad peccandum, tanto minus peccat, sicut patet de eo qui maiori impetu passionis deiicitur in peccatum. Sed ille qui peccat ex certa malitia, impellitur ab habitu, cuius est fortior impulsio quam passionis. Ergo ille qui peccat ex habitu, minus peccat quam ille qui peccat ex passione.

Referencing norms: Q78A4Obiectio2, assert-h028cf7f1b1ad9a74484af49eb4b721ffe87114b8fa5aaba1f1d035feb3dee02c, assert-he61e43b1a76f99feb9d5468fa3956b3b40cb4e362dca2c3ba384df11944f8c12

la · official · sha256:2c63ef3e638c0e61f102415a4d45ac79474bd5328cc544bf6328f2396f01fff6LA

Praeterea, peccare ex certa malitia est peccare ex electione mali. Sed ille qui peccat ex passione, etiam eligit malum. Ergo non minus peccat quam ille qui peccat ex certa malitia.

Referencing norms: Q78A4Obiectio3, assert-h23f7ae9223ded73fcf27910672ebcaf3051ab6cf738f861f6ed9270c2cda5854, assert-he9394728fdabd2420618f17de03fa85c48068ac73931d4ca622e2175ca32344c

la · official · sha256:f024819ad8d503a6bb4499356ee9c61e267e154209ffa841b2b735bfa979eed9LA

Respondeo dicendum quod peccatum quod est ex certa malitia, est gravius peccato quod est ex passione, triplici ratione. Primo quidem quia, cum peccatum principaliter in voluntate consistat, quanto motus peccati est magis proprius voluntati, tanto peccatum est gravius, ceteris paribus. Cum autem ex certa malitia peccatur, motus peccati est magis proprius voluntati, quae ex seipsa in malum movetur, quam quando ex passione peccatur, quasi ex quodam extrinseco impulsu ad peccandum. Unde peccatum ex hoc ipso quod est ex malitia, aggravatur, et tanto magis, quanto fuerit vehementior malitia. Ex eo vero quod est ex passione, diminuitur, et tanto magis, quanto passio fuerit magis vehemens. Secundo, quia passio quae inclinat voluntatem ad peccandum, cito transit, et sic homo cito redit ad bonum propositum, poenitens de peccato. Sed habitus, quo homo ex malitia peccat, est qualitas permanens, et ideo qui ex malitia peccat, diuturnius peccat. Unde philosophus, in VII Ethic., comparat intemperatum, qui peccat ex malitia, infirmo qui continue laborat; incontinentem autem, qui peccat ex passione, ei qui laborat interpolate. Tertio, quia ille qui peccat ex certa malitia, est male dispositus quantum ad ipsum finem, qui est principium in operabilibus. Et sic eius defectus est periculosior quam eius qui ex passione peccat, cuius propositum tendit in bonum finem, licet hoc propositum interrumpatur ad horam propter passionem. Semper autem defectus principii est pessimus. Unde manifestum est quod gravius est peccatum quod est ex malitia, quam quod est ex passione.

Referencing norms: Q78A4Respondeo, assert-hf72c72cddb40893f75689920cf6acb5379a822d70b5dadf084c3db0a8d1dc836

la · official · sha256:b29eb42c8718b2929a2322db50f57add80d27352ab1411212517bcc22f6aec02LA

Sed contra est quod peccatum quod ex industria committitur, ex hoc ipso graviorem poenam meretur, secundum illud Iob XXXIV, quasi impios percussit eos in loco videntium, qui quasi de industria recesserunt ab eo. Sed poena non augetur nisi propter gravitatem culpae. Ergo peccatum ex hoc aggravatur, quod est ex industria, seu certa malitia.

Referencing norms: assert-hc152e5f83875ffe68c60da4b6556b87cc676f234652597566cb22dca8562fa9f

la · official · sha256:a1023637613cf1f423494830a1938b0ec71caf5b4640da996ba4d591cdb3ab06LA

Deinde considerandum est de causa peccati quae est ex parte voluntatis, quae dicitur malitia. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum aliquis possit ex certa malitia, seu industria, peccare. Secundo, utrum quicumque peccat ex habitu, peccet ex certa malitia. Tertio, utrum quicumque peccat ex certa malitia, peccet ex habitu. Quarto, utrum ille qui peccat ex certa malitia, gravius peccet quam ille qui peccat ex passione.

la · official · sha256:3ab379956256e0854ea914c6a148a3b6768ad3942bae4230c9ca8dfedac48028LA

Ad primum ergo dicendum quod, quantum ad verba apostoli, ex ipso textu patet solutio. Si enim Deus tradit aliquos in reprobum sensum, iam ergo reprobum sensum habent ad faciendum ea quae non conveniunt. Dicitur ergo tradere eos in reprobum sensum, inquantum non prohibet eos quin suum sensum reprobum sequantur, sicut dicimur exponere illos quos non tuemur. Quod autem Augustinus dicit, in libro de gratia et libero arbitrio, unde sumpta est Glossa, quod Deus inclinat voluntates hominum in bonum et malum; sic intelligendum est quod in bonum quidem directe inclinat voluntatem, in malum autem inquantum non prohibet, sicut dictum est. Et tamen hoc etiam contingit ex merito praecedentis peccati.

Referencing norms: Q79A1Ad1, assert-h47c29ecf3ff20a8dd213ca676562eaeedabc888e99c82d29ccb5bebd0fb1ad9e

la · official · sha256:61158c3eaae2eb5d4d9469e4117e35a58deef8503bc864a428c0269154eaecc9LA

Ad secundum dicendum quod, cum dicitur, creaturae Dei factae sunt in odium et in tentationem animae hominum, haec praepositio in non ponitur causaliter, sed consecutive, non enim Deus fecit creaturas ad malum hominum, sed hoc consecutum est propter insipientiam hominum. Unde subditur, et in muscipulam pedibus insipientium, qui scilicet per suam insipientiam utuntur creaturis ad aliud quam ad quod factae sunt.

Referencing norms: Q79A1Ad2, assert-h850950cec850561795c5a6f3c0ac628d2854f6aa16d3ff31455b495a0380f20a

la · official · sha256:24716c96ed00b989f42d63ae77139354480a9460c50360d8893ae4c70da62cc9LA

Ad tertium dicendum quod effectus causae mediae procedens ab ea secundum quod subditur ordini causae primae, reducitur etiam in causam primam. Sed si procedat a causa media secundum quod exit ordinem causae primae, non reducitur in causam primam, sicut si minister faciat aliquid contra mandatum domini, hoc non reducitur in dominum sicut in causam. Et similiter peccatum quod liberum arbitrium committit contra praeceptum Dei, non reducitur in Deum sicut in causam.

Referencing norms: Q79A1Ad3, assert-h0332f510b21890fed04a745b5af0f2c2ee7af28e27368957ba9c45991533f800

la · official · sha256:7cc092efb0cfe2445a0042c1ddc16d912c31a64bf744d69ca73a5d4e9563940dLA

Ad quartum dicendum quod poena opponitur bono eius qui punitur, qui privatur quocumque bono. Sed culpa opponitur bono ordinis qui est in Deum, unde directe opponitur bonitati divinae. Et propter hoc non est similis ratio de culpa et poena.

Referencing norms: Q79A1Ad4, assert-h19c53931f4d6df71cc3577366e9290a28a6364269e3fd3f414fef8af9ea8f996

la · official · sha256:955c7801e2221e31beb74c1101bff90d4ea0d80f383f18da019cf7d41ca8d162LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod Deus sit causa peccati. Dicit enim apostolus, Rom. I, de quibusdam, tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Et Glossa ibidem dicit quod Deus operatur in cordibus hominum, inclinando voluntates eorum in quodcumque voluerit, sive in bonum sive in malum. Sed facere quae non conveniunt, et inclinari secundum voluntatem ad malum, est peccatum. Ergo Deus hominibus est causa peccati.

Referencing norms: Q79A1Obiectio1, assert-h061597a6a6c641659a4bd9acf06585bdeb892f3ce9efe261d1133ed174cf6850, assert-hf2ccfcdc398cc745635aba251c56c1c45043171181c80ee85a0e2c1afa8dfb96

la · official · sha256:f313361d99e495c0a20c3364ad9ef781cc765467e861b52501936dfdfff83222LA

Praeterea, Sap. XIV, dicitur, creaturae Dei in odium factae sunt, et in tentationem animae hominum. Sed tentatio solet dici provocatio ad peccandum. Cum ergo creaturae non sint factae nisi a Deo, ut in primo habitum est, videtur quod Deus sit causa peccati provocans homines ad peccandum.

Referencing norms: Q79A1Obiectio2, assert-h293b267c244b19771a5db1e7501aebfbba164268878aedcb6125f30724e65bd0, assert-h67808d61ef3356117ba492a06fef4e1f2f94e2fa262a401e5f20eca82c634bb1

la · official · sha256:084ed7985ecfbd5ccacd96945e492c3f75251c3101bdd8f400a276926f839149LA

Praeterea, quidquid est causa causae, est causa effectus. Sed Deus est causa liberi arbitrii, quod est causa peccati. Ergo Deus est causa peccati.

Referencing norms: Q79A1Obiectio3, assert-h07c7a605a6fc749bfdcbe757f7e975a946286e207cf6146e3dbe07ffb1736722, assert-h49df7911eab2bc050443280d4dbe70b95c34ec98cdb6166a869ce2827ee625d9

la · official · sha256:6640243d17a016fc5f95ced37a85d5a8d3314ace0b7f58d623a61b23b7a3d71cLA

Praeterea, omne malum opponitur bono. Sed non repugnat divinae bonitati quod ipse sit causa mali poenae, de isto enim malo dicitur Isaiae XLV, quod Deus est creans malum; et Amos III, si est malum in civitate quod Deus non fecerit? Ergo etiam divinae bonitati non repugnat quod Deus sit causa culpae.

Referencing norms: Q79A1Obiectio4, assert-h9768e3df87d83bf50ffdef60e769d085a51dcaa3f0aa8ff75915d66473bcb028, assert-ha395ed8d3979f0df7a3196542080d7175296859a889b0f76f842ff1b0bcc97be

la · official · sha256:f07235a036a2b21976c3dbdbe4d35b748ad647658e4045485664c5c15b56d143LA

Respondeo dicendum quod homo dupliciter est causa peccati vel sui vel alterius. Uno modo, directe, inclinando scilicet voluntatem suam vel alterius ad peccandum. Alio modo, indirecte, dum scilicet non retrahit aliquos a peccato, unde Ezech. III speculatori dicitur, si non dixeris impio, morte morieris, sanguinem eius de manu tua requiram. Deus autem non potest esse directe causa peccati vel sui vel alterius. Quia omne peccatum est per recessum ab ordine qui est in ipsum sicut in finem. Deus autem omnia inclinat et convertit in seipsum sicut in ultimum finem, sicut Dionysius dicit, I cap. de Div. Nom. Unde impossibile est quod sit sibi vel aliis causa discedendi ab ordine qui est in ipsum. Unde non potest directe esse causa peccati. Similiter etiam neque indirecte. Contingit enim quod Deus aliquibus non praebet auxilium ad vitandum peccata, quod si praeberet, non peccarent. Sed hoc totum facit secundum ordinem suae sapientiae et iustitiae, cum ipse sit sapientia et iustitia. Unde non imputatur ei quod alius peccat, sicut causae peccati, sicut gubernator non dicitur causa submersionis navis ex hoc quod non gubernat navem, nisi quando subtrahit gubernationem potens et debens gubernare. Et sic patet quod Deus nullo modo est causa peccati.

Referencing norms: Q79A1Respondeo, assert-hb2ed1cb03978f60a5984a523db0ab5e296df76b7d1f628fc3b8d2422fc587a02

la · official · sha256:79f3d3a3444c0f9ac9c43ba053851a8f76e79f0c2be8fc02f44ddf2fad2c6cb9LA

Sed contra, Sap. XI, dicitur de Deo, nihil odisti eorum quae fecisti. Odit autem Deus peccatum, secundum illud Sap. XIV, odio est Deo impius, et impietas eius. Ergo Deus non est causa peccati.

Referencing norms: assert-he6cc1354113c16c312fefbc5634902f529d6c288121fbf0c372cba6c95271ab8

la · official · sha256:a6dc96c8187842e40156cb36c7234b879e10909e2c50a4b3b41878a2f1619cc5LA

Ad primum ergo dicendum quod Augustinus nominat ibi rem id quod est res simpliciter, scilicet substantiam. Sic enim actus peccati non est res.

Referencing norms: Q79A2Ad1, assert-h92571a783359ef65176a60f6c9cd19772852388dc1795a5cd1d16962c709bd15

la · official · sha256:c6ffdca227acb36653153fa44e97f366725540c3b6d8f930ba4f5b8cdabca52aLA

Ad secundum dicendum quod in hominem sicut in causam reducitur non solum actus, sed etiam ipse defectus, quia scilicet non subditur ei cui debet subdi, licet hoc ipse non intendat principaliter. Et ideo homo est causa peccati. Sed Deus sic est causa actus, quod nullo modo est causa defectus concomitantis actum. Et ideo non est causa peccati.

Referencing norms: Q79A2Ad2, assert-h0893c7dcc6e5c6bfa09d9e0693a804d09b745a62bbaeda155027d69fec074d0f

la · official · sha256:a01b5092def10cb85d20abb8d9a1f8d4fa015c9228f0ba739a3615f5a0c11104LA

Ad tertium dicendum quod, sicut dictum est supra, actus et habitus non recipiunt speciem ex ipsa privatione, in qua consistit ratio mali; sed ex aliquo obiecto cui coniungitur talis privatio. Et sic ipse defectus, qui dicitur non esse a Deo, pertinet ad speciem actus consequenter, et non quasi differentia specifica.

Referencing norms: Q79A2Ad3, assert-hc383662c64a13bd3364eea672fc8bacfb0d1b523c7259008154100b3960b6874

la · official · sha256:79b5b694ad076385bb0d7e3500cb203877154fcde536e98cbf3ac9c07b787e83LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod actus peccati non sit a Deo. Dicit enim Augustinus, in libro de perfectione iustitiae, quod actus peccati non est res aliqua. Omne autem quod est a Deo, est res aliqua. Ergo actus peccati non est a Deo.

Referencing norms: Q79A2Obiectio1, assert-h2aec91c0ccbddab106dfad63a93d8be01ca3cdcc52427fb61006b062e8d91d8b

la · official · sha256:05e7d7197ea2432fcb3c390c159a67b3adec3765923303129c871629313d9f0eLA

Praeterea, homo non dicitur esse causa peccati nisi quia homo est causa actus peccati, nullus enim intendens ad malum operatur, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Sed Deus non est causa peccati, ut dictum est. Ergo Deus non est causa actus peccati.

Referencing norms: Q79A2Obiectio2, assert-h534cab5cc907e1f1cac04e761cc0812f9deb636e384bbb5e9ecc48d9c55703ae, assert-h9eb6dcccfdd21e029760f9475a68d3e4a62d333f73be76cd0818b7e3d84454be

la · official · sha256:23c8ef395c6ce1b40d81c5db1f75d6bb9d5ae6b6501f2242965595c213345897LA

Praeterea, aliqui actus secundum suam speciem sunt mali et peccata, ut ex supradictis patet. Sed quidquid est causa alicuius, est causa eius quod convenit ei secundum suam speciem. Si ergo Deus esset causa actus peccati, sequeretur quod esset causa peccati. Sed hoc non est verum, ut ostensum est. Ergo Deus non est causa actus peccati.

Referencing norms: Q79A2Obiectio3, assert-h95b15a4675a3b6e04b581b983c47341cbce0f7a7851530cc5b2cfcc9dd0ee8f5, assert-hc198206229496c474e6f254c480eebbb74279cb085be8a14414a805f98a84cdc, assert-hfb342e44544d3f037f2a41f64a64ed69c92945bbaf8cdf760880e533344bbe42

la · official · sha256:bcd3cab7beec3f428e161f9beb4ed81b23f34690f0169995c951cf09629c9f57LA

Respondeo dicendum quod actus peccati et est ens, et est actus; et ex utroque habet quod sit a Deo. Omne enim ens, quocumque modo sit, oportet quod derivetur a primo ente; ut patet per Dionysium, V cap. de Div. Nom. Omnis autem actio causatur ab aliquo existente in actu, quia nihil agit nisi secundum quod est actu, omne autem ens actu reducitur in primum actum, scilicet Deum, sicut in causam, qui est per suam essentiam actus. Unde relinquitur quod Deus sit causa omnis actionis, inquantum est actio. Sed peccatum nominat ens et actionem cum quodam defectu. Defectus autem ille est ex causa creata, scilicet libero arbitrio, inquantum deficit ab ordine primi agentis, scilicet Dei. Unde defectus iste non reducitur in Deum sicut in causam, sed in liberum arbitrium, sicut defectus claudicationis reducitur in tibiam curvam sicut in causam, non autem in virtutem motivam, a qua tamen causatur quidquid est motionis in claudicatione. Et secundum hoc, Deus est causa actus peccati, non tamen est causa peccati, quia non est causa huius, quod actus sit cum defectu.

Referencing norms: Q79A2Respondeo, assert-h914225d0fdc271162b1804280ef7713c076e21e9937625dd512766f5aaa211a5

la · official · sha256:77b551466894f280f4ad3b9e28d45c29e641fe10596efb58154f4829873598ffLA

Sed contra, actus peccati est quidam motus liberi arbitrii. Sed voluntas Dei est causa omnium motionum, ut Augustinus dicit, III de Trin. Ergo voluntas Dei est causa actus peccati.

Referencing norms: assert-ha273340455e89535e5836ba9fd1c99ba131e74f4748b7366e257f3e56a165477

la · official · sha256:e48b5e972834422b9d7cad2bb21e092ab49cc5affddfc379a4c9996decf351d1LA

Ad primum ergo dicendum quod, cum excaecatio et induratio, ex parte subtractionis gratiae, sint quaedam poenae, ex hac parte eis homo non fit deterior, sed deterior factus per culpam, haec incurrit, sicut et ceteras poenas.

Referencing norms: Q79A3Ad1, assert-h28e0cfd8b148d04a3d169eee2afe3734b694a472b3af8ffc8612b35baac45813

la · official · sha256:1ae6825d4ec0b1837b4e13af25c3b7315fbf2b7aa300d110e84cc9dfca981e82LA

Ad secundum dicendum quod obiectio illa procedit de obduratione secundum quod est culpa.

Referencing norms: Q79A3Ad2, assert-hadab2044922429a8938bb56c4024d4fc726a08a8fdb370c91b28a7f98a047f22

la · official · sha256:665d49bea524d3486e928e6d4f9c09ada84fcb5f19f958dbdabacfde9731c55dLA

Ad tertium dicendum quod malitia est causa excaecationis meritoria, sicut culpa est causa poenae. Et hoc etiam modo Diabolus excaecare dicitur, inquantum inducit ad culpam.

Referencing norms: Q79A3Ad3, assert-hd687113a8ce7103aed3e9caf15d32b34c55e01ce3c82dff68f3d84ea79128981

la · official · sha256:985ed6f3a8d6bee9fad9e4701187e0177c2b0d9cd1ba4e2345c08ff7c0221d11LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Deus non sit causa excaecationis et indurationis. Dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod Deus non est causa eius quod homo sit deterior. Sed per excaecationem et obdurationem fit homo deterior. Ergo Deus non est causa excaecationis et obdurationis.

Referencing norms: Q79A3Obiectio1, assert-h9cc36bbc278db4638a1eaef66475dd1166a8d578801f77b4ac0a3d50209caac6, assert-hd8f2c67aabbfede2916b9bdfa7718cbd8f5e5c7c198f66fc1fe43149ee8bddee

la · official · sha256:e78b0df730ea6bb542ec2a13f088682ed925febe284d220a3d3a1f3ad42b1ea1LA

Praeterea, Fulgentius dicit quod Deus non est ultor illius rei cuius est auctor. Sed Deus est ultor cordis obdurati, secundum illud Eccli. III, cor durum male habebit in novissimo. Ergo Deus non est causa obdurationis.

Referencing norms: Q79A3Obiectio2, assert-h54437be85fdd3e10fc5df07a98982640535b39e0958e5ffbb5d46c2d87ca8c09, assert-hac792c5a380b5ecb64da74f6b42546ca126111b32f7f3cf69446dba4976c5410

la · official · sha256:b32376f9cd674b40ace0e158c7f24918d00292ddb295556cca380bf8f6ea7ef3LA

Praeterea, idem effectus non attribuitur causis contrariis. Sed causa excaecationis dicitur esse malitia hominis, secundum illud Sap. II, excaecavit enim eos malitia eorum; et etiam Diabolus, secundum illud II ad Cor. IV, Deus huius saeculi excaecavit mentes infidelium; quae quidem causae videntur esse contrariae Deo. Deus ergo non est causa excaecationis et obdurationis.

Referencing norms: Q79A3Obiectio3, assert-h172e1df2bee0e2bb64121e1939d6281178aa78ef604aaf99df8655b0cfbc65cc, assert-h61c2c8f8e2797e699ce66d0228b1b1cfe3816551a47b950e313619bda62b2d1a

la · official · sha256:94c5d0523e1a55d148bdaec515405d60086aac1f8ac9994edefa66eb734f0161LA

Respondeo dicendum quod excaecatio et obduratio duo important. Quorum unum est motus animi humani inhaerentis malo, et aversi a divino lumine. Et quantum ad hoc Deus non est causa excaecationis et obdurationis, sicut non est causa peccati. Aliud autem est subtractio gratiae, ex qua sequitur quod mens divinitus non illuminetur ad recte videndum, et cor hominis non emolliatur ad recte vivendum. Et quantum ad hoc Deus est causa excaecationis et obdurationis. Est autem considerandum quod Deus est causa universalis illuminationis animarum, secundum illud Ioan. I, erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, sicut sol est universalis causa illuminationis corporum. Aliter tamen et aliter, nam sol agit illuminando per necessitatem naturae; Deus autem agit voluntarie, per ordinem suae sapientiae. Sol autem, licet quantum est de se omnia corpora illuminet, si quod tamen impedimentum inveniat in aliquo corpore, relinquit illud tenebrosum, sicut patet de domo cuius fenestrae sunt clausae. Sed tamen illius obscurationis nullo modo causa est sol, non enim suo iudicio agit ut lumen interius non immittat, sed causa eius est solum ille qui claudit fenestram. Deus autem proprio iudicio lumen gratiae non immittit illis in quibus obstaculum invenit. Unde causa subtractionis gratiae est non solum ille qui ponit obstaculum gratiae, sed etiam Deus, qui suo iudicio gratiam non apponit. Et per hunc modum Deus est causa excaecationis, et aggravationis aurium, et obdurationis cordis. Quae quidem distinguuntur secundum effectus gratiae, quae et perficit intellectum dono sapientiae, et affectum emollit igne caritatis. Et quia ad cognitionem intellectus maxime deserviunt duo sensus, scilicet visus et auditus, quorum unus deservit inventioni, scilicet visus, alius disciplinae, scilicet auditus, ideo quantum ad visum, ponitur excaecatio; quantum ad auditum, aurium aggravatio; quantum ad affectum, obduratio.

Referencing norms: Q79A3Respondeo, assert-h32b526800fda59c6181868be0e96c9ee61d491e38772a78bd89dfc44a9db1bf6

la · official · sha256:8396bd928e44a89b00067a3f5c6c57d675f0dd2c60d02e1caede9c407379590bLA

Sed contra est quod dicitur Isaiae VI, excaeca cor populi huius, et aures eius aggrava. Et Rom. IX dicitur, cuius vult, miseretur; et quem vult, indurat.

Referencing norms: assert-h9e2ba0cdd18b0c432ca0db3e9707dcf0d4980436ecc4d3c9d58c00c741759d89

la · official · sha256:d7287754a5530ec55c9d96f2416bc034fb6408e32bff53cc1599eee4feb53e00LA

Ad primum ergo dicendum quod omnia mala quae Deus facit vel permittit fieri, ordinantur in aliquod bonum, non tamen semper in bonum eius in quo est malum, sed quandoque ad bonum alterius, vel etiam totius universi. Sicut culpam tyrannorum ordinavit in bonum martyrum; et poenam damnatorum ordinat in gloriam suae iustitiae.

Referencing norms: Q79A4Ad1, assert-h38e15c6093771e279fdb854031c3c37c094d5e53df5a6f262690aaff2d48b4da

la · official · sha256:9a53c80008b578a1b757d66d795ef8090a53a1a42fab6f4f190f5dfbc35c077bLA

Ad secundum dicendum quod Deus non delectatur in perditione hominum quantum ad ipsam perditionem, sed ratione suae iustitiae, vel propter bonum quod inde provenit.

Referencing norms: Q79A4Ad2, assert-h8b806d893e957f84a62252e965ab682d89f70852d36cf194d7d06b67ccaa20c4

la · official · sha256:f24fbe5bb68b087220b89ee056f0a70f8527cd7e558ac61a09c60f2c4175cd6bLA

Ad tertium dicendum quod hoc quod Deus aliquorum excaecationem ordinat in eorum salutem, misericordiae est, quod autem excaecatio aliorum ordinetur ad eorum damnationem, iustitiae est. Quod autem misericordiam quibusdam impendit et non omnibus, non facit personarum acceptionem in Deo, sicut in primo dictum est.

Referencing norms: Q79A4Ad3, assert-h56efa87f7d445631c175fb1f2de68305d346ac76162997a76e01a5632fec2db9

la · official · sha256:8b3eafc5cc2ed882f4b180c1e5ee01054d25f3ca888086de72303a7c05503166LA

Ad quartum dicendum quod mala culpae non sunt facienda ut veniant bona, sed mala poenae sunt inferenda propter bonum.

Referencing norms: Q79A4Ad4Supplement, assert-he4ad854b2090233daf87276d833a3a494f03f6ac32573c30d74caf2e648b9bfd

la · official · sha256:f98bc1f7c17f7a861abd4d07615b0280f748be340de0322772116ae0a1074195LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod excaecatio et obduratio semper ordinentur ad salutem eius qui excaecatur et obduratur. Dicit enim Augustinus, in Enchirid., quod Deus, cum sit summe bonus, nullo modo permitteret fieri aliquod malum, nisi posset ex quolibet malo elicere bonum. Multo igitur magis ordinat ad bonum illud malum cuius ipse est causa. Sed excaecationis et obdurationis Deus est causa, ut dictum est. Ergo haec ordinantur ad salutem eius qui excaecatur vel induratur.

Referencing norms: Q79A4Obiectio1, assert-h2e6da8808934adcd1094b4c2cd1210f75734d919d021e4c288e590aac7f8160b, assert-had2cdc0b5268a3b0497563c23f42280dfe3a847cf55c34259e60eb6d0c20505e

la · official · sha256:42b5940a8867eb70df40ecbbc0cba042f811aeafafed9ddc6fc9f516308d1553LA

Praeterea, Sap. I dicitur quod Deus non delectatur in perditione impiorum. Videretur autem in eorum perditione delectari, si eorum excaecationem in bonum eorum non converteret, sicut medicus videretur delectari in afflictione infirmi, si medicinam amaram, quam infirmo propinat, ad eius sanitatem non ordinaret. Ergo Deus excaecationem convertit in bonum excaecatorum.

Referencing norms: Q79A4Obiectio2, assert-h18f8d05d192f2222264a24583e3f4aae1a6142a338564dbaac5cb35870b605cd

la · official · sha256:c3ee61eba77f1df457fa41692df3ae68b37c588e9ee3971031d69305890e1760LA

Praeterea, Deus non est personarum acceptor, ut dicitur Act. X. Sed quorundam excaecationem ordinat ad eorum salutem, sicut quorundam Iudaeorum, qui excaecati sunt ut Christo non crederent, et non credentes occiderent, et postmodum compuncti converterentur, sicut de quibusdam legitur Act. II; ut patet per Augustinum, in libro de quaest. Evang. Ergo Deus omnium excaecationem convertit in eorum salutem.

Referencing norms: Q79A4Obiectio3, assert-h3efd2b39d1f93bfa31d7c942a30923ef890ee27242894074198ea3731814527e, assert-hd4d26aa1d81f17ea422bfcf46ccd21081c85a4974ca7f9af2bdb5faabd060bb6

la · official · sha256:dc3cf6f6b17d0a3ced8eece09d2bcc7343676e72410270692e2471a0d0e9c1adLA

Respondeo dicendum quod excaecatio est quoddam praeambulum ad peccatum. Peccatum autem ad duo ordinatur, ad unum quidem per se, scilicet ad damnationem; ad aliud autem ex misericordi Dei providentia, scilicet ad sanationem, inquantum Deus permittit aliquos cadere in peccatum, ut peccatum suum agnoscentes, humilientur et convertantur, sicut Augustinus dicit, in libro de natura et gratia. Unde et excaecatio ex sui natura ordinatur ad damnationem eius qui excaecatur, propter quod etiam ponitur reprobationis effectus, sed ex divina misericordia excaecatio ad tempus ordinatur medicinaliter ad salutem eorum qui excaecantur. Sed haec misericordia non omnibus impenditur excaecatis, sed praedestinatis solum, quibus omnia cooperantur in bonum, sicut dicitur Rom. VIII. Unde quantum ad quosdam, excaecatio ordinatur ad sanationem, quantum autem ad alios, ad damnationem, ut Augustinus dicit, in III de quaest. Evang.

Referencing norms: Q79A4Respondeo, assert-h1db36089b65691992e202863e42f1a61e8b3a3bae259ddbe155b7aeec9d9f764

la · official · sha256:652054beccf7390c67a90f9d8e73b13267a2e1377bba0024cd584a7c5732e501LA

Sed contra, non sunt facienda mala ut veniant bona, ut dicitur Rom. III. Sed excaecatio est malum. Ergo Deus non excaecat aliquos propter eorum bonum.

Referencing norms: assert-hf4d47d5090875a455a1e8bd69afd0343c55e5d6cf5263150c65e9e5bf7724ba7

la · official · sha256:b4e25ee070f1b3558ce175baa0caf5ce7ae0af65616a85da5cd7d632bdc7a097LA

Deinde considerandum est de causis exterioribus peccati. Et primo, ex parte Dei; secundo, ex parte Diaboli; tertio, ex parte hominis. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum Deus sit causa peccati. Secundo, utrum actus peccati sit a Deo. Tertio, utrum Deus sit causa excaecationis et obdurationis. Quarto, utrum haec ordinentur ad salutem eorum qui excaecantur vel obdurantur.

la · official · sha256:09a535593f18acf0c1fa68d09fa40c697a2907c977b65f9258805efb609682dcLA

Ad primum ergo dicendum quod omnes illae auctoritates, et si quae similes inveniantur, sunt referendae ad hoc quod Diabolus suggerendo, vel aliqua appetibilia proponendo, inducit in affectum peccati.

Referencing norms: Q80A1Ad1, assert-h73aeb09f0ece8fa790f58352b4101085a51a6737acf82a363a252f7da32a4d27

la · official · sha256:00a01321195c77a392bf519782c8cb4a3ad50a34b1753f8f966afbbfae510276LA

Ad secundum dicendum quod similitudo illa est attendenda quantum ad hoc, quod Diabolus quodammodo est causa peccatorum nostrorum, sicut Deus est aliquo modo causa bonorum nostrorum. Non tamen attenditur quantum ad modum causandi, nam Deus causat bona interius movendo voluntatem, quod Diabolo convenire non potest.

Referencing norms: Q80A1Ad2, assert-hd5ed66c191bf4281774c5feeb934e1ec913eb7c85d6a31b3270b193a54d82510

la · official · sha256:cf70a7f55d99a571d8509fcdde723e6b582dee9a255bd9a78a8cde3131734b10LA

Ad tertium dicendum quod Deus est universale principium omnis interioris motus humani, sed quod determinetur ad malum consilium voluntas humana, hoc directe quidem est ex voluntate humana; et a Diabolo per modum persuadentis, vel appetibilia proponentis.

Referencing norms: Q80A1Ad3, assert-h8b36bc976175b63159ae193e69132513497142777950af277a41fbdac4bb85b5

la · official · sha256:f87f2bfad454217cf0a4998116a8e873cd53db57b87a828fdf0afec3a86bd98dLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod Diabolus sit homini directe causa peccandi. Peccatum enim directe in affectu consistit. Sed Augustinus dicit, IV de Trin., quod Diabolus suae societati malignos affectus inspirat. Et Beda, super Act., dicit quod Diabolus animam in affectum malitiae trahit. Et Isidorus dicit, in libro de summo bono, quod Diabolus corda hominum occultis cupiditatibus replet. Ergo Diabolus directe est causa peccati.

Referencing norms: Q80A1Obiectio1, assert-h07d8b667f8c8bf5702e42cffd345a6f2b9ffc9dc814ecf98264de1c37be59e24, assert-h400c488cd2c3b829d728253cf53995cbe9f69dd650c64c6da36d22132e492ac5

la · official · sha256:33736a4a27188bf90e5c3ad18ba16708980f2ebfa6fae98040f5f488ee3586a2LA

Praeterea, Hieronymus dicit quod sicut Deus est perfector boni, ita Diabolus est perfector mali. Sed Deus est directe causa bonorum nostrorum. Ergo Diabolus est directe causa peccatorum nostrorum.

Referencing norms: Q80A1Obiectio2, assert-h038b9078136d5a3c101fec93e65bd3903e94d97d8c92f405b0b9f36cec71f02a, assert-hfc1ddb0d953763c54aaed43e8a3cbe62eeca7b7d1be96e9dca332b2019216bf5

la · official · sha256:961c533d00387799736471280e3ad7807a1ee58357f1ad684abf818c94ea879dLA

Praeterea, philosophus probat, in quodam cap. Ethicae Eudemicae, quod oportet esse quoddam principium extrinsecum humani consilii. Consilium autem humanum non solum est de bonis, sed etiam de malis. Ergo sicut Deus movet ad consilium bonum, et per hoc directe est causa boni; ita Diabolus movet hominem ad consilium malum, et per hoc sequitur quod Diabolus directe sit causa peccati.

Referencing norms: Q80A1Obiectio3, assert-h828faca649401a5f7070f87bb65b85e114ff0d56f80be29f6db37354d063609f

la · official · sha256:dcc0dc4d3c03088e593c93cc947fcd87fac58bfa19cb5ed4b092d55c9de3148eLA

Respondeo dicendum quod peccatum actus quidam est. Unde hoc modo potest esse aliquid directe causa peccati, per quem modum aliquis directe est causa alicuius actus. Quod quidem non contingit nisi per hoc quod proprium principium illius actus movet ad agendum. Proprium autem principium actus peccati est voluntas, quia omne peccatum est voluntarium. Unde nihil potest directe esse causa peccati, nisi quod potest movere voluntatem ad agendum. Voluntas autem, sicut supra dictum est, a duobus moveri potest, uno modo, ab obiecto, sicut dicitur quod appetibile apprehensum movet appetitum; alio modo, ab eo quod interius inclinat voluntatem ad volendum. Hoc autem non est nisi vel ipsa voluntas, vel Deus, ut supra ostensum est. Deus autem non potest esse causa peccati, ut dictum est. Relinquitur ergo quod ex hac parte sola voluntas hominis sit directe causa peccati eius. Ex parte autem obiecti, potest intelligi quod aliquid moveat voluntatem tripliciter. Uno modo, ipsum obiectum propositum, sicut dicimus quod cibus excitat desiderium hominis ad comedendum. Alio modo, ille qui proponit vel offert huiusmodi obiectum. Tertio modo, ille qui persuadet obiectum propositum habere rationem boni, quia et hic aliqualiter proponit proprium obiectum voluntati, quod est rationis bonum verum vel apparens. Primo igitur modo, res sensibiles exterius apparentes movent voluntatem hominis ad peccandum, secundo autem et tertio modo, vel Diabolus, vel etiam homo, potest incitare ad peccandum, vel offerendo aliquid appetibile sensui, vel persuadendo rationi. Sed nullo istorum trium modorum potest aliquid esse directa causa peccati, quia voluntas non ex necessitate movetur ab aliquo obiecto nisi ab ultimo fine, ut supra dictum est; unde non est sufficiens causa peccati neque res exterius oblata, neque ille qui eam proponit, neque ille qui persuadet. Unde sequitur quod Diabolus non sit causa peccati directe et sufficienter; sed solum per modum persuadentis, vel proponentis appetibile.

Referencing norms: Q80A1Respondeo, assert-hf70043bc52dcdedc617b5c42ff15552535879079ab6880af1a7f64be401f7270

la · official · sha256:051d4b89df4fbeecd2b3a8b33d77360685594d9fedc5ed49839cd94c5880229aLA

Sed contra est quod Augustinus probat, in I et III de Lib. Arb., quod nulla alia re fit mens hominis serva libidinis, nisi propria voluntate. Sed homo non fit servus libidinis nisi per peccatum. Ergo causa peccati non potest esse Diabolus, sed sola propria voluntas.

Referencing norms: assert-he49996fb0d5ec2328443ff02e7732fe13159d3027fbc7baae6bf3b29ef6144cc

la · official · sha256:9390169534e66f3f603c31d75f03a57ca171c50d37efa39765397321f230f3cfLA

Ad primum ergo dicendum quod opera vitae semper etsi sint ab aliquo principio intrinseco, tamen ad ea potest cooperari aliquod exterius agens, sicut etiam ad opera animae vegetabilis operatur calor exterior, ut facilius digeratur cibus.

Referencing norms: Q80A2Ad1, assert-hf1d30d5051adf1024acc7f981df992984a18413e0dbc46a0639c6637ded4895d

la · official · sha256:7c45e83cf463349479d6fe398fc5f52e2fd9db88a5a58b3c9504fbdf04c9b42aLA

Ad secundum dicendum quod huiusmodi apparitio formarum imaginabilium non est omnino praeter ordinem naturae. Nec est per solum imperium, sed per motum localem, ut dictum est.

Referencing norms: Q80A2Ad2, assert-h469f9798bb585a45b40412eada97cb1aae55bb5441f9350462305920b3042136

la · official · sha256:bb7cf64da60ec94cadcd846e1fd3ff73e4d0a4ede594f494d108b10b3b171661LA

Unde patet responsio ad tertium, quia formae illae sunt a sensibus acceptae primordialiter.

Referencing norms: Q80A2Ad3, assert-h1320ecfd24fcc84eb741fc5e6adf5c10cb0f32e07012e26cbc6f7e794ad805d6

la · official · sha256:9036503de9f2f1d27d884121bd8e0538d98c460ca34991ed7aae1dcf12d7062eLA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Diabolus non possit inducere ad peccandum interius instigando. Interiores enim motus animae sunt quaedam opera vitae. Sed nullum opus vitae potest esse nisi a principio intrinseco; nec etiam opus animae vegetabilis, quod est infimum inter opera vitae. Ergo Diabolus secundum interiores motus non potest hominem instigare ad malum.

Referencing norms: Q80A2Obiectio1, assert-h60cc3942965a386c53eaf9bcbbe3aca51492f0115db104433b1884cfd06bdaac, assert-h92a284fb24375995da55831ccde1dcd5dfb5e47b7f049a9bb045ffb4e4f15df5

la · official · sha256:a39113f7ac76164936eaf2b95f756b1b0b7102751d2ac0712747a80aed81c258LA

Praeterea, omnes interiores motus, secundum ordinem naturae, a sensibus exterioribus oriuntur. Sed praeter ordinem naturae aliquid operari est solius Dei, ut in primo dictum est. Ergo Diabolus non potest in interioribus motibus hominis aliquid operari, nisi secundum ea quae exterioribus sensibus apparent.

Referencing norms: Q80A2Obiectio2, assert-h05894f2d00bf40e6e7212e2b1dad8521bf87689ca309b475315815e322c6bb09, assert-hf3babb4480793b66c059e0e1ef14d8e48b0037a326c4ea6cae7fe2bc96bd20e7

la · official · sha256:b0040e30d066a5496ca5dbd47f813fe738c7115e79301d2b6f5594fae0447aa5LA

Praeterea, interiores actus animae sunt intelligere et imaginari. Sed quantum ad neutrum horum potest Diabolus aliquid operari. Quia, ut in primo habitum est, Diabolus non imprimit in intellectum humanum. In phantasiam etiam videtur quod imprimere non possit, quia formae imaginatae, tanquam magis spirituales, sunt digniores quam formae quae sunt in materia sensibili; quas tamen Diabolus imprimere non potest, ut patet ex his quae in primo habita sunt. Ergo Diabolus non potest secundum interiores motus inducere hominem ad peccatum.

Referencing norms: Q80A2Obiectio3, assert-h2266efbd460fa4fe8f26a3a645205ac49fe85e62d532019daf334f2f2703755c, assert-h38f186c1dcd4153fa7296cd83957eb78d3027eba9c9b9c48625fc680f4a09ac9

la · official · sha256:e2036f9dc0f41f689060792692af75f76e699b66e3aa5cab0c3ba5f892f0939bLA

Respondeo dicendum quod interior pars animae est intellectiva et sensitiva. Intellectiva autem continet intellectum et voluntatem. Et de voluntate quidem iam dictum est quomodo ad eam Diabolus se habet. Intellectus autem per se quidem movetur ab aliquo illuminante ipsum ad cognitionem veritatis, quod Diabolus circa hominem non intendit, sed magis obtenebrare rationem ipsius ad consentiendum peccato. Quae quidem obtenebratio provenit ex phantasia et appetitu sensitivo. Unde tota interior operatio Diaboli esse videtur circa phantasiam et appetitum sensitivum. Quorum utrumque commovendo, potest inducere ad peccatum, potest enim operari ad hoc quod imaginationi aliquae formae imaginariae praesententur; potest etiam facere quod appetitus sensitivus concitetur ad aliquam passionem. Dictum est enim in primo libro quod natura corporalis spirituali naturaliter obedit ad motum localem. Unde et Diabolus omnia illa causare potest quae ex motu locali corporum inferiorum provenire possunt, nisi virtute divina reprimatur. Quod autem aliquae formae repraesententur imaginationi, consequitur quandoque ad motum localem. Dicit enim philosophus, in libro de somno et vigilia, quod cum animal dormierit, descendente plurimo sanguine ad principium sensitivum, simul descendunt motus, sive impressiones relictae ex sensibilium motionibus, quae in sensibilibus speciebus conservantur, et movent principium apprehensivum, ita quod apparent ac si tunc principium sensitivum a rebus ipsis exterioribus immutaretur. Unde talis motus localis spirituum vel humorum potest procurari a Daemonibus, sive dormiant sive vigilent homines, et sic sequitur quod homo aliqua imaginetur. Similiter etiam appetitus sensitivus concitatur ad aliquas passiones secundum quendam determinatum motum cordis et spirituum. Unde ad hoc etiam Diabolus potest cooperari. Et ex hoc quod passiones aliquae concitantur in appetitu sensitivo, sequitur quod et motum sive intentionem sensibilem praedicto modo reductam ad principium apprehensivum, magis homo percipiat, quia, ut philosophus in eodem libro dicit, amantes modica similitudine in apprehensionem rei amatae moventur. Contingit etiam ex hoc quod passio est concitata, ut id quod proponitur imaginationi, iudicetur prosequendum, quia ei qui a passione detinetur, videtur esse bonum id ad quod per passionem inclinatur. Et per hunc modum Diabolus interius inducit ad peccandum.

Referencing norms: Q80A2Respondeo, assert-h1b056462cf7f49cad21200405c1cea6558a420132dd97f3fe45094f61535787c

la · official · sha256:585bf3fa2ef1090c7c3f650ae4ab7f33802bc5a10008c94322eb7599a453d987LA

Sed contra est quia secundum hoc nunquam tentaret hominem nisi visibiliter apparendo. Quod patet esse falsum.

Referencing norms: assert-h4217cf9344678425f237cde8df9b0722b703b55a3b8f8394b173f4106cd76312

la · official · sha256:8f82d08d185bd6b304a0a6b99f8962eef9c5ebd464515871e08bdcb428c4b2cbLA

Ad primum ergo dicendum quod non quaelibet potestas maior homine, potest movere voluntatem hominis, sed solus Deus, ut supra habitum est.

Referencing norms: Q80A3Ad1, assert-he8d1af54d8368f26f17059abc99926306fbfe86a7715647c5bd3198530cfaeff

la · official · sha256:d0d999bb6351595db96c95e8e532e7beb414b23d21d5212c8a907659c05d0fa3LA

Ad secundum dicendum quod illud quod est apprehensum per sensum vel imaginationem, non ex necessitate movet voluntatem, si homo habeat usum rationis. Nec semper huiusmodi apprehensio ligat rationem.

Referencing norms: Q80A3Ad2, assert-hc483f47d1542255e0015fd2a70655d9e888a920ef689ef6c28e0b6605c64e6b4

la · official · sha256:d86ab4ed24fa99f576a5e63ffc2de062f67d7727aa77148e53aa956450acdfc6LA

Ad tertium dicendum quod concupiscentia carnis contra spiritum, quando ratio ei actualiter resistit, non est peccatum, sed materia exercendae virtutis. Quod autem ratio ei non resistat, non est in potestate Diaboli. Et ideo non potest inducere necessitatem peccati.

Referencing norms: Q80A3Ad3, assert-hd3e4d93d579f1bc2b2b0cb738ef665c1e2b3dfee71c10fe171c3580edd15aa19