Sancti Thomae de Aquino, Summa theologiae I, quaestiones 2-26

la · official · sha256:f5d05380490c7bd8dfd8ae3ee6465a41d021e7e1400e701bb1e52fe5a9754dc0LA

Ad primum ergo dicendum quod simplicia consueverunt per negationem definiri, sicut punctus est cuius pars non est. Quod non ideo est, quod negatio sit de essentia eorum, sed quia intellectus noster, qui primo apprehendit composita, in cognitionem simplicium pervenire non potest, nisi per remotionem compositionis.

Referencing norms: Q10A1Ad1, assert-he445b7af1268b74258c6017b6cf038c58f0022e692f188db034f4295bf39d49c

la · official · sha256:531b0a7f958d474790e3975cb1d7347a6e3e789dcbc6ddd7d4c83053e7ca7f49LA

Ad secundum dicendum quod illud quod est vere aeternum, non solum est ens, sed vivens, et ipsum vivere se extendit quodammodo ad operationem, non autem esse. Protensio autem durationis videtur attendi secundum operationem, magis quam secundum esse, unde et tempus est numerus motus.

Referencing norms: Q10A1Ad2, assert-h253d9d8557f65475e572721939bbd689b56cf34cba8530b6a8325e989c4e68a7

la · official · sha256:acfc41ef49f7c52f4bcc83bb9e10f984587aa9d2caa71710b5fb2fc27d385a98LA

Ad tertium dicendum quod aeternitas dicitur tota, non quia habet partes, sed inquantum nihil ei deest.

Referencing norms: Q10A1Ad3, assert-h57c5943ebb423db42c98ab45f110f174b777b424cebf606c76b013ec78936f20

la · official · sha256:81d6e86888fdd4b4034852d4157a0323e4629a92bd4119723fb462578cfbe081LA

Ad quartum dicendum quod, sicut Deus, cum sit incorporeus, nominibus rerum corporalium metaphorice in Scripturis nominatur, sic aeternitas, tota simul existens, nominibus temporalibus successivis.

Referencing norms: Q10A1Ad4, assert-h5ca92fde13e79482ef8668fcd1fd772944a71f438c8d0fcbb7f7b277de807384

la · official · sha256:11813a846852fd75c752dbde9f0a5a5008d15ea5297df5d829cad8ae9486007fLA

Ad quintum dicendum quod in tempore est duo considerare, scilicet ipsum tempus, quod est successivum; et nunc temporis, quod est imperfectum. Dicit ergo tota simul, ad removendum tempus, et perfecta, ad excludendum nunc temporis.

Referencing norms: Q10A1Ad5, assert-h251d849b1a4ccc0cdcee2a8dad6e9df622d92280bba6c4cca29748cf11dff211

la · official · sha256:d6f164e54074f61e5e81036f4bb8352a7c99a873607de60ae382ccd66ff86900LA

Ad sextum dicendum quod illud quod possidetur, firmiter et quiete habetur. Ad designandam ergo immutabilitatem et indeficientiam aeternitatis, usus est nomine possessionis.

Referencing norms: Q10A1Ad6, assert-h0f99fe8250f076c3c72bbbf87db9aa1af59f2bde524e9ad0fe0f7c7220c888a6

la · official · sha256:a84c6484d7166c52c56bfb2b07e9d8782272c939fd86ac36c23eef07508a7a0cLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod non sit conveniens definitio aeternitatis, quam Boetius ponit V de consolatione, dicens quod aeternitas est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio. Interminabile enim negative dicitur. Sed negatio non est de ratione nisi eorum quae sunt deficientia, quod aeternitati non competit. Ergo in definitione aeternitatis non debet poni interminabile.

Referencing norms: Q10A1Obiectio1, assert-h09306431675fba0ee7adf5fd1d642ad1b2fbf81b2b5879d62f74f069f7354b9a, assert-h5b5ddc169fc48baefdd736728a055c50ffcd1192fb440877c42ab9d55513f0b2

la · official · sha256:4950eb76e5887b97b3f5e1c9d3122bb149130722a2b6dc020fa2348e41fc6f92LA

Praeterea, aeternitas durationem quandam significat. Duratio autem magis respicit esse quam vitam. Ergo non debuit poni in definitione aeternitatis vita, sed magis esse.

Referencing norms: Q10A1Obiectio2, assert-h8c08c9686baacc29ff8bd4f92187aabeed4c9ccbcccc894239a7ff1f3b23bcb0

la · official · sha256:280cee571cc47b533b3902cdf0dd3890635c3f3992f4c750c75cdf527542bdcdLA

Praeterea, totum dicitur quod habet partes. Hoc autem aeternitati non convenit, cum sit simplex. Ergo inconvenienter dicitur tota.

Referencing norms: Q10A1Obiectio3, assert-h50df7992bfccd3fc86b4068b2cd74aebc49872e0f2e93b6f4341b59355c1542f

la · official · sha256:2accae275840095a44916c7126f4dc2b39a38db61dc37bbbac86589b1ec0432dLA

Praeterea, plures dies non possunt esse simul, nec plura tempora. Sed in aeternitate pluraliter dicuntur dies et tempora, dicitur enim Micheae V, egressus eius ab initio, a diebus aeternitatis; et ad Rom., XVI cap., secundum revelationem mysterii temporibus aeternis taciti. Ergo aeternitas non est tota simul.

Referencing norms: Q10A1Obiectio4, assert-h5f50eb8913eb3d9bb424398a1d218ef24e7983a62f0c4792fa1527e894f75614, assert-he29655ecc9ec54fb30017f703c62a7fe3f3ee12f5957730cfc8954d48b407eb0

la · official · sha256:ae21040a67e7dcf2f21641ebfe9d209efb48c0ecc2b2a20dd16705ca167fcf54LA

Praeterea, totum et perfectum sunt idem. Posito igitur quod sit tota, superflue additur quod sit perfecta.

Referencing norms: Q10A1Obiectio5, assert-h69ef0ce7a12f622af40cc8ff96c2ed07aa896dcf54044f3c4005c9be843e060a

la · official · sha256:df5f6e58605a56e990f7d85ae43bc689713061baa116188c07c487130cf35292LA

Praeterea, possessio ad durationem non pertinet. Aeternitas autem quaedam duratio est. Ergo aeternitas non est possessio.

Referencing norms: Q10A1Obiectio6, assert-h2b1b0fc899cd4eb188c1de3b5afa00cf4faf247cf7a30215c3ae97f68ac53acb

la · official · sha256:a9ad8b7a8198cba4a59205a9b2cabf28b51c1f0934338431587610f88ec8cee3LA

Respondeo dicendum quod, sicut in cognitionem simplicium oportet nos venire per composita, ita in cognitionem aeternitatis oportet nos venire per tempus; quod nihil aliud est quam numerus motus secundum prius et posterius. Cum enim in quolibet motu sit successio, et una pars post alteram, ex hoc quod numeramus prius et posterius in motu, apprehendimus tempus; quod nihil aliud est quam numerus prioris et posterioris in motu. In eo autem quod caret motu, et semper eodem modo se habet, non est accipere prius et posterius. Sicut igitur ratio temporis consistit in numeratione prioris et posterioris in motu, ita in apprehensione uniformitatis eius quod est omnino extra motum, consistit ratio aeternitatis. Item, ea dicuntur tempore mensurari, quae principium et finem habent in tempore, ut dicitur in IV Physic., et hoc ideo, quia in omni eo quod movetur est accipere aliquod principium et aliquem finem. Quod vero est omnino immutabile, sicut nec successionem, ita nec principium aut finem habere potest. Sic ergo ex duobus notificatur aeternitas. Primo, ex hoc quod id quod est in aeternitate, est interminabile, idest principio et fine carens (ut terminus ad utrumque referatur). Secundo, per hoc quod ipsa aeternitas successione caret, tota simul existens.

Referencing norms: Q10A1Respondeo, assert-hb2c90718fe7851fff5f3e95e672c0dc01877eda28210c032955a937b073f1828, assert-he79c79b6599a3d8fe21eb94d0e7a65cbe1462379f35d130c24fdce72cff7e53f

la · official · sha256:dc9900c1e60458f4cd5f95d751054d0e191029e36a3b371c50fdd90e956bb97bLA

Ad primum ergo dicendum quod nunc stans dicitur facere aeternitatem, secundum nostram apprehensionem. Sicut enim causatur in nobis apprehensio temporis, eo quod apprehendimus fluxum ipsius nunc, ita causatur in nobis apprehensio aeternitatis, inquantum apprehendimus nunc stans. Quod autem dicit Augustinus, quod Deus est auctor aeternitatis, intelligitur de aeternitate participata, eo enim modo communicat Deus suam aeternitatem aliquibus, quo et suam immutabilitatem.

Referencing norms: Q10A2Ad1, assert-hbd641604f754da67d60afd735c898ee7dd5f9acf8147e52c67c8f37570cecd0b

la · official · sha256:b9e69fdd64321800ab9d42285da736b0398d30be7c1853522ae2af6aefe43dafLA

Et per hoc patet solutio ad secundum. Nam Deus dicitur esse ante aeternitatem, prout participatur a substantiis immaterialibus. Unde et ibidem dicitur, quod intelligentia parificatur aeternitati. Quod autem dicitur in Exodo, dominus regnabit in aeternum et ultra sciendum quod aeternum accipitur ibi pro saeculo, sicut habet alia translatio. Sic igitur dicitur quod regnabit ultra aeternum, quia durat ultra quodcumque saeculum, idest ultra quamcumque durationem datam, nihil est enim aliud saeculum quam periodus cuiuslibet rei, ut dicitur in libro I de caelo. Vel dicitur etiam ultra aeternum regnare, quia, si etiam aliquid aliud semper esset (ut motus caeli secundum quosdam philosophos), tamen Deus ultra regnat, inquantum eius regnum est totum simul.

Referencing norms: Q10A2Ad2, assert-h3a6dfab6961142dadc6e434586d7bf9eca485a6038ea41bedf8bdd54e2b49bc1

la · official · sha256:e22b0428e9b5412db34c0863cf826fd99f62def00a5908f329987a032bd64278LA

Ad tertium dicendum quod aeternitas non est aliud quam ipse Deus. Unde non dicitur Deus aeternus, quasi sit aliquo modo mensuratus, sed accipitur ibi ratio mensurae secundum apprehensionem nostram tantum.

Referencing norms: Q10A2Ad3, assert-h7f42e0da589abb056dd0b24e3d9730cc452cb889ef79e7a8a9eabdef492e65c9

la · official · sha256:22c263a15607115e50a864073fe194d72d0fd779e41e472a8e5bbe030d10d0e7LA

Ad quartum dicendum quod verba diversorum temporum attribuuntur Deo, inquantum eius aeternitas omnia tempora includit, non quod ipse varietur per praesens, praeteritum et futurum.

Referencing norms: Q10A2Ad4, assert-ha5152b86ddfdfefc4734e3a3d1817f175f3b8d00675241dc2adcc8bfef02277e

la · official · sha256:7791ffa235294bdbab8cc331e0386f1bce5781dfc9c4738b71c7a32b88f377ccLA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Deus non sit aeternus. Nihil enim factum potest dici de Deo. Sed aeternitas est aliquid factum, dicit enim Boetius quod nunc fluens facit tempus, nunc stans facit aeternitatem; et Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., quod Deus est auctor aeternitatis. Ergo Deus non est aeternus.

Referencing norms: Q10A2Obiectio1, assert-h6ccbf2245e4fa0b6da4809f7561f65f431a11f016f29a743cd53e1432578eebb, assert-h90081ced09e24b745fecb0a4934ff1157d8c2e66ff4e77c691392edc3c4e5e7b

la · official · sha256:0af155eb76de0c3e64056ebbeb6de41abdae1d400a44eaefeab0efc2c04efa6aLA

Praeterea, quod est ante aeternitatem et post aeternitatem, non mensuratur aeternitate. Sed Deus est ante aeternitatem, ut dicitur in libro de causis, et post aeternitatem; dicitur enim Exod. XV, quod dominus regnabit in aeternum et ultra. Ergo esse aeternum non convenit Deo.

Referencing norms: Q10A2Obiectio2, assert-h20df20b133aa1f8aa5aa81442f6c87c51797282abc2bd313ae24e679b6f6c56b, assert-h8e1153ca992beafe2d47b73fad627c82a55affd406e42f8ce1ec44fd75dc5747

la · official · sha256:62eb32087052694d9c0b3798e270261f8625655f9a6972aa15c39f6ba5601327LA

Praeterea, aeternitas mensura quaedam est. Sed Deo non convenit esse mensuratum. Ergo non competit ei esse aeternum.

Referencing norms: Q10A2Obiectio3, assert-ha76f39c1db195f351c189db4b040b1e20285921c836cd328db8e3e9bbee92f18, assert-hfcd040de27599007410540301a681280c0f0f01aecc3ff57abc603d16f5e02f8

la · official · sha256:9c6e8764e6149d42afe17f18bc249a49f33a9a8576a1b4ece7452e91dfaf9e75LA

Praeterea, in aeternitate non est praesens, praeteritum vel futurum cum sit tota simul, ut dictum est. Sed de Deo dicuntur in Scripturis verba praesentis temporis, praeteriti vel futuri. Ergo Deus non est aeternus.

Referencing norms: Q10A2Obiectio4, assert-hb64eeeeb89ec29bd71279a61312878c2710036207bae27c2322493720376bef8, assert-hb71d0fd690bbfc990ef7e933c5df9c4bbfeec6c365c0cfa0e42d3b257e064ccc

la · official · sha256:888d5857bb8bf6703fce8d6d00d5e7c98592d8b6d7820b9f9f997d415cab4530LA

Respondeo dicendum quod ratio aeternitatis consequitur immutabilitatem, sicut ratio temporis consequitur motum, ut ex dictis patet. Unde, cum Deus sit maxime immutabilis, sibi maxime competit esse aeternum. Nec solum est aeternus, sed est sua aeternitas, cum tamen nulla alia res sit sua duratio, quia non est suum esse. Deus autem est suum esse uniforme, unde, sicut est sua essentia, ita est sua aeternitas.

Referencing norms: Q10A2Respondeo, assert-h48cb4f5f06e59217981f631389b4f61561b8bba5970c8a0bcb8a87c6cf9c58ef

la · official · sha256:76cee77621accf9bd1281a6d1e8447c7a26cc3143b754f377dc8af97008ce18dLA

Sed contra est quod dicit Athanasius, aeternus pater, aeternus filius, aeternus spiritus sanctus.

Referencing norms: assert-h83c8ba54335233d92ac6943260e7d8bfb639f847938689dbfee981b01dbcdbd5

la · official · sha256:16b08327f2d8dd3f4d5d2161b53e909cec9708c436ab933fb1e0cbfd1a6df0afLA

Ad primum ergo dicendum quod dicuntur multae aeternitates, secundum quod sunt multi participantes aeternitatem ex ipsa Dei contemplatione.

Referencing norms: Q10A3Ad1, assert-h6deff05dcf32fb4f76a510079610437472b7aa0d1a014bd60385108b9a3cf9a5

la · official · sha256:1b2a3ad54e6d88f92d3b5a7e57167176e497e3b0b1d050f69597e1d79c1368d9LA

Ad secundum dicendum quod ignis Inferni dicitur aeternus propter interminabilitatem tantum. Est tamen in poenis eorum transmutatio, secundum illud Iob XXIV, ad nimium calorem transibunt ab aquis nivium. Unde in Inferno non est vera aeternitas, sed magis tempus; secundum illud Psalmi, erit tempus eorum in saecula.

Referencing norms: Q10A3Ad2, assert-h16bcddfc669269d5fc08a31cf9f3b09b05549c6f8d25afc32c7400bfaf7ab20e

la · official · sha256:4ea5647526dd6e8cfe2a84fbb125738ebbf0cdb96f32ee86a752cedbfd99d2ceLA

Ad tertium dicendum quod necessarium significat quendam modum veritatis. Verum autem, secundum philosophum, VI Metaphys., est in intellectu. Secundum hoc igitur vera et necessaria sunt aeterna, quia sunt in intellectu aeterno, qui est intellectus divinus solus. Unde non sequitur quod aliquid extra Deum sit aeternum.

Referencing norms: Q10A3Ad3, assert-he40aba59ca0d8455d42c866275597c3f960a648f39061c8fb8134ec1c7b52e38

la · official · sha256:28e3c858046a45f53dd1715fbdfb70c5e5c51c46dc6ecda868c430a8cd39c27fLA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod esse aeternum non sit soli Deo proprium. Dicitur enim Danielis XII, quod qui ad iustitiam erudiunt plurimos, erunt quasi stellae in perpetuas aeternitates. Non autem essent plures aeternitates, si solus Deus esset aeternus. Non igitur solus Deus est aeternus.

Referencing norms: Q10A3Obiectio1, assert-ha8bef8dc8650fb36d9ea763b41d30bd9ca247f3ddfc36caa154d7d289828f186

la · official · sha256:958ce964327c7677108537b3ce066af19f8cfd05aeb4849f0bfeeff2f10b78bbLA

Praeterea, Matth. XXV dicitur, ite, maledicti, in ignem aeternum. Non igitur solus Deus est aeternus.

Referencing norms: Q10A3Obiectio2, assert-h9b3788cf3c723ddcac1dffdc24f47ae9806f0319a32acac41f72736aad3b75a2

la · official · sha256:65a40434e74291e4409b9158ee5be28d85bb8b3be0cc00551c4e9ad6070378d1LA

Praeterea, omne necessarium est aeternum. Sed multa sunt necessaria; sicut omnia principia demonstrationis, et omnes propositiones demonstrativae. Ergo non solus Deus est aeternus.

Referencing norms: Q10A3Obiectio3, assert-h719d78e6452411646b5bb7521319a705576cc055786a0a4546bec0b502208cfb, assert-h9db6517eedd575d23cbb2ae70afd15e67444b7cd5e2254a083804ad87fcc9f4d

la · official · sha256:47f2f4c7bbd5696a817bc20db538a42905e8fde9920f4d4f58b94424cb8f8a93LA

Respondeo dicendum quod aeternitas vere et proprie in solo Deo est. Quia aeternitas immutabilitatem consequitur, ut ex dictis patet. Solus autem Deus est omnino immutabilis, ut est superius ostensum. Secundum tamen quod aliqua ab ipso immutabilitatem percipiunt, secundum hoc aliqua eius aeternitatem participant. Quaedam ergo quantum ad hoc immutabilitatem sortiuntur a Deo, quod nunquam esse desinunt, et secundum hoc dicitur Eccle. I de terra, quod in aeternum stat. Quaedam etiam aeterna in Scripturis dicuntur propter diuturnitatem durationis, licet corruptibilia sint, sicut in Psalmo dicuntur montes aeterni; et Deuter. XXXIII etiam dicitur, de pomis collium aeternorum. Quaedam autem amplius participant de ratione aeternitatis, inquantum habent intransmutabilitatem vel secundum esse, vel ulterius secundum operationem, sicut Angeli et beati, qui verbo fruuntur, quia quantum ad illam visionem verbi, non sunt in sanctis volubiles cogitationes, ut dicit Augustinus, XV de Trin. Unde et videntes Deum dicuntur habere vitam aeternam, secundum illud Ioann. XVII, haec est vita aeterna, ut cognoscant et cetera.

Referencing norms: Q10A3Respondeo, assert-ha9b69b51fcc0b65e17af5da394ea12ce73467480e8fb017011d85ccc40714039

la · official · sha256:badbbeb9a7201f09b0829e4a00e9d11404c2bbb33502dca026484172d29d5bccLA

Sed contra est quod dicit Hieronymus, ad Marcellam, Deus solus est qui exordium non habet. Quidquid autem exordium habet, non est aeternum. Solus ergo Deus est aeternus.

Referencing norms: assert-hb2ff3828baed24290542378fae643203b59d739419fbebd28850b431d2a51cd2

la · official · sha256:3caf587ba9fa3249313b117c32dbca0e56843944fc61572f8a1d460da429f814LA

Ad primum ergo dicendum quod ratio illa procederet, si tempus et aeternitas essent mensurae unius generis, quod patet esse falsum, ex his quorum est tempus et aeternitas mensura.

Referencing norms: Q10A4Ad1, assert-he3bd122ca767e8eae018beb074e4ea3682f1f115fba6cea8495b1a0dfcf13c42

la · official · sha256:0bb4b8a5b1fb3a03415ab74976cb9e5139b8ee6ee0931f28e4862e8bfc9c4c8eLA

Ad secundum dicendum quod nunc temporis est idem subiecto in toto tempore, sed differens ratione, eo quod, sicut tempus respondet motui, ita nunc temporis respondet mobili; mobile autem est idem subiecto in toto decursu temporis, sed differens ratione, inquantum est hic et ibi. Et ista alternatio est motus. Similiter fluxus ipsius nunc, secundum quod alternatur ratione, est tempus. Aeternitas autem manet eadem et subiecto et ratione. Unde aeternitas non est idem quod nunc temporis.

Referencing norms: Q10A4Ad2, assert-h8be5f75336f0149648c811bfb3df9803ad4b52312ed4728b04a7cf3fc9d6d975

la · official · sha256:9b45bcb80e29cc052cd3f7823a1a973d19080a4f695bfc54e0eb28805ac68cc8LA

Ad tertium dicendum quod, sicut aeternitas est propria mensura ipsius esse, ita tempus est propria mensura motus. Unde secundum quod aliquod esse recedit a permanentia essendi et subditur transmutationi, secundum hoc recedit ab aeternitate et subditur tempori. Esse ergo rerum corruptibilium, quia est transmutabile, non mensuratur aeternitate, sed tempore. Tempus enim mensurat non solum quae transmutantur in actu, sed quae sunt transmutabilia. Unde non solum mensurat motum, sed etiam quietem; quae est eius quod natum est moveri, et non movetur.

Referencing norms: Q10A4Ad3, assert-hd529fe449065ba8a9d0782b076ee3e7aaba87da08160641293ceae4842212dcb

la · official · sha256:c90585feecb628ed9ae2e57565f27be03e14930b456692d6bd2a522c3f041a28LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod aeternitas non sit aliud a tempore. Impossibile est enim duas esse mensuras durationis simul, nisi una sit pars alterius, non enim sunt simul duo dies vel duae horae; sed dies et hora sunt simul, quia hora est pars diei. Sed aeternitas et tempus sunt simul, quorum utrumque mensuram quandam durationis importat. Cum igitur aeternitas non sit pars temporis, quia aeternitas excedit tempus et includit ipsum; videtur quod tempus sit pars aeternitatis, et non aliud ab aeternitate.

Referencing norms: Q10A4Obiectio1, assert-h4994da6308a91ec31a26d27386d1dd0ddee496c2667b6b4f2b944316facedf1e, assert-h78fe9f3d19d58fff4a1ef5f134b71c2732bd54526f0bf37240092a7fb83be6cc

la · official · sha256:d906850e8a151d81418ea3fc54f71ac48c4651b378309033f474ad24024d2f30LA

Praeterea, secundum philosophum in IV Physic., nunc temporis manet idem in toto tempore. Sed hoc videtur constituere rationem aeternitatis, quod sit idem indivisibiliter se habens in toto decursu temporis. Ergo aeternitas est nunc temporis. Sed nunc temporis non est aliud secundum substantiam a tempore. Ergo aeternitas non est aliud secundum substantiam a tempore.

Referencing norms: Q10A4Obiectio2, assert-h15fe3e5c07842a068898db12d5cbd2dceec65ede33c2815f8707d1d3b77532df, assert-h82e5ec1c6fbdfbbab2b31e1ae36b210e5e2edebe40b9bc1bafdd4404c5c00335, assert-haa1e25b0875fbe7f8549dfd84e4e5ba46ff873e642a2c483e859c06a61abe5e7, assert-hc425f7a0377dc4ba484ad23fd0c4d11363c5e2112ba1eaf20647106510b34f6f

la · official · sha256:3c12e1a13c50cc175978d353da6f0106426ac4304d66b54b4260e856fde576f9LA

Praeterea, sicut mensura primi motus est mensura omnium motuum, ut dicitur in IV Physic., ita videtur quod mensura primi esse sit mensura omnis esse. Sed aeternitas est mensura primi esse, quod est esse divinum. Ergo aeternitas est mensura omnis esse. Sed esse rerum corruptibilium mensuratur tempore. Ergo tempus vel est aeternitas, vel aliquid aeternitatis.

Referencing norms: Q10A4Obiectio3, assert-h3f972f2f6fd93aed15542bd44a5ea86105562f03d04ccba9d87d543a25a7d0a8, assert-h85fe7c39983c0b1c990d270fdf4f1f9a4dd662a71f611295c6ff556b6b2cc71e, assert-hb72bbfc10d7a3596498a815472ffb0e50fe2d0872ab6880a0f930ece14a3c2cd, assert-hbe83498010e82df7b903d783f3d8cc0c5d8bc6d632b3ed976d8f9df05a8ca574

la · official · sha256:fab3ff5498982035527624b20226761a534218412b555d2870e38c4451103c7fLA

Respondeo dicendum quod manifestum est tempus et aeternitatem non esse idem. Sed huius diversitatis rationem quidam assignaverunt ex hoc quod aeternitas caret principio et fine, tempus autem habet principium et finem. Sed haec est differentia per accidens, et non per se. Quia dato quod tempus semper fuerit et semper futurum sit, secundum positionem eorum qui motum caeli ponunt sempiternum, adhuc remanebit differentia inter aeternitatem et tempus, ut dicit Boetius in libro de Consolat., ex hoc quod aeternitas est tota simul, quod tempori non convenit, quia aeternitas est mensura esse permanentis, tempus vero est mensura motus. Si tamen praedicta differentia attendatur quantum ad mensurata, et non quantum ad mensuras, sic habet aliquam rationem, quia solum illud mensuratur tempore, quod habet principium et finem in tempore, ut dicitur in IV Physic. Unde si motus caeli semper duraret, tempus non mensuraret ipsum secundum suam totam durationem, cum infinitum non sit mensurabile; sed mensuraret quamlibet circulationem, quae habet principium et finem in tempore. Potest tamen et aliam rationem habere ex parte istarum mensurarum, si accipiatur finis et principium in potentia. Quia etiam dato quod tempus semper duret, tamen possibile est signare in tempore et principium et finem, accipiendo aliquas partes ipsius, sicut dicimus principium et finem diei vel anni, quod non contingit in aeternitate. Sed tamen istae differentiae consequuntur eam quae est per se et primo, differentiam, per hoc quod aeternitas est tota simul, non autem tempus.

Referencing norms: Q10A4Respondeo, assert-hb3207a2b79177fbd0f71884ebec66c6cd78bf10c69454264bc800e87ee4de549

la · official · sha256:337b7db4e3ee4ac72306a0ed91c28a527c10aada270768887a918f678343f038LA

Sed contra est quod aeternitas est tota simul, in tempore autem est prius et posterius. Ergo tempus et aeternitas non sunt idem.

Referencing norms: assert-h437a4b13344937ef14244a0ac894602d099075dec3290903fe83ca8bb2183b41

la · official · sha256:3cff67eece41de14458d440f068f47731dc5f6d1d01044b9b1ba2b330ad1d385LA

Ad primum ergo dicendum quod creaturae spirituales, quantum ad affectiones et intelligentias, in quibus est successio, mensurantur tempore. Unde et Augustinus ibidem dicit quod per tempus moveri, est per affectiones moveri. Quantum vero ad eorum esse naturale, mensurantur aevo. Sed quantum ad visionem gloriae, participant aeternitatem.

Referencing norms: Q10A5Ad1, assert-h4d44279a7b0cb472132d9ff5d8a0a93d88364ed867980667c37898ed1d81313e

la · official · sha256:1919dc4bdd53035343cc8beb96fec5aed8834ac9c9aec74ffc9103fd036dce38LA

Ad secundum dicendum quod aevum est totum simul, non tamen est aeternitas, quia compatitur secum prius et posterius.

Referencing norms: Q10A5Ad2, assert-hd901f07d4bddc21b1b151010b29a2dab4ba41ee700f7a1accd9eb51129365b62

la · official · sha256:326dd312af524527e024ba60331354f32cf04075a0264a0c6457fdbd371eade7LA

Ad tertium dicendum quod in ipso esse Angeli in se considerato, non est differentia praeteriti et futuri, sed solum secundum adiunctas mutationes. Sed quod dicimus Angelum esse vel fuisse vel futurum esse, differt secundum acceptionem intellectus nostri, qui accipit esse Angeli per comparationem ad diversas partes temporis. Et cum dicit Angelum esse vel fuisse, supponit aliquid cum quo eius oppositum non subditur divinae potentiae, cum vero dicit futurum esse, nondum supponit aliquid. Unde, cum esse et non esse Angeli subsit divinae potentiae, absolute considerando, potest Deus facere quod esse Angeli non sit futurum, tamen non potest facere quod non sit dum est, vel quod non fuerit postquam fuit.

Referencing norms: Q10A5Ad3, assert-h68cee0121bef346178d67997d15bc39dea4ad1eee552faf44c777967fb806854

la · official · sha256:63b9b5162decb974c94914c4cbc9c359e6d4f47a3c5ea7dba25d6f0ce5dc6422LA

Ad quartum dicendum quod duratio aevi est infinita, quia non finitur tempore. Sic autem esse aliquod creatum infinitum, quod non finiatur quodam alio, non est inconveniens.

Referencing norms: Q10A5Ad4, assert-h416f2b8429602be3305d33b184e761a0e9e51a2c53288a35c63c4c3cbce89c48

la · official · sha256:f52e599ea709b67cb3f6134b6267327b3ef08ad51b4161b198fa9efc95c25c3fLA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod aevum non sit aliud a tempore. Dicit enim Augustinus, VIII super Gen. ad Litt., quod Deus movet creaturam spiritualem per tempus. Sed aevum dicitur esse mensura spiritualium substantiarum. Ergo tempus non differt ab aevo.

Referencing norms: Q10A5Obiectio1, assert-h5a72dbc9985f00432ca7a2f02a920db06de9aeda112001af793697419760c4eb, assert-h9952b189d9949334a2bd7578dc30d345197cb5112c7d348d5ebf1084c09174e2

la · official · sha256:1856f45706ea50da02a559a4b2f558aa5148450a1ffaa0461425734228ad4dafLA

Praeterea, de ratione temporis est quod habeat prius et posterius, de ratione vero aeternitatis est quod sit tota simul, ut dictum est. Sed aevum non est aeternitas, dicitur enim Eccli. I, quod sapientia aeterna est ante aevum. Ergo non est totum simul, sed habet prius et posterius, et ita est tempus.

Referencing norms: Q10A5Obiectio2, assert-h27bcb40e401b2a6213a56bf216af2ee3cb08a20e44e3578607d3bedf645dd76c, assert-ha084092ba31978c7dc866d23f1371f4536d8fa454fb8ab1a982041a3c078a255

la · official · sha256:ea467bd4f6d09c53b583ca17248e5f764db0013b9ecbf3bd848f56660a7b2021LA

Praeterea, si in aevo non est prius et posterius, sequitur quod in aeviternis non differat esse vel fuisse vel futurum esse. Cum igitur sit impossibile aeviterna non fuisse, sequitur quod impossibile sit ea non futura esse. Quod falsum est, cum Deus possit ea reducere in nihilum.

Referencing norms: Q10A5Obiectio3, assert-h5361d55931b17b2cfea78e5b0c83f0912f6b0964da6e69f724005ae489e52b1d

la · official · sha256:829bfbd04e85260a2af63c2c26ac78a95195523abefd095d00fb026d50cd5412LA

Praeterea, cum duratio aeviternorum sit infinita ex parte post, si aevum sit totum simul, sequitur quod aliquod creatum sit infinitum in actu, quod est impossibile. Non igitur aevum differt a tempore.

Referencing norms: Q10A5Obiectio4, assert-h3e865111bd05da1e6ee1dc98e4762c2da02134fb4b64bfe6bd0033811d20c213

la · official · sha256:68d1bcb460a0d972ae3abb86972fd6a90caa16dc75d578c9bc7ead0253d2cb89LA

Respondeo dicendum quod aevum differt a tempore et ab aeternitate, sicut medium existens inter illa. Sed horum differentiam aliqui sic assignant, dicentes quod aeternitas principio et fine caret; aevum habet principium, sed non finem; tempus autem habet principium et finem. Sed haec differentia est per accidens, sicut supra dictum est, quia si etiam semper aeviterna fuissent et semper futura essent, ut aliqui ponunt; vel etiam si quandoque deficerent, quod Deo possibile esset, adhuc aevum distingueretur ab aeternitate et tempore. Alii vero assignant differentiam inter haec tria, per hoc quod aeternitas non habet prius et posterius; tempus autem habet prius et posterius cum innovatione et veteratione; aevum habet prius et posterius sine innovatione et veteratione. Sed haec positio implicat contradictoria. Quod quidem manifeste apparet, si innovatio et veteratio referantur ad ipsam mensuram. Cum enim prius et posterius durationis non possint esse simul, si aevum habet prius et posterius, oportet quod, priore parte aevi recedente, posterior de novo adveniat, et sic erit innovatio in ipso aevo, sicut in tempore. Si vero referantur ad mensurata, adhuc sequitur inconveniens. Ex hoc enim res temporalis inveteratur tempore, quod habet esse transmutabile, et ex transmutabilitate mensurati, est prius et posterius in mensura, ut patet ex IV Physic. Si igitur ipsum aeviternum non sit inveterabile nec innovabile, hoc erit quia esse eius est intransmutabile. Mensura ergo eius non habebit prius et posterius. Est ergo dicendum quod, cum aeternitas sit mensura esse permanentis, secundum quod aliquid recedit a permanentia essendi, secundum hoc recedit ab aeternitate. Quaedam autem sic recedunt a permanentia essendi, quod esse eorum est subiectum transmutationis, vel in transmutatione consistit, et huiusmodi mensurantur tempore; sicut omnis motus, et etiam esse omnium corruptibilium. Quaedam vero recedunt minus a permanentia essendi, quia esse eorum nec in transmutatione consistit, nec est subiectum transmutationis, tamen habent transmutationem adiunctam, vel in actu vel in potentia. Sicut patet in corporibus caelestibus, quorum esse substantiale est intransmutabile; tamen esse intransmutabile habent cum transmutabilitate secundum locum. Et similiter patet de Angelis, quod habent esse intransmutabile cum transmutabilitate secundum electionem, quantum ad eorum naturam pertinet; et cum transmutabilitate intelligentiarum et affectionum, et locorum suo modo. Et ideo huiusmodi mensurantur aevo, quod est medium inter aeternitatem et tempus. Esse autem quod mensurat aeternitas, nec est mutabile, nec mutabilitati adiunctum. Sic ergo tempus habet prius et posterius, aevum autem non habet in se prius et posterius, sed ei coniungi possunt, aeternitas autem non habet prius neque posterius, neque ea compatitur.

Referencing norms: Q10A5Respondeo, assert-hb371120f985655dd702e43b97717f81508316449045902d845c677db941d48d0

la · official · sha256:aff56cbd2c1100411a3984ddd3330b69fceb70ab13ec958ec3e3ae2c3f57993aLA

Sed contra est quod dicit Boetius, qui tempus ab aevo ire iubes.

Referencing norms: assert-hde37dbae255d49a5c825c63781d29880967cb1142970a1ed756c9951c516a10b

la · official · sha256:f6e112d3ba8d70a8a0a8136c472f06a2c7c9dbd29ac7e6ee0ba45966ca27e705LA

Ad primum ergo dicendum quod aevum aliquando accipitur pro saeculo, quod est periodus durationis alicuius rei, et sic dicuntur multa aeva, sicut multa saecula.

Referencing norms: Q10A6Ad1, assert-h0e47b4beba7cc6b252a7cceec156f0357de43a51b4df8e9baa07f52a6b0e4c54

la · official · sha256:489b30b350fd2d1cd2a22adf74c6d5c4cf2cb16376010b2bd9c579330d2a1315LA

Ad secundum dicendum quod, licet corpora caelestia et spiritualia differant in genere naturae, tamen conveniunt in hoc, quod habent esse intransmutabile. Et sic mensurantur aevo.

Referencing norms: Q10A6Ad2, assert-h195b456b32b8a5c3023dd66c255e3de11e06134a9f325410f87ed25521689b08

la · official · sha256:ceb34b423be61bc973b1de30e2cbb333bbee14295c4fc51ecddfcc8bb3f31fb9LA

Ad tertium dicendum quod nec omnia temporalia simul incipiunt, et tamen omnium est unum tempus, propter primum quod mensuratur tempore. Et sic omnia aeviterna habent unum aevum propter primum, etiam si non omnia simul incipiant.

Referencing norms: Q10A6Ad3, assert-h310172f044b237e21d2abe67df41d1e8adb37d7f0b97e78a00b38eeac6ca2ce1

la · official · sha256:7f1dcac709dc0e4fdef718d31e351f0954a05a94d864cdb4ad52df21a454c2a3LA

Ad quartum dicendum quod ad hoc quod aliqua mensurentur per aliquod unum, non requiritur quod illud unum sit causa omnium eorum; sed quod sit simplicius.

Referencing norms: Q10A6Ad4, assert-h32f0104242320486b8140717bdeb27853d6ed3cc1343153211419eaa52a11005

la · official · sha256:dfcf36670c89e55cd9c68f9ffaa260a14b371c1b2d068b6ba5707b10faabde79LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod non sit tantum unum aevum. Dicitur enim in apocryphis Esdrae, maiestas et potestas aevorum est apud te, domine.

Referencing norms: Q10A6Obiectio1, assert-hf78337ef7de4e3d5ed39f794c27ea61e4c0597a1374017c9485df470594346b1

la · official · sha256:6801ac7aa3eff629eea2ded28c4f866fab333fbefd018b41103494f8d6ec4798LA

Praeterea, diversorum generum diversae sunt mensurae. Sed quaedam aeviterna sunt in genere corporalium, scilicet corpora caelestia, quaedam vero sunt spirituales substantiae, scilicet Angeli. Non ergo est unum aevum tantum.

Referencing norms: Q10A6Obiectio2, assert-h4f8ec772faaceebeef93d83dfe285aca8d2834e299b31cdf2b4df0649034e89c, assert-ha6ccff9ad2c008845fa7251c65831d0d65983cac6e6847a0a0a8a0ad592fad8f

la · official · sha256:d66d507d32fa50936fc7701b2a942880f3a1cc6900842dfd20f0ebc11761da1fLA

Praeterea, cum aevum sit nomen durationis, quorum est unum aevum, est una duratio. Sed non omnium aeviternorum est una duratio, quia quaedam post alia esse incipiunt, ut maxime patet in animabus humanis. Non est ergo unum aevum tantum.

Referencing norms: Q10A6Obiectio3, assert-h2d0f605c063631fee89c0057ec2652d6502ec6971c19003c7afc7c7725e0ce6e, assert-h94b2e6461e91d4146706fe10a0b3b4353ac9982a01c0a551b1d533176c7b5949

la · official · sha256:d89676c529def6380b9ca8759c23f8989e9897e6bebd5fba0e0ef956985c4143LA

Praeterea, ea quae non dependent ab invicem, non videntur habere unam mensuram durationis, propter hoc enim omnium temporalium videtur esse unum tempus, quia omnium motuum quodammodo causa est primus motus, qui prius tempore mensuratur. Sed aeviterna non dependent ab invicem, quia unus Angelus non est causa alterius. Non ergo est unum aevum tantum.

Referencing norms: Q10A6Obiectio4, assert-h8437c6ee2c94afd5d6407426f3890a81b82228a24faadd5509c14e794c8bd0b2, assert-h9428d7e9c114bc229b693e0ec58fd3e9999868fb833372dd5e9d66ec666e3d21

la · official · sha256:81e05de42e9a6c9de5b2729cbd8cc41b5e55bde1056ca518c387981a4b45cd91LA

Respondeo dicendum quod circa hoc est duplex opinio, quidam enim dicunt quod est unum aevum tantum; quidam quod multa. Quid autem horum verius sit, oportet considerare ex causa unitatis temporis, in cognitionem enim spiritualium per corporalia devenimus. Dicunt autem quidam esse unum tempus omnium temporalium, propter hoc quod est unus numerus omnium numeratorum, cum tempus sit numerus, secundum philosophum. Sed hoc non sufficit, quia tempus non est numerus ut abstractus extra numeratum, sed ut in numerato existens, alioquin non esset continuus; quia decem ulnae panni continuitatem habent, non ex numero, sed ex numerato. Numerus autem in numerato existens non est idem omnium, sed diversus diversorum. Unde alii assignant causam unitatis temporis ex unitate aeternitatis, quae est principium omnis durationis. Et sic, omnes durationes sunt unum, si consideretur earum principium, sunt vero multae, si consideretur diversitas eorum quae recipiunt durationem ex influxu primi principii. Alii vero assignant causam unitatis temporis ex parte materiae primae, quae est primum subiectum motus, cuius mensura est tempus. Sed neutra assignatio sufficiens videtur, quia ea quae sunt unum principio vel subiecto, et maxime remoto, non sunt unum simpliciter sed secundum quid. Est ergo ratio unitatis temporis, unitas primi motus, secundum quem, cum sit simplicissimus, omnes alii mensurantur, ut dicitur in X Metaphys. Sic ergo tempus ad illum motum comparatur non solum ut mensura ad mensuratum, sed etiam ut accidens ad subiectum; et sic ab eo recipit unitatem. Ad alios autem motus comparatur solum ut mensura ad mensuratum. Unde secundum eorum multitudinem non multiplicatur, quia una mensura separata multa mensurari possunt. Hoc igitur habito, sciendum quod de substantiis spiritualibus duplex fuit opinio. Quidam enim dixerunt quod omnes processerunt a Deo in quadam aequalitate, ut Origenes dixit; vel etiam multae earum, ut quidam posuerunt. Alii vero dixerunt quod omnes substantiae spirituales processerunt a Deo quodam gradu et ordine et hoc videtur sentire Dionysius, qui dicit, cap. X Cael. Hier., quod inter substantias spirituales sunt primae, mediae et ultimae, etiam in uno ordine Angelorum. Secundum igitur primam opinionem, necesse est dicere quod sunt plura aeva, secundum quod sunt plura aeviterna prima aequalia. Secundum autem secundam opinionem, oportet dicere quod sit unum aevum tantum, quia, cum unumquodque mensuretur simplicissimo sui generis, ut dicitur in X Metaphys., oportet quod esse omnium aeviternorum mensuretur esse primi aeviterni, quod tanto est simplicius, quanto prius. Et quia secunda opinio verior est, ut infra ostendetur, concedimus ad praesens unum esse aevum tantum.

Referencing norms: Q10A6Respondeo, assert-h205fa9c7eb7dfd26ecc8238bb89579df9ef7fe4fa0855715b21a096f74e4b057

la · official · sha256:ed8771c9be2ace1f4fc540dcbf77f845590383c1c173228b48d676997dcab468LA

Sed contra, aevum est simplicius tempore, et propinquius se habens ad aeternitatem. Sed tempus est unum tantum. Ergo multo magis aevum.

Referencing norms: assert-h35e61a378fd0d6678e1c07630d3d70dcca25f4217eb4d6cc53e0a93e943db948

la · official · sha256:71ccdd71d3445e3aa2ebf04186a980a928fa7381f6ade5f2eef22e386f05fb91LA

Deinde quaeritur de aeternitate. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, quid sit aeternitas. Secundo, utrum Deus sit aeternus. Tertio, utrum esse aeternum sit proprium Dei. Quarto, utrum aeternitas differat a tempore. Quinto, de differentia aevi et temporis. Sexto, utrum sit unum aevum tantum, sicut est unum tempus et una aeternitas.

la · official · sha256:d80328ab16135a8f3b961244a3903d156baa87674daba2206106cf26c5b4a65eLA

Ad primum igitur dicendum quod quidam, putantes idem esse unum quod convertitur cum ente, et quod est principium numeri, divisi sunt in contrarias positiones. Pythagoras enim et Plato, videntes quod unum quod convertitur cum ente, non addit aliquam rem supra ens, sed significat substantiam entis prout est indivisa, existimaverunt sic se habere de uno quod est principium numeri. Et quia numerus componitur ex unitatibus, crediderunt quod numeri essent substantiae omnium rerum. E contrario autem Avicenna, considerans quod unum quod est principium numeri, addit aliquam rem supra substantiam entis (alias numerus ex unitatibus compositus non esset species quantitatis), credidit quod unum quod convertitur cum ente, addat rem aliquam supra substantiam entis, sicut album supra hominem. Sed hoc manifeste falsum est, quia quaelibet res est una per suam substantiam. Si enim per aliquid aliud esset una quaelibet res, cum illud iterum sit unum, si esset iterum unum per aliquid aliud, esset abire in infinitum. Unde standum est in primo. Sic igitur dicendum est quod unum quod convertitur cum ente, non addit aliquam rem supra ens, sed unum quod est principium numeri, addit aliquid supra ens, ad genus quantitatis pertinens.

Referencing norms: Q11A1Ad1, assert-h979af0bf0ab8cf800ccee97ff929e631a656bf6ebb3acd5172154d7639ff0ec7

la · official · sha256:27847c3e8aeda40ac7195ead71facaf58ce17c8c25ab353a37cb9fddf059b6f7LA

Ad secundum dicendum quod nihil prohibet id quod est uno modo divisum, esse alio modo indivisum; sicut quod est divisum numero, est indivisum secundum speciem, et sic contingit aliquid esse uno modo unum, alio modo multa. Sed tamen si sit indivisum simpliciter; vel quia est indivisum secundum id quod pertinet ad essentiam rei, licet sit divisum quantum ad ea quae sunt extra essentiam rei, sicut quod est unum subiecto et multa secundum accidentia; vel quia est indivisum in actu, et divisum in potentia, sicut quod est unum toto et multa secundum partes, huiusmodi erit unum simpliciter, et multa secundum quid. Si vero aliquid e converso sit indivisum secundum quid, et divisum simpliciter; utpote quia est divisum secundum essentiam, et indivisum secundum rationem, vel secundum principium sive causam, erit multa simpliciter, et unum secundum quid; ut quae sunt multa numero et unum specie, vel unum principio. Sic igitur ens dividitur per unum et multa, quasi per unum simpliciter, et multa secundum quid. Nam et ipsa multitudo non contineretur sub ente, nisi contineretur aliquo modo sub uno. Dicit enim Dionysius, ult. cap. de Div. Nom., quod non est multitudo non participans uno, sed quae sunt multa partibus, sunt unum toto; et quae sunt multa accidentibus, sunt unum subiecto; et quae sunt multa numero, sunt unum specie; et quae sunt speciebus multa, sunt unum genere; et quae sunt multa processibus, sunt unum principio.

Referencing norms: Q11A1Ad2, assert-hd04803e046ce42d642a68f82db083e1de26f1853e2e6f9d62ec14fab6207bb6f

la · official · sha256:1adf749bf1de8aeb6cb739704b7ca7a5e939b54e2b34919f0df2d22b5652fc76LA

Ad tertium dicendum quod ideo non est nugatio cum dicitur ens unum, quia unum addit aliquid secundum rationem supra ens.

Referencing norms: Q11A1Ad3, assert-hf1a25d50c099a8b194e0135b00bd973d27e2cf3d987af90a56b237490d28b6aa

la · official · sha256:3e82f099a725aa22d16e2c91f9fa600075041e002381aa1db6eab45ed6c74590LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod unum addat aliquid supra ens. Omne enim quod est in aliquo genere determinato, se habet ex additione ad ens, quod circuit omnia genera. Sed unum est in genere determinato, est enim principium numeri, qui est species quantitatis. Ergo unum addit aliquid supra ens.

Referencing norms: Q11A1Obiectio1, assert-h2bc3eaaf3cd83dca7d6bbff107fcdb953ef9b52faf84884e4143c50db8f41452, assert-h3cdb37fff0a7dbed6d5f4e3e4f0ed4240f0d8c2f77b58d599e24481bff78a563

la · official · sha256:500e07f0c944c84914d731d4c4cea950d5c32d52fdef18deb84b641525684f37LA

Praeterea, quod dividit aliquod commune, se habet ex additione ad illud. Sed ens dividitur per unum et multa. Ergo unum addit aliquid supra ens.

Referencing norms: Q11A1Obiectio2, assert-h99db8af83f794e219702468639c9b77e8e9b398538e05c2cd36e0406ce2d7e8e, assert-hfcacb0c853103b8a4b80eeca5bb0c9ebd3e0de3a788e3abe5ad5ad5adcb835c0

la · official · sha256:a312648c5cf91c7bb2df9bf25323fdd3c7bd74589a4b4570fc42d520d667a634LA

Praeterea, si unum non addit supra ens, idem esset dicere unum et ens. Sed nugatorie dicitur ens ens. Ergo nugatio esset dicere ens unum, quod falsum est. Addit igitur unum supra ens.

Referencing norms: Q11A1Obiectio3, assert-h12e168ab5a3b450d4424743cf460e2677081a751bf3ab1e8beaff7b6cb9eacd5, assert-h36f543bdd2946bd30ca1d9301da8bb8ca2116512fc6fa8d76764974e05f24a41

la · official · sha256:8a9b504d31427f66b238327c4eccd4501062ac046208cfcfec7c81efe4573be9LA

Respondeo dicendum quod unum non addit supra ens rem aliquam, sed tantum negationem divisionis, unum enim nihil aliud significat quam ens indivisum. Et ex hoc ipso apparet quod unum convertitur cum ente. Nam omne ens aut est simplex, aut compositum. Quod autem est simplex, est indivisum et actu et potentia. Quod autem est compositum, non habet esse quandiu partes eius sunt divisae, sed postquam constituunt et componunt ipsum compositum. Unde manifestum est quod esse cuiuslibet rei consistit in indivisione. Et inde est quod unumquodque, sicut custodit suum esse, ita custodit suam unitatem.

Referencing norms: Q11A1Respondeo, assert-h056161ddaddc48dbbf321783b5485b7837e40bf4b74bc41af927e898c6ebe146

la · official · sha256:60a786251da99c991e0ac558f0804f343b11ca0392c38dd98632e0c4cdabbb05LA

Sed contra est quod dicit Dionysius, ult. cap. de Div. Nom., nihil est existentium non participans uno, quod non esset, si unum adderet supra ens quod contraheret ipsum. Ergo unum non habet se ex additione ad ens.

Referencing norms: assert-h9ad9d30779118e95b50b7ec1b58f29338049ca253636605c9e3e391bbe402e0b

la · official · sha256:ec1f21584f132070014b78a6f5c8845b2324ef381c279f212c94d8b7c95b6da0LA

Ad primum ergo dicendum quod nulla privatio tollit totaliter esse, quia privatio est negatio in subiecto, secundum philosophum. Sed tamen omnis privatio tollit aliquod esse. Et ideo in ente, ratione suae communitatis, accidit quod privatio entis fundatur in ente, quod non accidit in privationibus formarum specialium, ut visus vel albedinis, vel alicuius huiusmodi. Et sicut est de ente, ita est de uno et bono, quae convertuntur cum ente, nam privatio boni fundatur in aliquo bono, et similiter remotio unitatis fundatur in aliquo uno. Et exinde contingit quod multitudo est quoddam unum, et malum est quoddam bonum, et non ens est quoddam ens. Non tamen oppositum praedicatur de opposito, quia alterum horum est simpliciter, et alterum secundum quid. Quod enim secundum quid est ens, ut in potentia, est non ens simpliciter, idest actu, vel quod est ens simpliciter in genere substantiae, est non ens secundum quid, quantum ad aliquod esse accidentale. Similiter ergo quod est bonum secundum quid, est malum simpliciter; vel e converso. Et similiter quod est unum simpliciter, est multa secundum quid; et e converso.

Referencing norms: Q11A2Ad1, assert-hca4024364f192bdb3b6ae2da340ab7db5433699f319cc38e3d443ad73dc6ed95

la · official · sha256:e8d0ec3d34eed9e9b2d70a1b036ef03b1acf41e536d7e2ddbd22afc4b60ff04fLA

Ad secundum dicendum quod duplex est totum, quoddam homogeneum, quod componitur ex similibus partibus; quoddam vero heterogeneum, quod componitur ex dissimilibus partibus. In quolibet autem toto homogeneo, totum constituitur ex partibus habentibus formam totius, sicut quaelibet pars aquae est aqua, et talis est constitutio continui ex suis partibus. In quolibet autem toto heterogeneo, quaelibet pars caret forma totius, nulla enim pars domus est domus, nec aliqua pars hominis est homo. Et tale totum est multitudo. Inquantum ergo pars eius non habet formam multitudinis, componitur multitudo ex unitatibus, sicut domus ex non domibus, non quod unitates constituant multitudinem secundum id quod habent de ratione indivisionis, prout opponuntur multitudini; sed secundum hoc quod habent de entitate, sicut et partes domus constituunt domum per hoc quod sunt quaedam corpora, non per hoc quod sunt non domus.

Referencing norms: Q11A2Ad2, assert-h4cf857a4afb9bbffca999847396e3b519fd7cb62af8e6e3b3df99f66ae3c32f9

la · official · sha256:39eb6fc2af6541120b2bbba190bfb6831e19045cb82bd7a0dbe8243908d35aecLA

Ad tertium dicendum quod multum accipitur dupliciter. Uno modo, absolute, et sic opponitur uni. Alio modo, secundum quod importat excessum quendam, et sic opponitur pauco. Unde primo modo duo sunt multa; non autem secundo.

Referencing norms: Q11A2Ad3, assert-h1a218dfb012b6f7120954d9df82b113fd2ff9cd75ff53bae6de91e69a4803c3d

la · official · sha256:59f8d77f0b84ee67b723a12a4d4d7350c8391a242a8157eac309efff87676ae6LA

Ad quartum dicendum quod unum opponitur privative multis, inquantum in ratione multorum est quod sint divisa. Unde oportet quod divisio sit prius unitate, non simpliciter, sed secundum rationem nostrae apprehensionis. Apprehendimus enim simplicia per composita, unde definimus punctum, cuius pars non est, vel principium lineae. Sed multitudo, etiam secundum rationem, consequenter se habet ad unum, quia divisa non intelligimus habere rationem multitudinis, nisi per hoc quod utrique divisorum attribuimus unitatem. Unde unum ponitur in definitione multitudinis, non autem multitudo in definitione unius. Sed divisio cadit in intellectu ex ipsa negatione entis. Ita quod primo cadit in intellectu ens; secundo, quod hoc ens non est illud ens, et sic secundo apprehendimus divisionem; tertio, unum; quarto, multitudinem.

Referencing norms: Q11A2Ad4, assert-h2b43f4eac8f7f3fe025aaaa75d306ff9a84feae3b3ce39e5d408a2d2a6fe1af8

la · official · sha256:379f3b4a906b613743f45781149698a53e9051048ecb613d4f1fe76432636d36LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod unum et multa non opponantur. Nullum enim oppositum praedicatur de suo opposito. Sed omnis multitudo est quodammodo unum, ut ex praedictis patet. Ergo unum non opponitur multitudini.

Referencing norms: Q11A2Obiectio1, assert-h000014d0fe2fa79f50ce0271a4d705bcc8f736c24302d2f3290a78ef87e5b895, assert-hc75d508aeb5648bd4e038cd7d056722191b1470b0bb20702f40bb08f65316a14

la · official · sha256:2d58cea2db1d7cdaff832ef78a739fea82d02025e83a9b62d54766e6141bf543LA

Praeterea, nullum oppositum constituitur ex suo opposito. Sed unum constituit multitudinem. Ergo non opponitur multitudini.

Referencing norms: Q11A2Obiectio2, assert-h48386dbdccb27dca830832e142679b25d83cfc124fc68e0334cdd04e122adbda, assert-haecb03fc89f0a3bcbc0e3bcf736c74bd6e5e8717219c57ea16cda5b437c131e3

la · official · sha256:9b6284e99a19eae92e3bf3b8ff3d5810570bb2f07aea3e04e79389dbb2dd1996LA

Praeterea, unum uni est oppositum. Sed multo opponitur paucum. Ergo non opponitur ei unum.

Referencing norms: Q11A2Obiectio3, assert-h125b21ae10d438247493f7d4a841019b286fa34ccd89c8cea171db055d29cfbd, assert-h1ca74d14d1cb510953990e2a9f8fa55a4e0e3286fbcc535b2267880ab217cb6c

la · official · sha256:384e986e55c0dfeebc46509423f4e25b76ace00a412bab8bb9b2546051b5cb37LA

Praeterea, si unum opponitur multitudini, opponitur ei sicut indivisum diviso, et sic opponetur ei ut privatio habitui. Hoc autem videtur inconveniens, quia sequeretur quod unum sit posterius multitudine, et definiatur per eam; cum tamen multitudo definiatur per unum. Unde erit circulus in definitione, quod est inconveniens. Non ergo unum et multa sunt opposita.

Referencing norms: Q11A2Obiectio4, assert-h05d046e0fc9a77ceb0b684fa61505e7c24a3e754a5578a400e7c44e945839d6c, assert-he16f265315104313a712e65290242ab2d96a43cb5b0b390c5f7b845927fc2734

la · official · sha256:a74dab4838156e2d9721dd0715b80e6a97380c37df1956de8cfcb4bf02fd2d3eLA

Respondeo dicendum quod unum opponitur multis, sed diversimode. Nam unum quod est principium numeri, opponitur multitudini quae est numerus, ut mensura mensurato, unum enim habet rationem primae mensurae, et numerus est multitudo mensurata per unum, ut patet ex X Metaphys. Unum vero quod convertitur cum ente, opponitur multitudini per modum privationis, ut indivisum diviso.

Referencing norms: Q11A2Respondeo, assert-hfe1a5152a0f3c431fb269a3065ed20a8564ad65568eeb5b1d4dd9c6dc5c6559f

la · official · sha256:5f119f29bf8992cf3ad2216021cbe5a551556bc7bfc978542c52d6aa2a83bbf9LA

Sed contra, quorum rationes sunt oppositae, ipsa sunt opposita. Sed ratio unius consistit in indivisibilitate, ratio vero multitudinis divisionem continet. Ergo unum et multa sunt opposita.

Referencing norms: assert-h4fa111947051680237e064ace72d596b13b39b995fff8f92e81e9d59a61b9347

la · official · sha256:29335b26ef36e6570d14fc3f2eef3f655ed29d3221b9fad2343a7903052118ceLA

Ad primum ergo dicendum quod dicuntur dii multi secundum errorem quorundam qui multos deos colebant, existimantes planetas et alias stellas esse deos, vel etiam singulas partes mundi. Unde subdit, nobis autem unus Deus, et cetera.

Referencing norms: Q11A3Ad1, assert-h20cf2d955a19b0cc1684b886edaed8a0c41f4102bb5ab6d125ff9557cb284497

la · official · sha256:88bc616112deabcf7be3cc2b5cbdc33369c8f51a7a6ebb11c337aebb141989a4LA

Ad secundum dicendum quod unum secundum quod est principium numeri, non praedicatur de Deo; sed solum de his quae habent esse in materia. Unum enim quod est principium numeri, est de genere mathematicorum; quae habent esse in materia, sed sunt secundum rationem a materia abstracta. Unum vero quod convertitur cum ente, est quoddam metaphysicum, quod secundum esse non dependet a materia. Et licet in Deo non sit aliqua privatio, tamen, secundum modum apprehensionis nostrae, non cognoscitur a nobis nisi per modum privationis et remotionis. Et sic nihil prohibet aliqua privative dicta de Deo praedicari; sicut quod est incorporeus, infinitus. Et similiter de Deo dicitur quod sit unus.

Referencing norms: Q11A3Ad2, assert-h40dfafe13905eb82cfd3cea6190bf5c42367c338c134ec78a12ed5cbd8208ceb

la · official · sha256:e5f8fd29692aadff4611798b42337a326a290a6798648f60fb69bb64c5c75411LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Deus non sit unus. Dicitur enim I ad Cor. VIII, siquidem sunt dii multi et domini multi.

Referencing norms: Q11A3Obiectio1, assert-hcf3903bdb63da6a4aa5b41fc5dce9303e68f250ebdde54f74079592441dc00b3

la · official · sha256:186168ac98df915efaad433e373d24ce03489b7e11d04d7911a99d0be7f48004LA

Praeterea, unum quod est principium numeri, non potest praedicari de Deo, cum nulla quantitas de Deo praedicetur. Similiter nec unum quod convertitur cum ente, quia importat privationem, et omnis privatio imperfectio est, quae Deo non competit. Non est igitur dicendum quod Deus sit unus.

Referencing norms: Q11A3Obiectio2, assert-h928c639f951cdbcc4680a9183e78e0c0134de2d19ac1ceb08fb5a486e821a6c9

la · official · sha256:b037f926a81099efc2477c6da97581f60e3ababb48774b6fc148ee64333a3f7eLA

Respondeo dicendum quod Deum esse unum, ex tribus demonstratur. Primo quidem ex eius simplicitate. Manifestum est enim quod illud unde aliquod singulare est hoc aliquid, nullo modo est multis communicabile. Illud enim unde Socrates est homo, multis communicari potest, sed id unde est hic homo, non potest communicari nisi uni tantum. Si ergo Socrates per id esset homo, per quod est hic homo, sicut non possunt esse plures Socrates, ita non possent esse plures homines. Hoc autem convenit Deo, nam ipse Deus est sua natura, ut supra ostensum est. Secundum igitur idem est Deus, et hic Deus. Impossibile est igitur esse plures deos. Secundo vero, ex infinitate eius perfectionis. Ostensum est enim supra quod Deus comprehendit in se totam perfectionem essendi. Si ergo essent plures dii, oporteret eos differre. Aliquid ergo conveniret uni, quod non alteri. Et si hoc esset privatio, non esset simpliciter perfectus, si autem hoc esset perfectio, alteri eorum deesset. Impossibile est ergo esse plures deos. Unde et antiqui philosophi, quasi ab ipsa coacti veritate, ponentes principium infinitum, posuerunt unum tantum principium. Tertio, ab unitate mundi. Omnia enim quae sunt, inveniuntur esse ordinata ad invicem, dum quaedam quibusdam deserviunt. Quae autem diversa sunt, in unum ordinem non convenirent, nisi ab aliquo uno ordinarentur. Melius enim multa reducuntur in unum ordinem per unum, quam per multa, quia per se unius unum est causa, et multa non sunt causa unius nisi per accidens, inquantum scilicet sunt aliquo modo unum. Cum igitur illud quod est primum, sit perfectissimum et per se, non per accidens, oportet quod primum reducens omnia in unum ordinem, sit unum tantum. Et hoc est Deus.

Referencing norms: GodIsOne, Q11A3Respondeo, assert-h03a826c8f73ff1f30758202e32e71978096ec913b0955202f06f0b7394721d8a

la · official · sha256:54bf4fdbc433e857a47b315863c0b44a5b3f56f63fda6a2a917862aea1cad86bLA

Sed contra est quod dicitur Deut. VI, audi, Israel, dominus Deus tuus unus est.

Referencing norms: assert-h08abe178d95aaa9731a3f16f13abf68ca785ca65c73309ce8abad0ff9659e710

la · official · sha256:3d020df69c2fb7672bb922326de2e91e9ab24e22149151f6bf9b833b6cf7894eLA

Ad primum ergo dicendum quod, licet privatio secundum se non recipiat magis et minus, tamen secundum quod eius oppositum recipit magis et minus, etiam ipsa privativa dicuntur secundum magis et minus. Secundum igitur quod aliquid est magis divisum vel divisibile, vel minus, vel nullo modo, secundum hoc aliquid dicitur magis et minus vel maxime unum.

Referencing norms: Q11A4Ad1, assert-h71a3fb33cd8ca1efb3bf98b34813bbad1d95744f0f5d228466a9ffeadf27e54f

la · official · sha256:8cddd78b1a4b68296b3d4ad3e6f8aa5b0caae7dbd3432739c5d20f9ea7870244LA

Ad secundum dicendum quod punctus et unitas quae est principium numeri, non sunt maxime entia, cum non habeant esse nisi in subiecto aliquo. Unde neutrum eorum est maxime unum. Sicut enim subiectum non est maxime unum, propter diversitatem accidentis et subiecti, ita nec accidens.

Referencing norms: Q11A4Ad2, assert-hece1d46ce7bf09d0cb7065a464e1a83c555da75aed1e9a34ba67e32a745f3e68

la · official · sha256:ecd90552fe73ac18a4086b1fa0ca45d6c46f2a29b405320765b0301288fc94b2LA

Ad tertium dicendum quod, licet omne ens sit unum per suam substantiam, non tamen se habet aequaliter substantia cuiuslibet ad causandam unitatem, quia substantia quorundam est ex multis composita, quorundam vero non.

Referencing norms: Q11A4Ad3, assert-ha524ba9efa3cf3eaea9370b0b7e31da61bb5833327a8755ec4d686897325f698

la · official · sha256:d9c753c5bed7217600995fc0cdfa9d312e3337538ddcd5c70ec95e064baf46aeLA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod Deus non sit maxime unus. Unum enim dicitur secundum privationem divisionis. Sed privatio non recipit magis et minus. Ergo Deus non dicitur magis unus quam alia quae sunt unum.

Referencing norms: Q11A4Obiectio1, assert-h44af8ccaaf9ca10ec42262d3fa79d5cb04f4ad99e15a480f1888dc1189236f1c, assert-h55c1ae8825ff6f0dd34b5471ba54c6ff4781f35547d063f42e4b59c832ee4076

la · official · sha256:d28d18f3125702a84fc5b3a99f34f38c63f0be96df2decc8e4062ac25fcfe0f8LA

Praeterea, nihil videtur esse magis indivisibile quam id quod est indivisibile actu et potentia, cuiusmodi est punctus et unitas. Sed intantum dicitur aliquid magis unum, inquantum est indivisibile. Ergo Deus non est magis unum quam unitas et punctus.

Referencing norms: Q11A4Obiectio2, assert-h005c105c5107e08ba9b5a7c543c4710bc256c2969e3c098617f3df9ad27be5bc, assert-h1950d643f6419ed764105515f2ece08f901f91b19e796c7f9bdb71088f712a06

la · official · sha256:fcabab4dd1933b05dc7f17840823e6af7fd6aaabeae761e8feea46cb485e22eeLA

Praeterea, quod est per essentiam bonum, est maxime bonum, ergo quod est per essentiam suam unum, est maxime unum. Sed omne ens est unum per suam essentiam, ut patet per philosophum in IV Metaphys. Ergo omne ens est maxime unum. Deus igitur non est magis unum quam alia entia.

Referencing norms: Q11A4Obiectio3, assert-h8770db4031880cd34f9739887a885469995c97d7ecffe3a85a64f084ee56a56f, assert-hb75525557ea74e204e3aceb758fd1328682a8da117a2d9c8a7369e215e71a83f

la · official · sha256:13ed1d733a6dfba9ae92c34a8bbce33b9996466f375a5354c5ed96d6b87cdbcaLA

Respondeo dicendum quod, cum unum sit ens indivisum, ad hoc quod aliquid sit maxime unum, oportet quod sit et maxime ens et maxime indivisum. Utrumque autem competit Deo. Est enim maxime ens, inquantum est non habens aliquod esse determinatum per aliquam naturam cui adveniat, sed est ipsum esse subsistens, omnibus modis indeterminatum. Est autem maxime indivisum, inquantum neque dividitur actu neque potentia, secundum quemcunque modum divisionis, cum sit omnibus modis simplex, ut supra ostensum est. Unde manifestum est quod Deus est maxime unus.

Referencing norms: Q11A4Respondeo, assert-h710c8a6d60e3ebc4ba5c056de257e22de3a8b1425426e27738cd239169ed150c

la · official · sha256:54606e14377a63bd26c2f4a30aca5e73590bd52fe1d766fd0183151c5f2aa2e3LA

Sed contra est quod dicit Bernardus, quod inter omnia quae unum dicuntur, arcem tenet unitas divinae Trinitatis.

Referencing norms: assert-h40013001d67dd0654fcf6430515bd1ba8aa55b25431389d8a9fe652b039dcbf2

la · official · sha256:1915ab865ea50c0a30bc9a1d377657cee168f55fe35fccd89e386f55780a510fLA

Post praemissa, considerandum est de divina unitate. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum unum addat aliquid supra ens. Secundo, utrum opponantur unum et multa. Tertio, utrum Deus sit unus. Quarto, utrum sit maxime unus.

la · official · sha256:91f6deedba498fe4de4ba9cc94779f524fe08717ba0a8eee706ef42c1b21ddccLA

Ad primum ergo dicendum quod sic unum tantum intelligimus, inquantum una specie intelligimus. Sed multa una specie intellecta simul intelliguntur, sicut in specie hominis intelligimus animal et rationale, et in specie domus parietem et tectum.

Referencing norms: Q12A10Ad1, assert-hb55577d15fbd8d1bf28af5fc335fc3d9fd4e6711a5c35debfceef2616013c22d

la · official · sha256:1f31e774a9f52e70842807f6c998af8c925cbfbaf3f7c3d26519c2fd867b6d28LA

Ad secundum dicendum quod Angeli, quantum ad cognitionem naturalem qua cognoscunt res per species diversas eis inditas, non simul omnia cognoscunt, et sic moventur, secundum intelligentiam, per tempus. Sed secundum quod vident res in Deo, simul eas vident.

Referencing norms: Q12A10Ad2, assert-hbf202d3813f059793bedbbf6050df60f913ed573e87ac3379cc52a1acb3b3db6

la · official · sha256:e1a5b945dc90d7a81af6346292a8030d9745532d4025d58d3151e6ece8db746eLA

Ad decimum sic proceditur. Videtur quod videntes Deum per essentiam non simul videant omnia quae in ipso vident. Quia, secundum philosophum, contingit multa scire, intelligere vero unum. Sed ea quae videntur in Deo, intelliguntur, intellectu enim videtur Deus. Ergo non contingit a videntibus Deum simul multa videri in Deo.

Referencing norms: Q12A10Obiectio1, assert-h20d8c7af4ce039a4e7174b2f0ceaf718eb6747d8b273fa56bfeaf181f8cc75ad, assert-h22529eebd82be5cf156e9e36aa1e413ce9a573db5be2115ba38b4aec2b88cd9e

la · official · sha256:879d845eb2e50317b08879cdabfec315dc703559351cb123ffc3818750e8a67fLA

Praeterea, Augustinus dicit, VIII super Gen. ad litteram, quod Deus movet creaturam spiritualem per tempus, hoc est per intelligentiam et affectionem. Sed creatura spiritualis est Angelus, qui Deum videt. Ergo videntes Deum, successive intelligunt et afficiuntur, tempus enim successionem importat.

Referencing norms: Q12A10Obiectio2, assert-h22b50854c7149cba179c77c616546016bddb5de138c5ed3debe450582ae4c308, assert-h4f13fa402150bf376193afac7a170c92b988a9b478d579eb1a4272f111f97738

la · official · sha256:0766fd72b5f76d74f3ca62182050fd6ea6d6b2a51c38906470ac3c5631c85da2LA

Respondeo dicendum quod ea quae videntur in verbo, non successive, sed simul videntur. Ad cuius evidentiam considerandum est, quod ideo nos simul non possumus multa intelligere, quia multa per diversas species intelligimus; diversis autem speciebus non potest intellectus unus simul actu informari ad intelligendum per eas, sicut nec unum corpus potest simul diversis figuris figurari. Unde contingit quod, quando aliqua multa una specie intelligi possunt, simul intelliguntur, sicut diversae partes alicuius totius, si singulae propriis speciebus intelligantur, successive intelliguntur, et non simul; si autem omnes intelligantur una specie totius, simul intelliguntur. Ostensum est autem quod ea quae videntur in Deo, non videntur singula per suas similitudines, sed omnia per unam essentiam Dei. Unde simul, et non successive videntur.

Referencing norms: Q12A10Respondeo, assert-h5ea275e56bf071c49f35388d62436db70c595ea293529962e3c68c18c5cb5df5

la · official · sha256:fe0f039dfdec24fc545b6fceab1ec72c3ddeece7d452726d00bad54bdf5361d3LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, ultimo de Trin., non erunt volubiles nostrae cogitationes, ab aliis in alia euntes atque redeuntes; sed omnem scientiam nostram uno simul conspectu videbimus.

Referencing norms: assert-hb068f5d161f279de4968f25d4ef913bae7a94d09f005c45a3bed618ce237b980

la · official · sha256:6581539fdf3876d5c45b78651fed29f66137bb9edad1be8d3a4b23e4d1a79adfLA

Ad primum ergo dicendum quod, secundum Dionysium, IV cap. Cael. Hier., sic in Scripturis dicitur aliquis Deum vidisse, inquantum formatae sunt aliquae figurae, vel sensibiles vel imaginariae, secundum aliquam similitudinem aliquod divinum repraesentantes. Quod ergo dicit Iacob, vidi Deum facie ad faciem, referendum est, non ad ipsam divinam essentiam, sed ad figuram in qua repraesentabatur Deus. Et hoc ipsum ad quandam prophetiae eminentiam pertinet, ut videatur persona Dei loquentis, licet imaginaria visione, ut infra patebit, cum de gradibus prophetiae loquemur. Vel hoc dicit Iacob ad designandam quandam eminentiam intelligibilis contemplationis, supra communem statum.

Referencing norms: Q12A11Ad1, assert-h17ba8171f92dae981ce4161d151659abcb0349c6aab1139f3d4221fe6dbe2900

la · official · sha256:920c6300239ecc48ff45c691af614adbb867a3565584b1d01294f2bdc02faba9LA

Ad secundum dicendum quod, sicut Deus miraculose aliquid supernaturaliter in rebus corporeis operatur, ita etiam et supernaturaliter, et praeter communem ordinem, mentes aliquorum in hac carne viventium, sed non sensibus carnis utentium, usque ad visionem suae essentiae elevavit; ut dicit Augustinus, XII super Genes. ad Litt., et in libro de videndo Deum de Moyse, qui fuit magister Iudaeorum, et Paulo, qui fuit magister gentium. Et de hoc plenius tractabitur, cum de raptu agemus.

Referencing norms: Q12A11Ad2, assert-h469f7507e67fd5c606c34f9fef95147b15a1abeb4cf86d1a51ff010424927488

la · official · sha256:dfe6736f25321d1809626f4f433f1cdb4c51f839e8a92ddf3c02292680888202LA

Ad tertium dicendum quod omnia dicimur in Deo videre, et secundum ipsum de omnibus iudicare, inquantum per participationem sui luminis omnia cognoscimus et diiudicamus, nam et ipsum lumen naturale rationis participatio quaedam est divini luminis; sicut etiam omnia sensibilia dicimus videre et iudicare in sole, idest per lumen solis. Unde dicit Augustinus, I Soliloquiorum, disciplinarum spectamina videri non possunt, nisi aliquo velut suo sole illustrentur, videlicet Deo. Sicut ergo ad videndum aliquid sensibiliter, non est necesse quod videatur substantia solis, ita ad videndum aliquid intelligibiliter, non est necessarium quod videatur essentia Dei.

Referencing norms: Q12A11Ad3, assert-he6c73019159aed0fd7a35f19bb72201575e97a298c97a388a9f0669eca1bf65f

la · official · sha256:d3265ad1c5cc0a43330377d9d09f05f1e3595e8af7090a02dd7efe90d614ba06LA

Ad quartum dicendum quod visio intellectualis est eorum quae sunt in anima per suam essentiam sicut intelligibilia in intellectu. Sic autem Deus est in anima beatorum, non autem in anima nostra; sed per praesentiam, essentiam, et potentiam.

Referencing norms: Q12A11Ad4, assert-h339087b6fb15cde1b13388a1624dc2e9a80a751bac4e346a8c606485877df131

la · official · sha256:64cc41cceea122732b9e34fb35494f5856b423a2626c66fe626d631d90f6551aLA

Ad undecimum sic proceditur. Videtur quod aliquis in hac vita possit Deum per essentiam videre. Dicit enim Iacob, Gen. XXXII, vidi Deum facie ad faciem. Sed videre facie ad faciem, est videre per essentiam, ut patet per illud quod dicitur I Cor. XIII, videmus nunc per speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Ergo Deus in hac vita per essentiam videri potest.

Referencing norms: Q12A11Obiectio1, assert-h60f9be92daf73f214d026f2e8fb9a83f16f17e9416831ef3ebb4a5a1e908ee42, assert-hbe399fc55ad9501d6e7e6505c370e282ae8d719d33635469b7ec7ed6c3d4a1b7

la · official · sha256:96269bc0743f05b99b0bd7675f7985a574026ea703c053c726aea4980c7d0a53LA

Praeterea, Num. XII dicit dominus de Moyse, ore ad os loquor ei, et palam, et non per aenigmata et figuras, videt Deum. Sed hoc est videre Deum per essentiam. Ergo aliquis in statu huius vitae potest Deum per essentiam videre.

Referencing norms: Q12A11Obiectio2, assert-h04a0d191bf0afc1c841c78cc5c63e033741e30e0ee74a7fa04dfc916ebc9e7a3, assert-ha0443fc2e0388e35a4ea8b9888c3f23d73f0e4ac40684ee9b6c511c7a9a4bfd8

la · official · sha256:85b49db921f83d4136349f94172a19be6f2e41a16659c2f238983cb4bb6c49bcLA

Praeterea, illud in quo alia omnia cognoscimus, et per quod de aliis iudicamus, est nobis secundum se notum. Sed omnia etiam nunc in Deo cognoscimus. Dicit enim Augustinus, XII Conf., si ambo videmus verum esse quod dicis, et ambo videmus verum esse quod dico, ubi quaeso illud videmus? Nec ego in te, nec tu in me, sed ambo in ipsa quae supra mentes nostras est, incommutabili veritate. Idem etiam, in libro de vera religione, dicit quod secundum veritatem divinam de omnibus iudicamus. Et XII de Trin. dicit quod rationis est iudicare de istis corporalibus secundum rationes incorporales et sempiternas, quae nisi supra mentem essent, incommutabiles profecto non essent. Ergo et in hac vita ipsum Deum videmus.

Referencing norms: Q12A11Obiectio3, assert-h707eada2e4c0a97ab4376f4d5984c4efdcd0189c34ffaa3eb7f27b0c6df02eee, assert-hfd446f87878f7f48751dc37228174777c12cd822e6db08510d67b223ebf6715b

la · official · sha256:022f83ec0304e1505b25932619ab308a641e04b7dfdac0add2aef757d0a42b55LA

Praeterea, secundum Augustinum, XII super Gen. ad Litt., visione intellectuali videntur ea quae sunt in anima per suam essentiam. Sed visio intellectualis est de rebus intelligibilibus, non per aliquas similitudines, sed per suas essentias, ut ipse ibidem dicit. Ergo, cum Deus sit per essentiam suam in anima nostra, per essentiam suam videtur a nobis.

Referencing norms: Q12A11Obiectio4, assert-h8a25210c10e9123de8a2d29cd17a8fb03e6b43031a9e70c3028ce031988edc3a, assert-h9d99e95eedd9f029ecbe4dc96489603e6d64f239ca868abb23f2b5296b4427fe

la · official · sha256:9b457f97d79a8685bdd4c217ac0a515561df531f812b7f0bfaefa062ad210665LA

Respondeo dicendum quod ab homine puro Deus videri per essentiam non potest, nisi ab hac vita mortali separetur. Cuius ratio est quia, sicut supra dictum est, modus cognitionis sequitur modum naturae rei cognoscentis. Anima autem nostra, quandiu in hac vita vivimus, habet esse in materia corporali, unde naturaliter non cognoscit aliqua nisi quae habent formam in materia, vel quae per huiusmodi cognosci possunt. Manifestum est autem quod per naturas rerum materialium divina essentia cognosci non potest. Ostensum est enim supra quod cognitio Dei per quamcumque similitudinem creatam, non est visio essentiae ipsius. Unde impossibile est animae hominis secundum hanc vitam viventis, essentiam Dei videre. Et huius signum est, quod anima nostra, quanto magis a corporalibus abstrahitur, tanto intelligibilium abstractorum fit capacior. Unde in somniis et alienationibus a sensibus corporis, magis divinae revelationes percipiuntur, et praevisiones futurorum. Quod ergo anima elevetur usque ad supremum intelligibilium, quod est essentia divina, esse non potest quandiu hac mortali vita utitur.

Referencing norms: Q12A11Respondeo, assert-h834986a440acdbe63d453868094cc52c83229275237c0b691dd57537e310277d

la · official · sha256:ea808227b4cf5326b736b3d82212f6ac29fc058a6ac6d9e9c1f67c69b1e75bb6LA

Sed contra est quod dicitur Exod. XXXIII, non videbit me homo et vivet. Glossa, quandiu hic mortaliter vivitur, videri per quasdam imagines Deus potest; sed per ipsam naturae suae speciem non potest.

Referencing norms: assert-hddd198934f55d6f22425eb9b59af30528a762197b388a1fc00bd10205c8844ff

la · official · sha256:7082978354d814f79cfcda226f6d7cd3f2ccbb285f8e5c8e7de8096326d8c601LA

Ad primum ergo dicendum quod ratio ad formam simplicem pertingere non potest, ut sciat de ea quid est, potest tamen de ea cognoscere, ut sciat an est.

Referencing norms: Q12A12Ad1, assert-h889a409d1cbe8d76172281ead272e58e2eada88b29c1b1de773dfde7a9e020ce

la · official · sha256:d05d8b091f4f1c32ad3c15861435a90fbc31234ad4d464069c834c5afd184d7eLA

Ad secundum dicendum quod Deus naturali cognitione cognoscitur per phantasmata effectus sui.

Referencing norms: Q12A12Ad2, assert-h1aaa3a4f7d56babcafa2b70616185d42d25d34038e1a5c73d043bd5c19914f8a

la · official · sha256:4e9051fdf862c17cebe0c70296de3632ad1260df35a025fa2d51390edd7cb922LA

Ad tertium dicendum quod cognitio Dei per essentiam, cum sit per gratiam, non competit nisi bonis, sed cognitio eius quae est per rationem naturalem, potest competere bonis et malis. Unde dicit Augustinus, in libro Retractationum, non approbo quod in oratione dixi, Deus, qui non nisi mundos verum scire voluisti, responderi enim potest, multos etiam non mundos multa scire vera, scilicet per rationem naturalem.

Referencing norms: Q12A12Ad3, assert-h648c1baeab4e2b614e2bf618efd8f51dc0b7e88c9fc130d7361c4d006f43532e

la · official · sha256:c306f940c5ade0feec254506f7ee7be4d9e066d29f3ea3c1f9d6f3ae3e6ab9ceLA

Ad duodecimum sic proceditur. Videtur quod per naturalem rationem Deum in hac vita cognoscere non possimus. Dicit enim Boetius, in libro de Consol., quod ratio non capit simplicem formam. Deus autem maxime est simplex forma, ut supra ostensum est. Ergo ad eius cognitionem ratio naturalis pervenire non potest.

Referencing norms: Q12A12Obiectio1, assert-hd8b474fc4802ff02df36f57b457031d30bdee5e1e97b9523e7e8e40bcd2345b3

la · official · sha256:f0058baefbdbca39be3f335b3ccaac7c13993538a27a08be9301ce7e1052cc6fLA

Praeterea, ratione naturali sine phantasmate nihil intelligit anima, ut dicitur in III de anima. Sed Dei, cum sit incorporeus, phantasma in nobis esse non potest. Ergo cognosci non potest a nobis cognitione naturali.

Referencing norms: Q12A12Obiectio2, assert-h4b54b2b696075967a18531d148db7e305fa9fe21cc1ede4f9cefedf19ae39381, assert-hfecd33efac22c86c10c1a1ca3fa26ef5ffe06452d0682f4ea2cdd8b9d9693e44

la · official · sha256:b06641ded39cde0f519572641fe4c6bc8f759844f319e9b0a0aaa1e78da32ee8LA

Praeterea, cognitio quae est per rationem naturalem, communis est bonis et malis, sicut natura eis communis est. Sed cognitio Dei competit tantum bonis, dicit enim Augustinus, I de Trin., quod mentis humanae acies in tam excellenti luce non figitur, nisi per iustitiam fidei emundetur. Ergo Deus per rationem naturalem cognosci non potest.

Referencing norms: Q12A12Obiectio3, assert-h741ac84570ea20f22e84cd2aed891b11a6d712752dce60b757c31492ab2d25c4, assert-h77901b41e09bbd8a47cf423a43db9c3ee1023608ec978f6b2e8cd80d0f28c80d

la · official · sha256:fa1db8f0e463b333a239d71447e19093555c9afc89bffe714181b7cd88126e5eLA

Respondeo dicendum quod naturalis nostra cognitio a sensu principium sumit, unde tantum se nostra naturalis cognitio extendere potest, inquantum manuduci potest per sensibilia. Ex sensibilibus autem non potest usque ad hoc intellectus noster pertingere, quod divinam essentiam videat, quia creaturae sensibiles sunt effectus Dei virtutem causae non adaequantes. Unde ex sensibilium cognitione non potest tota Dei virtus cognosci, et per consequens nec eius essentia videri. Sed quia sunt eius effectus a causa dependentes, ex eis in hoc perduci possumus, ut cognoscamus de Deo an est; et ut cognoscamus de ipso ea quae necesse est ei convenire secundum quod est prima omnium causa, excedens omnia sua causata. Unde cognoscimus de ipso habitudinem ipsius ad creaturas, quod scilicet omnium est causa; et differentiam creaturarum ab ipso, quod scilicet ipse non est aliquid eorum quae ab eo causantur; et quod haec non removentur ab eo propter eius defectum, sed quia superexcedit.

Referencing norms: Q12A12Respondeo, assert-hb7884d5ccd292574aabaf95a99d1d5507bb69e4a5722444871f2b6bfba9d23b1

la · official · sha256:1d88d42a829045cb708da858f01ad54abb23693af4ad2326331cdd229e5fdd29LA

Sed contra est quod dicitur Rom. I, quod notum est Dei, manifestum est in illis, idest, quod cognoscibile est de Deo per rationem naturalem.

Referencing norms: assert-hbf7fe76ada5ec9adaefe7a405b4fe49cc88cb7fc5086cb4b4279c5fa1cff79e9

la · official · sha256:df48f671fc86f4f672db5c498ac966f140b5da1b290c028d965d877623efafa8LA

Ad primum ergo dicendum quod, licet per revelationem gratiae in hac vita non cognoscamus de Deo quid est, et sic ei quasi ignoto coniungamur; tamen plenius ipsum cognoscimus, inquantum plures et excellentiores effectus eius nobis demonstrantur; et inquantum ei aliqua attribuimus ex revelatione divina, ad quae ratio naturalis non pertingit, ut Deum esse trinum et unum.

Referencing norms: Q12A13Ad1, assert-h4be72696062ca748063aedd414f3a977170120af607f80316e0a4544af545428

la · official · sha256:f516a392611463fcdde5522f1dbd84765358959730c32afedd367691f2b4ddecLA

Ad secundum dicendum quod ex phantasmatibus, vel a sensu acceptis secundum naturalem ordinem, vel divinitus in imaginatione formatis, tanto excellentior cognitio intellectualis habetur, quanto lumen intelligibile in homine fortius fuerit. Et sic per revelationem ex phantasmatibus plenior cognitio accipitur, ex infusione divini luminis.

Referencing norms: Q12A13Ad2, assert-h963934eb98ba9367df0beff727b31e39504334851b5fc9073e17716c6610b0ad

la · official · sha256:2383d458a05d0a5969dc498b1d20d5c9c55d6009d4dfccc15e664d2988da2ccfLA

Ad tertium dicendum quod fides cognitio quaedam est, inquantum intellectus determinatur per fidem ad aliquod cognoscibile. Sed haec determinatio ad unum non procedit ex visione credentis, sed a visione eius cui creditur. Et sic, inquantum deest visio, deficit a ratione cognitionis quae est in scientia, nam scientia determinat intellectum ad unum per visionem et intellectum primorum principiorum.

Referencing norms: Q12A13Ad3, assert-h9df33d9e349d2550026cfcec376031b14e81592753e0a40c30af087bd061a6ba

la · official · sha256:9c9b75faa2cd135654f56229e057a8c7ea0be955a5295f0382fa2caa3b261f20LA

Ad decimumtertium sic proceditur. Videtur quod per gratiam non habeatur altior cognitio Dei, quam ea quae habetur per naturalem rationem. Dicit enim Dionysius, in libro de mystica theologia, quod ille qui melius unitur Deo in hac vita, unitur ei sicut omnino ignoto, quod etiam de Moyse dicit, qui tamen excellentiam quandam obtinuit in gratiae cognitione. Sed coniungi Deo ignorando de eo quid est, hoc contingit etiam per rationem naturalem. Ergo per gratiam non plenius cognoscitur a nobis Deus, quam per rationem naturalem.

Referencing norms: Q12A13Obiectio1, assert-h929ede29bf1c9d3663535c633de90826d36a23eeca1a0556b8d70a7f43f4189f, assert-hc1f6e1b317469123b22c5f3b4cbe1b997aeff359f106ff77857f93fbbd960624

la · official · sha256:ed23b3f6e7e994058a8235bc7d8770bca4807dcdf5bcedad08a61f04b2d7c8c5LA

Praeterea, per rationem naturalem in cognitionem divinorum pervenire non possumus, nisi per phantasmata, sic etiam nec secundum cognitionem gratiae. Dicit enim Dionysius, I cap. de Cael. Hier., quod impossibile est nobis aliter lucere divinum radium, nisi varietate sacrorum velaminum circumvelatum. Ergo per gratiam non plenius cognoscimus Deum, quam per rationem naturalem.

Referencing norms: Q12A13Obiectio2, assert-h0d493731cd47698c8143d530a3a88ca01d0a75edcffaff3bf2322a3ae4a126a5

la · official · sha256:f607e17f5c856b731d3c9dbe6ee0d46fda305b1ca961a906bcc9cd6b8f05bdf3LA

Praeterea, intellectus noster per gratiam fidei Deo adhaeret. Fides autem non videtur esse cognitio, dicit enim Gregorius, in Homil., quod ea quae non videntur fidem habent, et non agnitionem. Ergo per gratiam non additur nobis aliqua excellentior cognitio de Deo.

Referencing norms: Q12A13Obiectio3, assert-h22d1445523b37e7cbb806a4cbfb26613c38cfba95b7d4a885ea540b90c88ee80

la · official · sha256:23e78e9d5c02b0ece201644b0ce70a982645f6aa4ec8da43cff56b918c2bf47cLA

Respondeo dicendum quod per gratiam perfectior cognitio de Deo habetur a nobis, quam per rationem naturalem. Quod sic patet. Cognitio enim quam per naturalem rationem habemus, duo requirit, scilicet, phantasmata ex sensibilibus accepta, et lumen naturale intelligibile, cuius virtute intelligibiles conceptiones ab eis abstrahimus. Et quantum ad utrumque, iuvatur humana cognitio per revelationem gratiae. Nam et lumen naturale intellectus confortatur per infusionem luminis gratuiti. Et interdum etiam phantasmata in imaginatione hominis formantur divinitus, magis exprimentia res divinas, quam ea quae naturaliter a sensibilibus accipimus; sicut apparet in visionibus prophetalibus. Et interdum etiam aliquae res sensibiles formantur divinitus, aut etiam voces, ad aliquid divinum exprimendum; sicut in Baptismo visus est spiritus sanctus in specie columbae, et vox patris audita est, hic est filius meus dilectus.

Referencing norms: Q12A13Respondeo, assert-h0155d70afe8d26e36276cdc718d842b5be5de88c8f8c3adbc0a37633a91d07ce

la · official · sha256:4e31f3404f0ce722cb4ca3e11ae437b263dcfae204930a45df00db71dd12c33fLA

Sed contra est quod dicit apostolus, I Cor. II, nobis revelavit Deus per spiritum suum, illa scilicet quae nemo principum huius saeculi novit, idest philosophorum, ut exponit Glossa.

Referencing norms: assert-h210a5709839fef7ae251d533f40ba9f9cc67dbb249fb6a3f3d2d33ff19680544

la · official · sha256:2095727b60c21da3e31cca7b455f7f2be00e91de5b00d9768a27d07206b6b9dcLA

Ad primum ergo dicendum quod utraque auctoritas loquitur de visione comprehensionis. Unde praemittit Dionysius immediate ante verba proposita, dicens, omnibus ipse est universaliter incomprehensibilis, et nec sensus est, et cetera. Et Chrysostomus parum post verba praedicta subdit, visionem hic dicit certissimam patris considerationem et comprehensionem, tantam quantam pater habet de filio.

Referencing norms: Q12A1Ad1, assert-hd4d212f98702ae9d3813fa0755ce4fbe4887f726f9d85e819f18536394dc8829

la · official · sha256:71a0e9e2306200c3077aec2c2bb5a9e631c908b57eff3a5ce8ea0cdf31524cf3LA

Ad secundum dicendum quod infinitum quod se tenet ex parte materiae non perfectae per formam, ignotum est secundum se, quia omnis cognitio est per formam. Sed infinitum quod se tenet ex parte formae non limitatae per materiam, est secundum se maxime notum. Sic autem Deus est infinitus, et non primo modo, ut ex superioribus patet.

Referencing norms: Q12A1Ad2, assert-hdff5aed6dfc94f6eecf162ab0d5063c3a9122ee37d3600f124b2c25a242ffb7d

la · official · sha256:20a2c4da63d7f71822fa0f8b4fe6187a735d31c11d3689457e825f063f2cd4ebLA

Ad tertium dicendum quod Deus non sic dicitur non existens, quasi nullo modo sit existens, sed quia est supra omne existens, inquantum est suum esse. Unde ex hoc non sequitur quod nullo modo possit cognosci, sed quod omnem cognitionem excedat, quod est ipsum non comprehendi.

Referencing norms: Q12A1Ad3, assert-h902d46f43cd743a3966ff53d77fe4f379502ae5346e0ab9e2c72c809a1a4dbfb

la · official · sha256:6b45c79833a89f6ed2eb77088a3927026c8f001d849af9fe8343a916e011549fLA

Ad quartum dicendum quod proportio dicitur dupliciter. Uno modo, certa habitudo unius quantitatis ad alteram; secundum quod duplum, triplum et aequale sunt species proportionis. Alio modo, quaelibet habitudo unius ad alterum proportio dicitur. Et sic potest esse proportio creaturae ad Deum, inquantum se habet ad ipsum ut effectus ad causam, et ut potentia ad actum. Et secundum hoc, intellectus creatus proportionatus esse potest ad cognoscendum Deum.

Referencing norms: Q12A1Ad4, assert-hff3ce8a4d378802f4bf39ce4a360ba9f3c48a2d7d41afbe57ee9f1a32e7c96bc

la · official · sha256:4871ab251cd863b5e082a7de850e1d52050c9637a4ec53f62a725f84d837b3cdLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod nullus intellectus creatus possit Deum per essentiam videre. Chrysostomus enim, super Ioannem, exponens illud quod dicitur Ioan. I, Deum nemo vidit unquam, sic dicit, ipsum quod est Deus, non solum prophetae, sed nec Angeli viderunt nec Archangeli, quod enim creabilis est naturae, qualiter videre poterit quod increabile est? Dionysius etiam, I cap. de Div. Nom., loquens de Deo, dicit, neque sensus est eius, neque phantasia, neque opinio, nec ratio, nec scientia.

Referencing norms: Q12A1Obiectio1, assert-h57ed56ad27b386dd9aa89ac94d44b4956fdcaf0979be4d5bcee8249f3d360f30

la · official · sha256:77af5886ee2099550e48619722f36bc39e9919c2b7089bd0d6ea2751fd5dd05eLA

Praeterea, omne infinitum, inquantum huiusmodi, est ignotum. Sed Deus est infinitus, ut supra ostensum est. Ergo secundum se est ignotus.

Referencing norms: Q12A1Obiectio2, assert-h379a4ec41d9ab544741ee73ec252c53c0afdfcf1bc2de374daa5e4f6769fa4a2, assert-h7c49350828e5cb424496826a126b3da21e18785b011353d0c741cfed81267aca

la · official · sha256:e877d04a4cc44d1136e1b26c5aae2135406fbd988b6a8e29022ecf3a6144dfeaLA

Praeterea, intellectus creatus non est cognoscitivus nisi existentium, primum enim quod cadit in apprehensione intellectus, est ens. Sed Deus non est existens, sed supra existentia. Ut dicit Dionysius. Ergo non est intelligibilis; sed est supra omnem intellectum.

Referencing norms: Q12A1Obiectio3, assert-h675d668272eef40e7049829cb8345da0bbdd95f501d89e3d137a0967812886a7, assert-hb09a3e213bc0781409c5a7a0b5b4f15dd8635a7d074dc6ba8eb6c370c6afb866

la · official · sha256:0c9ca9f49906be9b8a5a97ca7d798118712b57354e7af80e612ffc95c9f78b48LA

Praeterea, cognoscentis ad cognitum oportet esse aliquam proportionem, cum cognitum sit perfectio cognoscentis. Sed nulla est proportio intellectus creati ad Deum, quia in infinitum distant. Ergo intellectus creatus non potest videre essentiam Dei.

Referencing norms: Q12A1Obiectio4, assert-h0cc68c4ed5847d55e8f1134bb9dc35b34a670eb0bec8f59d7f23fbbccd4386c8, assert-h9d4a635ee45f0d419b90ef13a391a8444b33570f76bb9257b966c951b36de311

la · official · sha256:a39915ec3b66f898dba8dd060d68abf902962a053ea0c607851d6112ca184bd2LA

Respondeo dicendum quod, cum unumquodque sit cognoscibile secundum quod est in actu, Deus, qui est actus purus absque omni permixtione potentiae, quantum in se est, maxime cognoscibilis est. Sed quod est maxime cognoscibile in se, alicui intellectui cognoscibile non est, propter excessum intelligibilis supra intellectum, sicut sol, qui est maxime visibilis, videri non potest a vespertilione, propter excessum luminis. Hoc igitur attendentes, quidam posuerunt quod nullus intellectus creatus essentiam Dei videre potest. Sed hoc inconvenienter dicitur. Cum enim ultima hominis beatitudo in altissima eius operatione consistat, quae est operatio intellectus, si nunquam essentiam Dei videre potest intellectus creatus, vel nunquam beatitudinem obtinebit, vel in alio eius beatitudo consistet quam in Deo. Quod est alienum a fide. In ipso enim est ultima perfectio rationalis creaturae, quia est ei principium essendi, intantum enim unumquodque perfectum est, inquantum ad suum principium attingit. Similiter etiam est praeter rationem. Inest enim homini naturale desiderium cognoscendi causam, cum intuetur effectum; et ex hoc admiratio in hominibus consurgit. Si igitur intellectus rationalis creaturae pertingere non possit ad primam causam rerum, remanebit inane desiderium naturae. Unde simpliciter concedendum est quod beati Dei essentiam videant.

Referencing norms: Q12A1Respondeo, assert-h9b7c3e967513edd52410ee9e0a3cb1f0024ebefabd96f3bbc8c46311e35f6cf0

la · official · sha256:4786f55240be2b9220ac47317b70219a91393f2b25bc2b8179311db4e30b3810LA

Sed contra est quod dicitur I Ioan. III, videbimus eum sicuti est.

Referencing norms: assert-hf6aa1a275f299a9fd143466421980ca2ace47dadf7f3a8b290d452cb1479c528

la · official · sha256:074d5403a425f8fed4e2b22a7628111d37f433ec60c712e3b210838afbc4fc17LA

Ad primum ergo dicendum quod auctoritas illa loquitur de similitudine quae est per participationem luminis gloriae.

Referencing norms: Q12A2Ad1, assert-hb53822983f2397967d4f76455b3b722f2007e6be9a8c8695839c3b680ad53a2a

la · official · sha256:3cfd57e1a29f7a50046c70af719ba7f5e07d400cb8f83bc5ef8cfc89a5ef093bLA

Ad secundum dicendum quod Augustinus ibi loquitur de cognitione Dei quae habetur in via.

Referencing norms: Q12A2Ad2, assert-h8bf29c89a488b187c585e7b9293c34a3f5198e7e27d761a3e34e90f531953a9e

la · official · sha256:7dbe3281979b252c7e2ac3bd2e6ec7833be18b4231e7e043858905f6d6a029d2LA

Ad tertium dicendum quod divina essentia est ipsum esse. Unde, sicut aliae formae intelligibiles quae non sunt suum esse, uniuntur intellectui secundum aliquod esse quo informant ipsum intellectum et faciunt ipsum in actu; ita divina essentia unitur intellectui creato ut intellectum in actu, per seipsam faciens intellectum in actu.

Referencing norms: Q12A2Ad3, assert-h7046182e23a68b4648b9a8300767cf6641540ba26c656a218f4408ddd7f593b2

la · official · sha256:2b68e645e37f3736a76689ed1f165ca0a03688cfd77a29629b6b4446e67c5254LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod essentia Dei ab intellectu creato per aliquam similitudinem videatur. Dicitur enim I Ioan. III, scimus quoniam, cum apparuerit, similes ei erimus, et videbimus eum sicuti est.

Referencing norms: Q12A2Obiectio1, assert-h60397b7a2ec45df0fc4c87a5f74cd0ca066bbbf543d6c7b569eb58d8f543bea0

la · official · sha256:2e455218d1d8078fe33bc19a4020852bb20ddc2562a7d17025c926442ef42339LA

Praeterea, Augustinus dicit, IX de Trin., cum Deum novimus, fit aliqua Dei similitudo in nobis.

Referencing norms: Q12A2Obiectio2, assert-he508672c11733e6d413fc8efa03c213f3399570b8c87a8054db3ee148480f5a2

la · official · sha256:8206bf3befb632a5c841eef97d75bae3ba8dd4b80f5e9872dd2b601503455eadLA

Praeterea, intellectus in actu est intelligibile in actu, sicut sensus in actu est sensibile in actu. Hoc autem non est nisi inquantum informatur sensus similitudine rei sensibilis, et intellectus similitudine rei intellectae. Ergo, si Deus ab intellectu creato videtur in actu, oportet quod per aliquam similitudinem videatur.

Referencing norms: Q12A2Obiectio3, assert-hfdf5f6c83d3af70b7a9ef891e421501b2e1eeb24c67f28ba76bf92fda2477380

la · official · sha256:26319cacb6506a2f340dc7690246091fd5d8ffd885830eb0b6041a1df1e659d8LA

Respondeo dicendum quod ad visionem, tam sensibilem quam intellectualem, duo requiruntur, scilicet virtus visiva, et unio rei visae cum visu, non enim fit visio in actu, nisi per hoc quod res visa quodammodo est in vidente. Et in rebus quidem corporalibus, apparet quod res visa non potest esse in vidente per suam essentiam, sed solum per suam similitudinem, sicut similitudo lapidis est in oculo, per quam fit visio in actu, non autem ipsa substantia lapidis. Si autem esset una et eadem res, quae esset principium visivae virtutis, et quae esset res visa, oporteret videntem ab illa re et virtutem visivam habere, et formam per quam videret. Manifestum est autem quod Deus et est auctor intellectivae virtutis, et ab intellectu videri potest. Et cum ipsa intellectiva virtus creaturae non sit Dei essentia, relinquitur quod sit aliqua participata similitudo ipsius, qui est primus intellectus. Unde et virtus intellectualis creaturae lumen quoddam intelligibile dicitur, quasi a prima luce derivatum, sive hoc intelligatur de virtute naturali, sive de aliqua perfectione superaddita gratiae vel gloriae. Requiritur ergo ad videndum Deum aliqua Dei similitudo ex parte visivae potentiae, qua scilicet intellectus sit efficax ad videndum Deum. Sed ex parte visae rei, quam necesse est aliquo modo uniri videnti per nullam similitudinem creatam Dei essentia videri potest. Primo quidem, quia, sicut dicit Dionysius, I cap. de Div. Nom., per similitudines inferioris ordinis rerum nullo modo superiora possunt cognosci, sicut per speciem corporis non potest cognosci essentia rei incorporeae. Multo igitur minus per speciem creatam quamcumque potest essentia Dei videri. Secundo, quia essentia Dei est ipsum esse eius, ut supra ostensum est, quod nulli formae creatae competere potest. Non potest igitur aliqua forma creata esse similitudo repraesentans videnti Dei essentiam. Tertio, quia divina essentia est aliquod incircumscriptum, continens in se supereminenter quidquid potest significari vel intelligi ab intellectu creato. Et hoc nullo modo per aliquam speciem creatam repraesentari potest, quia omnis forma creata est determinata secundum aliquam rationem vel sapientiae, vel virtutis, vel ipsius esse, vel alicuius huiusmodi. Unde dicere Deum per similitudinem videri, est dicere divinam essentiam non videri, quod est erroneum. Dicendum ergo quod ad videndum Dei essentiam requiritur aliqua similitudo ex parte visivae potentiae, scilicet lumen gloriae, confortans intellectum ad videndum Deum, de quo dicitur in Psalmo, in lumine tuo videbimus lumen. Non autem per aliquam similitudinem creatam Dei essentia videri potest, quae ipsam divinam essentiam repraesentet ut in se est.

Referencing norms: Q12A2Respondeo, assert-h69b8a20306aea0a315cf4d905f746b10a8bb1fd9e87475aefcdce5f7b57ed93d

la · official · sha256:2a5af4b54909f17c7affc38f8b5b80370991a726011a965521796013775dbceaLA

Sed contra est quod dicit Augustinus, XV de Trin., quod cum apostolus dicit videmus nunc per speculum et in aenigmate, speculi et aenigmatis nomine, quaecumque similitudines ab ipso significatae intelligi possunt, quae accommodatae sunt ad intelligendum Deum. Sed videre Deum per essentiam non est visio aenigmatica vel specularis, sed contra eam dividitur. Ergo divina essentia non videtur per similitudines.

Referencing norms: assert-h196879ee83ddf171f549d446f01490dbdd1cb14865a5188c9025ef8195fe609e

la · official · sha256:cac5ef82043004f129c455277b577dfad79bc33eba5c528abf6bcdd82df637a7LA

Ad primum ergo dicendum quod, cum dicitur in carne mea videbo Deum, salvatorem meum, non intelligitur quod oculo carnis sit Deum visurus, sed quod in carne existens, post resurrectionem, visurus sit Deum. Similiter quod dicitur, nunc oculus meus videt te, intelligitur de oculo mentis, sicut Ephes. I dicit apostolus, det vobis spiritum sapientiae in agnitione eius, illuminatos oculos cordis vestri.

Referencing norms: Q12A3Ad1, assert-h1b05799bd82e1ba4815bce9e4ecca7b68d353cdb244da349b58c64f35f1459dd

la · official · sha256:4f6e4be0244d5d81aed6f7a36327ef7284ff7b46c7c6e070564bcc1643fcf03aLA

Ad secundum dicendum quod Augustinus loquitur inquirendo in verbis illis, et sub conditione. Quod patet ex hoc quod praemittitur, longe itaque potentiae alterius erunt (scilicet oculi glorificati), si per eos videbitur incorporea illa natura. Sed postmodum hoc determinat, dicens, valde credibile est sic nos visuros mundana tunc corpora caeli novi et terrae novae, ut Deum ubique praesentem, et universa etiam corporalia gubernantem, clarissima perspicuitate videamus; non sicut nunc invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur; sed sicut homines, inter quos viventes motusque vitales exerentes vivimus, mox ut aspicimus, non credimus vivere, sed videmus. Ex quo patet quod hoc modo intelligit oculos glorificatos Deum visuros, sicut nunc oculi nostri vident alicuius vitam. Vita autem non videtur oculo corporali, sicut per se visibile, sed sicut sensibile per accidens, quod quidem a sensu non cognoscitur, sed statim cum sensu ab aliqua alia virtute cognoscitiva. Quod autem statim, visis corporibus, divina praesentia ex eis cognoscatur per intellectum, ex duobus contingit, scilicet ex perspicacitate intellectus; et ex refulgentia divinae claritatis in corporibus innovatis.

Referencing norms: Q12A3Ad2, assert-he5a9f87a51a37ed21de37b52c84a0bba04aab0cf38cfeb922cfb023b0045878a

la · official · sha256:c5abb29de64b3d171590ccb52193031aabc98b4d4037f50843a8f9626a770df1LA

Ad tertium dicendum quod in visione imaginaria non videtur Dei essentia, sed aliqua forma in imaginatione formatur, repraesentans Deum secundum aliquem modum similitudinis, prout in Scripturis divinis divina per res sensibiles metaphorice describuntur.

Referencing norms: Q12A3Ad3, assert-h28a2975f1619601017ec87cf22367795b194ec2b424df7f462d99cc529c19435

la · official · sha256:5715d06d7c140228af1e1ca0fd795aa227f5f3fee7819930b7d3c22809b58a7eLA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod essentia Dei videri possit oculo corporali. Dicitur enim Iob XIX, in carne mea videbo Deum, etc.; et XLII, auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te.

Referencing norms: Q12A3Obiectio1, assert-hb5d0ba299b7b448042caf7554e71a5a621c7deeee361417517cb8f3b0a1d0412

la · official · sha256:84d27467fc13b4602cfb3c21f477ef8a77abd17cae83b1c16e8b92e3e0c16630LA

Praeterea, Augustinus dicit, ultimo de civitate Dei, cap. XXIX, vis itaque praepollentior oculorum erit illorum (scilicet glorificatorum), non ut acutius videant quam quidam perhibentur videre serpentes vel aquilae (quantalibet enim acrimonia cernendi eadem animalia vigeant, nihil aliud possunt videre quam corpora), sed ut videant et incorporalia. Quicumque autem potest videre incorporalia, potest elevari ad videndum Deum. Ergo oculus glorificatus potest videre Deum.

Referencing norms: Q12A3Obiectio2, assert-h6882fcb3204346903bddfdfc293c372b955aad195715dc42faccc9c143df430a

la · official · sha256:d4d363b5a7d5e5490eda4c75eb306bc5bc0f31196ca85db34df2441ea85c1b28LA

Praeterea, Deus potest videri ab homine visione imaginaria, dicitur enim Isaiae VI, vidi dominum sedentem super solium, et cetera. Sed visio imaginaria a sensu originem habet, phantasia enim est motus factus a sensu secundum actum, ut dicitur in III de anima. Ergo Deus sensibili visione videri potest.

Referencing norms: Q12A3Obiectio3, assert-h4c2847df5383563efc5c79b566ed280951486dca5211fa1b56a906d188cf9307, assert-hd7e027cd1091ac2735ee2639405615ed4415ae70d860eecb5669981600cceba9

la · official · sha256:ec9d66d27d822a5e8f328683a13cae1e9dc0fd4bf853641be908872c66374eeaLA

Respondeo dicendum quod impossibile est Deum videri sensu visus, vel quocumque alio sensu aut potentia sensitivae partis. Omnis enim potentia huiusmodi est actus corporalis organi, ut infra dicetur. Actus autem proportionatur ei cuius est actus. Unde nulla huiusmodi potentia potest se extendere ultra corporalia. Deus autem incorporeus est, ut supra ostensum est. Unde nec sensu nec imaginatione videri potest, sed solo intellectu.

Referencing norms: Q12A3Respondeo, assert-h6556703178b8d994cbad81966985eefec80ba6522b856608dc2e809713320909

la · official · sha256:aec25db6189183e22a6f69cd4d1569537004b1fb4071d79969a399bb7a389839LA

Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro de videndo Deum ad Paulinam, Deum nemo vidit unquam, vel in hac vita, sicut ipse est; vel in Angelorum vita, sicut visibilia ista quae corporali visione cernuntur.

Referencing norms: assert-h83159beb32f437dcea8756bf392d77fdfbc7262ebda542f613d9f632a6452f84

la · official · sha256:ecdb2578ccfb3f2362afc5dcb3b204a7ebccccfb766db074ef806fc60d480ac8LA

Ad primum ergo dicendum quod iste modus cognoscendi Deum, est Angelo connaturalis, ut scilicet cognoscat eum per similitudinem eius in ipso Angelo refulgentem. Sed cognoscere Deum per aliquam similitudinem creatam, non est cognoscere essentiam Dei, ut supra ostensum est. Unde non sequitur quod Angelus per sua naturalia possit cognoscere essentiam Dei.

Referencing norms: Q12A4Ad1, assert-h3f2dc816069fa607f457a8669e1251921194166a0e46743d914f76f15c58f28e

la · official · sha256:00eb2a044c156dc1e74a7b74e3e5057e86acb21c11cd51c5d99fd3a6ae66bed4LA

Ad secundum dicendum quod intellectus Angeli non habet defectum, si defectus accipiatur privative, ut scilicet careat eo quod habere debet. Si vero accipiatur negative, sic quaelibet creatura invenitur deficiens, Deo comparata, dum non habet illam excellentiam quae invenitur in Deo.

Referencing norms: Q12A4Ad2, assert-ha574e7b545e4f9ba820c98643b49068bc3b2f165a0d12dc82579119c55923a24

la · official · sha256:f3aeca1b62c909ffa9d2e35431d4066a71be159e7c18b63d943048f40c87333aLA

Ad tertium dicendum quod sensus visus, quia omnino materialis est, nullo modo elevari potest ad aliquid immateriale. Sed intellectus noster vel angelicus, quia secundum naturam a materia aliqualiter elevatus est, potest ultra suam naturam per gratiam ad aliquid altius elevari. Et huius signum est, quia visus nullo modo potest in abstractione cognoscere id quod in concretione cognoscit, nullo enim modo potest percipere naturam, nisi ut hanc. Sed intellectus noster potest in abstractione considerare quod in concretione cognoscit. Etsi enim cognoscat res habentes formam in materia, tamen resolvit compositum in utrumque, et considerat ipsam formam per se. Et similiter intellectus Angeli, licet connaturale sit ei cognoscere esse concretum in aliqua natura, tamen potest ipsum esse secernere per intellectum, dum cognoscit quod aliud est ipse, et aliud est suum esse. Et ideo, cum intellectus creatus per suam naturam natus sit apprehendere formam concretam et esse concretum in abstractione, per modum resolutionis cuiusdam, potest per gratiam elevari ut cognoscat substantiam separatam subsistentem, et esse separatum subsistens.

Referencing norms: Q12A4Ad3, assert-hf7d351d23cc629fbdd47ac635892e52aba35e98f7baa5c5c700506340642489d

la · official · sha256:252b7cd757f1a3f870cb653a0f6a17f6b0e2c0ce00ddefbb2bf40905763b4e69LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod aliquis intellectus creatus per sua naturalia divinam essentiam videre possit. Dicit enim Dionysius, cap. IV de Div. Nom., quod Angelus est speculum purum, clarissimum, suscipiens totam, si fas est dicere, pulchritudinem Dei. Sed unumquodque videtur dum videtur eius speculum. Cum igitur Angelus per sua naturalia intelligat seipsum, videtur quod etiam per sua naturalia intelligat divinam essentiam.

Referencing norms: Q12A4Obiectio1, assert-h04e28fb235af39ccbd2b602399bc23d4b42dc19575b5924694b27bad87c03982, assert-hfcbc659af809a37a606778067dd91f810c9bc3d84a1ceea976593c8e2193a1bf

la · official · sha256:5a66659ae2eb303a88053e73d7ab4760cb7d771d062fbde73f085824beea37a6LA

Praeterea, illud quod est maxime visibile, fit minus visibile nobis propter defectum nostri visus, vel corporalis vel intellectualis. Sed intellectus Angeli non patitur aliquem defectum. Cum ergo Deus secundum se sit maxime intelligibilis, videtur quod ab Angelo sit maxime intelligibilis. Si igitur alia intelligibilia per sua naturalia intelligere potest, multo magis Deum.

Referencing norms: Q12A4Obiectio2, assert-h5d2a57beafa0d100ada16f61023646f93190e471eee5cc3afbd8c2601e028151, assert-hf751a0eb62d4407fe9873675811bcc9b8bec8a4ce5eacab649c45b8b7e0817c5

la · official · sha256:5653f991950df5b63867783c0ea616bf545a723e70c1d3623c97de895496255bLA

Praeterea, sensus corporeus non potest elevari ad intelligendam substantiam incorpoream, quia est supra eius naturam. Si igitur videre Deum per essentiam sit supra naturam cuiuslibet intellectus creati, videtur quod nullus intellectus creatus ad videndum Dei essentiam pertingere possit, quod est erroneum, ut ex supradictis patet. Videtur ergo quod intellectui creato sit naturale divinam essentiam videre.

Referencing norms: Q12A4Obiectio3, assert-h9602404d7a6842d9104e04a96c298d442ad8cf213a3e80e0a7c8f955f81b6650

la · official · sha256:51ca6993a9cd4dd6bd95ed88c1afe9e11e1921b68f8c6b2a6e2b45623b9639c7LA

Respondeo dicendum quod impossibile est quod aliquis intellectus creatus per sua naturalia essentiam Dei videat. Cognitio enim contingit secundum quod cognitum est in cognoscente. Cognitum autem est in cognoscente secundum modum cognoscentis. Unde cuiuslibet cognoscentis cognitio est secundum modum suae naturae. Si igitur modus essendi alicuius rei cognitae excedat modum naturae cognoscentis, oportet quod cognitio illius rei sit supra naturam illius cognoscentis. Est autem multiplex modus essendi rerum. Quaedam enim sunt, quorum natura non habet esse nisi in hac materia individuali, et huiusmodi sunt omnia corporalia. Quaedam vero sunt, quorum naturae sunt per se subsistentes, non in materia aliqua, quae tamen non sunt suum esse, sed sunt esse habentes, et huiusmodi sunt substantiae incorporeae, quas Angelos dicimus. Solius autem Dei proprius modus essendi est, ut sit suum esse subsistens. Ea igitur quae non habent esse nisi in materia individuali, cognoscere est nobis connaturale, eo quod anima nostra, per quam cognoscimus, est forma alicuius materiae. Quae tamen habet duas virtutes cognoscitivas. Unam, quae est actus alicuius corporei organi. Et huic connaturale est cognoscere res secundum quod sunt in materia individuali, unde sensus non cognoscit nisi singularia. Alia vero virtus cognoscitiva eius est intellectus, qui non est actus alicuius organi corporalis. Unde per intellectum connaturale est nobis cognoscere naturas, quae quidem non habent esse nisi in materia individuali; non tamen secundum quod sunt in materia individuali, sed secundum quod abstrahuntur ab ea per considerationem intellectus. Unde secundum intellectum possumus cognoscere huiusmodi res in universali, quod est supra facultatem sensus. Intellectui autem angelico connaturale est cognoscere naturas non in materia existentes. Quod est supra naturalem facultatem intellectus animae humanae, secundum statum praesentis vitae, quo corpori unitur. Relinquitur ergo quod cognoscere ipsum esse subsistens, sit connaturale soli intellectui divino, et quod sit supra facultatem naturalem cuiuslibet intellectus creati, quia nulla creatura est suum esse, sed habet esse participatum. Non igitur potest intellectus creatus Deum per essentiam videre, nisi inquantum Deus per suam gratiam se intellectui creato coniungit, ut intelligibile ab ipso.

Referencing norms: Q12A4Respondeo, assert-hde5bed10a18f1a09f795bceb225f27fa742b9e8945471fda3057a11cf86091cb

la · official · sha256:214dea14788204f28f0f4caf26ad34612928d96d2c9350de6558b7e46def274dLA

Sed contra est quod dicitur Rom. VI, gratia Dei vita aeterna. Sed vita aeterna consistit in visione divinae essentiae, secundum illud Ioan. XVII, haec est vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et cetera. Ergo videre Dei essentiam convenit intellectui creato per gratiam, et non per naturam.

Referencing norms: assert-h3283b34f5642196e1c89cdff3e7d9df4ac2b3f9235e8cd8c6ac6caad73b33065

la · official · sha256:ce7ec164308d73c333bd777ac4b999d2d8ab543ba6fe1a0373a6d0963f6d2b95LA

Ad primum ergo dicendum quod lumen creatum est necessarium ad videndum Dei essentiam, non quod per hoc lumen Dei essentia intelligibilis fiat, quae secundum se intelligibilis est, sed ad hoc quod intellectus fiat potens ad intelligendum, per modum quo potentia fit potentior ad operandum per habitum, sicut etiam et lumen corporale necessarium est in visu exteriori, inquantum facit medium transparens in actu, ut possit moveri a colore.

Referencing norms: Q12A5Ad1, assert-h7957a517325780e45e3af0f885411330a6241fc6212354fb725b46ddf4417673

la · official · sha256:7afc4d751629ec7441605a65e8412e25130c7f4036bae07c83792572d03d1b89LA

Ad secundum dicendum quod lumen istud non requiritur ad videndum Dei essentiam quasi similitudo in qua Deus videatur, sed quasi perfectio quaedam intellectus, confortans ipsum ad videndum Deum. Et ideo potest dici quod non est medium in quo Deus videatur, sed sub quo videtur. Et hoc non tollit immediatam visionem Dei.

Referencing norms: Q12A5Ad2, assert-h53935903d0d4819c03b6ff8668be1ec4d04bdd570d78ad9b3cb156b0d4c3194f

la · official · sha256:d12c00f678d067f6aade452b6b5186a0d87b20d0c84aa8b43545df398380a2f2LA

Ad tertium dicendum quod dispositio ad formam ignis non potest esse naturalis nisi habenti formam ignis. Unde lumen gloriae non potest esse naturale creaturae, nisi creatura esset naturae divinae, quod est impossibile. Per hoc enim lumen fit creatura rationalis deiformis, ut dictum est.

Referencing norms: Q12A5Ad3, assert-h685a3ce4ace9de1c5165d2752756f41c3f4da05af13c18153216a8897b5fc64f

la · official · sha256:e4f7f3eac5c1f05fc8e33fa27a87b974bd985864d5b89d26dfd8d863e6cf8e62LA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod intellectus creatus ad videndum essentiam Dei aliquo lumine creato non indigeat. Illud enim quod est per se lucidum in rebus sensibilibus, alio lumine non indiget ut videatur, ergo nec in intelligibilibus. Sed Deus est lux intelligibilis. Ergo non videtur per aliquod lumen creatum.

Referencing norms: Q12A5Obiectio1, assert-h4874a41ee7e2f35e8a3b062833d062c63eb04ea15f8e781ff56483f3cb6c9914, assert-h6436589e8ec887c493bd34c40f46749612340f9c9083a78df02606a8ff38e483

la · official · sha256:0b36c5eeb0d8b08a00a4687c9a220ac03ef861690cc1e0856728d5bf7459979fLA

Praeterea, cum Deus videtur per medium, non videtur per suam essentiam. Sed cum videtur per aliquod lumen creatum, videtur per medium. Ergo non videtur per suam essentiam.

Referencing norms: Q12A5Obiectio2, assert-h47c69c39b3447f7b8dd3eaf27a3db299146cd31e0f2cd06c11cdcdc1068984ea, assert-h539bfdfc94758ed2da334ef1b818e00dd0c6f2344be7b4aa4139e7fd3640032a

la · official · sha256:b616e951bdee831fadff97c71f9e00810afeb7cb8b00e3615bb26e8b922a25dfLA

Praeterea, illud quod est creatum, nihil prohibet alicui creaturae esse naturale. Si ergo per aliquod lumen creatum Dei essentia videtur, poterit illud lumen esse naturale alicui creaturae. Et ita illa creatura non indigebit aliquo alio lumine ad videndum Deum, quod est impossibile. Non est ergo necessarium quod omnis creatura ad videndum Dei essentiam lumen superadditum requirat.

Referencing norms: Q12A5Obiectio3, assert-h39b82f1ee562be61201d53e2307e3f806cc626c425095a7700b27d9b923e21d1

la · official · sha256:253754cb3d25e1167af7ef69c2d97671334d1ce0198835e6df328c5181b3c773LA

Respondeo dicendum quod omne quod elevatur ad aliquid quod excedit suam naturam, oportet quod disponatur aliqua dispositione quae sit supra suam naturam, sicut, si aer debeat accipere formam ignis, oportet quod disponatur aliqua dispositione ad talem formam. Cum autem aliquis intellectus creatus videt Deum per essentiam, ipsa essentia Dei fit forma intelligibilis intellectus. Unde oportet quod aliqua dispositio supernaturalis ei superaddatur, ad hoc quod elevetur in tantam sublimitatem. Cum igitur virtus naturalis intellectus creati non sufficiat ad Dei essentiam videndam, ut ostensum est, oportet quod ex divina gratia superaccrescat ei virtus intelligendi. Et hoc augmentum virtutis intellectivae illuminationem intellectus vocamus; sicut et ipsum intelligibile vocatur lumen vel lux. Et istud est lumen de quo dicitur Apoc. XXI, quod claritas Dei illuminabit eam, scilicet societatem beatorum Deum videntium. Et secundum hoc lumen efficiuntur deiformes, idest Deo similes; secundum illud I Ioan. III, cum apparuerit, similes ei erimus, et videbimus eum sicuti est.

Referencing norms: Q12A5Respondeo, assert-h2f10d492305fe3660645ebeacc7d668ca303c616626e37fa0ac6572704c43b8a

la · official · sha256:c6ed053648b5f75a825fb910722e05792a1f508fdfbbade1f9228c50d3493762LA

Sed contra est quod dicitur in Psalmo, in lumine tuo videbimus lumen.

Referencing norms: assert-h2ed0e98255591dbac5ae58fa42530ac03a6517b46426ed9cbc35539ba8d13aa7

la · official · sha256:1def0329a7901cab3c5314af0274f4026281cf35bf0870ac97d4c750c9431cdbLA

Ad primum ergo dicendum quod, cum dicitur videbimus eum sicuti est, hoc adverbium sicuti determinat modum visionis ex parte rei visae ut sit sensus, videbimus eum ita esse sicuti est, quia ipsum esse eius videbimus, quod est eius essentia. Non autem determinat modum visionis ex parte videntis, ut sit sensus, quod ita erit perfectus modus videndi, sicut est in Deo perfectus modus essendi.

Referencing norms: Q12A6Ad1, assert-hedb5cf43bf21a9518b3dcbca663285571ac41ea4f86615beb4cda7206324a250

la · official · sha256:b84cc608d4e0a1063157ac636b12c2a875528af786d76833ffdb83825c09b500LA

Et per hoc etiam patet solutio ad secundum. Cum enim dicitur quod rem unam unus alio melius non intelligit, hoc habet veritatem si referatur ad modum rei intellectae, quia quicumque intelligit rem esse aliter quam sit, non vere intelligit. Non autem si referatur ad modum intelligendi, quia intelligere unius est perfectius quam intelligere alterius.

Referencing norms: Q12A6Ad2, assert-hea1f3c8ca5aa9ec92c58ef4982b00bfe0fbfc788deb6c9ec2482e686973bd2c6

la · official · sha256:812921d86820c5252e1107713d8ad2e702952ffa6154fd63fa4e9204ffdb74beLA

Ad tertium dicendum quod diversitas videndi non erit ex parte obiecti, quia idem obiectum omnibus praesentabitur, scilicet Dei essentia, nec ex diversa participatione obiecti per differentes similitudines, sed erit per diversam facultatem intellectus, non quidem naturalem, sed gloriosam, ut dictum est.

Referencing norms: Q12A6Ad3, assert-h68d89ad8fd9b89db5571d9f2705bfec0e38de1150e493ba3c4e59c2091202dcd

la · official · sha256:259140586589de200e0e59bd65379fb2a0824ec04824e08d829ba7707989e5d7LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod videntium essentiam Dei unus alio perfectius non videat. Dicitur enim I Ioan. III, videbimus eum sicuti est. Sed ipse uno modo est. Ergo uno modo videbitur ab omnibus. Non ergo perfectius et minus perfecte.

Referencing norms: Q12A6Obiectio1, assert-h25c58272fb0016d16f545e8d2eb1ebfed11a54079bdeddc7575789cf0c748a50, assert-h834346e53a046fdb0fd7d0fc8cbdaff86c1b8884b135065098c1467726d6e39f, assert-hc07ff5818bfcd89ef55b6d42447f99bdad94cc2864be69a43711ef4fcc45f2bc

la · official · sha256:45f808cf1abb91888b4263819b3280bdc488529f79d8037a64b2c474c36923b6LA

Praeterea, Augustinus dicit, in libro octoginta trium qq., quod unam rem non potest unus alio plus intelligere. Sed omnes videntes Deum per essentiam, intelligunt Dei essentiam, intellectu enim videtur Deus, non sensu, ut supra habitum est. Ergo videntium divinam essentiam unus alio non clarius videt.

Referencing norms: Q12A6Obiectio2, assert-h80530b3e08f9062b7af6ace289a509fab3481e4db7a24d8000128dff1ac3a705, assert-hbc7ab8a8b6f4ff280cf646ee72b8e8fa22ec87b8eaadaf7c5fe2a5e03c21d2ee

la · official · sha256:9d0861c506cb9c5838205fa555e0b62552cbc39817b8f3c21cdbeb06fe02c372LA

Praeterea, quod aliquid altero perfectius videatur, ex duobus contingere potest, vel ex parte obiecti visibilis; vel ex parte potentiae visivae videntis. Ex parte autem obiecti, per hoc quod obiectum perfectius in vidente recipitur, scilicet secundum perfectiorem similitudinem. Quod in proposito locum non habet, Deus enim non per aliquam similitudinem, sed per eius essentiam praesens est intellectui essentiam eius videnti. Relinquitur ergo quod, si unus alio perfectius eum videat, quod hoc sit secundum differentiam potentiae intellectivae. Et ita sequitur quod cuius potentia intellectiva naturaliter est sublimior, clarius eum videat. Quod est inconveniens, cum hominibus promittatur in beatitudine aequalitas Angelorum.

Referencing norms: Q12A6Obiectio3, assert-h40829ce2f92db8e1f75dbabd89012bef08e5b79f5c2867016c64133041ce08a2

la · official · sha256:b4e2e71f5446087651d021424df4cbc3d257468f2aa3d786023552ae8938afa0LA

Respondeo dicendum quod videntium Deum per essentiam unus alio perfectius eum videbit. Quod quidem non erit per aliquam Dei similitudinem perfectiorem in uno quam in alio, cum illa visio non sit futura per aliquam similitudinem, ut ostensum est. Sed hoc erit per hoc, quod intellectus unius habebit maiorem virtutem seu facultatem ad videndum Deum, quam alterius. Facultas autem videndi Deum non competit intellectui creato secundum suam naturam, sed per lumen gloriae, quod intellectum in quadam deiformitate constituit, ut ex superioribus patet. Unde intellectus plus participans de lumine gloriae, perfectius Deum videbit. Plus autem participabit de lumine gloriae, qui plus habet de caritate, quia ubi est maior caritas, ibi est maius desiderium; et desiderium quodammodo facit desiderantem aptum et paratum ad susceptionem desiderati. Unde qui plus habebit de caritate, perfectius Deum videbit, et beatior erit.

Referencing norms: Q12A6Respondeo, assert-h50603ca05ff6a0ff389f72064d2cebd203c3fa5a5ad9083177d79a0ded66bb12

la · official · sha256:e57743e4463415cc6dc081e9f62068ad5d64b3d22911b30c383e65648a798b73LA

Sed contra est quod vita aeterna in visione Dei consistit, secundum illud Ioan. XVII, haec est vita aeterna, et cetera. Ergo, si omnes aequaliter Dei essentiam vident, in vita aeterna omnes erunt aequales. Cuius contrarium dicit apostolus, I Cor. XV, stella differt a stella in claritate.

Referencing norms: assert-h1ef59878710bd7a4717cb507bdd536d92529f1aca5135ed08e1bc42bbe074ba8

la · official · sha256:e6fdeb90b502422e93e73cacc647b81ef7d2b0f7be06fd9d496e115ff4575403LA

Ad primum ergo dicendum quod comprehensio dicitur dupliciter. Uno modo, stricte et proprie, secundum quod aliquid includitur in comprehendente. Et sic nullo modo Deus comprehenditur, nec intellectu nec aliquo alio, quia, cum sit infinitus, nullo finito includi potest, ut aliquid finitum eum infinite capiat, sicut ipse infinite est. Et sic de comprehensione nunc quaeritur. Alio modo comprehensio largius sumitur, secundum quod comprehensio insecutioni opponitur. Qui enim attingit aliquem, quando iam tenet ipsum, comprehendere eum dicitur. Et sic Deus comprehenditur a beatis, secundum illud Cant. III, tenui eum, nec dimittam. Et sic intelliguntur auctoritates apostoli de comprehensione. Et hoc modo comprehensio est una de tribus dotibus animae, quae respondet spei; sicut visio fidei, et fruitio caritati. Non enim, apud nos, omne quod videtur, iam tenetur vel habetur, quia videntur interdum distantia, vel quae non sunt in potestate nostra. Neque iterum omnibus quae habemus, fruimur, vel quia non delectamur in eis; vel quia non sunt ultimus finis desiderii nostri, ut desiderium nostrum impleant et quietent. Sed haec tria habent beati in Deo, quia et vident ipsum; et videndo, tenent sibi praesentem, in potestate habentes semper eum videre; et tenentes, fruuntur sicut ultimo fine desiderium implente.

Referencing norms: Q12A7Ad1, assert-h7c612d8366059cc08ccd11a70352adac6d514217537c7347e5d21d24b57b3a98

la · official · sha256:8d53ce034a2b7939f4393be42eeeecf10862d0d326f0773bbddc84f67fc8306eLA

Ad secundum dicendum quod non propter hoc Deus incomprehensibilis dicitur, quasi aliquid eius sit quod non videatur, sed quia non ita perfecte videtur, sicut visibilis est. Sicut cum aliqua demonstrabilis propositio per aliquam probabilem rationem cognoscitur, non est aliquid eius quod non cognoscatur, nec subiectum, nec praedicatum, nec compositio, sed tota non ita perfecte cognoscitur, sicut cognoscibilis est. Unde Augustinus, definiendo comprehensionem, dicit quod totum comprehenditur videndo, quod ita videtur, ut nihil eius lateat videntem; aut cuius fines circumspici possunt, tunc enim fines alicuius circumspiciuntur, quando ad finem in modo cognoscendi illam rem pervenitur.

Referencing norms: Q12A7Ad2, assert-h9dec3f007347edf8d1ea2ca37cb5923ff872c238b56114c4ed83e3c3eda87a89

la · official · sha256:ac04fe256a0bd27c545a8c12d9df31b6b00a21a8656e97693dbb73722182109eLA

Ad tertium dicendum quod totaliter dicit modum obiecti, non quidem ita quod totus modus obiecti non cadat sub cognitione; sed quia modus obiecti non est modus cognoscentis. Qui igitur videt Deum per essentiam, videt hoc in eo, quod infinite existit, et infinite cognoscibilis est, sed hic infinitus modus non competit ei, ut scilicet ipse infinite cognoscat, sicut aliquis probabiliter scire potest aliquam propositionem esse demonstrabilem, licet ipse eam demonstrative non cognoscat.

Referencing norms: Q12A7Ad3, assert-hb7d644119f5982ede70d24126fbce4432bb113d43ec127ff5fb3da67a23b8b35

la · official · sha256:8cd6f959a333b08028478568a7663e844880f0b758adb93df4c65bdc6d855384LA

Ad septimum sic proceditur. Videtur quod videntes Deum per essentiam ipsum comprehendant. Dicit enim apostolus, Philipp. III, sequor autem si quo modo comprehendam. Non autem frustra sequebatur, dicit enim ipse, I Cor. IX, sic curro, non quasi in incertum. Ergo ipse comprehendit, et eadem ratione alii, quos ad hoc invitat, dicens, sic currite, ut comprehendatis.

Referencing norms: Q12A7Obiectio1, assert-h0c66c08f544600d606daea8c153c4708ac4f1bf19ba8476ffbe1b9302a48d653

la · official · sha256:7af9992e9b1f4f60d607b6d1228cac87cfc57ec1f00da16a24052c528e448177LA

Praeterea, ut dicit Augustinus in libro de videndo Deum ad Paulinam, illud comprehenditur, quod ita totum videtur, ut nihil eius lateat videntem. Sed si Deus per essentiam videtur, totus videtur, et nihil eius latet videntem; cum Deus sit simplex. Ergo a quocumque videtur per essentiam, comprehenditur.

Referencing norms: Q12A7Obiectio2, assert-h23e975499eb283979070e90bab796c149ddb655cceeb4c0698962f243cb024c0, assert-h5c251e1b841cd7555797904149848d3796ddc68f0c19aebd7db2d955ccee7a50

la · official · sha256:afb91954e04673a2033ead1651ed28b1f95203a3fac64c4d93001b89f7cf1c21LA

Si dicatur quod videtur totus, sed non totaliter, contra, totaliter vel dicit modum videntis, vel modum rei visae. Sed ille qui videt Deum per essentiam, videt eum totaliter, si significetur modus rei visae, quia videt eum sicuti est, ut dictum est. Similiter videt eum totaliter, si significetur modus videntis, quia tota virtute sua intellectus Dei essentiam videbit. Quilibet ergo videns Deum per essentiam, totaliter eum videbit. Ergo eum comprehendet.

Referencing norms: Q12A7Obiectio3, assert-h54f1c2e508665280a3678339502e51761d7ef887a968e965063871fa48cc2a42, assert-h7364e939d89167150963ebb6002ac7866a05ac94d96e2827958bc82b8ac3066c

la · official · sha256:ef9541a58d6e39d97daaef5732cee78041321224bc30008dce86ca500f0df0ffLA

Respondeo dicendum quod comprehendere Deum impossibile est cuicumque intellectui creato, attingere vero mente Deum qualitercumque, magna est beatitudo, ut dicit Augustinus. Ad cuius evidentiam, sciendum est quod illud comprehenditur, quod perfecte cognoscitur. Perfecte autem cognoscitur, quod tantum cognoscitur, quantum est cognoscibile. Unde si id quod est cognoscibile per scientiam demonstrativam, opinione teneatur ex aliqua ratione probabili concepta, non comprehenditur. Puta, si hoc quod est triangulum habere tres angulos aequales duobus rectis, aliquis sciat per demonstrationem, comprehendit illud, si vero aliquis eius opinionem accipiat probabiliter, per hoc quod a sapientibus vel pluribus ita dicitur, non comprehendet ipsum, quia non pertingit ad illum perfectum modum cognitionis, quo cognoscibilis est. Nullus autem intellectus creatus pertingere potest ad illum perfectum modum cognitionis divinae essentiae, quo cognoscibilis est. Quod sic patet. Unumquodque enim sic cognoscibile est, secundum quod est ens actu. Deus igitur, cuius esse est infinitum, ut supra ostensum est, infinite cognoscibilis est. Nullus autem intellectus creatus potest Deum infinite cognoscere. Intantum enim intellectus creatus divinam essentiam perfectius vel minus perfecte cognoscit, inquantum maiori vel minori lumine gloriae perfunditur. Cum igitur lumen gloriae creatum, in quocumque intellectu creato receptum, non possit esse infinitum, impossibile est quod aliquis intellectus creatus Deum infinite cognoscat. Unde impossibile est quod Deum comprehendat.

Referencing norms: Q12A7Respondeo, assert-h89b192114f3bc34b35ac040f70177820759e3365ace6761ad151221cc34bf648

la · official · sha256:db0300136761727c969717c3de4c1a06c061513a6ade09bcf20aae4a4abdc0ebLA

Sed contra est quod dicitur Ierem. XXXII, fortissime, magne, potens, dominus exercituum nomen tibi; magnus consilio, et incomprehensibilis cogitatu. Ergo comprehendi non potest.

Referencing norms: assert-h417c3d6a8199e5380473876483bc2b01abaab6af14787401e12c01c2c0683904

la · official · sha256:002ecfc6553f1886e5ef7620fcfa4308f5beca18479a4fbf84683fce6d714f38LA

Ad primum ergo dicendum quod Gregorius loquitur quantum ad sufficientiam obiecti, scilicet Dei, quod, quantum in se est, sufficienter continet omnia et demonstrat. Non tamen sequitur quod unusquisque videns Deum omnia cognoscat, quia non perfecte comprehendit ipsum.

Referencing norms: Q12A8Ad1, assert-h080459fbe13bd9cb800c8c4a4bd146905bc454c675f858cb015b4bc620e39a18

la · official · sha256:feac6f47626f0d11a6c3093a4c6d43250b7fc9e3f16fee764185d39930c62495LA

Ad secundum dicendum quod videns speculum, non est necessarium quod omnia in speculo videat, nisi speculum visu suo comprehendat.

Referencing norms: Q12A8Ad2, assert-hbca4ea77db2c7f1ccc0e1b7b57f62f3cf61c6d9dddcbcaaec339e28b78a65329

la · official · sha256:fb7ea2b950c98e1d5d2b55a1fb117a5cb083b2af5434390e7500e0813effb2fbLA

Ad tertium dicendum quod, licet maius sit videre Deum quam omnia alia, tamen maius est videre sic Deum quod omnia in eo cognoscantur, quam videre sic ipsum quod non omnia, sed pauciora vel plura cognoscantur in eo. Iam enim ostensum est quod multitudo cognitorum in Deo, consequitur modum videndi ipsum vel magis perfectum vel minus perfectum.

Referencing norms: Q12A8Ad3, assert-h1247c3911025d6c9cf7ed5a1b94e5cd0695ac7553fced157824520c3fd908067

la · official · sha256:8c26a048ecfebcd905be2a3c7fd0ac63f1cbd4d01bcfd3cfb9b5973a4581a34eLA

Ad quartum dicendum quod naturale desiderium rationalis creaturae est ad sciendum omnia illa quae pertinent ad perfectionem intellectus; et haec sunt species et genera rerum, et rationes earum, quae in Deo videbit quilibet videns essentiam divinam. Cognoscere autem alia singularia, et cogitata et facta eorum, non est de perfectione intellectus creati, nec ad hoc eius naturale desiderium tendit, nec iterum cognoscere illa quae nondum sunt, sed fieri a Deo possunt. Si tamen solus Deus videretur, qui est fons et principium totius esse et veritatis, ita repleret naturale desiderium sciendi, quod nihil aliud quaereretur, et beatus esset. Unde dicit Augustinus, V Confess., infelix homo qui scit omnia illa (scilicet creaturas), te autem nescit, beatus autem qui te scit, etiam si illa nesciat. Qui vero te et illa novit, non propter illa beatior est, sed propter te solum beatus.

Referencing norms: Q12A8Ad4, assert-h3fb599b48f1458a35d4315c8e9abf0893e863c42b837d792f368d3b2312ab25c

la · official · sha256:9cc81570ebeee247951d0d8a72508768bab6883ac506c2241f914ac07a1831ffLA

Ad octavum sic proceditur. Videtur quod videntes Deum per essentiam omnia in Deo videant. Dicit enim Gregorius, in IV Dialog. quid est quod non videant, qui videntem omnia vident? Sed Deus est videns omnia. Ergo qui vident Deum, omnia vident.

Referencing norms: Q12A8Obiectio1, assert-h13b8ec404fc3bf73fc7055242dd2bd12449ba0ef986242849da257c66c9a4fbf, assert-h6ba58e38dcdcbe1c7c7442dc9ec95ee473f8e48965fd462622ce044d555eda04

la · official · sha256:72e1456b51aa0ae4555b7a14c36f2296738f23474d9c5102b1055b678566457bLA

Item, quicumque videt speculum, videt ea quae in speculo resplendent. Sed omnia quaecumque fiunt vel fieri possunt, in Deo resplendent sicut in quodam speculo, ipse enim omnia in seipso cognoscit. Ergo quicumque videt Deum, videt omnia quae sunt et quae fieri possunt.

Referencing norms: Q12A8Obiectio2, assert-h9780b1ff442c7511a581122eaf9b6618d529718bcb73a3dbcd1c8c2dbc2f2bcc, assert-hd6177af59650a18760d55c1e88680eee4e965121dbb927d846d6deb070ff9f2e

la · official · sha256:d1b1021ad317b06b9b09834f95426f6d3151fd44acefab1b927944f3946fd9d6LA

Praeterea, qui intelligit id quod est maius, potest intelligere minima, ut dicitur III de anima. Sed omnia quae Deus facit vel facere potest, sunt minus quam eius essentia. Ergo quicumque intelligit Deum, potest intelligere omnia quae Deus facit vel facere potest.

Referencing norms: Q12A8Obiectio3, assert-h194ae1ef9d0d7c75f26880ecac3649d00434fd37d2ceb6f484366b419aba0c7e, assert-hd1a1d2796d42d0ffba45d982cc17b581e95871975b877c98fb01d68c86a5c5bd

la · official · sha256:0eaa5d768626cb0931e1494acdec7b5559ffef838cc344996f090a28b46f6ac8LA

Praeterea, rationalis creatura omnia naturaliter scire desiderat. Si igitur videndo Deum non omnia sciat, non quietatur eius naturale desiderium, et ita, videndo Deum non erit beata. Quod est inconveniens. Videndo igitur Deum, omnia scit.

Referencing norms: Q12A8Obiectio4, assert-h7b293151e762d51c357e4e923a3388d44717ce5354ba349b0208c74da5bdd424

la · official · sha256:0c8ba88195ce1501ceb0373d85251c72235714ee085580aca7114283066b44aeLA

Respondeo dicendum quod intellectus creatus, videndo divinam essentiam, non videt in ipsa omnia quae facit Deus vel facere potest. Manifestum est enim quod sic aliqua videntur in Deo, secundum quod sunt in ipso. Omnia autem alia sunt in Deo, sicut effectus sunt virtute in sua causa. Sic igitur videntur alia in Deo, sicut effectus in sua causa. Sed manifestum est quod quanto aliqua causa perfectius videtur, tanto plures eius effectus in ipsa videri possunt. Qui enim habet intellectum elevatum, statim uno principio demonstrativo proposito, ex ipso multarum conclusionum cognitionem accipit, quod non convenit ei qui debilioris intellectus est, sed oportet quod ei singula explanentur. Ille igitur intellectus potest in causa cognoscere omnes causae effectus, et omnes rationes effectuum, qui causam totaliter comprehendit. Nullus autem intellectus creatus totaliter Deum comprehendere potest, ut ostensum est. Nullus igitur intellectus creatus, videndo Deum, potest cognoscere omnia quae Deus facit vel potest facere, hoc enim esset comprehendere eius virtutem. Sed horum quae Deus facit vel facere potest, tanto aliquis intellectus plura cognoscit, quanto perfectius Deum videt.

Referencing norms: Q12A8Respondeo, assert-h3d3bafdcee88a7bcbe24cbbfc7fc544e0fe5756402b45961e6411fb018515ee8

la · official · sha256:f16eccd434d29dbf63e76bc091d28bfb558883350f32bbed97c9c94d89838a27LA

Sed contra est quod Angeli vident Deum per essentiam, et tamen non omnia sciunt. Inferiores enim Angeli purgantur a superioribus a nescientia, ut dicit Dionysius, VII cap. Cael. Hier. Ipsi etiam nesciunt futura contingentia et cogitationes cordium, hoc enim solius Dei est. Non ergo quicumque vident Dei essentiam, vident omnia.

Referencing norms: assert-h46a91aac742346727253871e6b9b4627321a504e6a3d4df37b865ee387fdad5d

la · official · sha256:d4f4f7f473e0a8d8d12c668a5181ba262a81bdc7033768ffd01bbc8231961f79LA

Ad primum ergo dicendum quod intellectus videntis Deum assimilatur rebus quae videntur in Deo, inquantum unitur essentiae divinae, in qua rerum omnium similitudines praeexistunt.

Referencing norms: Q12A9Ad1, assert-h902674a6c6371aabbaa796ed2ec7e3f1d3bf2a62ee3007d725a5e1de6883bc47

la · official · sha256:99f7b8a3c7425d5b956b389ee599e2589268d41a7646d4bcd91bae767f2308d5LA

Ad secundum dicendum quod aliquae potentiae cognoscitivae sunt, quae ex speciebus primo conceptis alias formare possunt. Sicut imaginatio ex praeconceptis speciebus montis et auri, format speciem montis aurei, et intellectus ex praeconceptis speciebus generis et differentiae, format rationem speciei. Et similiter ex similitudine imaginis formare possumus in nobis similitudinem eius cuius est imago. Et sic Paulus, vel quicumque alius videns Deum, ex ipsa visione essentiae divinae potest formare in se similitudines rerum quae in essentia divina videntur, quae remanserunt in Paulo etiam postquam desiit Dei essentiam videre. Ista tamen visio, qua videntur res per huiusmodi species sic conceptas, est alia a visione qua videntur res in Deo.

Referencing norms: Q12A9Ad2, assert-h81f3c917664e6287de24bde6518fe52f82c77294e9c1d61a6e6c40de7a7a8576

la · official · sha256:28018dee3bde55698027e4fd813ee9e11a246762609f774efb9a4c05b0e6b934LA

Ad nonum sic proceditur. Videtur quod ea quae videntur in Deo, a videntibus divinam essentiam per aliquas similitudines videantur. Omnis enim cognitio est per assimilationem cognoscentis ad cognitum, sic enim intellectus in actu fit intellectum in actu, et sensus in actu sensibile in actu, inquantum eius similitudine informatur, ut pupilla similitudine coloris. Si igitur intellectus videntis Deum per essentiam intelligat in Deo aliquas creaturas, oportet quod earum similitudinibus informetur.

Referencing norms: Q12A9Obiectio1, assert-h564e2e8cfbce1a30648f8d6142f5f19badf43c673ef16e3de1f78d2500cda489

la · official · sha256:c379189a1821d2c1577e429e80d259951f4da43c33f93b8da6212bcaeeed7fb8LA

Praeterea, ea quae prius vidimus, memoriter tenemus. Sed Paulus, videns in raptu essentiam Dei, ut dicit Augustinus XII super Gen. ad litteram, postquam desiit essentiam Dei videre, recordatus est multorum quae in illo raptu viderat, unde ipse dicit quod audivit arcana verba, quae non licet homini loqui, II Cor. XII. Ergo oportet dicere quod aliquae similitudines eorum quae recordatus est, in eius intellectu remanserint. Et eadem ratione, quando praesentialiter videbat Dei essentiam, eorum quae in ipsa videbat, aliquas similitudines vel species habebat.

Referencing norms: Q12A9Obiectio2, assert-ha10a27167f64378b3268ef01edeae90c4f3dc7a48e9f6c6b94e53cf340cf30bc, assert-ha2cdcf49703b16a865e76739b9b1f40365bacb02dfae25db19cd866ff1d99dc3

la · official · sha256:c1fd5c1c98342f410d0c54ba8f1e4149d82a6941ec55afa54453c71d2f23dc0bLA

Respondeo dicendum quod videntes Deum per essentiam, ea quae in ipsa essentia Dei vident, non vident per aliquas species, sed per ipsam essentiam divinam intellectui eorum unitam. Sic enim cognoscitur unumquodque, secundum quod similitudo eius est in cognoscente. Sed hoc contingit dupliciter. Cum enim quaecumque uni et eidem sunt similia, sibi invicem sint similia, virtus cognoscitiva dupliciter assimilari potest alicui cognoscibili. Uno modo, secundum se, quando directe eius similitudine informatur, et tunc cognoscitur illud secundum se. Alio modo, secundum quod informatur specie alicuius quod est ei simile, et tunc non dicitur res cognosci in seipsa, sed in suo simili. Alia enim est cognitio qua cognoscitur aliquis homo in seipso, et alia qua cognoscitur in sua imagine. Sic ergo, cognoscere res per earum similitudines in cognoscente existentes, est cognoscere eas in seipsis, seu in propriis naturis, sed cognoscere eas prout earum similitudines praeexistunt in Deo, est videre eas in Deo. Et hae duae cognitiones differunt. Unde secundum illam cognitionem qua res cognoscuntur a videntibus Deum per essentiam in ipso Deo, non videntur per aliquas similitudines alias; sed per solam essentiam divinam intellectui praesentem, per quam et Deus videtur.

Referencing norms: Q12A9Respondeo, assert-h9ef63580a2a793dc2e6e7ea86147ba92ae414b1d4afe529685c82732a193add4

la · official · sha256:bbd9643cc9d331f0d5f101153375b142e9c0659251cbc5dabcec4fbf0e404f5fLA

Sed contra est quod per unam speciem videtur speculum, et ea quae in speculo apparent. Sed omnia sic videntur in Deo sicut in quodam speculo intelligibili. Ergo, si ipse Deus non videtur per aliquam similitudinem, sed per suam essentiam; nec ea quae in ipso videntur, per aliquas similitudines sive species videntur.

Referencing norms: assert-h7e477bad84a4a4f2c7444691dccb158247f7162e945f7231f63cb8a8d48e87e8

la · official · sha256:cb68ea8ad0b52b2a924203719acf58fa62ffbf09ace07d82adf5f3962339a478LA

Quia in superioribus consideravimus qualiter Deus sit secundum seipsum, restat considerandum qualiter sit in cognitione nostra, idest quomodo cognoscatur a creaturis. Et circa hoc quaeruntur tredecim. Primo, utrum aliquis intellectus creatus possit videre essentiam Dei. Secundo, utrum Dei essentia videatur ab intellectu per aliquam speciem creatam. Tertio, utrum oculo corporeo Dei essentia possit videri. Quarto, utrum aliqua substantia intellectualis creata ex suis naturalibus sufficiens sit videre Dei essentiam. Quinto, utrum intellectus creatus ad videndam Dei essentiam indigeat aliquo lumine creato. Sexto, utrum videntium essentiam Dei unus alio perfectius videat. Septimo, utrum aliquis intellectus creatus possit comprehendere Dei essentiam. Octavo, utrum intellectus creatus videns Dei essentiam, omnia in ipsa cognoscat. Nono, utrum ea quae ibi cognoscit, per aliquas similitudines cognoscat. Decimo, utrum simul cognoscat omnia quae in Deo videt. Undecimo, utrum in statu huius vitae possit aliquis homo essentiam Dei videre. Duodecimo, utrum per rationem naturalem Deum in hac vita possimus cognoscere. Tertiodecimo, utrum, supra cognitionem naturalis rationis, sit in praesenti vita aliqua cognitio Dei per gratiam.

la · official · sha256:87b586289c9d5de42aa7a8b096429cdb0043400a6d59b206ae4b36620ce689e5LA

Ad primum ergo dicendum quod nominum multiplicitas non attenditur secundum nominis praedicationem, sed secundum significationem, hoc enim nomen homo, de quocumque praedicetur, sive vere sive false, dicitur uno modo. Sed tunc multipliciter diceretur, si per hoc nomen homo intenderemus significare diversa, puta, si unus intenderet significare per hoc nomen homo id quod vere est homo, et alius intenderet significare eodem nomine lapidem, vel aliquid aliud. Unde patet quod Catholicus dicens idolum non esse Deum, contradicit Pagano hoc asserenti, quia uterque utitur hoc nomine Deus ad significandum verum Deum. Cum enim Paganus dicit idolum esse Deum, non utitur hoc nomine secundum quod significat Deum opinabilem, sic enim verum diceret, cum etiam Catholici interdum in tali significatione hoc nomine utantur, ut cum dicitur, omnes dii gentium Daemonia.

Referencing norms: Q13A10Ad1, assert-hda2641a9aad4cac5b45ee5fb0bcd1251efd5abcd303b48db3da978ec9d7d87f5

la · official · sha256:64c55d8c0c4db8477daa6c9f968a66ae727b2d2553f320745ffe1e02aade2d2fLA

Et similiter dicendum ad secundum et tertium. Nam illae rationes procedunt secundum diversitatem praedicationis nominis, et non secundum diversam significationem.

Referencing norms: Q13A10Ad2, assert-h3589dcab51104aee735b07bf73f92a66add6bea0921790ef9e12d2b9f8d9fdff

la · official · sha256:6bcb98e6a3f143155fd5faad18ba2f0ef80785b3a081f5b2c8122da3ad3ff4a6LA

Ad quartum dicendum quod animal dictum de animali vero et de picto, non dicitur pure aequivoce; sed philosophus largo modo accipit aequivoca, secundum quod includunt in se analoga. Quia et ens, quod analogice dicitur, aliquando dicitur aequivoce praedicari de diversis praedicamentis.

Referencing norms: Q13A10Ad3, assert-h3f26f5e8e937387b17fd3aba807869c3de948f075e763fc0460f39d38513b81a

la · official · sha256:0771f96bad4c80ab5a62114c42c53bcef0a8785e6e5efa42656f27ab7ba5e109LA

Ad quintum dicendum quod ipsam naturam Dei prout in se est, neque Catholicus neque Paganus cognoscit, sed uterque cognoscit eam secundum aliquam rationem causalitatis vel excellentiae vel remotionis, ut supra dictum est. Et secundum hoc, in eadem significatione accipere potest gentilis hoc nomen Deus, cum dicit idolum est Deus, in qua accipit ipsum Catholicus dicens idolum non est Deus. Si vero aliquis esset qui secundum nullam rationem Deum cognosceret, nec ipsum nominaret, nisi forte sicut proferimus nomina quorum significationem ignoramus.

Referencing norms: Q13A10Ad5Supplement, assert-h18b6a7b13ebea0ab6da7cb6bfdaa4e016b8b1575666489882580b6ed5714440f

la · official · sha256:b05b5d38aa308b5a72ec01d8e94cc5785452ef042a18400625fd4a41e00fa364LA

Ad decimum sic proceditur. Videtur quod hoc nomen Deus univoce dicatur de Deo per naturam, et per participationem, et secundum opinionem. Ubi enim est diversa significatio, non est contradictio affirmantis et negantis, aequivocatio enim impedit contradictionem sed Catholicus dicens idolum non est Deus, contradicit Pagano dicenti idolum est Deus. Ergo Deus utrobique sumptum univoce dicitur.

Referencing norms: Q13A10Obiectio1, assert-h5cabb680e1abee2845d791c80fb9d211a4aa24f18049db1bcf0df7544ef196ab

la · official · sha256:82e8f9b6bb143b03a435ae463ef5eff976ef78c83ab7a9f5b52178233f660e33LA

Praeterea, sicut idolum est Deus secundum opinionem et non secundum veritatem, ita fruitio carnalium delectationum dicitur felicitas secundum opinionem, et non secundum veritatem. Sed hoc nomen beatitudo univoce dicitur de hac beatitudine opinata, et de hac beatitudine vera. Ergo et hoc nomen Deus univoce dicitur de Deo secundum veritatem, et de Deo secundum opinionem.

Referencing norms: Q13A10Obiectio2, assert-h0b25db60923346a4f479d7c8710fd78156a052d28db277b163dd6a912ebbbe15, assert-haf7a1a622b85361c426c199f802ac926f50ad0eb00208cd32682adf87dd7b107

la · official · sha256:613a16c9aeea7b0ad49812c4af6e191c3b7f1c0589ea0200365c1af59f38c2d6LA

Praeterea, univoca dicuntur quorum est ratio una. Sed Catholicus, cum dicit unum esse Deum, intelligit nomine Dei rem omnipotentem, et super omnia venerandam, et hoc idem intelligit gentilis, cum dicit idolum esse Deum. Ergo hoc nomen Deus univoce dicitur utrobique.

Referencing norms: Q13A10Obiectio3, assert-h2a9e9dfb3199624d936c5ac77003c59521bffd948bc31fdf99cf437d1903d7ab, assert-hea07d57611bb75570de938b92d45fd5066e408b5e24a156f590980011a9465ba

la · official · sha256:e042f190ebb13d2cbe34b16e8c1793e81c40d8b0b85c68ea6167367b3e766099LA

Respondeo dicendum quod hoc nomen Deus, in praemissis tribus significationibus, non accipitur neque univoce neque aequivoce, sed analogice. Quod ex hoc patet. Quia univocorum est omnino eadem ratio, aequivocorum est omnino ratio diversa, in analogicis vero, oportet quod nomen secundum unam significationem acceptum, ponatur in definitione eiusdem nominis secundum alias significationes accepti. Sicut ens de substantia dictum, ponitur in definitione entis secundum quod de accidente dicitur; et sanum dictum de animali, ponitur in definitione sani secundum quod dicitur de urina et de medicina; huius enim sani quod est in animali, urina est significativa, et medicina factiva. Sic accidit in proposito. Nam hoc nomen Deus, secundum quod pro Deo vero sumitur, in ratione Dei sumitur secundum quod dicitur Deus secundum opinionem vel participationem. Cum enim aliquem nominamus Deum secundum participationem, intelligimus nomine Dei aliquid habens similitudinem veri Dei. Similiter cum idolum nominamus Deum, hoc nomine Deus intelligimus significari aliquid, de quo homines opinantur quod sit Deus. Et sic manifestum est quod alia et alia est significatio nominis, sed una illarum significationum clauditur in significationibus aliis. Unde manifestum est quod analogice dicitur.

Referencing norms: Q13A10Respondeo, assert-hc1989bff3c10ffd5613ddbd546ca8c9c678896dcaff77a6272c9f2f69dfbd310

la · official · sha256:49de5117e526c69d9327f9de5ff1012bb8584b7fbb4ead74bb931ebb95ade9c0LA

1 Sed contra, illud quod est in intellectu, est similitudo eius quod est in re, ut dicitur in I Periherm. Sed animal, dictum de animali vero et de animali picto, aequivoce dicitur. Ergo hoc nomen Deus, dictum de Deo vero et de Deo secundum opinionem, aequivoce dicitur.

Referencing norms: assert-h79f8e139b9f6ebbd83f944537b7bd964e6c83da391e22784df5122b84d665f93

la · official · sha256:81f2b19edf189cb6ec7eaa62ff65275e18487f2e3d98cf8ee22bd17b8913ef1fLA

2 Praeterea, nullus potest significare id quod non cognoscit, sed gentilis non cognoscit naturam divinam, ergo, cum dicit idolum est Deus, non significat veram deitatem. Hanc autem significat Catholicus dicens unum esse Deum. Ergo hoc nomen Deus non dicitur univoce, sed aequivoce, de Deo vero, et de Deo secundum opinionem.

la · official · sha256:d1bb246e2ff10962ae4690b0e227be2e54bc07b99261a71aeab27e4de891abeeLA

Ad primum ergo dicendum quod hoc nomen qui est est magis proprium nomen Dei quam hoc nomen Deus, quantum ad id a quo imponitur, scilicet ab esse, et quantum ad modum significandi et consignificandi, ut dictum est. Sed quantum ad id ad quod imponitur nomen ad significandum, est magis proprium hoc nomen Deus, quod imponitur ad significandum naturam divinam. Et adhuc magis proprium nomen est tetragrammaton, quod est impositum ad significandam ipsam Dei substantiam incommunicabilem, et, ut sic liceat loqui, singularem.

Referencing norms: Q13A11Ad1, assert-h53a48501013e35c6f9cf33ea573038bdda27a53ff0021be083781781a435f2e3

la · official · sha256:72c0553f425ef614a8fbb1426f585174c11903952f27a0d61c117ea10542a653LA

Ad secundum dicendum quod hoc nomen bonum est principale nomen Dei inquantum est causa, non tamen simpliciter, nam esse absolute praeintelligitur causae.

Referencing norms: Q13A11Ad2, assert-h9fba4853fce0a4d1fa03d430bd767d9793f8964f6661d4654e78c0394ddb7a86

la · official · sha256:683cedf311344b2ba7599d86e0f0a192fbde08fb248ccfed1d6ff4d1044c70cdLA

Ad tertium dicendum quod non est necessarium quod omnia nomina divina importent habitudinem ad creaturas; sed sufficit quod imponantur ab aliquibus perfectionibus procedentibus a Deo in creaturas. Inter quas prima est ipsum esse, a qua sumitur hoc nomen qui est.

Referencing norms: Q13A11Ad3, assert-h0d9ff9305acb482ec260d865387a4f4885c10cc5fb0c49e7f7536737dee7fd9e

la · official · sha256:cedafbcde8f2563c112cec67b3205133237cdffc87f22fb5ac95f3ec838e8d0bLA

Ad undecimum sic proceditur. Videtur quod hoc nomen qui est non sit maxime proprium nomen Dei. Hoc enim nomen Deus est nomen incommunicabile, ut dictum est. Sed hoc nomen qui est non est nomen incommunicabile. Ergo hoc nomen qui est non est maxime proprium nomen Dei.

Referencing norms: Q13A11Obiectio1, assert-h1fa2780df0098c07d6929ff8f3d1d7abecf04606a929c05fcd219d1dc9940357, assert-h4fc687622f65c70e0ceecdb3745637d9ebda8fd0e8f2ce873ccc9c0ec21cf588

la · official · sha256:3d77211e0d2335f6ca4539d93fbd5fbc8b3a529d701ed785281438fe78fc76a9LA

Praeterea, Dionysius dicit, III cap. de Div. Nom., quod boni nominatio est manifestativa omnium Dei processionum. Sed hoc maxime Deo convenit, quod sit universale rerum principium. Ergo hoc nomen bonum est maxime proprium Dei, et non hoc nomen qui est.

Referencing norms: Q13A11Obiectio2, assert-h81e189f17dd8b158f9f970897e7e917170533c999af6ee7f7c03cf3ed2b61039, assert-hfa05e72e095eae2c5ea621a72925096aac4d3f2470beb21a6343c32353344716

la · official · sha256:37072ef72a56e8016d4f27b1c00a008a1c85a5762f6b1baba84f0ef0a843960eLA

Praeterea, omne nomen divinum videtur importare relationem ad creaturas, cum Deus non cognoscatur a nobis nisi per creaturas. Sed hoc nomen qui est nullam importat habitudinem ad creaturas. Ergo hoc nomen qui est non est maxime proprium nomen Dei.

Referencing norms: Q13A11Obiectio3, assert-h7d613f6a0ca3bb060d23872c61717721175151d31132aeb87bec4f508bc06418, assert-hf907710d75151798ac629a3fd17ccdfc0358a926769ccc2896578f19d18894cb

la · official · sha256:a65ce47e00618fbf20be064cda188c346550751843e53eef97b5be48c94bf8f0LA

Respondeo dicendum quod hoc nomen qui est triplici ratione est maxime proprium nomen Dei. Primo quidem, propter sui significationem. Non enim significat formam aliquam, sed ipsum esse. Unde, cum esse Dei sit ipsa eius essentia, et hoc nulli alii conveniat, ut supra ostensum est, manifestum est quod inter alia nomina hoc maxime proprie nominat Deum, unumquodque enim denominatur a sua forma. Secundo, propter eius universalitatem. Omnia enim alia nomina vel sunt minus communia; vel, si convertantur cum ipso, tamen addunt aliqua supra ipsum secundum rationem; unde quodammodo informant et determinant ipsum. Intellectus autem noster non potest ipsam Dei essentiam cognoscere in statu viae, secundum quod in se est, sed quemcumque modum determinet circa id quod de Deo intelligit, deficit a modo quo Deus in se est. Et ideo, quanto aliqua nomina sunt minus determinata, et magis communia et absoluta, tanto magis proprie dicuntur de Deo a nobis. Unde et Damascenus dicit quod principalius omnibus quae de Deo dicuntur nominibus, est qui est, totum enim in seipso comprehendens, habet ipsum esse velut quoddam pelagus substantiae infinitum et indeterminatum. Quolibet enim alio nomine determinatur aliquis modus substantiae rei, sed hoc nomen qui est nullum modum essendi determinat, sed se habet indeterminate ad omnes; et ideo nominat ipsum pelagus substantiae infinitum. Tertio vero, ex eius consignificatione. Significat enim esse in praesenti, et hoc maxime proprie de Deo dicitur, cuius esse non novit praeteritum vel futurum, ut dicit Augustinus in V de Trin.

Referencing norms: Q13A11Respondeo, assert-h9a761f3f5a30a02d9506be6449ea99b7fb160a675981986716b89729fc371627

la · official · sha256:af4d79cb89c6e348539f3c74ba6031b0c6a66e923504193d5aecb02096fca32aLA

Sed contra est quod dicitur Exod. III, quod Moysi quaerenti, si dixerint mihi, quod est nomen eius? Quid dicam eis? Et respondit ei dominus, sic dices eis, qui est misit me ad vos. Ergo hoc nomen qui est est maxime proprium nomen Dei.

Referencing norms: assert-hd0b74bf332491f60e51e75b1a7b1c1283e03d0ef0ab96182d8c01b6398fcf7be

la · official · sha256:e901a14430bfb39874a1f7e1f8ac9cd03295b3ef80cd9c81d3817cceee3b96c9LA

Ad primum ergo dicendum quod Dionysius dicit affirmationes de Deo esse incompactas, vel inconvenientes secundum aliam translationem, inquantum nullum nomen Deo competit secundum modum significandi, ut supra dictum est.

Referencing norms: Q13A12Ad1, assert-hf7feb46b9d5b7fcec6270b38d257251574a5c782fedb31459f902998acdfa16e

la · official · sha256:b93d54161c0d8eb16d2333e926c05040c987d8315fc6faaa74d103630925af18LA

Ad secundum dicendum quod intellectus noster non potest formas simplices subsistentes secundum quod in seipsis sunt, apprehendere, sed apprehendit eas secundum modum compositorum, in quibus est aliquid quod subiicitur, et est aliquid quod inest. Et ideo apprehendit formam simplicem in ratione subiecti, et attribuit ei aliquid.

Referencing norms: Q13A12Ad2, assert-hc79805455a494e79ff551d22a3ed06b867b5a53cb4d9881f2f77ca0b3db00d7a

la · official · sha256:be2f396f19c29364910d7f70e98365fdb8d05303a850a1f0ed658dc07504486eLA

Ad tertium dicendum quod haec propositio, intellectus intelligens rem aliter quam sit, est falsus, est duplex, ex eo quod hoc adverbium aliter potest determinare hoc verbum intelligit ex parte intellecti, vel ex parte intelligentis. Si ex parte intellecti, sic propositio vera est, et est sensus, quicumque intellectus intelligit rem esse aliter quam sit, falsus est. Sed hoc non habet locum in proposito, quia intellectus noster, formans propositionem de Deo, non dicit eum esse compositum, sed simplicem. Si vero ex parte intelligentis, sic propositio falsa est. Alius est enim modus intellectus in intelligendo, quam rei in essendo. Manifestum est enim quod intellectus noster res materiales infra se existentes intelligit immaterialiter; non quod intelligat eas esse immateriales, sed habet modum immaterialem in intelligendo. Et similiter, cum intelligit simplicia quae sunt supra se, intelligit ea secundum modum suum, scilicet composite, non tamen ita quod intelligat ea esse composita. Et sic intellectus noster non est falsus, formans compositionem de Deo.

Referencing norms: Q13A12Ad3, assert-h60e28f986499e0d8109d340b416f9fd2af56fd4d643a4364cc1e776de91d02a5

la · official · sha256:727c4fbe695e7e7da13b9b39f340a13c9cb886131ae6a9a5e5e1a11da9037bf2LA

Ad duodecimum sic proceditur. Videtur quod propositiones affirmativae non possunt formari de Deo. Dicit enim Dionysius, II cap. Cael. Hier., quod negationes de Deo sunt verae, affirmationes autem incompactae.

Referencing norms: Q13A12Obiectio1, assert-h2146389b73e0c1b828c771f170bdb9b9f3d97deb52310aa47a44a300a609a215

la · official · sha256:37c9bab848d9d21baeec9b9d38126784c74c45a54521102552556d55d30955e4LA

Praeterea, Boetius dicit, in libro de Trin., quod forma simplex subiectum esse non potest. Sed Deus maxime est forma simplex, ut supra ostensum est. Ergo non potest esse subiectum. Sed omne illud de quo propositio affirmativa formatur, accipitur ut subiectum. Ergo de Deo propositio affirmativa formari non potest.

Referencing norms: Q13A12Obiectio2, assert-h15e95f93ffb47ee2fabdf49de25fc6e80cc35108b14a8972af70990c9d03ad21, assert-h3d54b5f4d3fdff012941f935728c3308d55262322ebc8e911ea4817133fe52b7, assert-h48dbde7da17bd763175440e1313ed2d392b68a7c5595e3834aecfd0b35932c97, assert-h4dfcace9986f6c896370fb4e73f4c91fc7786e8b21e55a5239b6ddab13c265ad

la · official · sha256:9f1b8f856cc66ff12500e884235786179dcfd437fe5aa59043faa25b550d6dffLA

Praeterea, omnis intellectus intelligens rem aliter quam sit, est falsus. Sed Deus habet esse absque omni compositione, ut supra probatum est. Cum igitur omnis intellectus affirmativus intelligat aliquid cum compositione, videtur quod propositio affirmativa vere de Deo formari non possit.

Referencing norms: Q13A12Obiectio3, assert-h8fc2c471eee25fd69a0179f4f537e95459eafaba03be7df8787878712401304d, assert-hc33847a15ac67f01eb7443f1d2e81181043a840656a8e34366a4f5282bcf3dd0

la · official · sha256:ea67b3a48f10a3805a18c5db903bbb43ff8c78192480dfd52e33f5c49e7d8dbeLA

Respondeo dicendum quod propositiones affirmativae possunt vere formari de Deo. Ad cuius evidentiam, sciendum est quod in qualibet propositione affirmativa vera, oportet quod praedicatum et subiectum significent idem secundum rem aliquo modo, et diversum secundum rationem. Et hoc patet tam in propositionibus quae sunt de praedicato accidentali, quam in illis quae sunt de praedicato substantiali. Manifestum est enim quod homo et albus sunt idem subiecto, et differunt ratione, alia enim est ratio hominis, et alia ratio albi. Et similiter cum dico homo est animal, illud enim ipsum quod est homo, vere animal est; in eodem enim supposito est et natura sensibilis, a qua dicitur animal, et rationalis, a qua dicitur homo. Unde hic etiam praedicatum et subiectum sunt idem supposito, sed diversa ratione. Sed et in propositionibus in quibus idem praedicatur de seipso, hoc aliquo modo invenitur; inquantum intellectus id quod ponit ex parte subiecti, trahit ad partem suppositi, quod vero ponit ex parte praedicati, trahit ad naturam formae in supposito existentis, secundum quod dicitur quod praedicata tenentur formaliter, et subiecta materialiter. Huic vero diversitati quae est secundum rationem, respondet pluralitas praedicati et subiecti, identitatem vero rei significat intellectus per ipsam compositionem. Deus autem, in se consideratus, est omnino unus et simplex, sed tamen intellectus noster secundum diversas conceptiones ipsum cognoscit, eo quod non potest ipsum ut in seipso est, videre. Sed tamen, quamvis intelligat ipsum sub diversis conceptionibus, cognoscit tamen quod omnibus suis conceptionibus respondet una et eadem res simpliciter. Hanc ergo pluralitatem quae est secundum rationem, repraesentat per pluralitatem praedicati et subiecti, unitatem vero repraesentat intellectus per compositionem.

Referencing norms: Q13A12Respondeo, assert-h19a89efc4a0647c4e76cb843af1a6108585e03fd248fd4a3b337ca2860db2318

la · official · sha256:82ce527acaa2d62d3248ba84191327474af9943ec466638d3ae9f0b9310fd3a9LA

Sed contra est quod fidei non subest falsum. Sed propositiones quaedam affirmativae subduntur fidei, utpote quod Deus est trinus et unus, et quod est omnipotens. Ergo propositiones affirmativae possunt vere formari de Deo.

Referencing norms: assert-h7f9c17184c6d11f3f0cd9883d4ea19ef0ea5b958c19321b596ec0151d8ec9ab2

la · official · sha256:e27796f515ef07eb307aa1111585786c6ec19917a0bc52888e26e0e175fc1875LA

Ad primum ergo dicendum quod ea ratione dicitur Deus non habere nomen, vel esse supra nominationem, quia essentia eius est supra id quod de Deo intelligimus et voce significamus.

Referencing norms: Q13A1Ad1, assert-h80f2988a304a691442ab7b6f2d53b9565e72bdb5a47368dabcea4c04677f3ad6

la · official · sha256:3c7f75c2f1e6f21a4358ce0444570dbb06177013d24749fcda1ace763598db02LA

Ad secundum dicendum quod, quia ex creaturis in Dei cognitionem venimus, et ex ipsis eum nominamus, nomina quae Deo attribuimus, hoc modo significant, secundum quod competit creaturis materialibus, quarum cognitio est nobis connaturalis, ut supra dictum est. Et quia in huiusmodi creaturis, ea quae sunt perfecta et subsistentia sunt composita; forma autem in eis non est aliquid completum subsistens, sed magis quo aliquid est, inde est quod omnia nomina a nobis imposita ad significandum aliquid completum subsistens, significant in concretione, prout competit compositis; quae autem imponuntur ad significandas formas simplices, significant aliquid non ut subsistens, sed ut quo aliquid est, sicut albedo significat ut quo aliquid est album. Quia igitur et Deus simplex est, et subsistens est, attribuimus ei et nomina abstracta, ad significandam simplicitatem eius; et nomina concreta, ad significandum subsistentiam et perfectionem ipsius, quamvis utraque nomina deficiant a modo ipsius, sicut intellectus noster non cognoscit eum ut est, secundum hanc vitam.

Referencing norms: Q13A1Ad2, assert-ha917b9c0755c19c9b5f3775f708dc52b4576157973c2c540314a7b3b409e0c3a

la · official · sha256:ffe3605f66c5f13a5fe82aba6f9e5cc6e1b7132eecd11ce2a6e425cf3fa95e7cLA

Ad tertium dicendum quod significare substantiam cum qualitate, est significare suppositum cum natura vel forma determinata in qua subsistit. Unde, sicut de Deo dicuntur aliqua in concretione, ad significandum subsistentiam et perfectionem ipsius, sicut iam dictum est, ita dicuntur de Deo nomina significantia substantiam cum qualitate. Verba vero et participia consignificantia tempus dicuntur de ipso, ex eo quod aeternitas includit omne tempus, sicut enim simplicia subsistentia non possumus apprehendere et significare nisi per modum compositorum, ita simplicem aeternitatem non possumus intelligere vel voce exprimere, nisi per modum temporalium rerum; et hoc propter connaturalitatem intellectus nostri ad res compositas et temporales. Pronomina vero demonstrativa dicuntur de Deo, secundum quod faciunt demonstrationem ad id quod intelligitur, non ad id quod sentitur, secundum enim quod a nobis intelligitur, secundum hoc sub demonstratione cadit. Et sic, secundum illum modum quo nomina et participia et pronomina demonstrativa de Deo dicuntur, secundum hoc et pronominibus relativis significari potest.

Referencing norms: Q13A1Ad3, assert-h03fafb98ab2fecd4d2c211172ff2de52702170925c10271a3709366c6a6c3419

la · official · sha256:11def7441f742440308b94ed0a66586cef9aff147ed3e6fa152823dd1e50b5b2LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod nullum nomen Deo conveniat. Dicit enim Dionysius, I cap. de Div. Nom., quod neque nomen eius est, neque opinio. Et Prov. XXX dicitur, quod nomen eius, et quod nomen filii eius, si nosti?

Referencing norms: Q13A1Obiectio1, assert-h3916050cd848da83e0b8b3006210af524222d16a1a8c7ee3cf9cdade0d6e9749

la · official · sha256:0135b40052833f67c01956ed6cf660ee8a0630deebad7595f8f385b1152e3f02LA

Praeterea, omne nomen aut dicitur in abstracto, aut in concreto. Sed nomina significantia in concreto, non competunt Deo, cum simplex sit, neque nomina significantia in abstracto, quia non significant aliquid perfectum subsistens. Ergo nullum nomen potest dici de Deo.

Referencing norms: Q13A1Obiectio2, assert-h9c375d79e8a8c65c5029ea7568ace0d767cd5be592369b40266ca9d9c4f4c936, assert-ha860e35edf71516fd665fee6d99714f2d2f122b1247d249294bcc6f013c5a38c

la · official · sha256:a78da6f60f24b86202c7c280065adad13275ddf79d2208f960512b4e1d7bd098LA

Praeterea, nomina significant substantiam cum qualitate; verba autem et participia significant cum tempore; pronomina autem cum demonstratione vel relatione. Quorum nihil competit Deo, quia sine qualitate est et sine omni accidente, et sine tempore; et sentiri non potest, ut demonstrari possit; nec relative significari, cum relativa sint aliquorum antedictorum recordativa, vel nominum, vel participiorum, vel pronominum demonstrativorum. Ergo Deus nullo modo potest nominari a nobis.

Referencing norms: Q13A1Obiectio3, assert-h27afe5eebdfa849f61749d2121b0173e97c4c58a334add5f570280e6726f190d

la · official · sha256:4768a5a7b3f071288bea57e31f24f93bf002c09f66190f98dd05e1f7ef4ccd59LA

Respondeo dicendum quod, secundum philosophum, voces sunt signa intellectuum, et intellectus sunt rerum similitudines. Et sic patet quod voces referuntur ad res significandas, mediante conceptione intellectus. Secundum igitur quod aliquid a nobis intellectu cognosci potest, sic a nobis potest nominari. Ostensum est autem supra quod Deus in hac vita non potest a nobis videri per suam essentiam; sed cognoscitur a nobis ex creaturis, secundum habitudinem principii, et per modum excellentiae et remotionis. Sic igitur potest nominari a nobis ex creaturis, non tamen ita quod nomen significans ipsum, exprimat divinam essentiam secundum quod est, sicut hoc nomen homo exprimit sua significatione essentiam hominis secundum quod est, significat enim eius definitionem, declarantem eius essentiam; ratio enim quam significat nomen, est definitio.

Referencing norms: Q13A1Respondeo, assert-h53526fe03a5240382863b749043efa4a71907a42163a08238998edad9991f1e1

la · official · sha256:f35424f4a2971ff71a1f4b4be61e18c9bb25de76a181d53c75a75956129650b8LA

Sed contra est quod dicitur Exod. XV, dominus quasi vir pugnator, omnipotens nomen eius.

Referencing norms: assert-h12d63f32c49a3121433673757a1f1e7624e833157a80178e078156df81dc8e8e

la · official · sha256:fb2b166fa6aade8b5d6c8be8f6627d0b4e8805c183ac4a94966150da28ed4bc1LA

Ad primum ergo dicendum quod Damascenus ideo dicit quod haec nomina non significant quid est Deus, quia a nullo istorum nominum exprimitur quid est Deus perfecte, sed unumquodque imperfecte eum significat, sicut et creaturae imperfecte eum repraesentant.

Referencing norms: Q13A2Ad1, assert-hdb2eb98b38969fa3afa4b41aa12a000fe4e69c2173519387f32c65396cf7f7e9

la · official · sha256:713f3ffe163c0cc3a97d03ba55a1805da6e7f6816f8904c3a3bdeaa86f9e6022LA

Ad secundum dicendum quod in significatione nominum, aliud est quandoque a quo imponitur nomen ad significandum, et id ad quod significandum nomen imponitur, sicut hoc nomen lapis imponitur ab eo quod laedit pedem, non tamen imponitur ad hoc significandum quod significet laedens pedem, sed ad significandam quandam speciem corporum; alioquin omne laedens pedem esset lapis. Sic igitur dicendum est quod huiusmodi divina nomina imponuntur quidem a processibus deitatis, sicut enim secundum diversos processus perfectionum, creaturae Deum repraesentant, licet imperfecte; ita intellectus noster, secundum unumquemque processum, Deum cognoscit et nominat. Sed tamen haec nomina non imponit ad significandum ipsos processus, ut, cum dicitur Deus est vivens, sit sensus, ab eo procedit vita, sed ad significandum ipsum rerum principium, prout in eo praeexistit vita, licet eminentiori modo quam intelligatur vel significetur.

Referencing norms: Q13A2Ad2, assert-h02587b1dfd54ba48d854d46479a1a23aed86d1e6d7aa786f970d2eb9a4d6458f

la · official · sha256:a2f807100e58be84539ce0ae52545bfb7f367bd1cd31b452fea06fb6147ad3b9LA

Ad tertium dicendum quod essentiam Dei in hac vita cognoscere non possumus secundum quod in se est, sed cognoscimus eam secundum quod repraesentatur in perfectionibus creaturarum. Et sic nomina a nobis imposita eam significant.

Referencing norms: Q13A2Ad3, assert-hc9d191746515d1dec5f6c5b5db7052b3100fa5b63f8080ca05151e0d963734a6

la · official · sha256:457671377acf0c5e597937278f109d2a25ac125b280c026c15d7e93d75549fa4LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod nullum nomen dicatur de Deo substantialiter. Dicit enim Damascenus, oportet singulum eorum quae de Deo dicuntur, non quid est secundum substantiam significare, sed quid non est ostendere, aut habitudinem quandam, aut aliquid eorum quae assequuntur naturam vel operationem.

Referencing norms: Q13A2Obiectio1, assert-hb27bd013d7a20cac0b0c3383514e5c75b25a6522bdedfe77f3514d7392dd6d8c

la · official · sha256:d584dd1f7ff0735b442af1753d219d9238890edb7fd0784b16104204fca6f33fLA

Praeterea, dicit Dionysius, I cap. de Div. Nom., omnem sanctorum theologorum hymnum invenies, ad bonos thearchiae processus, manifestative et laudative Dei nominationes dividentem, et est sensus, quod nomina quae in divinam laudem sancti doctores assumunt, secundum processus ipsius Dei distinguuntur. Sed quod significat processum alicuius rei, nihil significat ad eius essentiam pertinens. Ergo nomina dicta de Deo, non dicuntur de ipso substantialiter.

Referencing norms: Q13A2Obiectio2, assert-h19087605212f9d80cf12036fcc2426c9d4ceb350df8129bc87e0e380bc1723e8, assert-h6b30178646ef8f0704ff834efc6ebb7fb2ff2263b6b634c2f4c26b6bf2db1a3a

la · official · sha256:d2540fcfadae0e11d7ca42219f594c5702458f5c7bb2f8029167e09e4d3578aaLA

Praeterea, secundum hoc nominatur aliquid a nobis, secundum quod intelligitur. Sed non intelligitur Deus a nobis in hac vita secundum suam substantiam. Ergo nec aliquod nomen impositum a nobis, dicitur de Deo secundum suam substantiam.

Referencing norms: Q13A2Obiectio3, assert-h8b6c7890d3e50575dd24a50f4d21f60b644d470bbc7ef03ea247201cd7aad9ab, assert-hd4c9483edaaad9f9ea5d823aa169254128de26c6172a144a21b0b2590bfdf364

la · official · sha256:0d55fc8220f6f55c45050cabcd3e590d0f6c28cfc869bc859cb76301374c8f05LA

Respondeo dicendum quod de nominibus quae de Deo dicuntur negative, vel quae relationem ipsius ad creaturam significant, manifestum est quod substantiam eius nullo modo significant; sed remotionem alicuius ab ipso, vel relationem eius ad alium, vel potius alicuius ad ipsum. Sed de nominibus quae absolute et affirmative de Deo dicuntur, sicut bonus, sapiens, et huiusmodi, multipliciter aliqui sunt opinati. Quidam enim dixerunt quod haec omnia nomina, licet affirmative de Deo dicantur, tamen magis inventa sunt ad aliquid removendum a Deo, quam ad aliquid ponendum in ipso. Unde dicunt quod, cum dicimus Deum esse viventem, significamus quod Deus non hoc modo est, sicut res inanimatae, et similiter accipiendum est in aliis. Et hoc posuit Rabbi Moyses. Alii vero dicunt quod haec nomina imposita sunt ad significandum habitudinem eius ad creata, ut, cum dicimus Deus est bonus, sit sensus, Deus est causa bonitatis in rebus. Et eadem ratio est in aliis. Sed utrumque istorum videtur esse inconveniens, propter tria. Primo quidem, quia secundum neutram harum positionum posset assignari ratio quare quaedam nomina magis de Deo dicerentur quam alia. Sic enim est causa corporum, sicut est causa bonorum, unde, si nihil aliud significatur, cum dicitur Deus est bonus, nisi Deus est causa bonorum, poterit similiter dici quod Deus est corpus, quia est causa corporum. Item, per hoc quod dicitur quod est corpus, removetur quod non sit ens in potentia tantum, sicut materia prima. Secundo, quia sequeretur quod omnia nomina dicta de Deo, per posterius dicerentur de ipso, sicut sanum per posterius dicitur de medicina, eo quod significat hoc tantum quod sit causa sanitatis in animali, quod per prius dicitur sanum. Tertio, quia hoc est contra intentionem loquentium de Deo. Aliud enim intendunt dicere, cum dicunt Deum viventem, quam quod sit causa vitae nostrae, vel quod differat a corporibus inanimatis. Et ideo aliter dicendum est, quod huiusmodi quidem nomina significant substantiam divinam, et praedicantur de Deo substantialiter, sed deficiunt a repraesentatione ipsius. Quod sic patet. Significant enim sic nomina Deum, secundum quod intellectus noster cognoscit ipsum. Intellectus autem noster, cum cognoscat Deum ex creaturis, sic cognoscit ipsum, secundum quod creaturae ipsum repraesentant. Ostensum est autem supra quod Deus in se praehabet omnes perfectiones creaturarum, quasi simpliciter et universaliter perfectus. Unde quaelibet creatura intantum eum repraesentat, et est ei similis, inquantum perfectionem aliquam habet, non tamen ita quod repraesentet eum sicut aliquid eiusdem speciei vel generis, sed sicut excellens principium, a cuius forma effectus deficiunt, cuius tamen aliqualem similitudinem effectus consequuntur; sicut formae corporum inferiorum repraesentant virtutem solarem. Et hoc supra expositum est, cum de perfectione divina agebatur. Sic igitur praedicta nomina divinam substantiam significant, imperfecte tamen, sicut et creaturae imperfecte eam repraesentant. Cum igitur dicitur Deus est bonus, non est sensus, Deus est causa bonitatis, vel Deus non est malus, sed est sensus, id quod bonitatem dicimus in creaturis, praeexistit in Deo, et hoc quidem secundum modum altiorem. Unde ex hoc non sequitur quod Deo competat esse bonum inquantum causat bonitatem, sed potius e converso, quia est bonus, bonitatem rebus diffundit, secundum illud Augustini, de Doct. Christ., inquantum bonus est, sumus.

Referencing norms: Q13A2Respondeo, assert-h790e25116d624ad65ee6079118c5a8a806206d3af8f5c7fbee80475eab32c4a6

la · official · sha256:04b3be896c2555edaab6d6589ce70572d8fbe79b85675650786ddf1b7e58595fLA

Sed contra est quod dicit Augustinus, VI de Trin., Deo hoc est esse, quod fortem esse vel sapientem esse, et si quid de illa simplicitate dixeris, quo eius substantia significatur. Ergo omnia nomina huiusmodi significant divinam substantiam.

Referencing norms: assert-hab1d7615ca7757975b7240896ff5f795c596271741d8d311706d50f4eb22fad6

la · official · sha256:cd1451efbe45216c73002257b70167036a2713ce4f01f6d7b72a731b8675dc67LA

Ad primum ergo dicendum quod quaedam nomina significant huiusmodi perfectiones a Deo procedentes in res creatas, hoc modo quod ipse modus imperfectus quo a creatura participatur divina perfectio, in ipso nominis significato includitur, sicut lapis significat aliquid materialiter ens, et huiusmodi nomina non possunt attribui Deo nisi metaphorice. Quaedam vero nomina significant ipsas perfectiones absolute, absque hoc quod aliquis modus participandi claudatur in eorum significatione, ut ens, bonum vivens, et huiusmodi, et talia proprie dicuntur de Deo.

Referencing norms: Q13A3Ad1, assert-hf9a41ba916274cf678f7bdcbf384d7a73cce6c6fa57b3beafdf9d4b1dd33db17

la · official · sha256:42a052b8fb89c4d033a4c1b52c7813399418212983ef29f9da979665aab9062cLA

Ad secundum dicendum quod ideo huiusmodi nomina dicit Dionysius negari a Deo, quia id quod significatur per nomen, non convenit eo modo ei, quo nomen significat, sed excellentiori modo. Unde ibidem dicit Dionysius quod Deus est super omnem substantiam et vitam.

Referencing norms: Q13A3Ad2, assert-h73131c239efad482459c40792e2ca692996aa2f224bd0eed5806a069bf0e4fa3

la · official · sha256:2c047845e9919786de7b7b139bcb91fa8da9fb77e1e31731cb7ef4eac135609bLA

Ad tertium dicendum quod ista nomina quae proprie dicuntur de Deo important conditiones corporales, non in ipso significato nominis, sed quantum ad modum significandi. Ea vero quae metaphorice de Deo dicuntur, important conditionem corporalem in ipso suo significato.

Referencing norms: Q13A3Ad3, assert-hebcb38ff737ddb87a5ff4b36400d5825206932596d68bd00a466b25524abab9b

la · official · sha256:56a4ab372b534fbcf2565adadec897951083c006f706180e6e5142ecfe1c3002LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod nullum nomen dicatur de Deo proprie. Omnia enim nomina quae de Deo dicimus, sunt a creaturis accepta, ut dictum est. Sed nomina creaturarum metaphorice dicuntur de Deo, sicut cum dicitur Deus est lapis, vel leo, vel aliquid huiusmodi. Ergo omnia nomina dicta de Deo, dicuntur metaphorice.

Referencing norms: Q13A3Obiectio1, assert-h7d0cd0bc77b586e12cbeb1b417f07efd89ddfaeeaa73c655443b424b77d23987, assert-h9591d08db858449cc0b427ac631527794c0ab0dd69dc9a64772c74dc8b707fd8

la · official · sha256:f717f2e173177ea0e81a685dd6314c5b0a26c95e3883fdead7b1eae237a50da2LA

Praeterea, nullum nomen proprie dicitur de aliquo, a quo verius removetur quam de eo praedicetur. Sed omnia huiusmodi nomina, bonus sapiens, et similia, verius removentur a Deo quam de eo praedicentur, ut patet per Dionysium, II cap. Cael. Hier. Ergo nullum istorum nominum proprie dicitur de Deo.

Referencing norms: Q13A3Obiectio2, assert-h23fb34367a7a4273212096d2decaf1eabe0edc732d02152cb86c15bd2cffd983, assert-h49a8af3d3ad7fcfea099afa73b93057012e367f221325bc1d97e747ad5f53b09

la · official · sha256:cd9f9d5fa70e34574ef7dc3e6c992d7c909438c75e4e4db1d052abbdfb770c99LA

Praeterea, nomina corporum non dicuntur de Deo nisi metaphorice, cum sit incorporeus. Sed omnia huiusmodi nomina implicant quasdam corporales conditiones, significant enim cum tempore, et cum compositione, et cum aliis huiusmodi, quae sunt conditiones corporum. Ergo omnia huiusmodi nomina dicuntur de Deo metaphorice.

Referencing norms: Q13A3Obiectio3, assert-h15d0805bc21a11cba1f557f7df335dc197a4596c1c6e747db01972c0b940f6af, assert-hb282c3430dff97c41f583e231b65b1e1b04cb88c8797db7edaeb969f1a9e61c5

la · official · sha256:ef0c94837e5a94fb3d79c0ef4495e348198733a64a2d42eef6a303b40e8535e1LA

Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, Deum cognoscimus ex perfectionibus procedentibus in creaturas ab ipso; quae quidem perfectiones in Deo sunt secundum eminentiorem modum quam in creaturis. Intellectus autem noster eo modo apprehendit eas, secundum quod sunt in creaturis, et secundum quod apprehendit, ita significat per nomina. In nominibus igitur quae Deo attribuimus, est duo considerare, scilicet, perfectiones ipsas significatas, ut bonitatem, vitam, et huiusmodi; et modum significandi. Quantum igitur ad id quod significant huiusmodi nomina, proprie competunt Deo, et magis proprie quam ipsis creaturis, et per prius dicuntur de eo. Quantum vero ad modum significandi, non proprie dicuntur de Deo, habent enim modum significandi qui creaturis competit.

Referencing norms: Q13A3Respondeo, assert-h42e3a2202cb856129d48898f3f4d6567ec287f5e8af43abccc0672601513e592

la · official · sha256:e18a3020cc845fed3d468e0f23cf18d65c7aee7cd82a9b1a81e2c98c6db5e06cLA

Sed contra est quod dicit Ambrosius, in Lib. II de fide, sunt quaedam nomina, quae evidenter proprietatem divinitatis ostendunt; et quaedam quae perspicuam divinae maiestatis exprimunt veritatem; alia vero sunt, quae translative per similitudinem de Deo dicuntur. Non igitur omnia nomina dicuntur de Deo metaphorice, sed aliqua dicuntur proprie.

Referencing norms: assert-h85f09350d4688d593133af43c506694cf6aa1f3e07a7b132775bf8edded6314f

la · official · sha256:539fbcef4aaf1321378ee0c8bc38fda3f04de8f9dbeb6193060c10050ffc3591LA

Et sic patet solutio ad primum, quia nomina synonyma dicuntur, quae significant unum secundum unam rationem. Quae enim significant rationes diversas unius rei, non primo et per se unum significant, quia nomen non significat rem, nisi mediante conceptione intellectus, ut dictum est.

Referencing norms: Q13A4Ad1, assert-h0056cde625b8b92fd9b9ec01cb00c865134ffffd60e7ee03e1a185b4a8f03f59

la · official · sha256:c1720a27edd7fe27ecf735771c1597b28985c4d9002d33e6846cc39fd9bafbf1LA

Ad secundum dicendum quod rationes plures horum nominum non sunt cassae et vanae, quia omnibus eis respondet unum quid simplex, per omnia huiusmodi multipliciter et imperfecte repraesentatum.

Referencing norms: Q13A4Ad2, assert-h5345f19fa6974492e8a9e0c6351a5b1cb0946c4829103faf9f4c72fef07fea7f

la · official · sha256:ada6ed7cd8bc1dca2aff15ea63e9a8e24b4137fdc90e3232a4a53d16fe42080eLA

Ad tertium dicendum quod hoc ipsum ad perfectam Dei unitatem pertinet, quod ea quae sunt multipliciter et divisim in aliis, in ipso sunt simpliciter et unite. Et ex hoc contingit quod est unus re et plures secundum rationem, quia intellectus noster ita multipliciter apprehendit eum, sicut res multipliciter ipsum repraesentant.

Referencing norms: Q13A4Ad3, assert-h65e14aa2c412a66541874ea16274056d2f10dde954f3e22fabbad5742f7f30c8

la · official · sha256:47790de7b0e83c489dab2bb01a054b0a9134845f65c7101e47c64bcd26c395f7LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod ista nomina dicta de Deo, sint nomina synonyma. Synonyma enim nomina dicuntur, quae omnino idem significant. Sed ista nomina dicta de Deo, omnino idem significant in Deo, quia bonitas Dei est eius essentia, et similiter sapientia. Ergo ista nomina sunt omnino synonyma.

Referencing norms: Q13A4Obiectio1, assert-h7c301e91d1708df4a80966889a20c3c6b4b9f00ee80534f3bdcef819e5ba7881, assert-hec363358ed9e86007188fb3b047fe9746fcdce5e93fd42036729df002c4af749

la · official · sha256:e32466aa479d42532f5ce1ed936d0185282a9125929aab52b9d5dca777bba60fLA

Si dicatur quod ista nomina significant idem secundum rem, sed secundum rationes diversas, contra, ratio cui non respondet aliquid in re, est vana; si ergo istae rationes sunt multae, et res est una, videtur quod rationes istae sint vanae.

Referencing norms: Q13A4Obiectio2, assert-h60b82d0007d36a31b60223a208a9a03c50a94ed2a41adae02fac980f54777237

la · official · sha256:092ee5c621dc7681ad931250b9a1321c41dbd9a3d61fc25beaa09f289a55869fLA

Praeterea, magis est unum quod est unum re et ratione, quam quod est unum re et multiplex ratione. Sed Deus est maxime unus. Ergo videtur quod non sit unus re et multiplex ratione. Et sic nomina dicta de Deo non significant rationes diversas, et ita sunt synonyma.

Referencing norms: Q13A4Obiectio3, assert-h0071dc04adeea4f002cbcef46e2851b69c9aaaa51e43af6054058c78dd92950b, assert-he530d392b383eef8c5b012830672b985af302682b64619e1810fe06eee73c517

la · official · sha256:d8126ae323de4346664bf320504d5c9868709ebe7ea9615ef3371c013b207588LA

Respondeo dicendum quod huiusmodi nomina dicta de Deo, non sunt synonyma. Quod quidem facile esset videre, si diceremus quod huiusmodi nomina sunt inducta ad removendum, vel ad designandum habitudinem causae respectu creaturarum, sic enim essent diversae rationes horum nominum secundum diversa negata, vel secundum diversos effectus connotatos. Sed secundum quod dictum est huiusmodi nomina substantiam divinam significare, licet imperfecte, etiam plane apparet, secundum praemissa, quod habent rationes diversas. Ratio enim quam significat nomen, est conceptio intellectus de re significata per nomen. Intellectus autem noster, cum cognoscat Deum ex creaturis, format ad intelligendum Deum conceptiones proportionatas perfectionibus procedentibus a Deo in creaturas. Quae quidem perfectiones in Deo praeexistunt unite et simpliciter, in creaturis vero recipiuntur divise et multipliciter. Sicut igitur diversis perfectionibus creaturarum respondet unum simplex principium, repraesentatum per diversas perfectiones creaturarum varie et multipliciter; ita variis et multiplicibus conceptibus intellectus nostri respondet unum omnino simplex, secundum huiusmodi conceptiones imperfecte intellectum. Et ideo nomina Deo attributa, licet significent unam rem, tamen, quia significant eam sub rationibus multis et diversis, non sunt synonyma.

Referencing norms: Q13A4Respondeo, assert-h5eef57ad0c684104538aeb694d57346ab177019fa79e8337f7fe298fc5177c50

la · official · sha256:03b5306f897dc3c369a20b3cf30cf484ee1418e2845636fb7fea1876bb7e07dfLA

Sed contra, omnia synonyma, sibi invicem adiuncta, nugationem adducunt, sicut si dicatur vestis indumentum. Si igitur omnia nomina dicta de Deo sunt synonyma, non posset convenienter dici Deus bonus, vel aliquid huiusmodi; cum tamen scriptum sit Ierem. XXXII, fortissime, magne, potens, dominus exercituum nomen tibi.

Referencing norms: assert-h54e8ac165521afa667ae73ca16fc780c724eabb5681648a8f29ab1cd65502ce5

la · official · sha256:7a1700fc82f505f258206023baaa6c317dbb543516b4946d9e836c9f0b0f2160LA

Ad primum ergo dicendum quod, licet in praedicationibus oporteat aequivoca ad univoca reduci, tamen in actionibus agens non univocum ex necessitate praecedit agens univocum. Agens enim non univocum est causa universalis totius speciei, ut sol est causa generationis omnium hominum. Agens vero univocum non est causa agens universalis totius speciei (alioquin esset causa sui ipsius, cum sub specie contineatur), sed est causa particularis respectu huius individui, quod in participatione speciei constituit. Causa igitur universalis totius speciei non est agens univocum. Causa autem universalis est prior particulari. Hoc autem agens universale, licet non sit univocum, non tamen est omnino aequivocum, quia sic non faceret sibi simile; sed potest dici agens analogicum, sicut in praedicationibus omnia univoca reducuntur ad unum primum, non univocum, sed analogicum, quod est ens.

Referencing norms: Q13A5Ad1, assert-h1dc6d453bc5ba6ec4db8f35c4d7b8f0cd6b1768fb47a2e0d1d7f90645e280ab8

la · official · sha256:01394efa78a8b2a163b465e25e3f0e133897470bbee4ca4da6b8cebc3716eadfLA

Ad secundum dicendum quod similitudo creaturae ad Deum est imperfecta, quia etiam nec idem secundum genus repraesentat, ut supra dictum est.

Referencing norms: Q13A5Ad2, assert-h1302042f940a6b258f0bf0163681eb857afca5c8c4964f3d0402ca6021a5615a

la · official · sha256:d75f80bd8e26d72a178482caadfd8ca514146590c0604b166cd29e9d3fb91976LA

Ad tertium dicendum quod Deus non est mensura proportionata mensuratis. Unde non oportet quod Deus et creaturae sub uno genere contineantur.

Referencing norms: Q13A5Ad3, assert-hb2d87c74bc04afe33a6e0f95d600202995640f5b8b4a431d69fa8255241686ea

la · official · sha256:4a046a889e8ca4e2ace4795eff7eca66725a6795327f84f5badc3f4c74ccc7b0LA

Ea vero quae sunt in contrarium, concludunt quod non univoce huiusmodi nomina de Deo et creaturis praedicentur, non autem quod aequivoce.

Referencing norms: Q13A5Ad4Supplement, assert-ha50fa5d796962627a78b8bd76ef420b8ed3c3a615be01778daea21fe676b3db8

la · official · sha256:0ab68b423a1742ba6761f0ba9dac66c83a8570efe59a422c6a53ee00726f962fLA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod ea quae dicuntur de Deo et creaturis, univoce de ipsis dicantur. Omne enim aequivocum reducitur ad univocum, sicut multa ad unum. Nam si hoc nomen canis aequivoce dicitur de latrabili et marino, oportet quod de aliquibus univoce dicatur, scilicet de omnibus latrabilibus, aliter enim esset procedere in infinitum. Inveniuntur autem quaedam agentia univoca, quae conveniunt cum suis effectibus in nomine et definitione, ut homo generat hominem; quaedam vero agentia aequivoca, sicut sol causat calidum, cum tamen ipse non sit calidus nisi aequivoce. Videtur igitur quod primum agens, ad quod omnia agentia reducuntur, sit agens univocum. Et ita, quae de Deo et creaturis dicuntur, univoce praedicantur.

Referencing norms: Q13A5Obiectio1, assert-h1ec2f07807758ad990e835b6e99befabda04c7a3994f2acb3aa5bed819a6d899

la · official · sha256:644ba692d47d5cc3d96a3c24c2fcdd20bb4639036b3a6eb3a81f474869f89cdaLA

Praeterea, secundum aequivoca non attenditur aliqua similitudo. Cum igitur creaturae ad Deum sit aliqua similitudo, secundum illud Genes. I, faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, videtur quod aliquid univoce de Deo et creaturis dicatur.

Referencing norms: Q13A5Obiectio2, assert-h08fbc0fd3bbc7414bbe6053fbbcbc0b7a78c34550249cedcf65aacf81175401f

la · official · sha256:fa3c2def5e64befa2b3c8f5324b3046c3087a9fe36c3cbaba77cdf5ed952e43bLA

Praeterea, mensura est homogenea mensurato, ut dicitur in X Metaphys. Sed Deus est prima mensura omnium entium, ut ibidem dicitur. Ergo Deus est homogeneus creaturis. Et ita aliquid univoce de Deo et creaturis dici potest.

Referencing norms: Q13A5Obiectio3, assert-hd3d75152b5ea14aacfb55df3debb1831e89b6f907d3069e7fd2c9e1df8887dd6, assert-hf4b8c2b85c8acd97ca7f3fcff3954a2dbb7b98a60afdb6993b9d2baa30bccd04

la · official · sha256:ac808e2d4866b6b71d0f052aed25bb6ab2366f13f3bf24405bc825dafbbb024dLA

Respondeo dicendum quod impossibile est aliquid praedicari de Deo et creaturis univoce. Quia omnis effectus non adaequans virtutem causae agentis, recipit similitudinem agentis non secundum eandem rationem, sed deficienter, ita ut quod divisim et multipliciter est in effectibus, in causa est simpliciter et eodem modo; sicut sol secundum unam virtutem, multiformes et varias formas in istis inferioribus producit. Eodem modo, ut supra dictum est, omnes rerum perfectiones, quae sunt in rebus creatis divisim et multipliciter, in Deo praeexistunt unite. Sic igitur, cum aliquod nomen ad perfectionem pertinens de creatura dicitur, significat illam perfectionem ut distinctam secundum rationem definitionis ab aliis, puta cum hoc nomen sapiens de homine dicitur, significamus aliquam perfectionem distinctam ab essentia hominis, et a potentia et ab esse ipsius, et ab omnibus huiusmodi. Sed cum hoc nomen de Deo dicimus, non intendimus significare aliquid distinctum ab essentia vel potentia vel esse ipsius. Et sic, cum hoc nomen sapiens de homine dicitur, quodammodo circumscribit et comprehendit rem significatam, non autem cum dicitur de Deo, sed relinquit rem significatam ut incomprehensam, et excedentem nominis significationem. Unde patet quod non secundum eandem rationem hoc nomen sapiens de Deo et de homine dicitur. Et eadem ratio est de aliis. Unde nullum nomen univoce de Deo et creaturis praedicatur. Sed nec etiam pure aequivoce, ut aliqui dixerunt. Quia secundum hoc, ex creaturis nihil posset cognosci de Deo, nec demonstrari; sed semper incideret fallacia aequivocationis. Et hoc est tam contra philosophos, qui multa demonstrative de Deo probant, quam etiam contra apostolum dicentem, Rom. I, invisibilia Dei per ea quae facta sunt, intellecta, conspiciuntur. Dicendum est igitur quod huiusmodi nomina dicuntur de Deo et creaturis secundum analogiam, idest proportionem. Quod quidem dupliciter contingit in nominibus, vel quia multa habent proportionem ad unum, sicut sanum dicitur de medicina et urina, inquantum utrumque habet ordinem et proportionem ad sanitatem animalis, cuius hoc quidem signum est, illud vero causa; vel ex eo quod unum habet proportionem ad alterum, sicut sanum dicitur de medicina et animali, inquantum medicina est causa sanitatis quae est in animali. Et hoc modo aliqua dicuntur de Deo et creaturis analogice, et non aequivoce pure, neque univoce. Non enim possumus nominare Deum nisi ex creaturis, ut supra dictum est. Et sic, quidquid dicitur de Deo et creaturis, dicitur secundum quod est aliquis ordo creaturae ad Deum, ut ad principium et causam, in qua praeexistunt excellenter omnes rerum perfectiones. Et iste modus communitatis medius est inter puram aequivocationem et simplicem univocationem. Neque enim in his quae analogice dicuntur, est una ratio, sicut est in univocis; nec totaliter diversa, sicut in aequivocis; sed nomen quod sic multipliciter dicitur, significat diversas proportiones ad aliquid unum; sicut sanum, de urina dictum, significat signum sanitatis animalis, de medicina vero dictum, significat causam eiusdem sanitatis.

Referencing norms: Q13A5Respondeo, assert-h089319b3f4c2170dc7be70d5b4ed36a280f510097534ebcd3fb88aaa462d9600

la · official · sha256:7270d0c1bd6345f84645002e95c1d836aa2bd0a15ddeed6722183f34cb51d9fbLA

1 Sed contra, quidquid praedicatur de aliquibus secundum idem nomen et non secundum eandem rationem, praedicatur de eis aequivoce. Sed nullum nomen convenit Deo secundum illam rationem, secundum quam dicitur de creatura, nam sapientia in creaturis est qualitas, non autem in Deo; genus autem variatum mutat rationem, cum sit pars definitionis. Et eadem ratio est in aliis. Quidquid ergo de Deo et creaturis dicitur, aequivoce dicitur.

Referencing norms: assert-h6ec791e20a3c96f2ddafb16883f6813f4328ffe17e31cc3056cbf8c3ea63c38b

la · official · sha256:c2e774e69a8431664629506dee36d459230c3f933bd66b1145cfb9aaef2c269cLA

2 Praeterea, Deus plus distat a creaturis, quam quaecumque creaturae ab invicem. Sed propter distantiam quarundam creaturarum, contingit quod nihil univoce de eis praedicari potest; sicut de his quae non conveniunt in aliquo genere. Ergo multo minus de Deo et creaturis aliquid univoce praedicatur, sed omnia praedicantur aequivoce.

la · official · sha256:5a8de0fcbe253d5d7d36a521bce759e3af3da47bf70d6290f564622246ca11d7LA

Ad primum ergo dicendum quod obiectio illa procedit quantum ad impositionem nominis.

Referencing norms: Q13A6Ad1, assert-he8f4f51c1ee11e4b0cac5c26b2cadd47bdc366c32e0a66c0eab633e159b50fff

la · official · sha256:c1a6ea48a5aad9bd080c6f572ffe2ad4094b373aa970a2c0a4338adef27f2d8bLA

Ad secundum dicendum quod non est eadem ratio de nominibus quae metaphorice de Deo dicuntur, et de aliis, ut dictum est.

Referencing norms: Q13A6Ad2, assert-h7462873a021281257f48a2954f6c17385a5c893bc9ae1c3e3eaf78d0c1f091c0

la · official · sha256:2a949397647091b318fd63556e66d4addd9e9ee1fa63c06f484781d620afd434LA

Ad tertium dicendum quod obiectio illa procederet, si huiusmodi nomina solum de Deo causaliter dicerentur et non essentialiter, sicut sanum de medicina.

Referencing norms: Q13A6Ad3, assert-h1f7b9f2cd70edeef9a84f28261df6fd0e0949688c243edc1b5a89dcc544b3033

la · official · sha256:e8056d42565f9ddf34fd0c56c38178a3ea7e7990e3767ca43a4350cb0fcab027LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod nomina per prius dicantur de creaturis quam de Deo. Secundum enim quod cognoscimus aliquid, secundum hoc illud nominamus; cum nomina, secundum philosophum, sint signa intellectuum. Sed per prius cognoscimus creaturam quam Deum. Ergo nomina a nobis imposita, per prius conveniunt creaturis quam Deo.

Referencing norms: Q13A6Obiectio1, assert-h3d8ec26ecbdf579a0c867754384c36f60f3e4779c019cbfacdce0f60b07f3597, assert-h64b5feec6bd155d78ffd18a30200593b3a7fdee2f0f8ab1fc9a539b9314eeaad

la · official · sha256:15c5f11dd5de2566c67b2b6bb961c571193785206145a6feb97f964c8c235eb8LA

Praeterea, secundum Dionysium, in libro de Div. Nom., Deum ex creaturis nominamus. Sed nomina a creaturis translata in Deum, per prius dicuntur de creaturis quam de Deo; sicut leo, lapis, et huiusmodi. Ergo omnia nomina quae de Deo et de creaturis dicuntur, per prius de creaturis quam de Deo dicuntur.

Referencing norms: Q13A6Obiectio2, assert-hafe285c3d0979164a0191ad72f3f0adf3bb377f6f1645c374dae2b8c2704b731, assert-hddb046861ffe0cb48d23f84191cf11d08c4da908ca2a4dd14f3ad77b17b657e6

la · official · sha256:38de0e81507cf58f42471cf9c14aba81ba4cae65816890209bbaf2318b430e29LA

Praeterea, omnia nomina quae communiter de Deo et creaturis dicuntur, dicuntur de Deo sicut de causa omnium, ut dicit Dionysius. Sed quod dicitur de aliquo per causam, per posterius de illo dicitur, per prius enim dicitur animal sanum quam medicina, quae est causa sanitatis. Ergo huiusmodi nomina per prius dicuntur de creaturis quam de Deo.

Referencing norms: Q13A6Obiectio3, assert-h09e1812840807fcbb3ea0c0a1059f3026f567834d08f1122a7415c0ab1220d58, assert-h4a70bbba0b8f07fe6911de8b49dce36d5720386aafddd0c7ab888809c346fc38

la · official · sha256:b5488a22f8bcd7a4d98ef4f452414d585fb72fed2c8733ff79ea6f9f9ae69485LA

Respondeo dicendum quod in omnibus nominibus quae de pluribus analogice dicuntur, necesse est quod omnia dicantur per respectum ad unum, et ideo illud unum oportet quod ponatur in definitione omnium. Et quia ratio quam significat nomen, est definitio, ut dicitur in IV Metaphys., necesse est quod illud nomen per prius dicatur de eo quod ponitur in definitione aliorum, et per posterius de aliis, secundum ordinem quo appropinquant ad illud primum vel magis vel minus, sicut sanum quod dicitur de animali, cadit in definitione sani quod dicitur de medicina, quae dicitur sana inquantum causat sanitatem in animali; et in definitione sani quod dicitur de urina, quae dicitur sana inquantum est signum sanitatis animalis. Sic ergo omnia nomina quae metaphorice de Deo dicuntur, per prius de creaturis dicuntur quam de Deo, quia dicta de Deo, nihil aliud significant quam similitudines ad tales creaturas. Sicut enim ridere, dictum de prato, nihil aliud significat quam quod pratum similiter se habet in decore cum floret, sicut homo cum ridet, secundum similitudinem proportionis; sic nomen leonis, dictum de Deo, nihil aliud significat quam quod Deus similiter se habet ut fortiter operetur in suis operibus, sicut leo in suis. Et sic patet quod, secundum quod dicuntur de Deo, eorum significatio definiri non potest, nisi per illud quod de creaturis dicitur. De aliis autem nominibus, quae non metaphorice dicuntur de Deo, esset etiam eadem ratio, si dicerentur de Deo causaliter tantum, ut quidam posuerunt. Sic enim. Cum dicitur Deus est bonus, nihil aliud esset quam Deus est causa bonitatis creaturae, et sic hoc nomen bonum, dictum de Deo, clauderet in suo intellectu bonitatem creaturae. Unde bonum per prius diceretur de creatura quam de Deo. Sed supra ostensum est quod huiusmodi nomina non solum dicuntur de Deo causaliter, sed etiam essentialiter. Cum enim dicitur Deus est bonus, vel sapiens, non solum significatur quod ipse sit causa sapientiae vel bonitatis, sed quod haec in eo eminentius praeexistunt. Unde, secundum hoc, dicendum est quod, quantum ad rem significatam per nomen, per prius dicuntur de Deo quam de creaturis, quia a Deo huiusmodi perfectiones in creaturas manant. Sed quantum ad impositionem nominis, per prius a nobis imponuntur creaturis, quas prius cognoscimus. Unde et modum significandi habent qui competit creaturis, ut supra dictum est.

Referencing norms: Q13A6Respondeo, assert-h88c03a52fc22baa27a99a1fb8f510c62af675b50f43af5537561ad534da1aa50

la · official · sha256:6567ecec0295557f206077dd74f9c7aafdb6b4d105b1925b82ef9257bdafa314LA

Sed contra est quod dicitur Ephes. III, flecto genua mea ad patrem domini nostri Iesu, ex quo omnis paternitas in caelo et in terra nominatur. Et eadem ratio videtur de nominibus aliis quae de Deo et creaturis dicuntur. Ergo huiusmodi nomina per prius de Deo quam de creaturis dicuntur.

Referencing norms: assert-h382e933586a86ea16b27bfa031f78cd392d24c2ffeb795bf8e6d6f6a1a9dbc6b

la · official · sha256:2a3a51c107ad2672e51d62316ca6f06d25272330cfd90f599664e081ceffccd8LA

Ad primum ergo dicendum quod relativa quaedam sunt imposita ad significandum ipsas habitudines relativas, ut dominus, servus, pater et filius, et huiusmodi, et haec dicuntur relativa secundum esse. Quaedam vero sunt imposita ad significandas res quas consequuntur quaedam habitudines, sicut movens et motum, caput et capitatum, et alia huiusmodi, quae dicuntur relativa secundum dici. Sic igitur et circa nomina divina haec differentia est consideranda. Nam quaedam significant ipsam habitudinem ad creaturam, ut dominus. Et huiusmodi non significant substantiam divinam directe, sed indirecte, inquantum praesupponunt ipsam, sicut dominium praesupponit potestatem, quae est divina substantia. Quaedam vero significant directe essentiam divinam, et ex consequenti important habitudinem; sicut salvator, creator, et huiusmodi, significant actionem Dei, quae est eius essentia. Utraque tamen nomina ex tempore de Deo dicuntur quantum ad habitudinem quam important, vel principaliter vel consequenter, non autem quantum ad hoc quod significant essentiam, vel directe vel indirecte.

Referencing norms: Q13A7Ad1, assert-h2c8a2cc8075ce73dba709021461626db01f0280baec3db94a2d1ce9da452dfc4

la · official · sha256:db3f2ced0b54847014a3bbbd86f4e6ca46398aa809227e5e2a7f028194bb67d3LA

Ad secundum dicendum quod, sicut relationes quae de Deo dicuntur ex tempore, non sunt in Deo nisi secundum rationem, ita nec fieri nec factum esse dicitur de Deo, nisi secundum rationem, nulla mutatione circa ipsum existente, sicut est id, domine refugium factus es nobis.

Referencing norms: Q13A7Ad2, assert-hbf0ab13ab78d2ac532044c0244d719473dff1134ef4e4b3fd148768ae143d889

la · official · sha256:4572a929b7a2aac7878385e50f22742305fc08ac4295152fe6f382a091f8e206LA

Ad tertium dicendum quod operatio intellectus et voluntatis est in operante, et ideo nomina quae significant relationes consequentes actionem intellectus vel voluntatis, dicuntur de Deo ab aeterno. Quae vero consequuntur actiones procedentes, secundum modum intelligendi, ad exteriores effectus, dicuntur de Deo ex tempore, ut salvator, creator, et huiusmodi.

Referencing norms: Q13A7Ad3, assert-h8878dd51ab22f680b57701659064873d81679459ab25786e5c42fc96ca8606b6

la · official · sha256:841b1bd0335a1df1656ac51215bbc4d845dedd65735a5783d2fc02e29fd203f4LA

Ad quartum dicendum quod relationes significatae per huiusmodi nomina quae dicuntur de Deo ex tempore, sunt in Deo secundum rationem tantum, oppositae autem relationes in creaturis sunt secundum rem. Nec est inconveniens quod a relationibus realiter existentibus in re, Deus denominetur, tamen secundum quod cointelliguntur per intellectum nostrum oppositae relationes in Deo. Ut sic Deus dicatur relative ad creaturam, quia creatura refertur ad ipsum, sicut philosophus dicit, in V Metaphys., quod scibile dicitur relative, quia scientia refertur ad ipsum.

Referencing norms: Q13A7Ad4, assert-hba833758e1e6eaa7909e5f27ff2d389201adfa75f6efed11ca93720537221429

la · official · sha256:13d44b5c557e78cc76011827ca07752fec644f83c708a9161dfabdfb24594858LA

Ad quintum dicendum quod, cum ea ratione referatur Deus ad creaturam, qua creatura refertur ad ipsum; cum relatio subiectionis realiter sit in creatura, sequitur quod Deus non secundum rationem tantum, sed realiter sit dominus. Eo enim modo dicitur dominus, quo creatura ei subiecta est.

Referencing norms: Q13A7Ad5, assert-h54549aad39be6fb37fedde525edcb805e0b735acbdf2c7a029de8c16d46d66d3

la · official · sha256:153fa41ccd995c35e36f81564a6af8dab3eb528313d8a8e8d460f79ff96a1535LA

Ad sextum dicendum quod, ad cognoscendum utrum relativa sint simul natura vel non, non oportet considerare ordinem rerum de quibus relativa dicuntur, sed significationes ipsorum relativorum. Si enim unum in sui intellectu claudat aliud et e converso, tunc sunt simul natura, sicut duplum et dimidium, pater et filius, et similia. Si autem unum in sui intellectu claudat aliud, et non e converso, tunc non sunt simul natura. Et hoc modo se habent scientia et scibile. Nam scibile dicitur secundum potentiam, scientia autem secundum habitum, vel secundum actum. Unde scibile, secundum modum suae significationis, praeexistit scientiae. Sed si accipiatur scibile secundum actum, tunc est simul cum scientia secundum actum, nam scitum non est aliquid nisi sit eius scientia. Licet igitur Deus sit prior creaturis, quia tamen in significatione domini clauditur quod habeat servum, et e converso, ista duo relativa, dominus et servus, sunt simul natura. Unde Deus non fuit dominus, antequam haberet creaturam sibi subiectam.

Referencing norms: Q13A7Ad6, assert-hc95f99d8e5192fccca6d80dd766377b7e36b4b26a23025967c1bea5fb61433a7

la · official · sha256:51244b3ee788a95cbfaa7e530a4db8b5b724e236db5b0a216c042e5c9e508a1fLA

Ad septimum sic proceditur. Videtur quod nomina quae important relationem ad creaturas, non dicantur de Deo ex tempore. Omnia enim huiusmodi nomina significant divinam substantiam, ut communiter dicitur. Unde et Ambrosius dicit quod hoc nomen dominus est nomen potestatis, quae est divina substantia, et creator significat Dei actionem, quae est eius essentia. Sed divina substantia non est temporalis, sed aeterna. Ergo huiusmodi nomina non dicuntur de Deo ex tempore, sed ab aeterno.

Referencing norms: Q13A7Obiectio1, assert-h14fd35a88212161f5da873b060c52cda4ccee2b003f79ca1df458f6a31b113dd, assert-h2da2bc73e19b062bc8b142c0212888131b6593244af1d87d4602df7eb74fd57c, assert-h38e51b10bec08e440ff153263dedd85bdf3f1d5afb8d3372c88336bad34ae9be

la · official · sha256:2763da9b64c997578b290ea84c74fd2a1dc0201a0b32510725937756ef86d18eLA

Praeterea, cuicumque convenit aliquid ex tempore, potest dici factum, quod enim ex tempore est album, fit album. Sed Deo non convenit esse factum. Ergo de Deo nihil praedicatur ex tempore.

Referencing norms: Q13A7Obiectio2, assert-h69283e5e6e4c9fc6aa7fde8f548890243f5b5841f38def68d15430f99104aca3, assert-ha51f317ceedc47b5fc56f7bb4cdc1913edd9250936198b941c7f9274dd5b3586

la · official · sha256:6e4636f39e0065b5ca6e2e122ecd31be28e79b82b3faae9f2feb0c7b4ae6691eLA

Praeterea, si aliqua nomina dicuntur de Deo ex tempore propter hoc quod important relationem ad creaturas, eadem ratio videtur de omnibus quae relationem ad creaturas important. Sed quaedam nomina importantia relationem ad creaturas, dicuntur de Deo ab aeterno, ab aeterno enim scivit creaturam et dilexit, secundum illud Ierem. XXXI, in caritate perpetua dilexi te. Ergo et alia nomina quae important relationem ad creaturas, ut dominus et creator, dicuntur de Deo ab aeterno.

Referencing norms: Q13A7Obiectio3, assert-h2da89fe8fa714df84c28a52074ac1f4ef322d15a373d7cc67f45b66a01356e45, assert-h80ce700a5d256cd509cf7099ac2e64dabbac71b52771a73c647d9833ffceb480

la · official · sha256:be54c64c11aed9695eea57301837307ef5e7d90dbe0a8979fe266f9c00ce9b67LA

Praeterea, huiusmodi nomina relationem significant. Oportet igitur quod relatio illa vel sit aliquid in Deo, vel in creatura tantum. Sed non potest esse quod sit in creatura tantum, quia sic Deus denominaretur dominus a relatione opposita, quae est in creaturis; nihil autem denominatur a suo opposito. Relinquitur ergo quod relatio est etiam aliquid in Deo. Sed in Deo nihil potest esse ex tempore, cum ipse sit supra tempus. Ergo videtur quod huiusmodi nomina non dicantur de Deo ex tempore.

Referencing norms: Q13A7Obiectio4, assert-ha1d00b61ef443f983aee69d16667fcbe3662ce216f4b51745dbaad17edb1d122, assert-hbe59363d2dd8585c7ecccb512b83b0a874fcfeb37b4266dec56b3df30f61d5a2, assert-hdb5dc9895d2d6a698d3bb5b2d4e7a32b7965940fe56f324a12ebbac5b607bce5

la · official · sha256:bdf91b309307fca55f43f52adff8c98b62a53a9b2ce4c5e8e60758a42a23ce89LA

Praeterea, secundum relationem dicitur aliquid relative, puta secundum dominium dominus, sicut secundum albedinem albus. Si igitur relatio dominii non est in Deo secundum rem, sed solum secundum rationem, sequitur quod Deus non sit realiter dominus, quod patet esse falsum.

Referencing norms: Q13A7Obiectio5, assert-hec65567161a20caa81ab06a6e6be63d485552ea128fd40c45d63810568e9e1be

la · official · sha256:1f20015fe9cf45b1b9a7068476d1438cb932c05d4a3da24b132aa345b0be202dLA

Praeterea, in relativis quae non sunt simul natura, unum potest esse, altero non existente, sicut scibile existit, non existente scientia, ut dicitur in praedicamentis. Sed relativa quae dicuntur de Deo et creaturis, non sunt simul natura. Ergo potest aliquid dici relative de Deo ad creaturam, etiam creatura non existente. Et sic huiusmodi nomina, dominus et creator, dicuntur de Deo ab aeterno, et non ex tempore.

Referencing norms: Q13A7Obiectio6, assert-h42cf8f03c881740d71d5a9ee7aead7e2d1ae449c454944174001ff91941bc43a, assert-hd70d19ac33d00833826f35d02adb44ca86c3370f852340158d5e125700c6a9b5

la · official · sha256:9ba7712deeeb2343a7824747a3027c648223ac67bb38a08b6666aeac91ae3398LA

Respondeo dicendum quod quaedam nomina importantia relationem ad creaturam, ex tempore de Deo dicuntur, et non ab aeterno. Ad cuius evidentiam, sciendum est quod quidam posuerunt relationem non esse rem naturae, sed rationis tantum. Quod quidem apparet esse falsum, ex hoc quod ipsae res naturalem ordinem et habitudinem habent ad invicem. Veruntamen sciendum est quod, cum relatio requirat duo extrema, tripliciter se habere potest ad hoc quod sit res naturae et rationis. Quandoque enim ex utraque parte est res rationis tantum, quando scilicet ordo vel habitudo non potest esse inter aliqua, nisi secundum apprehensionem rationis tantum, utpote cum dicimus idem eidem idem. Nam secundum quod ratio apprehendit bis aliquod unum, statuit illud ut duo; et sic apprehendit quandam habitudinem ipsius ad seipsum. Et similiter est de omnibus relationibus quae sunt inter ens et non ens; quas format ratio, inquantum apprehendit non ens ut quoddam extremum. Et idem est de omnibus relationibus quae consequuntur actum rationis, ut genus et species, et huiusmodi. Quaedam vero relationes sunt, quantum ad utrumque extremum, res naturae, quando scilicet est habitudo inter aliqua duo secundum aliquid realiter conveniens utrique. Sicut patet de omnibus relationibus quae consequuntur quantitatem, ut magnum et parvum, duplum et dimidium, et huiusmodi, nam quantitas est in utroque extremorum. Et simile est de relationibus quae consequuntur actionem et passionem, ut motivum et mobile, pater et filius, et similia. Quandoque vero relatio in uno extremorum est res naturae, et in altero est res rationis tantum. Et hoc contingit quandocumque duo extrema non sunt unius ordinis. Sicut sensus et scientia referuntur ad sensibile et scibile, quae quidem, inquantum sunt res quaedam in esse naturali existentes, sunt extra ordinem esse sensibilis et intelligibilis, et ideo in scientia quidem et sensu est relatio realis, secundum quod ordinantur ad sciendum vel sentiendum res; sed res ipsae in se consideratae, sunt extra ordinem huiusmodi. Unde in eis non est aliqua relatio realiter ad scientiam et sensum; sed secundum rationem tantum, inquantum intellectus apprehendit ea ut terminos relationum scientiae et sensus. Unde philosophus dicit, in V Metaphys., quod non dicuntur relative eo quod ipsa referantur ad alia, sed quia alia referuntur ad ipsa. Et similiter dextrum non dicitur de columna, nisi inquantum ponitur animali ad dextram, unde huiusmodi relatio non est realiter in columna, sed in animali. Cum igitur Deus sit extra totum ordinem creaturae, et omnes creaturae ordinentur ad ipsum, et non e converso, manifestum est quod creaturae realiter referuntur ad ipsum Deum; sed in Deo non est aliqua realis relatio eius ad creaturas, sed secundum rationem tantum, inquantum creaturae referuntur ad ipsum. Et sic nihil prohibet huiusmodi nomina importantia relationem ad creaturam, praedicari de Deo ex tempore, non propter aliquam mutationem ipsius, sed propter creaturae mutationem; sicut columna fit dextera animali, nulla mutatione circa ipsam existente, sed animali translato.

Referencing norms: Q13A7Respondeo, assert-hf44bd867841dfb302338664a85898304ac0e2283aa9b40c2d7c09e42784742e7

la · official · sha256:be1201c75d69b45a830806635f17b37f7ed5d99d7182d837d019f48832caaaa0LA

Sed contra est quod dicit Augustinus, V de Trin., quod haec relativa appellatio dominus Deo convenit ex tempore.

Referencing norms: assert-hd18b9c64930a083c620cffec64234b081498ebf790d41c30b1cd94a6df943370

la · official · sha256:7311c6a06dcb3d5018e79b6cf12b887e23f79bc514590a14494c1cf2e335be7cLA

Ad primum ergo dicendum quod omnia quae posuit Damascenus, pertinent ad providentiam, a qua imponitur hoc nomen Deus ad significandum.

Referencing norms: Q13A8Ad1, assert-hdc338a60046b8c37cc42947b2dc24f82da597ab98ab18acc60b31fba6aa8514b

la · official · sha256:2f33af6764590f3d62d581d4e10c1e3a70ce1900e9fad3afacf5addc2426981aLA

Ad secundum dicendum quod, secundum quod naturam alicuius rei ex eius proprietatibus et effectibus cognoscere possumus, sic eam nomine possumus significare. Unde, quia substantiam lapidis ex eius proprietate possumus cognoscere secundum seipsam, sciendo quid est lapis, hoc nomen lapis ipsam lapidis naturam, secundum quod in se est, significat, significat enim definitionem lapidis, per quam scimus quid est lapis. Ratio enim quam significat nomen, est definitio, ut dicitur in IV Metaphys. Sed ex effectibus divinis divinam naturam non possumus cognoscere secundum quod in se est, ut sciamus de ea quid est; sed per modum eminentiae et causalitatis et negationis, ut supra dictum est. Et sic hoc nomen Deus significat naturam divinam. Impositum est enim nomen hoc ad aliquid significandum supra omnia existens, quod est principium omnium, et remotum ab omnibus. Hoc enim intendunt significare nominantes Deum.

Referencing norms: Q13A8Ad2, assert-h8792902473b300547c9eaae538551c7c9b50ee2fd6baa9e69a46bb18d20c1b94

la · official · sha256:3786636922693e2d0e92aa7af51de4c10cd0809454c44a13616031d9a1eed4f4LA

Ad octavum sic proceditur. Videtur quod hoc nomen Deus non sit nomen naturae. Dicit enim Damascenus, in I libro, quod Deus dicitur a theein, quod est currere, et fovere universa; vel ab aethein, idest ardere (Deus enim noster ignis consumens est omnem malitiam); vel a theasthai, quod est considerare, omnia. Haec autem omnia ad operationem pertinent. Ergo hoc nomen Deus operationem significat, et non naturam.

Referencing norms: Q13A8Obiectio1, assert-hf26c3ff076c6aba798b69f59787fa80d5895fd36ff7d99f5bb8aa5e720c3997f

la · official · sha256:2961522ce34681c25794609edd21e12ef982d2ba748aaf5624ae978743fdcc2fLA

Praeterea, secundum hoc aliquid nominatur a nobis, secundum quod cognoscitur. Sed divina natura est nobis ignota. Ergo hoc nomen Deus non significat naturam divinam.

Referencing norms: Q13A8Obiectio2, assert-h11cacd52a1006de4c62ee63c27e002e031b6d5709dea49775b24f7e08bff1e6f, assert-h34c1d956010fa048e5ffe060a1d38155957da289e1582d3be2f147270feb7cdd

la · official · sha256:7ff022efbbd1ce5d5c9639aa32794755864a8e17fb9c53ee5100678c931fbdcbLA

Respondeo dicendum quod non est semper idem id a quo imponitur nomen ad significandum, et id ad quod significandum nomen imponitur. Sicut enim substantiam rei ex proprietatibus vel operationibus eius cognoscimus, ita substantiam rei denominamus quandoque ab aliqua eius operatione vel proprietate, sicut substantiam lapidis denominamus ab aliqua actione eius, quia laedit pedem; non tamen hoc nomen impositum est ad significandum hanc actionem, sed substantiam lapidis. Si qua vero sunt quae secundum se sunt nota nobis, ut calor, frigus, albedo, et huiusmodi, non ab aliis denominantur. Unde in talibus idem est quod nomen significat, et id a quo imponitur nomen ad significandum. Quia igitur Deus non est notus nobis in sui natura, sed innotescit nobis ex operationibus vel effectibus eius, ex his possumus eum nominare, ut supra dictum est. Unde hoc nomen Deus est nomen operationis, quantum ad id a quo imponitur ad significandum. Imponitur enim hoc nomen ab universali rerum providentia, omnes enim loquentes de Deo, hoc intendunt nominare Deum, quod habet providentiam universalem de rebus. Unde dicit Dionysius, XII cap. de Div. Nom., quod deitas est quae omnia videt providentia et bonitate perfecta. Ex hac autem operatione hoc nomen Deus assumptum, impositum est ad significandum divinam naturam.

Referencing norms: Q13A8Respondeo, assert-h07e8b7d773b40e1b503a310ca49e7760329837ad68972f2d08911da68ce55601

la · official · sha256:a9155aa69b9510c807ce15a73237a08c6c6263673e4cfc2206187f7036aed41fLA

Sed contra est quod dicit Ambrosius, in libro I de fide, quod Deus est nomen naturae.

Referencing norms: assert-hf366b56ac69c6821b8737fe04a52e0e4d700a9f0da6dc2ecb34e9a9fa73e5811

la · official · sha256:5f99f8535c850025f2e816963f6603c116f5aa0b09ab895414d60e3b0a7cd38eLA

Ad primum ergo dicendum quod natura divina non est communicabilis nisi secundum similitudinis participationem.

Referencing norms: Q13A9Ad1, assert-h404e33356f5df48fbf7850ffa1f3ae4f34491414e2c848cde7028a69794ae121

la · official · sha256:a8a4a23834af2308a9a33c58cab1513bd073aaac96df82845ff26178ab5f2a33LA

Ad secundum dicendum quod hoc nomen Deus est nomen appellativum, et non proprium, quia significat naturam divinam ut in habente; licet ipse Deus, secundum rem, non sit nec universalis nec particularis. Nomina enim non sequuntur modum essendi qui est in rebus, sed modum essendi secundum quod in cognitione nostra est. Et tamen, secundum rei veritatem, est incommunicabile, secundum quod dictum est de hoc nomine sol.

Referencing norms: Q13A9Ad2, assert-h96f3fc3742ad4c2f9fb91aee9d705fdc75d975a2ead9849fa551843e2f8fd23c

la · official · sha256:6e8a5772337be26e3172957dffbae2d22f7fbe0d265fc8192f803d3c1888e808LA

Ad tertium dicendum quod haec nomina bonus, sapiens, et similia, imposita quidem sunt a perfectionibus procedentibus a Deo in creaturas, non tamen sunt imposita ad significandum divinam naturam, sed ad significandum ipsas perfectiones absolute. Et ideo etiam secundum rei veritatem sunt communicabilia multis. Sed hoc nomen Deus impositum est ab operatione propria Deo, quam experimur continue, ad significandum divinam naturam.

Referencing norms: Q13A9Ad3, assert-h380b20fec9b7972cf772db1a6a286a255463d90f3e8f0cde8698c9fe31a2d7c5

la · official · sha256:8c9ecb7b6bf5c91a4c232c99b969d6760bfdf9fef30a768dfc2975336a741728LA

Ad nonum sic proceditur. Videtur quod hoc nomen Deus sit communicabile. Cuicumque enim communicatur res significata per nomen, communicatur et nomen ipsum. Sed hoc nomen Deus, ut dictum est, significat divinam naturam, quae est communicabilis aliis, secundum illud II Pet. I, magna et pretiosa promissa nobis donavit, ut per hoc efficiamur divinae consortes naturae. Ergo hoc nomen Deus est communicabile.

Referencing norms: Q13A9Obiectio1, assert-h5241087069f6db9da6794bb7f6e1c652bd88900e3b6411b5ad6d7f539024a07f, assert-h77214cb72d1579ab3b30c5d570905c4e69932f7ce38ac2e67a362c07ed2980b9

la · official · sha256:096bd35f3236523a7129dfc94a8617f4dcb2d11db438d84f46270c481f76a09aLA

Praeterea, sola nomina propria non sunt communicabilia. Sed hoc nomen Deus non est nomen proprium, sed appellativum, quod patet ex hoc quod habet plurale, secundum illud Psalmi LXXXI, ego dixi, dii estis. Ergo hoc nomen Deus est communicabile.

Referencing norms: Q13A9Obiectio2, assert-h700ccb6f93cd0b16f7cb34f61c0a2dcb8b6ec8c1513082ec40b2aa73134d7864, assert-hc6420c3680502fb27f4cfa308e599764b06df2af5af37be976a9e9bf7e3effba

la · official · sha256:256f4838075e99c2a395fa4ac382bd0ff514de2c6c077f3a4b70e8cf2c34f76fLA

Praeterea, hoc nomen Deus imponitur ab operatione, ut dictum est. Sed alia nomina quae imponuntur Deo ab operationibus, sive ab effectibus, sunt communicabilia, ut bonus, sapiens et huiusmodi. Ergo et hoc nomen Deus est communicabile.

Referencing norms: Q13A9Obiectio3, assert-h5cc4a882ac513e26f2780d946577ba9f17ef36f391bdc182dd1f8cdb2b4854c5, assert-hf363c234bbd8f3709e9a6834fe067e4de7d6ec95e30e74d47e7c9f2b54ddcd67

la · official · sha256:85de7961a958425501c02f64f77788c375c2eab0e72eff831e14942013a8bf1fLA

Respondeo dicendum quod aliquod nomen potest esse communicabile dupliciter, uno modo, proprie; alio modo, per similitudinem. Proprie quidem communicabile est, quod secundum totam significationem nominis, est communicabile multis. Per similitudinem autem communicabile est, quod est communicabile secundum aliquid eorum quae includuntur in nominis significatione. Hoc enim nomen leo proprie communicatur omnibus illis in quibus invenitur natura quam significat hoc nomen leo, per similitudinem vero communicabile est illis qui participant aliquid leoninum, ut puta audaciam vel fortitudinem, qui metaphorice leones dicuntur. Ad sciendum autem quae nomina proprie sunt communicabilia, considerandum est quod omnis forma in supposito singulari existens, per quod individuatur, communis est multis, vel secundum rem vel secundum rationem saltem, sicut natura humana communis est multis secundum rem et rationem, natura autem solis non est communis multis secundum rem, sed secundum rationem tantum; potest enim natura solis intelligi ut in pluribus suppositis existens. Et hoc ideo, quia intellectus intelligit naturam cuiuslibet speciei per abstractionem a singulari, unde esse in uno supposito singulari vel in pluribus, est praeter intellectum naturae speciei, unde, servato intellectu naturae speciei, potest intelligi ut in pluribus existens. Sed singulare, ex hoc ipso quod est singulare, est divisum ab omnibus aliis. Unde omne nomen impositum ad significandum aliquod singulare, est incommunicabile et re et ratione, non enim potest nec in apprehensione cadere pluralitas huius individui. Unde nullum nomen significans aliquod individuum, est communicabile multis proprie, sed solum secundum similitudinem; sicut aliquis metaphorice potest dici Achilles, inquantum habet aliquid de proprietatibus Achillis, scilicet fortitudinem. Formae vero quae non individuantur per aliquod suppositum, sed per seipsas (quia scilicet sunt formae subsistentes), si intelligerentur secundum quod sunt in seipsis, non possent communicari nec re neque ratione; sed forte per similitudinem, sicut dictum est de individuis. Sed quia formas simplices per se subsistentes non possumus intelligere secundum quod sunt, sed intelligimus eas ad modum rerum compositarum habentium formas in materia; ideo, ut dictum est, imponimus eis nomina concreta significantia naturam in aliquo supposito. Unde, quantum pertinet ad rationem nominum, eadem ratio est de nominibus quae a nobis imponuntur ad significandum naturas rerum compositarum, et de nominibus quae a nobis imponuntur ad significandum naturas simplices subsistentes. Unde, cum hoc nomen Deus impositum sit ad significandum naturam divinam, ut dictum est; natura autem divina multiplicabilis non est, ut supra ostensum est, sequitur quod hoc nomen Deus incommunicabile quidem sit secundum rem, sed communicabile sit secundum opinionem, quemadmodum hoc nomen sol esset communicabile secundum opinionem ponentium multos soles. Et secundum hoc dicitur Gal. IV, his qui natura non sunt dii, serviebatis; Glossa, non sunt dii natura, sed opinione hominum. Est nihilominus communicabile hoc nomen Deus, non secundum suam totam significationem, sed secundum aliquid eius, per quandam similitudinem, ut dii dicantur, qui participant aliquid divinum per similitudinem, secundum illud, ego dixi, dii estis. Si vero esset aliquod nomen impositum ad significandum Deum non ex parte naturae, sed ex parte suppositi, secundum quod consideratur ut hoc aliquid, illud nomen esset omnibus modis incommunicabile, sicut forte est nomen tetragrammaton apud Hebraeos. Et est simile si quis imponeret nomen soli designans hoc individuum.

Referencing norms: Q13A9Respondeo, assert-h7bae13dea5911853f1e9a2ea27a4bb7aab35ff191cd4d58270ace01bf1943fc1

la · official · sha256:2927dde11bb835b6cabb61e28c6c1283488eaa41def12290245abcdf3c93ef6fLA

Sed contra est quod dicitur Sap. XIV, incommunicabile nomen lignis et lapidibus imposuerunt; et loquitur de nomine deitatis. Ergo hoc nomen Deus est nomen incommunicabile.

Referencing norms: assert-h878b00f46c82bfbc490653d7acc266aab48f016f6923ef3a81cbe4096b2ec568

la · official · sha256:0814ae5dbd56759c345fa4cf0fd9c16820499ddbfbac227daf711c98301be762LA

Consideratis his quae ad divinam cognitionem pertinent, procedendum est ad considerationem divinorum nominum, unumquodque enim nominatur a nobis, secundum quod ipsum cognoscimus. Circa hoc ergo quaeruntur duodecim. Primo, utrum Deus sit nominabilis a nobis. Secundo, utrum aliqua nomina dicta de Deo, praedicentur de ipso substantialiter. Tertio, utrum aliqua nomina dicta de Deo, proprie dicantur de ipso; an omnia attribuantur ei metaphorice. Quarto, utrum multa nomina dicta de Deo, sint synonyma. Quinto, utrum nomina aliqua dicantur de Deo et creaturis univoce, vel aequivoce. Sexto, supposito quod dicantur analogice, utrum dicantur de Deo per prius, vel de creaturis. Septimo, utrum aliqua nomina dicantur de Deo ex tempore. Octavo, utrum hoc nomen Deus sit nomen naturae, vel operationis. Nono, utrum hoc nomen Deus sit nomen communicabile. Decimo, utrum accipiatur univoce vel aequivoce, secundum quod significat Deum per naturam, et per participationem, et secundum opinionem. Undecimo, utrum hoc nomen qui est sit maxime proprium nomen Dei. Duodecimo, utrum propositiones affirmativae possint formari de Deo.

la · official · sha256:ecd931670b763e337eda950f47ffb25c8a75831b9d0d6e0c94bf6682da1fe4e3LA

Ad primum ergo dicendum quod verbum philosophi est sic intelligendum, quod intellectus qui non est in potentia, non cognoscit privationem per privationem in ipso existentem. Et hoc congruit cum eo quod supra dixerat, quod punctum et omne indivisibile per privationem divisionis cognoscitur. Quod contingit ex hoc, quia formae simplices et indivisibiles non sunt actu in intellectu nostro, sed in potentia tantum, nam si essent actu in intellectu nostro, non per privationem cognoscerentur. Et sic cognoscuntur simplicia a substantiis separatis. Deus igitur non cognoscit malum per privationem in se existentem, sed per bonum oppositum.

Referencing norms: Q14A10Ad1, assert-h068cc7cb0234145cf5119b5aac52f1831cc580f45b26130f82e4129072a7f499

la · official · sha256:76acb7ce279210bb445b9f5e40782d2c9f9a0a9095627644b1cec1c3998295bfLA

Ad secundum dicendum quod scientia Dei non est causa mali, sed est causa boni, per quod cognoscitur malum.

Referencing norms: Q14A10Ad2, assert-h1be1fd28fb529fdbec35292be5ba9636155ab74832e7c1c925ba161de7e5b319

la · official · sha256:2296cb2c6e470981dd1f1353b763bcf365b4dea9097ee8feff9776a36c69f8f2LA

Ad tertium dicendum quod, licet malum non opponatur essentiae divinae, quae non est corruptibilis per malum, opponitur tamen effectibus Dei; quos per essentiam suam cognoscit, et eos cognoscens, mala opposita cognoscit.

Referencing norms: Q14A10Ad3, assert-hebb657582b6598a6ae13928e61c81bc8f7ff763360469342c879d0f3d3ce1cf4

la · official · sha256:c04ccb880b61ac591d96a9cba885b81d4ddba5d9ca252bd89eea8e384ca34d7dLA

Ad quartum dicendum quod cognoscere aliquid per aliud tantum, est imperfectae cognitionis, si illud sit cognoscibile per se. Sed malum non est per se cognoscibile, quia de ratione mali est, quod sit privatio boni. Et sic neque definiri, neque cognosci potest, nisi per bonum.

Referencing norms: Q14A10Ad4, assert-h7a7cc75d990e99fae31a53d32ff300b19ce643a110cf28c1e2300e245a739dc6

la · official · sha256:03f2cc95afe8009da197b48332860f595d985f904ae5c14663fc923b0f85e82bLA

Ad decimum sic proceditur. Videtur quod Deus non cognoscat mala. Dicit enim philosophus, in III de anima, quod intellectus qui non est in potentia, non cognoscit privationem. Sed malum est privatio boni, ut dicit Augustinus. Igitur, cum intellectus Dei nunquam sit in potentia, sed semper actu, ut ex dictis patet, videtur quod Deus non cognoscat mala.

Referencing norms: Q14A10Obiectio1, assert-h1e0124bc98d8fa8360a10d03ae1250a4969a3513e46c2c510d1e29d65cc71ee3, assert-h3fdd24d691e95f163b0dbd84b46aeed2391b34ac5fc38ca9acd8156a7246c69a

la · official · sha256:48e7a3785daff0c62339baebd34f7c4003ca3f2539dab5d4247fd0248c212ee3LA

Praeterea, omnis scientia vel est causa sciti, vel causatur ab eo. Sed scientia Dei non est causa mali, nec causatur a malo. Ergo scientia Dei non est malorum.

Referencing norms: Q14A10Obiectio2, assert-hfb62d9b3cecd0d7b09c8434f38312c84441c3ac91b34cf117bb1ba4c187fbd4a, assert-hfc6312ae085479e416c5af4ae7fd8af75f34b08fc56d403c214d7484ea23e922

la · official · sha256:d9c78137c2f98d6906ad5c2c906aab2eadda2ddbaee5b1cb8d7deef697ee6369LA

Praeterea, omne quod cognoscitur, cognoscitur per suam similitudinem, vel per suum oppositum. Quidquid autem cognoscit Deus, cognoscit per suam essentiam, ut ex dictis patet. Divina autem essentia neque est similitudo mali, neque ei malum opponitur, divinae enim essentiae nihil est contrarium, ut dicit Augustinus, XII de Civ. Dei. Ergo Deus non cognoscit mala.

Referencing norms: Q14A10Obiectio3, assert-hb7b519055b1071603e4ba2338012fc642179199e665b849b2d106e07654ea33c

la · official · sha256:e64a8b0f6b7092778f80d2379cb0293dbc8e23dc5b03a2d0c8d5994416b502b0LA

Praeterea, quod cognoscitur non per seipsum, sed per aliud, imperfecte cognoscitur. Sed malum non cognoscitur a Deo per seipsum, quia sic oporteret quod malum esset in Deo; oportet enim cognitum esse in cognoscente. Si ergo cognoscitur per aliud, scilicet per bonum, imperfecte cognoscetur ab ipso, quod est impossibile, quia nulla cognitio Dei est imperfecta. Ergo scientia Dei non est malorum.

Referencing norms: Q14A10Obiectio4, assert-h0e1664c2e1c8a1455268108812c1d63ca088ab03d44f935f58a5d09220ed1b9f, assert-h791844efd2d3be53d0485ad24b5e620017fa9495f4a306be37737db1f33650b2

la · official · sha256:2bebc52fbad5069d4efce8d285b427c64447d3469c0658ef3c5d57572738c402LA

Respondeo dicendum quod quicumque perfecte cognoscit aliquid, oportet quod cognoscat omnia quae possunt illi accidere. Sunt autem quaedam bona, quibus accidere potest ut per mala corrumpantur. Unde Deus non perfecte cognosceret bona, nisi etiam cognosceret mala. Sic autem est cognoscibile unumquodque, secundum quod est. Unde, cum hoc sit esse mali, quod est privatio boni, per hoc ipsum quod Deus cognoscit bona, cognoscit etiam mala; sicut per lucem cognoscuntur tenebrae. Unde dicit Dionysius, VII cap. de Div. Nom., quod Deus per semetipsum tenebrarum accipit visionem, non aliunde videns tenebras quam a lumine.

Referencing norms: Q14A10Respondeo, assert-h78469caeb05e589bb8604737f1f7e1d4d27034e9e355027093447e0d033ae7b9

la · official · sha256:2839be05f0155f92bde5ec01ec034c44f7acecfa9d7fe95bb67e4b10e8fefec8LA

Sed contra est quod dicitur Proverb. XV, Infernus et perditio coram Deo.

Referencing norms: assert-h33ecc54911515acacafe3ae089565c842cdcd85e4381fd2054b51ef83b83e06b

la · official · sha256:e79634c51ad24f027fe5fb433ed8d59131539eefbbbcd595f1a1b9153b59f90fLA

Ad primum ergo dicendum quod intellectus noster speciem intelligibilem abstrahit a principiis individuantibus, unde species intelligibilis nostri intellectus non potest esse similitudo principiorum individualium. Et propter hoc, intellectus noster singularia non cognoscit. Sed species intelligibilis divini intellectus, quae est Dei essentia, non est immaterialis per abstractionem, sed per seipsam, principium existens omnium principiorum quae intrant rei compositionem, sive sint principia speciei, sive principia individui. Unde per eam Deus cognoscit non solum universalia, sed etiam singularia.

Referencing norms: Q14A11Ad1, assert-h39864725edf8480213568ac6c485e05d38d15e5ff5403ff17044cf29f8450848

la · official · sha256:7edb03f4e92e8905c1ce3be02af69a5da6eaa2e84089612bbcadf9312e3efad4LA

Ad secundum dicendum quod, quamvis species intellectus divini secundum esse suum non habeat conditiones materiales, sicut species receptae in imaginatione et sensu; tamen virtute se extendit ad immaterialia et materialia, ut dictum est.

Referencing norms: Q14A11Ad2, assert-h64604299c199eb2b3923f48e8ad27b922c00aaf949b8262c11ef18688f11324d

la · official · sha256:cff4779a51a9bf9186bd2d91280c09d68f6cbe86bb7c8ffa718d296b21466483LA

Ad tertium dicendum quod materia, licet recedat a Dei similitudine secundum suam potentialitatem, tamen inquantum vel sic esse habet, similitudinem quandam retinet divini esse.

Referencing norms: Q14A11Ad3, assert-h128cf3af73280f3aab430688e261c64acfbb7332ed30887ae9c3f8a16c8b78a5

la · official · sha256:101893fcdfe2dd64f02acdf756ea0f6e55677ba5e72d0c9f479bcfae03917ea5LA

Ad undecimum sic proceditur. Videtur quod Deus non cognoscat singularia. Intellectus enim divinus immaterialior est quam intellectus humanus. Sed intellectus humanus, propter suam immaterialitatem, non cognoscit singularia, sed, sicut dicitur in II de anima, ratio est universalium, sensus vero singularium. Ergo Deus non cognoscit singularia.

Referencing norms: Q14A11Obiectio1, assert-h30a1d91e916ed3e30879c881152bee8a01ced7cbc76c147ce26736da0de6d7ed, assert-hde6efb75c0128f384752bb1b5378d7f7790fd5035940c628ea6afe4447efff87

la · official · sha256:59d1dbd210bed63c4d08f16f506302d5b36f3c9f54ab0dde3ec7d6ab5e726e07LA

Praeterea, illae solae virtutes in nobis sunt singularium cognoscitivae, quae recipiunt species non abstractas a materialibus conditionibus. Sed res in Deo sunt maxime abstractae ab omni materialitate. Ergo Deus non cognoscit singularia.

Referencing norms: Q14A11Obiectio2, assert-h5a0051d3be1d5d31370fa7bb9d724c395f6200657baa3e513195914fed39d841, assert-h65e53a4b547f44d01ac810ba30144a6a7d6cf7371c70b303e86a3ac402f5166c

la · official · sha256:923d3c313bbaf460fd2459dfc931d672d427c74f31981a80c75a7526fa040928LA

Praeterea, omnis cognitio est per aliquam similitudinem. Sed similitudo singularium, inquantum sunt singularia, non videtur esse in Deo, quia principium singularitatis est materia, quae, cum sit ens in potentia tantum, omnino est dissimilis Deo, qui est actus purus. Non ergo Deus potest cognoscere singularia.

Referencing norms: Q14A11Obiectio3, assert-h705b861b1b94c22cc454b0bf7f0ccfbd8ab235a651a3bcd8eb23989283092fa7, assert-he71f2b64534840457dca988a9d92bdb8281634a222741edfe0a6a3d0c298ce03

la · official · sha256:676c6e9839db30fb206d6364c9f1e4f353836a12bd6d71409eedb5b7b41e4a3bLA

Respondeo dicendum quod Deus cognoscit singularia. Omnes enim perfectiones in creaturis inventae, in Deo praeexistunt secundum altiorem modum, ut ex dictis patet. Cognoscere autem singularia pertinet ad perfectionem nostram. Unde necesse est quod Deus singularia cognoscat. Nam et philosophus pro inconvenienti habet, quod aliquid cognoscatur a nobis, quod non cognoscatur a Deo. Unde contra Empedoclem arguit, in I de anima et in III Metaphys., quod accideret Deum esse insipientissimum, si discordiam ignoraret. Sed perfectiones quae in inferioribus dividuntur, in Deo simpliciter et unite existunt. Unde, licet nos per aliam potentiam cognoscamus universalia et immaterialia, et per aliam singularia et materialia; Deus tamen per suum simplicem intellectum utraque cognoscit. Sed qualiter hoc esse possit, quidam manifestare volentes, dixerunt quod Deus cognoscit singularia per causas universales, nam nihil est in aliquo singularium, quod non ex aliqua causa oriatur universali. Et ponunt exemplum, sicut si aliquis astrologus cognosceret omnes motus universales caeli, posset praenuntiare omnes eclipses futuras. Sed istud non sufficit. Quia singularia ex causis universalibus sortiuntur quasdam formas et virtutes, quae, quantumcumque ad invicem coniungantur, non individuantur nisi per materiam individualem. Unde qui cognosceret Socratem per hoc quod est albus vel Sophronisci filius, vel quidquid aliud sic dicatur, non cognosceret ipsum inquantum est hic homo. Unde secundum modum praedictum, Deus non cognosceret singularia in sua singularitate. Alii vero dixerunt quod Deus cognoscit singularia, applicando causas universales ad particulares effectus. Sed hoc nihil est. Quia nullus potest applicare aliquid ad alterum, nisi illud praecognoscat, unde dicta applicatio non potest esse ratio cognoscendi particularia, sed cognitionem singularium praesupponit. Et ideo aliter dicendum est, quod, cum Deus sit causa rerum per suam scientiam, ut dictum est, intantum se extendit scientia Dei, inquantum se extendit eius causalitas. Unde, cum virtus activa Dei se extendat non solum ad formas, a quibus accipitur ratio universalis, sed etiam usque ad materiam, ut infra ostendetur; necesse est quod scientia Dei usque ad singularia se extendat, quae per materiam individuantur. Cum enim sciat alia a se per essentiam suam, inquantum est similitudo rerum velut principium activum earum, necesse est quod essentia sua sit principium sufficiens cognoscendi omnia quae per ipsum fiunt, non solum in universali, sed etiam in singulari. Et esset simile de scientia artificis, si esset productiva totius rei, et non formae tantum.

Referencing norms: Q14A11Respondeo, assert-h3ce7393138d1a5b9fcb3b8063f4c364408283dbc49ec169049e7a457940ad588

la · official · sha256:0ac301c19d00ef96530d9b8fd4ba029db2722c6edd3408659e6cebdc5325ed19LA

Sed contra est quod dicitur, Proverb. XVI, omnes viae hominum patent oculis eius.

Referencing norms: assert-hfe8f76bbf57d975c4285aac5f48ecb8969c34e0dca32400c84c741b9f3286b95

la · official · sha256:b4692c9661565bc970e37ab9b744e19378c9316a359cbe5de9c8fcef66312315LA

Ad primum ergo dicendum quod infiniti ratio congruit quantitati, secundum philosophum in I Physic. De ratione autem quantitatis est ordo partium. Cognoscere ergo infinitum secundum modum infiniti, est cognoscere partem post partem. Et sic nullo modo contingit cognosci infinitum, quia quantacumque quantitas partium accipiatur, semper remanet aliquid extra accipientem. Deus autem non sic cognoscit infinitum vel infinita, quasi enumerando partem post partem; cum cognoscat omnia simul, non successive, ut supra dictum est. Unde nihil prohibet ipsum cognoscere infinita.

Referencing norms: Q14A12Ad1, assert-h2e426dbc0f72b40b59011765e924e8c272aff251e06d756e5550f70f1c8b7c0e

la · official · sha256:1f64646396f861641c6e3add973e5974624e25ec4008dcaf94b3e56c64e1399dLA

Ad secundum dicendum quod transitio importat quandam successionem in partibus, et inde est quod infinitum transiri non potest, neque a finito neque ab infinito. Sed ad rationem comprehensionis sufficit adaequatio, quia id comprehendi dicitur, cuius nihil est extra comprehendentem. Unde non est contra rationem infiniti, quod comprehendatur ab infinito. Et sic, quod in se est infinitum, potest dici finitum scientiae Dei, tanquam comprehensum, non tamen tanquam pertransibile.

Referencing norms: Q14A12Ad2, assert-h94c5511719df69725ef0dd5081dde955b9f80cf085541ffa9115c2178b6bdbea

la · official · sha256:eebff9c4bf2ad397cb91c6ddcbbb5cac999337e5ff6219ee8b33b22eeecdf8b8LA

Ad tertium dicendum quod scientia Dei est mensura rerum, non quantitativa, qua quidem mensura carent infinita; sed quia mensurat essentiam et veritatem rei. Unumquodque enim intantum habet de veritate suae naturae, inquantum imitatur Dei scientiam; sicut artificiatum inquantum concordat arti. Dato autem quod essent aliqua infinita actu secundum numerum, puta infiniti homines; vel secundum quantitatem continuam, ut si esset aer infinitus, ut quidam antiqui dixerunt, tamen manifestum est quod haberent esse determinatum et finitum, quia esse eorum esset limitatum ad aliquas determinatas naturas. Unde mensurabilia essent secundum scientiam Dei.

Referencing norms: Q14A12Ad3, assert-h286a320bd2851cdfc85b70ce609646e26c379f2c47ebc90e1083c731f611d915

la · official · sha256:9863432a1c2ad057707c44b045e06b4b21ce62ce2d3af4bf1af75ebc15a67238LA

Ad duodecimum sic proceditur. Videtur quod Deus non possit cognoscere infinita. Infinitum enim, secundum quod est infinitum, est ignotum, quia infinitum est cuius quantitatem accipientibus semper est aliquid extra assumere, ut dicitur in III Physic. Augustinus etiam dicit, XII de Civ. Dei, quod quidquid scientia comprehenditur, scientis comprehensione finitur. Sed infinita non possunt finiri. Ergo non possunt scientia Dei comprehendi.

Referencing norms: Q14A12Obiectio1, assert-h0513d058480fc2d927ea0ab14d74b6687e31705550976a249481e21feff1cda5, assert-hd7a027421dcbeac14edf2b1f462242465cc40dba43cf1be606f658df176bf29a

la · official · sha256:f0d877b82b945edcc2c2e348d19b48e913b8ea76d94c2bcbc47d4f0f6b522a46LA

Si dicatur quod ea quae in se sunt infinita, scientiae Dei finita sunt, contra, ratio infiniti est quod sit impertransibile; et finiti quod sit pertransibile, ut dicitur in III Physic. Sed infinitum non potest transiri nec a finito, nec ab infinito, ut probatur in VI Physic. Ergo infinitum non potest esse finitum finito, neque etiam infinito. Et ita infinita non sunt finita scientiae Dei, quae est infinita.

Referencing norms: Q14A12Obiectio2, assert-h5b7f00c660826db343739c516a7f7e567689ed04bc080d82d1a03d959bb701dc, assert-h5f0c559c2308366d820f5bf260aa576e145c2d6172dd5e67ac0f720c32de7de2

la · official · sha256:e23a573c1c3aa9fe2315c1727b6bcd2542c93645d81b357e4e51d0a1ee0a6e2aLA

Praeterea, scientia Dei est mensura scitorum. Sed contra rationem infiniti est, quod sit mensuratum. Ergo infinita non possunt sciri a Deo.

Referencing norms: Q14A12Obiectio3, assert-h35e7837d2908570481ab1fa38e4d35a88859835c69467ae242a7724955015b27, assert-hf3a27dee924f36a69fc0e42edfcf54157eccda1289370ef1b47322bce14b239e

la · official · sha256:860f1130406ffa611984e1abe8f05ea1bc1af026107b3d5e416dfc4a80dbb7f6LA

Respondeo dicendum quod, cum Deus sciat non solum ea quae sunt actu, sed etiam ea quae sunt in potentia vel sua vel creaturae, ut ostensum est; haec autem constat esse infinita; necesse est dicere quod Deus sciat infinita. Et licet scientia visionis, quae est tantum eorum quae sunt vel erunt vel fuerunt, non sit infinitorum, ut quidam dicunt, cum non ponamus mundum ab aeterno fuisse, nec generationem et motum in aeternum mansura, ut individua in infinitum multiplicentur, tamen, si diligentius consideretur, necesse est dicere quod Deus etiam scientia visionis sciat infinita. Quia Deus scit etiam cogitationes et affectiones cordium, quae in infinitum multiplicabuntur, creaturis rationalibus permanentibus absque fine. Hoc autem ideo est, quia cognitio cuiuslibet cognoscentis se extendit secundum modum formae quae est principium cognitionis. Species enim sensibilis, quae est in sensu, est similitudo solum unius individui, unde per eam solum unum individuum cognosci potest. Species autem intelligibilis intellectus nostri est similitudo rei quantum ad naturam speciei, quae est participabilis a particularibus infinitis, unde intellectus noster per speciem intelligibilem hominis, cognoscit quodammodo homines infinitos. Sed tamen non inquantum distinguuntur ab invicem, sed secundum quod communicant in natura speciei; propter hoc quod species intelligibilis intellectus nostri non est similitudo hominum quantum ad principia individualia, sed solum quantum ad principia speciei. Essentia autem divina, per quam intellectus divinus intelligit, est similitudo sufficiens omnium quae sunt vel esse possunt, non solum quantum ad principia communia, sed etiam quantum ad principia propria uniuscuiusque, ut ostensum est. Unde sequitur quod scientia Dei se extendat ad infinita, etiam secundum quod sunt ab invicem distincta.

Referencing norms: Q14A12Respondeo, assert-hebe0c9f91cf8250237f4e6068ced61b2de6d997e43ff3467f4705e4fb6ce9aa2

la · official · sha256:2632fcd4e9388a761a9db8b4b754c68296e919595870b87c6bfaac8746ec3573LA

Sed contra est quod dicit Augustinus, XII de Civ. Dei, quamvis infinitorum numerorum nullus sit numerus, non est tamen incomprehensibilis ei, cuius scientiae non est numerus.

Referencing norms: assert-h99d18827333031e182acbd8ccdb812c18bb9a705f42e655111a6acbabdb67bca

la · official · sha256:cefb2e8653e962cebc07420cba9404d815b208d26cd779b7db0348c9b25cc1cdLA

Ad primum ergo dicendum quod, licet causa suprema sit necessaria, tamen effectus potest esse contingens, propter causam proximam contingentem, sicut germinatio plantae est contingens propter causam proximam contingentem, licet motus solis, qui est causa prima, sit necessarius. Et similiter scita a Deo sunt contingentia propter causas proximas, licet scientia Dei, quae est causa prima, sit necessaria.

Referencing norms: Q14A13Ad1, assert-h10ba86a6848ded63467d1539ae8629e658b05776823119f3afc3672df458274c

la · official · sha256:6329d96daeaa07928427db460bbec745b84357323215ee350a2384ff857c9cfeLA

Ad secundum dicendum quod quidam dicunt quod hoc antecedens, Deus scivit hoc contingens futurum, non est necessarium, sed contingens, quia, licet sit praeteritum, tamen importat respectum ad futurum. Sed hoc non tollit ei necessitatem, quia id quod habuit respectum ad futurum, necesse est habuisse, licet etiam futurum non sequatur quandoque. Alii vero dicunt hoc antecedens esse contingens, quia est compositum ex necessario et contingenti; sicut istud dictum est contingens, Socratem esse hominem album. Sed hoc etiam nihil est. Quia cum dicitur, Deus scivit esse futurum hoc contingens, contingens non ponitur ibi nisi ut materia verbi, et non sicut principalis pars propositionis, unde contingentia eius vel necessitas nihil refert ad hoc quod propositio sit necessaria vel contingens, vera vel falsa. Ita enim potest esse verum me dixisse hominem esse asinum, sicut me dixisse Socratem currere, vel Deum esse, et eadem ratio est de necessario et contingenti. Unde dicendum est quod hoc antecedens est necessarium absolute. Nec tamen sequitur, ut quidam dicunt, quod consequens sit necessarium absolute, quia antecedens est causa remota consequentis, quod propter causam proximam contingens est. Sed hoc nihil est. Esset enim conditionalis falsa, cuius antecedens esset causa remota necessaria, et consequens effectus contingens, ut puta si dicerem, si sol movetur, herba germinabit. Et ideo aliter dicendum est, quod quando in antecedente ponitur aliquid pertinens ad actum animae, consequens est accipiendum non secundum quod in se est, sed secundum quod est in anima, aliud enim est esse rei in seipsa, et esse rei in anima. Ut puta, si dicam, si anima intelligit aliquid, illud est immateriale, intelligendum est quod illud est immateriale secundum quod est in intellectu, non secundum quod est in seipso. Et similiter si dicam, si Deus scivit aliquid, illud erit, consequens intelligendum est prout subest divinae scientiae, scilicet prout est in sua praesentialitate. Et sic necessarium est, sicut et antecedens, quia omne quod est, dum est, necesse est esse, ut dicitur in I Periherm.

Referencing norms: Q14A13Ad2, assert-h88280b4c1170e8463330fa130ef56718bff3ebd6fb32fa0b6bffe3c9933b15ea

la · official · sha256:224719cfb0e4f55ef2590a1d4524f3fdea7210386be126057d58171d92ad8d00LA

Ad tertium dicendum quod ea quae temporaliter in actum reducuntur, a nobis successive cognoscuntur in tempore, sed a Deo in aeternitate, quae est supra tempus. Unde nobis, quia cognoscimus futura contingentia inquantum talia sunt, certa esse non possunt, sed soli Deo, cuius intelligere est in aeternitate supra tempus. Sicut ille qui vadit per viam, non videt illos qui post eum veniunt, sed ille qui ab aliqua altitudine totam viam intuetur, simul videt omnes transeuntes per viam. Et ideo illud quod scitur a nobis, oportet esse necessarium etiam secundum quod in se est, quia ea quae in se sunt contingentia futura, a nobis sciri non possunt. Sed ea quae sunt scita a Deo, oportet esse necessaria secundum modum quo subsunt divinae scientiae, ut dictum est, non autem absolute, secundum quod in propriis causis considerantur. Unde et haec propositio, omne scitum a Deo necessarium est esse, consuevit distingui. Quia potest esse de re, vel de dicto. Si intelligatur de re, est divisa et falsa, et est sensus, omnis res quam Deus scit, est necessaria. Vel potest intelligi de dicto, et sic est composita et vera; et est sensus, hoc dictum, scitum a Deo esse, est necessarium. Sed obstant quidam, dicentes quod ista distinctio habet locum in formis separabilibus a subiecto; ut si dicam, album possibile est esse nigrum. Quae quidem de dicto est falsa, et de re est vera, res enim quae est alba, potest esse nigra; sed hoc dictum, album esse nigrum, nunquam potest esse verum. In formis autem inseparabilibus a subiecto, non habet locum praedicta distinctio; ut si dicam, corvum nigrum possibile est esse album, quia in utroque sensu est falsa. Esse autem scitum a Deo, est inseparabile a re, quia quod est scitum a Deo, non potest esse non scitum. Haec autem instantia locum haberet, si hoc quod dico scitum, importaret aliquam dispositionem subiecto inhaerentem. Sed cum importet actum scientis, ipsi rei scitae, licet semper sciatur, potest aliquid attribui secundum se, quod non attribuitur ei inquantum stat sub actu sciendi, sicut esse materiale attribuitur lapidi secundum se, quod non attribuitur ei secundum quod est intelligibile.

Referencing norms: Q14A13Ad3, assert-hd653f0b6e53e704b8b0447e9f9651bf1232d48d97d84a2a8187df782c66fb5fb

la · official · sha256:481746c8afddfd991f6630aa239bdfc4a3732a7d84a0bb81af911680e210e356LA

Ad decimumtertium sic proceditur. Videtur quod scientia Dei non sit futurorum contingentium. A causa enim necessaria procedit effectus necessarius. Sed scientia Dei est causa scitorum, ut supra dictum est. Cum ergo ipsa sit necessaria, sequitur scita eius esse necessaria. Non ergo scientia Dei est contingentium.

Referencing norms: Q14A13Obiectio1, assert-h711e86ac902dbf4fa5aef1b2ae2272b8b7317c104f49d033666dddd3ffc38b39, assert-hbfb5b7bf28a3ca418b9a3afc8da32f129a472a0ed88de37863863b4138c149e8

la · official · sha256:310d03cf4edfdb93628c19a763005a1f6629d915067a3fdfc6b094d52c2ca1eaLA

Praeterea, omnis conditionalis cuius antecedens est necessarium absolute, consequens est necessarium absolute. Sic enim se habet antecedens ad consequens, sicut principia ad conclusionem, ex principiis autem necessariis non sequitur conclusio nisi necessaria, ut in I Poster. probatur. Sed haec est quaedam conditionalis vera, si Deus scivit hoc futurum esse, hoc erit, quia scientia Dei non est nisi verorum. Huius autem conditionalis antecedens est necessarium absolute, tum quia est aeternum; tum quia significatur ut praeteritum. Ergo et consequens est necessarium absolute. Igitur quidquid scitur a Deo, est necessarium. Et sic scientia Dei non est contingentium.

Referencing norms: Q14A13Obiectio2, assert-h45275102da4b42cfeb53a02e81e8c45a6686419e058bd92e7d82ed85afdef5d7, assert-h57028309f6e2167163fe722594b62b7673ba8bc8e5c8686d1c67ce026c46a9ba, assert-hc457a92be6e7c5c6965c072ee4252066fff3dcf7e49f6e8807b410037d7e5196

la · official · sha256:03feebff7cca841f6d5015e6be2e86ece2fb2306092d623779b9cc7b59aecf13LA

Praeterea, omne scitum a Deo necesse est esse, quia etiam omne scitum a nobis necesse est esse, cum tamen scientia Dei certior sit quam scientia nostra. Sed nullum contingens futurum necesse est esse. Ergo nullum contingens futurum est scitum a Deo.

Referencing norms: Q14A13Obiectio3, assert-hc291c668e08b299e15240ffb5f577744e98ce4ea712288d262e76708e56344b0, assert-hf5e3e4ec36d7471cadae5b8f2a8ebb6746cacc146fd0ecf26f9c7c7834d23957

la · official · sha256:2e9ce8e29b8888d7d5838c9b096919ba79674123fcadcdf5dd4ee5b95d3c76b0LA

Respondeo dicendum quod, cum supra ostensum sit quod Deus sciat omnia non solum quae actu sunt, sed etiam quae sunt in potentia sua vel creaturae; horum autem quaedam sunt contingentia nobis futura; sequitur quod Deus contingentia futura cognoscat. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod contingens aliquod dupliciter potest considerari. Uno modo, in seipso, secundum quod iam actu est. Et sic non consideratur ut futurum, sed ut praesens, neque ut ad utrumlibet contingens, sed ut determinatum ad unum. Et propter hoc, sic infallibiliter subdi potest certae cognitioni, utpote sensui visus, sicut cum video Socratem sedere. Alio modo potest considerari contingens, ut est in sua causa. Et sic consideratur ut futurum, et ut contingens nondum determinatum ad unum, quia causa contingens se habet ad opposita. Et sic contingens non subditur per certitudinem alicui cognitioni. Unde quicumque cognoscit effectum contingentem in causa sua tantum, non habet de eo nisi coniecturalem cognitionem. Deus autem cognoscit omnia contingentia, non solum prout sunt in suis causis, sed etiam prout unumquodque eorum est actu in seipso. Et licet contingentia fiant in actu successive, non tamen Deus successive cognoscit contingentia, prout sunt in suo esse, sicut nos, sed simul. Quia sua cognitio mensuratur aeternitate, sicut etiam suum esse, aeternitas autem, tota simul existens, ambit totum tempus, ut supra dictum est. Unde omnia quae sunt in tempore, sunt Deo ab aeterno praesentia, non solum ea ratione qua habet rationes rerum apud se praesentes, ut quidam dicunt, sed quia eius intuitus fertur ab aeterno super omnia, prout sunt in sua praesentialitate. Unde manifestum est quod contingentia et infallibiliter a Deo cognoscuntur, inquantum subduntur divino conspectui secundum suam praesentialitatem, et tamen sunt futura contingentia, suis causis comparata.

Referencing norms: Q14A13Respondeo, assert-hf422eb13dfbf9b49ec24e09a0aad4a1476c084d29feefb62e06b9268585cd775

la · official · sha256:f0247a572261de3c5622f5207832fdc41048bfcf72eb089b78cd1f4687f6fca7LA

Sed contra est quod dicitur in Psalmo XXXII, qui finxit singillatim corda eorum, qui intelligit omnia opera eorum, scilicet hominum. Sed opera hominum sunt contingentia, utpote libero arbitrio subiecta. Ergo Deus scit futura contingentia.

Referencing norms: assert-h132e1140571d8f9e34fe370d626e43c6b49da515728b6052406dc1fcdfc3dac7

la · official · sha256:1a4ac6eb14400414da507751a47fedd4116bcb26811ec0e067a9914d9f5c1b1dLA

Ad primum ergo dicendum quod ratio illa procederet, si Deus cognosceret enuntiabilia per modum enuntiabilium.

Referencing norms: Q14A14Ad1, assert-hc30ee2c3129ae4d312c4b505817a2d2f35ceb460a2d25c70b4e5000f43ffa49b

la · official · sha256:ee6b80b2ee4ecbb53ea7c7b06824c07ea0e5ffe177c69035387a75dbbb8b3624LA

Ad secundum dicendum quod compositio enuntiabilis significat aliquod esse rei, et sic Deus per suum esse, quod est eius essentia, est similitudo omnium eorum quae per enuntiabilia significantur.

Referencing norms: Q14A14Ad2, assert-h6f7eda7afee73b57c661fca37c770b855a18b0dae8d88573606c47d6338263db

la · official · sha256:68645bac7cbdc31d8ab12f9b8fa97ecfc88d93d1ff157dfe7fc0f14d6c93d21bLA

Ad decimumquartum sic proceditur. Videtur quod Deus non cognoscat enuntiabilia. Cognoscere enim enuntiabilia convenit intellectui nostro, secundum quod componit et dividit. Sed in intellectu divino nulla est compositio. Ergo Deus non cognoscit enuntiabilia.

Referencing norms: Q14A14Obiectio1, assert-h1d74092228d792af19cf8744bd5b1a3fda6f507f025e6a9444dc164651acfeff, assert-h47d39dabd358e2a17b572bd83e7c34f3c3f7226d71976ecbde7c2135ab13bf0d

la · official · sha256:34d894bd55f4996139f2bddd311a78ec8378ebca628d8ff8748a785ad0125bf7LA

Praeterea, omnis cognitio fit per aliquam similitudinem. Sed in Deo nulla est similitudo enuntiabilium, cum sit omnino simplex. Ergo Deus non cognoscit enuntiabilia.

Referencing norms: Q14A14Obiectio2, assert-h351019cf9ff740dd6ad79ca3fb823b81d58d5d7e631120e4e4fca59a215b565e, assert-h986baa76e84ac7d1c8b73161ec4bbc86ae57e07bbc3ef8cbc5cfc3f5fb506ed8

la · official · sha256:25d6902cc0207862d488ac5564d3be8939ebc624ddb87d4457ea783b85215eb8LA

Respondeo dicendum quod, cum formare enuntiabilia sit in potestate intellectus nostri; Deus autem scit quidquid est in potentia sua vel creaturae, ut supra dictum est; necesse est quod Deus sciat omnia enuntiabilia quae formari possunt. Sed, sicut scit materialia immaterialiter, et composita simpliciter, ita scit enuntiabilia non per modum enuntiabilium, quasi scilicet in intellectu eius sit compositio vel divisio enuntiabilium; sed unumquodque cognoscit per simplicem intelligentiam, intelligendo essentiam uniuscuiusque. Sicut si nos in hoc ipso quod intelligimus quid est homo, intelligeremus omnia quae de homine praedicari possunt. Quod quidem in intellectu nostro non contingit, qui de uno in aliud discurrit, propter hoc quod species intelligibilis sic repraesentat unum, quod non repraesentat aliud. Unde, intelligendo quid est homo, non ex hoc ipso alia quae ei insunt, intelligimus; sed divisim, secundum quandam successionem. Et propter hoc, ea quae seorsum intelligimus, oportet nos in unum redigere per modum compositionis vel divisionis, enuntiationem formando. Sed species intellectus divini, scilicet eius essentia, sufficit ad demonstrandum omnia. Unde, intelligendo essentiam suam, cognoscit essentias omnium, et quaecumque eis accidere possunt.

Referencing norms: Q14A14Respondeo, assert-h814e8b7ce95785ee4f73e16eb872bd263cb75663d542888aeaa8a963dc190e57

la · official · sha256:4810f69c8b28758e83439124502cf49186c7e0d78aea585ec25bdf881eaf2fdaLA

Sed contra est quod dicitur in Psalmo XCIII, dominus scit cogitationes hominum. Sed enuntiabilia continentur in cogitationibus hominum. Ergo Deus cognoscit enuntiabilia.

Referencing norms: assert-h4e04866f9cff7f06e685f8c98352df2f7ea0aa62f993284c50abdaa20e2900fa

la · official · sha256:c6b0e90bf702e52e4b0831783ff7fe9b8c116974e2eddbd6cadf7ce34b5ba151LA

Ad primum ergo dicendum quod dominus et creator, et huiusmodi, important relationes ad creaturas secundum quod in seipsis sunt. Sed scientia Dei importat relationem ad creaturas secundum quod sunt in Deo, quia secundum hoc est unumquodque intellectum in actu quod est in intelligente. Res autem creatae sunt in Deo invariabiliter, in seipsis autem variabiliter. Vel aliter dicendum est, quod dominus et creator, et huiusmodi, important relationes quae consequuntur actus qui intelliguntur terminari ad ipsas creaturas secundum quod in seipsis sunt, et ideo huiusmodi relationes varie de Deo dicuntur, secundum variationem creaturarum. Sed scientia et amor, et huiusmodi, important relationes quae consequuntur actus qui intelliguntur in Deo esse, et ideo invariabiliter praedicantur de Deo.

Referencing norms: Q14A15Ad1, assert-ha604e974cb166cc71dbe07f7d83fcf8076789db4a42df98a00ee617b5592e7a5

la · official · sha256:4f8581c61cf396c0c0565e29ec44bb0c53ed8f4ca596a23f16f86068b4f59ca5LA

Ad secundum dicendum quod Deus scit etiam ea quae potest facere et non facit. Unde ex hoc quod potest plura facere quam facit, non sequitur quod possit plura scire quam sciat, nisi hoc referatur ad scientiam visionis, secundum quam dicitur scire ea quae sunt in actu secundum aliquod tempus. Ex hoc tamen quod scit quod aliqua possunt esse quae non sunt, vel non esse quae sunt, non sequitur quod scientia sua sit variabilis, sed quod cognoscat rerum variabilitatem. Si tamen aliquid esset quod prius Deus nescivisset et postea sciret, esset eius scientia variabilis. Sed hoc esse non potest, quia quidquid est vel potest esse secundum aliquod tempus, Deus in aeterno suo scit. Et ideo ex hoc ipso quod ponitur aliquid esse secundum quodcumque tempus, oportet poni quod ab aeterno sit scitum a Deo. Et ideo non debet concedi quod Deus possit plura scire quam sciat, quia haec propositio implicat quod ante nesciverit et postea sciat.

Referencing norms: Q14A15Ad2, assert-h11baed5011ee433774d5c1fdf8554eec655372342e15b19458008d1d7947cfa2

la · official · sha256:20dea238a05b9e684652a45517e0fcc91946b67d632271870a57972e1cf30cfeLA

Ad tertium dicendum quod antiqui nominales dixerunt idem esse enuntiabile, Christum nasci, et esse nasciturum, et esse natum, quia eadem res significatur per haec tria, scilicet nativitas Christi. Et secundum hoc sequitur quod Deus quidquid scivit, sciat, quia modo scit Christum natum, quod significat idem ei quod est Christum esse nasciturum. Sed haec opinio falsa est. Tum quia diversitas partium orationis diversitatem enuntiabilium causat. Tum etiam quia sequeretur quod propositio quae semel est vera, esset semper vera, quod est contra philosophum, qui dicit quod haec oratio, Socrates sedet, vera est eo sedente, et eadem falsa est, eo surgente. Et ideo concedendum est quod haec non est vera, quidquid Deus scivit, scit, si ad enuntiabilia referatur. Sed ex hoc non sequitur quod scientia Dei sit variabilis. Sicut enim absque variatione divinae scientiae est, quod sciat unam et eandem rem quandoque esse et quandoque non esse; ita absque variatione divinae scientiae est, quod scit aliquod enuntiabile quandoque esse verum, et quandoque esse falsum. Esset autem ex hoc scientia Dei variabilis, si enuntiabilia cognosceret per modum enuntiabilium, componendo et dividendo, sicut accidit in intellectu nostro. Unde cognitio nostra variatur, vel secundum veritatem et falsitatem, puta si, mutata re, eandem opinionem de re illa retineamus, vel secundum diversas opiniones, ut si primo opinemur aliquem sedere, et postea opinemur eum non sedere. Quorum neutrum potest esse in Deo.

Referencing norms: Q14A15Ad3, assert-hd8ca75860c5c7f3bd627e89c8c93ac48e2575bacc98f8d7dd97b1bbf92a77477

la · official · sha256:aaf5cb29f533ae879bb65d9608ea7a6924c3d07468893073ad3225848b31ed8eLA

Ad decimumquintum sic proceditur. Videtur quod scientia Dei sit variabilis. Scientia enim relative dicitur ad scibile. Sed ea quae important relationem ad creaturam, dicuntur de Deo ex tempore, et variantur secundum variationem creaturarum. Ergo scientia Dei est variabilis, secundum variationem creaturarum.

Referencing norms: Q14A15Obiectio1, assert-h2f487d4606f116183fd8e32aa67b6d28d282507e9ab7c886b083ba0ecd019793, assert-h7d33473b7000a8deeba09da3fd5655db5279fcc7441e2f69dd964ea4f8ec235c

la · official · sha256:2ce5dcc1f65f1f1c610fd278c11b3eda85ff5b9ab2b4e6f73b3011bace38e280LA

Praeterea, quidquid potest Deus facere, potest scire. Sed Deus potest plura facere quam faciat. Ergo potest plura scire quam sciat. Et sic scientia sua potest variari secundum augmentum et diminutionem.

Referencing norms: Q14A15Obiectio2, assert-ha3f0394c8165bed5661e1e44c705e896c2a6fdbfadfcc4700a2b74d662c99c62, assert-hdf16d7b9f0c09d0ced92e2ee0b5a44ba53fc0add97cefa6fbfa4bbe704938de2

la · official · sha256:f33371fc86afe7bb384fa544ea5bfb3091b0609e3b2b1439b8c46242f3a75c2aLA

Praeterea, Deus scivit Christum nasciturum. Nunc autem nescit Christum nasciturum, quia Christus nasciturus non est. Ergo non quidquid Deus scivit, scit. Et ita scientia Dei videtur esse variabilis.

Referencing norms: Q14A15Obiectio3, assert-h319aa433352ff2a864f48c5f19d77cbf4305c81d3f36d39e91219ce7d2267319

la · official · sha256:4904468fa342662cc65a73934abcfc0716034b5185b6cee00385b5b1619b2fd1LA

Respondeo dicendum quod, cum scientia Dei sit eius substantia, ut ex dictis patet; sicut substantia eius est omnino immutabilis, ut supra ostensum est, ita oportet scientiam eius omnino invariabilem esse.

Referencing norms: Q14A15Respondeo, assert-h8d2d8fb90004037d3f8c7796587af4dc2bb529833e3128b82cfd066d95bd9471

la · official · sha256:cbe9b660a504f1de19493d7bd102a1c16bcee565e102493d97f6b9ca93f2c2dfLA

Sed contra est quod dicitur Iac. I, quod apud Deum non est transmutatio, neque vicissitudinis obumbratio.

Referencing norms: assert-h7b7cd71582f0954b2f757e41ff80a8dc5b67818704af554678a7e316f35fe9b0

la · official · sha256:311f651167e97ee3b04cac77a4e3b235512282d94b6729bb5fb62d71e6bc2f90LA

Ad primum ergo dicendum quod scientia Dei est causa, non quidem sui ipsius, sed aliorum, quorundam quidem actu, scilicet eorum quae secundum aliquod tempus fiunt; quorundam vero virtute, scilicet eorum quae potest facere, et tamen nunquam fiunt.

Referencing norms: Q14A16Ad1, assert-h1e7bf6d783b06c96d590a1e177076f99a32e2684b122f5bc7e3f05ff0adb2491

la · official · sha256:756fe25ead363772a6d3818c984d0fb39838012f00147aca62b0bcfe0a18a0a4LA

Ad secundum dicendum quod scientiam esse acceptam a rebus scitis, non per se convenit scientiae speculativae, sed per accidens, inquantum est humana.

Referencing norms: Q14A16Ad2, assert-h77c5d274fe9ae2cbccbe73a22433bd16a62ee2f54bccee639557df0989ebd1bd

la · official · sha256:6d317f7b42bb57995048723d4e788bad52dfba3c28e4396fa8e1a04739144ae2LA

Ad id vero quod in contrarium obiicitur, dicendum quod de operabilibus perfecta scientia non habetur, nisi sciantur inquantum operabilia sunt. Et ideo, cum scientia Dei sit omnibus modis perfecta, oportet quod sciat ea quae sunt a se operabilia, inquantum huiusmodi, et non solum secundum quod sunt speculabilia. Sed tamen non receditur a nobilitate speculativae scientiae, quia omnia alia a se videt in seipso, seipsum autem speculative cognoscit; et sic in speculativa sui ipsius scientia, habet cognitionem et speculativam et practicam omnium aliorum.

Referencing norms: Q14A16Ad3Supplement, assert-h9d62c833db259321e1a7f023657a58d39321c5ba080d658978ad899ddc3083c6

la · official · sha256:da836e8dafe06b1f7330497bcb5efb1be65c9a79431b76df1d72a7ff48965e06LA

Ad decimumsextum sic proceditur. Videtur quod Deus de rebus non habeat scientiam speculativam. Scientia enim Dei est causa rerum, ut supra ostensum est. Sed scientia speculativa non est causa rerum scitarum. Ergo scientia Dei non est speculativa.

Referencing norms: Q14A16Obiectio1, assert-h280f1f0efa076af0beccc3724098e544a3e8f0e42bd146161f6f93edf2407566, assert-h69983abf2063647851bc43642354031f9e8ea758eeab54a3d73341c1ee355ddd

la · official · sha256:f8599fd52c1ca897a82116a8a3fe6fc21f8cfb7a4fd7b9bd23c7c54a7f551dc2LA

Praeterea. Scientia speculativa est per abstractionem a rebus, quod divinae scientiae non competit. Ergo scientia Dei non est speculativa.

Referencing norms: Q14A16Obiectio2, assert-hb7f9f55d7afe3841a6ab1fb0bda4606e4aa30ae5b8ddd01a8e02ea8c62a5e005

la · official · sha256:5ec5d0cc6e1d2786ac26e399a3ee0ebcd8b0a7f91b06113dd5e4663585ba84daLA

Respondeo dicendum quod aliqua scientia est speculativa tantum, aliqua practica tantum, aliqua vero secundum aliquid speculativa et secundum aliquid practica. Ad cuius evidentiam, sciendum est quod aliqua scientia potest dici speculativa tripliciter. Primo, ex parte rerum scitarum, quae non sunt operabiles a sciente, sicut est scientia hominis de rebus naturalibus vel divinis. Secundo, quantum ad modum sciendi, ut puta si aedificator consideret domum definiendo et dividendo et considerando universalia praedicata ipsius. Hoc siquidem est operabilia modo speculativo considerare, et non secundum quod operabilia sunt, operabile enim est aliquid per applicationem formae ad materiam, non per resolutionem compositi in principia universalia formalia. Tertio, quantum ad finem, nam intellectus practicus differt fine a speculativo, sicut dicitur in III de anima. Intellectus enim practicus ordinatur ad finem operationis, finis autem intellectus speculativi est consideratio veritatis. Unde, si quis aedificator consideret qualiter posset fieri aliqua domus, non ordinans ad finem operationis, sed ad cognoscendum tantum, erit, quantum ad finem, speculativa consideratio, tamen de re operabili. Scientia igitur quae est speculativa ratione ipsius rei scitae, est speculativa tantum. Quae vero speculativa est vel secundum modum vel secundum finem, est secundum quid speculativa et secundum quid practica. Cum vero ordinatur ad finem operationis, est simpliciter practica. Secundum hoc ergo, dicendum est quod Deus de seipso habet scientiam speculativam tantum, ipse enim operabilis non est. De omnibus vero aliis habet scientiam et speculativam et practicam. Speculativam quidem, quantum ad modum, quidquid enim in rebus nos speculative cognoscimus definiendo et dividendo, hoc totum Deus multo perfectius novit. Sed de his quae potest quidem facere, sed secundum nullum tempus facit, non habet practicam scientiam, secundum quod practica scientia dicitur a fine. Sic autem habet practicam scientiam de his quae secundum aliquod tempus facit. Mala vero, licet ab eo non sint operabilia, tamen sub cognitione practica ipsius cadunt, sicut et bona, inquantum permittit vel impedit vel ordinat ea, sicut et aegritudines cadunt sub practica scientia medici, inquantum per artem suam curat eas.

Referencing norms: Q14A16Respondeo, assert-h1365601edb188ec9b907f004aae19fe46792263e2ef23aec507559652c2d0258

la · official · sha256:a3b0c0124d9e201a7a438d2e581f8589de975b755a2917751e20c938f913cd36LA

Sed contra, omne quod est nobilius, Deo est attribuendum. Sed scientia speculativa est nobilior quam practica, ut patet per philosophum, in principio Metaphys. Ergo Deus habet de rebus scientiam speculativam.

Referencing norms: assert-hce639d19e99c9024f768be5b0ed96654258516b1c8f931c58d603e32c93463eb

la · official · sha256:bb185984ff41d046a48e436814d9f84d19520c6520d53519fbac3944ea50ca85LA

Ad primum ergo dicendum quod, quia perfectiones procedentes a Deo in creaturas, altiori modo sunt in Deo, ut supra dictum est, oportet quod, quandocumque aliquod nomen sumptum a quacumque perfectione creaturae Deo attribuitur, secludatur ab eius significatione omne illud quod pertinet ad imperfectum modum qui competit creaturae. Unde scientia non est qualitas in Deo vel habitus, sed substantia et actus purus.

Referencing norms: Q14A1Ad1, assert-h61c042bdaa91ddf844d53fab0894f910aa38a1fdb6ea8644284f08d27715c3c1

la · official · sha256:7d93573863c3a677bd3df1a732c7f5f11290066787c3dcab2eca560fe1388fa7LA

Ad secundum dicendum quod ea quae sunt divisim et multipliciter in creaturis, in Deo sunt simpliciter et unite, ut supra dictum est. Homo autem, secundum diversa cognita, habet diversas cognitiones, nam secundum quod cognoscit principia, dicitur habere intelligentiam; scientiam vero, secundum quod cognoscit conclusiones; sapientiam, secundum quod cognoscit causam altissimam; consilium vel prudentiam, secundum quod cognoscit agibilia. Sed haec omnia Deus una et simplici cognitione cognoscit, ut infra patebit. Unde simplex Dei cognitio omnibus istis nominibus nominari potest, ita tamen quod ab unoquoque eorum, secundum quod in divinam praedicationem venit, secludatur quidquid imperfectionis est, et retineatur quidquid perfectionis est. Et secundum hoc dicitur Iob XII, apud ipsum est sapientia et fortitudo; ipse habet consilium et intelligentiam.

Referencing norms: Q14A1Ad2, assert-h9fc07ae5978fb3664f3839d415517ad24a5188146bfd7b485280080e9d1ed6d0

la · official · sha256:272de7b2e66d2702b002abac9ee2cd349dc3ee004ce083716013f1eb8a415c64LA

Ad tertium dicendum quod scientia est secundum modum cognoscentis, scitum enim est in sciente secundum modum scientis. Et ideo, cum modus divinae essentiae sit altior quam modus quo creaturae sunt, scientia divina non habet modum creatae scientiae, ut scilicet sit universalis vel particularis, vel in habitu vel in potentia, vel secundum aliquem talem modum disposita.

Referencing norms: Q14A1Ad3, assert-h5d9d344f9920b45829a4a4ee2bed40d3747fa02757002499a666ed15440a2ae5

la · official · sha256:21df9e6448e7177f97e700666539983a36b1446a693a011d256bd894ac96bc6dLA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod in Deo non sit scientia. Scientia enim habitus est, qui Deo non competit, cum sit medius inter potentiam et actum. Ergo scientia non est in Deo.

Referencing norms: Q14A1Obiectio1, assert-h029f5f161bc7d79040608258aefca5f00174874a7990a40fbcdd26dd1bdcffbb

la · official · sha256:3115fccb4753118dbc5c0fc0251efe3ad90267404d623022973a4478468a9a29LA

Praeterea, scientia, cum sit conclusionum, est quaedam cognitio ab alio causata, scilicet ex cognitione principiorum. Sed nihil causatum est in Deo. Ergo scientia non est in Deo.

Referencing norms: Q14A1Obiectio2, assert-h1d6acbba9fe762ebd4a07675a8f3b0916b73fae5fca9efa949ad6e5c41ac7b25, assert-h87b7ba47f91614cab82fc9f37d1704d5b5982640968c046f4a37f12f37974e0f

la · official · sha256:41438cac594cf7e72f0981e4b8d9cddf82323f046f2d73c1332da152432ceeffLA

Praeterea, omnis scientia vel universalis vel particularis est. Sed in Deo non est universale et particulare, ut ex superioribus patet; ergo in Deo non est scientia.

Referencing norms: Q14A1Obiectio3, assert-h813d8339365694ca81b9d4e4fe7ae1fb3a878b23954004b7ec04fe83617e92e3, assert-hab66c54941d968ac2842ad4d1fb1e97d30ea0f44613c6a4272cfbbc413350973

la · official · sha256:2a2caa6b808f20bc2cfd933fe7825a63c38005c0bda14a8e71ac3b531baff195LA

Respondeo dicendum quod in Deo perfectissime est scientia. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod cognoscentia a non cognoscentibus in hoc distinguuntur, quia non cognoscentia nihil habent nisi formam suam tantum; sed cognoscens natum est habere formam etiam rei alterius, nam species cogniti est in cognoscente. Unde manifestum est quod natura rei non cognoscentis est magis coarctata et limitata, natura autem rerum cognoscentium habet maiorem amplitudinem et extensionem. Propter quod dicit philosophus, III de anima, quod anima est quodammodo omnia. Coarctatio autem formae est per materiam. Unde et supra diximus quod formae, secundum quod sunt magis immateriales, secundum hoc magis accedunt ad quandam infinitatem. Patet igitur quod immaterialitas alicuius rei est ratio quod sit cognoscitiva; et secundum modum immaterialitatis est modus cognitionis. Unde in II de anima dicitur quod plantae non cognoscunt, propter suam materialitatem. Sensus autem cognoscitivus est, quia receptivus est specierum sine materia, et intellectus adhuc magis cognoscitivus, quia magis separatus est a materia et immixtus, ut dicitur in III de anima. Unde, cum Deus sit in summo immaterialitatis, ut ex superioribus patet, sequitur quod ipse sit in summo cognitionis.

Referencing norms: Q14A1Respondeo, assert-hcbcf536f097d6d4153ed124684718a4e404fca03fc47cfac50007ade66c69074

la · official · sha256:6ea96e3d05c5f87685a78d067c34a04de80cc40be0278f8c06fc1e0ec82ad7d2LA

Sed contra est quod apostolus dicit Rom. XI, o altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei.

Referencing norms: assert-hec7b392b469c55583e8cc608a122cf8eafb04c54f5f12a69a2f41a0c8bab4365

la · official · sha256:da5630eef1be805ba070fff15bb32316e8701ec56cdeb43883711446243a51bdLA

Ad primum ergo dicendum quod redire ad essentiam suam nihil aliud est quam rem subsistere in seipsa. Forma enim, inquantum perficit materiam dando ei esse, quodammodo supra ipsam effunditur, inquantum vero in seipsa habet esse, in seipsam redit. Virtutes igitur cognoscitivae quae non sunt subsistentes, sed actus aliquorum organorum, non cognoscunt seipsas; sicut patet in singulis sensibus. Sed virtutes cognoscitivae per se subsistentes, cognoscunt seipsas. Et propter hoc dicitur in libro de causis, quod sciens essentiam suam, redit ad essentiam suam. Per se autem subsistere maxime convenit Deo. Unde secundum hunc modum loquendi, ipse est maxime rediens ad essentiam suam, et cognoscens seipsum.

Referencing norms: Q14A2Ad1, assert-hfa10151081317e3ac11aaae93b5f83cdbd379f330322660988cf9becfb397471

la · official · sha256:e20e099bb5572325ce87cf70f9282d62edc2331650643e92381fb35b287bad4eLA

Ad secundum dicendum quod moveri et pati sumuntur aequivoce secundum quod intelligere dicitur esse quoddam moveri vel pati, ut dicitur in III de anima. Non enim intelligere est motus qui est actus imperfecti, qui est ab alio in aliud, sed actus perfecti, existens in ipso agente. Similiter etiam quod intellectus perficiatur ab intelligibili vel assimiletur ei, hoc convenit intellectui qui quandoque est in potentia, quia per hoc quod est in potentia, differt ab intelligibili, et assimilatur ei per speciem intelligibilem, quae est similitudo rei intellectae; et perficitur per ipsam, sicut potentia per actum. Sed intellectus divinus, qui nullo modo est in potentia, non perficitur per intelligibile, neque assimilatur ei, sed est sua perfectio et suum intelligibile.

Referencing norms: Q14A2Ad2, assert-ha85b24970e634e7bb203e86c0f064c2f2e702774714c4d9469204b5c76adafd0

la · official · sha256:8125e9630fb6cd5fbed627a410fb6febd75393eddb6ba71d2d28a18c2c2f0b6dLA

Ad tertium dicendum quod esse naturale non est materiae primae, quae est in potentia, nisi secundum quod est reducta in actum per formam. Intellectus autem noster possibilis se habet in ordine intelligibilium, sicut materia prima in ordine rerum naturalium, eo quod est in potentia ad intelligibilia, sicut materia prima ad naturalia. Unde intellectus noster possibilis non potest habere intelligibilem operationem, nisi inquantum perficitur per speciem intelligibilem alicuius. Et sic intelligit seipsum per speciem intelligibilem, sicut et alia, manifestum est enim quod ex eo quod cognoscit intelligibile, intelligit ipsum suum intelligere, et per actum cognoscit potentiam intellectivam. Deus autem est sicut actus purus tam in ordine existentium, quam in ordine intelligibilium, et ideo per seipsum, seipsum intelligit.

Referencing norms: Q14A2Ad3, assert-h7d4a45e5264cd6210ec1ae4779a6c3d1c10bcb596ebb4c46a8fb764dc7fed989

la · official · sha256:6f678c534aa7102f76a6d46535037137099f024e07ea35dd29ce201b232bef1dLA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Deus non intelligat se. Dicitur enim in libro de causis, quod omnis sciens qui scit suam essentiam, est rediens ad essentiam suam reditione completa. Sed Deus non exit extra essentiam suam, nec aliquo modo movetur, et sic non competit sibi redire ad essentiam suam. Ergo ipse non est sciens essentiam suam.

Referencing norms: Q14A2Obiectio1, assert-h7c90a304788f40437236bdc401dc6957be1e106f7d04ab90d20b87c1f2ac75b1, assert-hb4d03369a777779fa5bc917063de7b3dd060cd367a386358c4e5bd8fd3355902

la · official · sha256:7fc5fe6275f32a3a175e823da3c458ba9f110f613e9f6b5ce0b8c324b05bd759LA

Praeterea, intelligere est quoddam pati et moveri, ut dicitur in III de anima, scientia etiam est assimilatio ad rem scitam, et scitum etiam est perfectio scientis. Sed nihil movetur, vel patitur, vel perficitur a seipso; neque similitudo sibi est, ut Hilarius dicit. Ergo Deus non est sciens seipsum.

Referencing norms: Q14A2Obiectio2, assert-hdad4ae76e84310f73ad2c588c36ed133ebf338108f31e52c2bd602ce9efe6818, assert-he865f5a220720430a5ac6f7ca780caafa0247b9a409590a01c96f51715ce41e7

la · official · sha256:3fec9a3542bba4206c57583c786a002253b9f21ad6c422c40177404b872725aeLA

Praeterea, praecipue Deo sumus similes secundum intellectum, quia secundum mentem sumus ad imaginem Dei, ut dicit Augustinus. Sed intellectus noster non intelligit se, nisi sicut intelligit alia, ut dicitur in III de anima. Ergo nec Deus intelligit se, nisi forte intelligendo alia.

Referencing norms: Q14A2Obiectio3, assert-hb55261cf93ef61ec2a2c9fe536f9a2f90078875431b0cd36816be28e55f92481, assert-he24ad713d3e5a24a32d65111306d9a9329139de4d350949ec52a3edcf3e4875f

la · official · sha256:46af17f22461677eee8c2b1e8f8a2e8b1c10891e97766e12de564f9a1093c4f0LA

Respondeo dicendum quod Deus se per seipsum intelligit. Ad cuius evidentiam, sciendum est quod, licet in operationibus quae transeunt in exteriorem effectum, obiectum operationis, quod significatur ut terminus, sit aliquid extra operantem; tamen in operationibus quae sunt in operante, obiectum quod significatur ut terminus operationis, est in ipso operante; et secundum quod est in eo, sic est operatio in actu. Unde dicitur in libro de anima, quod sensibile in actu est sensus in actu, et intelligibile in actu est intellectus in actu. Ex hoc enim aliquid in actu sentimus vel intelligimus, quod intellectus noster vel sensus informatur in actu per speciem sensibilis vel intelligibilis. Et secundum hoc tantum sensus vel intellectus aliud est a sensibili vel intelligibili, quia utrumque est in potentia. Cum igitur Deus nihil potentialitatis habeat, sed sit actus purus, oportet quod in eo intellectus et intellectum sint idem omnibus modis, ita scilicet, ut neque careat specie intelligibili, sicut intellectus noster cum intelligit in potentia; neque species intelligibilis sit aliud a substantia intellectus divini, sicut accidit in intellectu nostro, cum est actu intelligens; sed ipsa species intelligibilis est ipse intellectus divinus. Et sic seipsum per seipsum intelligit.

Referencing norms: Q14A2Respondeo, assert-hc535c82f1f8da39ebc20b1ccb6b535d09dd3de629a073d3956cc18c2c83552b1

la · official · sha256:b337f033ca25ce5ff0b46d8f0085a21ba6aa0e5f7d31f037fb6345355add9b03LA

Sed contra est quod dicitur I ad Cor. II, quae sunt Dei, nemo novit nisi spiritus Dei.

Referencing norms: assert-hb46c0925a8deaa4ff0927b4725dcfe5071ae72dc31080c11c3c131451d300a5d

la · official · sha256:de919a412bd06397bda102255b92012d5231f7cee3da1a0670be54d76f94e14aLA

Ad primum ergo dicendum quod comprehendere, si proprie accipiatur, significat aliquid habens et includens alterum. Et sic oportet quod omne comprehensum sit finitum, sicut omne inclusum. Non sic autem comprehendi dicitur Deus a seipso, ut intellectus suus sit aliud quam ipse, et capiat ipsum et includat. Sed huiusmodi locutiones per negationem sunt exponendae. Sicut enim Deus dicitur esse in seipso, quia a nullo exteriori continetur; ita dicitur comprehendi a seipso, quia nihil est sui quod lateat ipsum dicit enim Augustinus, in libro de videndo Deum, quod totum comprehenditur videndo, quod ita videtur, ut nihil eius lateat videntem.

Referencing norms: Q14A3Ad1, assert-hb5161090e4160b4131c45c29b3c17dba43b6f5babb5ba5a4322d0bfb28b3ee93

la · official · sha256:a9b8be7ff24f2bc993c17d3eb9881b9d3fb5853d5dca422d61d387bb3f77e1b0LA

Ad secundum dicendum quod, cum dicitur Deus finitus est sibi, intelligendum est secundum quandam similitudinem proportionis; quia sic se habet in non excedendo intellectum suum, sicut se habet aliquod finitum in non excedendo intellectum finitum. Non autem sic dicitur Deus sibi finitus, quod ipse intelligat se esse aliquid finitum.

Referencing norms: Q14A3Ad2, assert-hf90b3e1303d83448e56a0d6cb310187f8b702b4c2f63ce7ece41eef9cb5c0563

la · official · sha256:7315ed727df32020da635d793dff6c3b2abd6a1a830e6dcaf85c4c5a834cd0d7LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Deus non comprehendat seipsum. Dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod id quod comprehendit se, finitum est sibi. Sed Deus est omnibus modis infinitus. Ergo non comprehendit se.

Referencing norms: Q14A3Obiectio1, assert-h54b08648c0be84f5cbed8ce8f7098eb214143455d653c84f36450ab203d66baa, assert-hc49b19f2ab06097a6e8faee22c4c9a65b39671117d22f3bc5badfaaebd6d3edc

la · official · sha256:259026d0dd8e816d70bebddeb6d7baaa9bcc5fa2da89c8c2d8d41acbb9499b2cLA

Si dicatur quod Deus infinitus est nobis, sed sibi finitus, contra, verius est unumquodque secundum quod est apud Deum, quam secundum quod est apud nos. Si igitur Deus sibi ipsi est finitus, nobis autem infinitus, verius est Deum esse finitum, quam infinitum. Quod est contra prius determinata. Non ergo Deus comprehendit seipsum.

Referencing norms: Q14A3Obiectio2, assert-h63364db703cfdd68e56891125ec9e8647a22072bc5bd4c6565fd5e249a37be39

la · official · sha256:50bb1122f433b5d70f3577a7f3bae7b49f33212590a5d90914cd656e011d24bdLA

Respondeo dicendum quod Deus perfecte comprehendit seipsum. Quod sic patet. Tunc enim dicitur aliquid comprehendi, quando pervenitur ad finem cognitionis ipsius, et hoc est quando res cognoscitur ita perfecte, sicut cognoscibilis est. Sicut propositio demonstrabilis comprehenditur, quando scitur per demonstrationem, non autem quando cognoscitur per aliquam rationem probabilem. Manifestum est autem quod Deus ita perfecte cognoscit seipsum, sicut perfecte cognoscibilis est. Est enim unumquodque cognoscibile secundum modum sui actus, non enim cognoscitur aliquid secundum quod in potentia est, sed secundum quod est in actu, ut dicitur in IX Metaphys. Tanta est autem virtus Dei in cognoscendo, quanta est actualitas eius in existendo, quia per hoc quod actu est, et ab omni materia et potentia separatus, Deus cognoscitivus est, ut ostensum est. Unde manifestum est quod tantum seipsum cognoscit, quantum cognoscibilis est. Et propter hoc seipsum perfecte comprehendit.

Referencing norms: Q14A3Respondeo, assert-hf3e7f2c9b9714714021e2d0c7b6a1ef257f63f43501d330d91a41acd4f95eb6d

la · official · sha256:caf0dbe4d2529a375c96f8b7e294de477a5db6f380c0dcef67975052f33ee2ffLA

Sed contra est quod Augustinus dicit ibidem, omne quod intelligit se, comprehendit se. Sed Deus intelligit se. Ergo comprehendit se.

Referencing norms: assert-hac940157d0a012ae217e8cbfc33cda1cb17f84a3fb82409e84bfb7fda8fd212c

la · official · sha256:88b0a676b6543da791866fe75fc789ade92595729ef48e31bf8581fdd97e9dfcLA

Ad primum ergo dicendum quod intelligere non est operatio exiens ab ipso operante, sed manens in ipso.

Referencing norms: Q14A4Ad1, assert-h3b23540d7d4c9e8c038cab40a56d363b6a4cb7f135a07f39fd9ce7be3894b256

la · official · sha256:48d2f056380827052779dcc4f30d70188b764a2cbfb4bb5f91c2e8d69b464731LA

Ad secundum dicendum quod, cum intelligitur illud intelligere quod non est subsistens, non intelligitur aliquid magnum; sicut cum intelligimus intelligere nostrum. Et ideo non est simile de ipso intelligere divino, quod est subsistens.

Referencing norms: Q14A4Ad2, assert-hedcee4d4a3a73cc03c699da43056ebb8245940fd9ab949e228e42470c517e433

la · official · sha256:2b04876440624131947d66bfc0e1d9af7e0d4613e7596271ad54d9772c9cd401LA

Et per hoc patet responsio ad tertium. Nam intelligere divinum, quod est in seipso subsistens, est sui ipsius; et non alicuius alterius, ut sic oporteat procedere in infinitum.

Referencing norms: Q14A4Ad3, assert-hb71b71e51f85b0e554608005c3657d7eb9bcdd1d2b237b3b475d41fd16688849

la · official · sha256:80bc6cc95cdd980d12f2e15c02dce221f7898ec19f46e0f904bc3b4854fb895bLA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod ipsum intelligere Dei non sit eius substantia. Intelligere enim est quaedam operatio. Operatio autem aliquid significat procedens ab operante. Ergo ipsum intelligere Dei non est ipsa Dei substantia.

Referencing norms: Q14A4Obiectio1, assert-h430487f534a90c01275800c3ebb572e111da630749d46466bd07f52cfa02c192

la · official · sha256:7f9ca38e3d912a2f88964e67a2d6e073383048a479f735a44c11655ac17fd220LA

Praeterea, cum aliquis intelligit se intelligere, hoc non est intelligere aliquid magnum vel principale intellectum, sed intelligere quoddam secundarium et accessorium. Si igitur Deus sit ipsum intelligere, intelligere Deum erit sicut cum intelligimus intelligere. Et sic non erit aliquid magnum intelligere Deum.

Referencing norms: Q14A4Obiectio2, assert-h66c0cad2d7698b68b456dbaa26d2d33ef7c743aaac4839fa3d9205b18d33a0c0

la · official · sha256:0c700a1fb0cad9f5fa530afe183222dda395f27189070c98d8b2785439198e04LA

Praeterea, omne intelligere est aliquid intelligere. Cum ergo Deus intelligit se, si ipsemet non est aliud quam suum intelligere, intelligit se intelligere, et intelligere se intelligere se, et sic in infinitum. Non ergo ipsum intelligere Dei est eius substantia.

Referencing norms: Q14A4Obiectio3, assert-h2a6472630694fbf413c72d04c2767e14fb02f683c34310592f81394dff6bf25c

la · official · sha256:f05eee4a540b07e48440a3e7bf1bb912d60ca43e584fc1b8f104aed33dbb30d5LA

Respondeo dicendum quod est necesse dicere quod intelligere Dei est eius substantia. Nam si intelligere Dei sit aliud quam eius substantia, oporteret, ut dicit philosophus in XII Metaphys., quod aliquid aliud esset actus et perfectio substantiae divinae, ad quod se haberet substantia divina sicut potentia ad actum (quod est omnino impossibile), nam intelligere est perfectio et actus intelligentis. Hoc autem qualiter sit, considerandum est. Sicut enim supra dictum est, intelligere non est actio progrediens ad aliquid extrinsecum, sed manet in operante sicut actus et perfectio eius, prout esse est perfectio existentis, sicut enim esse consequitur formam, ita intelligere sequitur speciem intelligibilem. In Deo autem non est forma quae sit aliud quam suum esse, ut supra ostensum est. Unde, cum ipsa sua essentia sit etiam species intelligibilis, ut dictum est, ex necessitate sequitur quod ipsum eius intelligere sit eius essentia et eius esse. Et sic patet ex omnibus praemissis quod in Deo intellectus, et id quod intelligitur, et species intelligibilis, et ipsum intelligere, sunt omnino unum et idem. Unde patet quod per hoc quod Deus dicitur intelligens, nulla multiplicitas ponitur in eius substantia.

Referencing norms: Q14A4Respondeo, assert-h19d5ee9cc2dd0bc47ba91d6a576b18fffdd8c5ea36a8ef755061ab64d33de2e1

la · official · sha256:ca73b0b6ecbcdc3dbd14c1fe7e18d6185d07daae6268e46f7f479f143f340e0eLA

Sed contra est quod dicit Augustinus, Lib. VII de Trin., Deo hoc est esse, quod sapientem esse. Hoc autem est sapientem esse, quod intelligere. Ergo Deo hoc est esse, quod intelligere. Sed esse Dei est eius substantia, ut supra ostensum est. Ergo intelligere Dei est eius substantia.

Referencing norms: assert-hf9c69d11f20e15121719686efdd9a64e55c26e2daf9637378132607678eb6117

la · official · sha256:a2da9d8197894cc6e232738853f46e4307224a4cd06d987f69e35466e695fd8dLA

Ad primum ergo dicendum quod verbum Augustini dicentis quod Deus nihil extra se intuetur, non est sic intelligendum, quasi nihil quod sit extra se intueatur, sed quia id quod est extra seipsum, non intuetur nisi in seipso, ut dictum est.

Referencing norms: Q14A5Ad1, assert-hc5d54a7384ea5f8916c1336d9103d08b1cddccd23f82124329266e9816f956e6

la · official · sha256:b31b4f5a8caed1edc332dec35e346913d437b846d079c33b16492d701103051cLA

Ad secundum dicendum quod intellectum est perfectio intelligentis non quidem secundum suam substantiam, sed secundum suam speciem, secundum quam est in intellectu, ut forma et perfectio eius, lapis enim non est in anima, sed species eius, ut dicitur in III de anima. Ea vero quae sunt alia a Deo, intelliguntur a Deo inquantum essentia Dei continet species eorum, ut dictum est. Unde non sequitur quod aliquid aliud sit perfectio divini intellectus, quam ipsa essentia Dei.

Referencing norms: Q14A5Ad2, assert-hace7599137276930f0f255c292863518848bfb88ffb3c0743d88368b439321c3

la · official · sha256:a016071aa3400844cde58b9d1179b921755473c3312203217c293b3cdfeed6dcLA

Ad tertium dicendum quod ipsum intelligere non specificatur per id quod in alio intelligitur, sed per principale intellectum, in quo alia intelliguntur. Intantum enim ipsum intelligere specificatur per obiectum suum, inquantum forma intelligibilis est principium intellectualis operationis, nam omnis operatio specificatur per formam quae est principium operationis, sicut calefactio per calorem. Unde per illam formam intelligibilem specificatur intellectualis operatio, quae facit intellectum in actu. Et haec est species principalis intellecti, quae in Deo nihil est aliud quam essentia sua, in qua omnes species rerum comprehenduntur. Unde non oportet quod ipsum intelligere divinum, vel potius ipse Deus, specificetur per aliud quam per essentiam divinam.

Referencing norms: Q14A5Ad3, assert-h8772c10a35919afbe3bb64302e4a531c899a8c417cf5049f2ace3d5dd2232e0d

la · official · sha256:54e1c43b09fb71acfd4f9274286700b163f61b0726609cfd49afbe9704b600b9LA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod Deus non cognoscat alia a se. Quaecumque enim sunt alia a Deo, sunt extra ipsum. Sed Augustinus dicit, in libro octoginta trium qu., quod neque quidquam Deus extra seipsum intuetur. Ergo non cognoscit alia a se.

Referencing norms: Q14A5Obiectio1, assert-h903dbd8d48c48d8450eb35917d2fa982ee7c667558a0eec2b388482e8681a3e3, assert-had2fb0f99a8244764b167c8587de0d07ee23f7ba42ca75ceff5775b3352fb927

la · official · sha256:50287c3d9a627479106503728c9cc8dbf36959d6b9f66cb7d05b75122f79a03bLA

Praeterea, intellectum est perfectio intelligentis. Si ergo Deus intelligat alia a se, aliquid aliud erit perfectio Dei, et nobilius ipso. Quod est impossibile.

Referencing norms: Q14A5Obiectio2, assert-h92d0241a1354e4adf20d3bc61041e4ee86367191e5c67668906f656e994eb3c2

la · official · sha256:a08ea7c88210d6830e9d9c8b606242fad338ff8042e224c3189a312993cdb892LA

Praeterea, ipsum intelligere speciem habet ab intelligibili, sicut et omnis alius actus a suo obiecto, unde et ipsum intelligere tanto est nobilius, quanto etiam nobilius est ipsum quod intelligitur. Sed Deus est ipsum suum intelligere, ut ex dictis patet. Si igitur Deus intelligit aliquid aliud a se, ipse Deus specificatur per aliquid aliud a se, quod est impossibile. Non igitur intelligit alia a se.

Referencing norms: Q14A5Obiectio3, assert-h2409f8ebc76f56b8a1a6782e66d127d0195ca7382ab02929cd95ab91822ba08a, assert-h549dffab473027d14965cd5acfc637692dc26e4ed0283fcfb09e4b4a632d323b

la · official · sha256:fc8d2a279870c138031398024d2fba95396ccdab5d826d145cdb83a7c0e75a0aLA

Respondeo dicendum quod necesse est Deum cognoscere alia a se. Manifestum est enim quod seipsum perfecte intelligit, alioquin suum esse non esset perfectum, cum suum esse sit suum intelligere. Si autem perfecte aliquid cognoscitur, necesse est quod virtus eius perfecte cognoscatur. Virtus autem alicuius rei perfecte cognosci non potest, nisi cognoscantur ea ad quae virtus se extendit. Unde, cum virtus divina se extendat ad alia, eo quod ipsa est prima causa effectiva omnium entium, ut ex supradictis patet; necesse est quod Deus alia a se cognoscat. Et hoc etiam evidentius fit, si adiungatur quod ipsum esse causae agentis primae, scilicet Dei, est eius intelligere. Unde quicumque effectus praeexistunt in Deo sicut in causa prima, necesse est quod sint in ipso eius intelligere; et quod omnia in eo sint secundum modum intelligibilem, nam omne quod est in altero, est in eo secundum modum eius in quo est. Ad sciendum autem qualiter alia a se cognoscat, considerandum est quod dupliciter aliquid cognoscitur, uno modo, in seipso; alio modo, in altero. In seipso quidem cognoscitur aliquid, quando cognoscitur per speciem propriam adaequatam ipsi cognoscibili, sicut cum oculus videt hominem per speciem hominis. In alio autem videtur id quod videtur per speciem continentis, sicut cum pars videtur in toto per speciem totius, vel cum homo videtur in speculo per speciem speculi, vel quocumque alio modo contingat aliquid in alio videri. Sic igitur dicendum est quod Deus seipsum videt in seipso, quia seipsum videt per essentiam suam. Alia autem a se videt non in ipsis, sed in seipso, inquantum essentia sua continet similitudinem aliorum ab ipso.

Referencing norms: Q14A5Respondeo, assert-h63e12b9c6188bf00171e1124cbec60e98109066e742a13f16e5f5058034fe6a6

la · official · sha256:da5e4d3bc9cefa691f74939533fc0f83a427d7f71b98e9d815cb12304b4d396eLA

Sed contra est quod dicitur Hebr. IV, omnia nuda et aperta sunt oculis eius.

Referencing norms: assert-h41abbea9d3c7dcfbddab39b76448fa887e4ece644724e32da3ebbff6f1aaf600

la · official · sha256:eac2a563370eea9cdb4a5e0398cf13fc4caf8438bda935778fc79af05b7b4a9fLA

Ad primum ergo dicendum quod sic cognoscere aliquid sicut in cognoscente est, potest dupliciter intelligi. Uno modo, secundum quod hoc adverbium sic importat modum cognitionis ex parte rei cognitae. Et sic falsum est. Non enim semper cognoscens cognoscit cognitum secundum illud esse quod habet in cognoscente, oculus enim non cognoscit lapidem secundum esse quod habet in oculo; sed per speciem lapidis quam habet in se, cognoscit lapidem secundum esse quod habet extra oculum. Et si aliquis cognoscens cognoscat cognitum secundum esse quod habet in cognoscente, nihilominus cognoscit ipsum secundum esse quod habet extra cognoscentem, sicut intellectus cognoscit lapidem secundum esse intelligibile quod habet in intellectu, inquantum cognoscit se intelligere; sed nihilominus cognoscit esse lapidis in propria natura. Si vero intelligatur secundum quod hoc adverbium sic importat modum ex parte cognoscentis, verum est quod sic solum cognoscens cognoscit cognitum, secundum quod est in cognoscente, quia quanto perfectius est cognitum in cognoscente, tanto perfectior est modus cognitionis. Sic igitur dicendum est quod Deus non solum cognoscit res esse in seipso; sed per id quod in seipso continet res, cognoscit eas in propria natura; et tanto perfectius, quanto perfectius est unumquodque in ipso.

Referencing norms: Q14A6Ad1, assert-h5956295c086e56ba565b3c646d756d83a2f868532092d6d20843def802af47c6

la · official · sha256:da8e491b3e60292993511c679e44b3f41e68550bc434c70beb358a0ace43ff26LA

Ad secundum dicendum quod essentia creaturae comparatur ad essentiam Dei, ut actus imperfectus ad perfectum. Et ideo essentia creaturae non sufficienter ducit in cognitionem essentiae divinae, sed e converso.

Referencing norms: Q14A6Ad2, assert-h6fb231527d16740287053ab486461106432b1d62a19f99369140f6e10ed00285

la · official · sha256:d228d7b69e8b281f3553200401d04f5a8914d5196055be0acd9c3c512330f2daLA

Ad tertium dicendum quod idem non potest accipi ut ratio diversorum per modum adaequationis. Sed divina essentia est aliquid excedens omnes creaturas. Unde potest accipi ut propria ratio uniuscuiusque, secundum quod diversimode est participabilis vel imitabilis a diversis creaturis.

Referencing norms: Q14A6Ad3, assert-h45d33a89bd7b275ee8397b9018d97cd2d826a412921ad315780dd7755976a06d

la · official · sha256:2e8f1d089a362a0be84693eedc7fb66be3cf17c37cd49ef6092674ac06e61107LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod Deus non cognoscat alia a se propria cognitione. Sic enim cognoscit alia a se, ut dictum est, secundum quod alia ab ipso in eo sunt. Sed alia ab eo sunt in ipso sicut in prima causa communi et universali. Ergo et alia cognoscuntur a Deo, sicut in causa prima et universali. Hoc autem est cognoscere in universali, et non secundum propriam cognitionem. Ergo Deus cognoscit alia a se in universali, et non secundum propriam cognitionem.

Referencing norms: Q14A6Obiectio1, assert-h2cc55194d910f9813f9297e010621793001e2d17db7356a9a9814fb343bfde47, assert-h3f82880751cc430d25c9712436f0b0bf54fa692a3706b0e7a5cc271fb1742dc6, assert-h8bbf9e959d17e9afd68a0987e3e1722681806b881dafe37f3aa0d6dac25de340

la · official · sha256:6f4b38f832e643247b51a56a1a51a8a20cf38816ddc1a8bfca12ab6fd99efa31LA

Praeterea, quantum distat essentia creaturae ab essentia divina, tantum distat essentia divina ab essentia creaturae. Sed per essentiam creaturae non potest cognosci essentia divina, ut supra dictum est. Ergo nec per essentiam divinam potest cognosci essentia creaturae. Et sic, cum Deus nihil cognoscat nisi per essentiam suam, sequitur quod non cognoscat creaturam secundum eius essentiam, ut cognoscat de ea quid est, quod est propriam cognitionem de re habere.

Referencing norms: Q14A6Obiectio2, assert-h7f8b5d7e6f3c5dabb0245c68fb1080fd779b73cf83c240bc842095f21284a263, assert-h8c3fe6e9a800c08f0827735573c3c0d46da322ed214b909f0f8dddf6f8db3ff3

la · official · sha256:43c1d97b0bea7c1ddd38add856517452e144507e7e67cc9eba612341fa07337aLA

Praeterea, propria cognitio non habetur de re, nisi per propriam eius rationem. Sed cum Deus cognoscat omnia per essentiam suam, non videtur quod unumquodque per propriam rationem cognoscat, idem enim non potest esse propria ratio multorum et diversorum. Non ergo habet propriam cognitionem Deus de rebus, sed communem, nam cognoscere res non secundum propriam rationem, est cognoscere res solum in communi.

Referencing norms: Q14A6Obiectio3, assert-h5de75a37b9852f244f57970803c9a01994eb808ef2da81c0bbc405fdb25fc5be, assert-hf8576b7d04e432da0a462e7e880d9d7509bd3534d58a8d53f9c66ad8e4f43344

la · official · sha256:0ffeee24c67a707edceb706f884ed99366cff656b511d931971af968fc6623f6LA

Respondeo dicendum quod circa hoc quidam erraverunt, dicentes quod Deus alia a se non cognoscit nisi in communi, scilicet inquantum sunt entia. Sicut enim ignis, si cognosceret seipsum ut est principium caloris, cognosceret naturam caloris, et omnia alia inquantum sunt calida; ita Deus, inquantum cognoscit se ut principium essendi, cognoscit naturam entis, et omnia alia inquantum sunt entia. Sed hoc non potest esse. Nam intelligere aliquid in communi, et non in speciali, est imperfecte aliquid cognoscere. Unde intellectus noster, dum de potentia in actum reducitur, pertingit prius ad cognitionem universalem et confusam de rebus, quam ad propriam rerum cognitionem, sicut de imperfecto ad perfectum procedens, ut patet in I Physic. Si igitur cognitio Dei de rebus aliis a se, esset in universali tantum, et non in speciali, sequeretur quod eius intelligere non esset omnibus modis perfectum, et per consequens nec eius esse, quod est contra ea quae superius ostensa sunt. Oportet igitur dicere quod alia a se cognoscat propria cognitione; non solum secundum quod communicant in ratione entis, sed secundum quod unum ab alio distinguitur. Et ad huius evidentiam, considerandum est quod quidam, volentes ostendere quod Deus per unum cognoscit multa, utuntur quibusdam exemplis, ut puta quod, si centrum cognosceret seipsum, cognosceret omnes lineas progredientes a centro; vel lux, si cognosceret seipsam, cognosceret omnes colores. Sed haec exempla, licet quantum ad aliquid similia sint, scilicet quantum ad universalem causalitatem; tamen deficiunt quantum ad hoc, quod multitudo et diversitas non causantur ab illo uno principio universali, quantum ad id quod principium distinctionis est, sed solum quantum ad id in quo communicant. Non enim diversitas colorum causatur ex luce solum, sed ex diversa dispositione diaphani recipientis, et similiter diversitas linearum ex diverso situ. Et inde est quod huiusmodi diversitas et multitudo non potest cognosci in suo principio secundum propriam cognitionem, sed solum in communi. Sed in Deo non sic est. Supra enim ostensum est quod quidquid perfectionis est in quacumque creatura, totum praeexistit et continetur in Deo secundum modum excellentem. Non solum autem id in quo creaturae communicant, scilicet ipsum esse, ad perfectionem pertinet; sed etiam ea per quae creaturae ad invicem distinguuntur, sicut vivere, et intelligere, et huiusmodi, quibus viventia a non viventibus, et intelligentia a non intelligentibus distinguuntur. Et omnis forma, per quam quaelibet res in propria specie constituitur, perfectio quaedam est. Et sic omnia in Deo praeexistunt, non solum quantum ad id quod commune est omnibus, sed etiam quantum ad ea secundum quae res distinguuntur. Et sic, cum Deus in se omnes perfectiones contineat, comparatur Dei essentia ad omnes rerum essentias, non sicut commune ad propria, ut unitas ad numeros, vel centrum ad lineas; sed sicut perfectus actus ad imperfectos, ut si dicerem, homo ad animal, vel senarius, qui est numerus perfectus, ad numeros imperfectos sub ipso contentos. Manifestum est autem quod per actum perfectum cognosci possunt actus imperfecti, non solum in communi, sed etiam propria cognitione. Sicut qui cognoscit hominem, cognoscit animal propria cognitione, et qui cognoscit senarium, cognoscit trinarium propria cognitione. Sic igitur, cum essentia Dei habeat in se quidquid perfectionis habet essentia cuiuscumque rei alterius, et adhuc amplius, Deus in seipso potest omnia propria cognitione cognoscere. Propria enim natura uniuscuiusque consistit, secundum quod per aliquem modum divinam perfectionem participat. Non autem Deus perfecte seipsum cognosceret, nisi cognosceret quomodocumque participabilis est ab aliis sua perfectio, nec etiam ipsam naturam essendi perfecte sciret, nisi cognosceret omnes modos essendi. Unde manifestum est quod Deus cognoscit omnes res propria cognitione, secundum quod ab aliis distinguuntur.

Referencing norms: Q14A6Respondeo, assert-h1cb1d1e2733b94b24214c507c3ec40bfccfca8f6e9620c6a849fbe04c0c7e139

la · official · sha256:022c518372522a25142b82ebb56b771d399210d52fff652569b8e904e17d6fc4LA

Sed contra, habere propriam cognitionem de rebus, est cognoscere res non solum in communi, sed secundum quod sunt ab invicem distinctae. Sic autem Deus cognoscit res. Unde dicitur Heb. IV, quod pertingit usque ad divisionem spiritus et animae, compagum quoque et medullarum; et discretor cogitationum et intentionum cordis; et non est ulla creatura invisibilis in conspectu eius.

Referencing norms: assert-h66dc684d24af31fcffb5f127bcf6815046daa2aa263b3886a33d1bfa73599e10

la · official · sha256:200d434ef33d5990f05649f0440b12eff6dc46b9c9be6637b3caf679e77f29f2LA

Ad primum ergo dicendum quod, licet sit unum tantum intelligere in seipso, tamen contingit multa intelligere in aliquo uno, ut dictum est.

Referencing norms: Q14A7Ad1, assert-h0bd3cfa6e8ea1e7d726f20287dab6a25cd3d0f94f67ceef308de5a43b37cf02c

la · official · sha256:9ece43db6ff067e6df20e17c4dbb22a9397cab20dd6e5a04892fdacafa5931c4LA

Ad secundum dicendum quod Deus non cognoscit per causam quasi prius cognitam, effectus incognitos, sed eos cognoscit in causa. Unde eius cognitio est sine discursu, ut dictum est.

Referencing norms: Q14A7Ad2, assert-h5327e724f498524c2ba198cfd9a0734a8a6a813f234f85493b8cc809153cc6d0

la · official · sha256:c52d619c65c5215c36113c1ad20ae5e0c7c6f40dc857c0343831165d221dbe3aLA

Ad tertium dicendum quod effectus causarum creatarum videt quidem Deus in ipsis causis, multo melius quam nos, non tamen ita quod cognitio effectuum causetur in ipso ex cognitione causarum creatarum, sicut in nobis. Unde eius scientia non est discursiva.

Referencing norms: Q14A7Ad3, assert-h42d85eeb8e497fcd0dbef01ca1ceadff722eac81e90391dd9f434094e6bb73b0

la · official · sha256:0af9a71bd0f7e9d19b1103fd375d1b49525bff97e849d3d2aa54dbf974d6a8a4LA

Ad septimum sic proceditur. Videtur quod scientia Dei sit discursiva. Scientia enim Dei non est secundum scire in habitu, sed secundum intelligere in actu. Sed secundum philosophum, in II Topic., scire in habitu contingit multa simul, sed intelligere actu unum tantum. Cum ergo Deus multa cognoscat, quia et se et alia, ut ostensum est, videtur quod non simul omnia intelligat, sed de uno in aliud discurrat.

Referencing norms: Q14A7Obiectio1, assert-h6781c906a6021d11f0c952f9f15ad9bac8f9ddfb95f8efa3a38f2a42fae5ac6b, assert-h6f434902049504538ed333bdaba3a8eb83a88cb6c2a2879756d11968a7aa5865

la · official · sha256:2f4f505d335308785d2f08f6e94a7bb701246a00352bbce33aa619c2f480d52aLA

Praeterea, cognoscere effectum per causam est scire discurrentis. Sed Deus cognoscit alia per seipsum, sicut effectum per causam. Ergo cognitio sua est discursiva.

Referencing norms: Q14A7Obiectio2, assert-h8bfbaeef1bea9b373af34a70697ff3107b246bfaab8a9f6b3bac45f5916fa622, assert-hc80ef812ff21fdc0e4643740a0b55f6b44826d25323966990d72fea122c1eb5b

la · official · sha256:b8422c9b1779a7bd57d40d40a2c3803af5f6fcdf11075e1004446dd1ce03d955LA

Praeterea, perfectius Deus scit unamquamque creaturam quam nos sciamus. Sed nos in causis creatis cognoscimus earum effectus, et sic de causis ad causata discurrimus. Ergo videtur similiter esse in Deo.

Referencing norms: Q14A7Obiectio3, assert-h458bb83332b75b3107feedb0097c5d679af553d49433a8f8c3ca8a9ccce877b6, assert-h7be9cbe1d6a61cbcd72bc9768f6a1190d21fdf69072e818d8799ce2f7fd51c41

la · official · sha256:7fa6ab81a52fa260ade86a784eb311c302f8c2f354cbe0ecfe2033771360bce2LA

Respondeo dicendum quod in scientia divina nullus est discursus. Quod sic patet. In scientia enim nostra duplex est discursus. Unus secundum successionem tantum, sicut cum, postquam intelligimus aliquid in actu, convertimus nos ad intelligendum aliud. Alius discursus est secundum causalitatem, sicut cum per principia pervenimus in cognitionem conclusionum. Primus autem discursus Deo convenire non potest. Multa enim, quae successive intelligimus si unumquodque eorum in seipso consideretur, omnia simul intelligimus si in aliquo uno ea intelligamus, puta si partes intelligamus in toto, vel si diversas res videamus in speculo. Deus autem omnia videt in uno, quod est ipse, ut habitum est. Unde simul, et non successive omnia videt. Similiter etiam et secundus discursus Deo competere non potest. Primo quidem, quia secundus discursus praesupponit primum, procedentes enim a principiis ad conclusiones, non simul utrumque considerant. Deinde, quia discursus talis est procedentis de noto ad ignotum. Unde manifestum est quod, quando cognoscitur primum, adhuc ignoratur secundum. Et sic secundum non cognoscitur in primo, sed ex primo. Terminus vero discursus est, quando secundum videtur in primo, resolutis effectibus in causas, et tunc cessat discursus. Unde, cum Deus effectus suos in seipso videat sicut in causa, eius cognitio non est discursiva.

Referencing norms: Q14A7Respondeo, assert-h8bb45e7e4515ea317a735f4993eb3563e59f0151e98f29336dd6032bf8429b99

la · official · sha256:85a1ec26446e85d6e1835579e7ab6eadaecab72803717b24bc4a18494f8b2a47LA

Sed contra est quod Augustinus dicit, in XV de Trin., quod Deus non particulatim vel singillatim omnia videt, velut alternante conspectu hinc illuc, et inde huc; sed omnia videt simul.

Referencing norms: assert-h21cc36ee1206b49b1c27bbc8fba2b9ec5100c90e2eb0e9eb44a8389ee87524f4

la · official · sha256:93792d0b604d31c0d40a658387da2856ff36db9232837dc68dea21bfd0eed49bLA

Ad primum ergo dicendum quod Origenes locutus est attendens rationem scientiae, cui non competit ratio causalitatis, nisi adiuncta voluntate, ut dictum est. Sed quod dicit ideo praescire Deum aliqua, quia sunt futura, intelligendum est secundum causam consequentiae, non secundum causam essendi. Sequitur enim, si aliqua sunt futura, quod Deus ea praescierit, non tamen res futurae sunt causa quod Deus sciat.

Referencing norms: Q14A8Ad1, assert-he94001e84d50558d8702613092c5b84a4e441739e8eac928e1a2f8d1f704bb66

la · official · sha256:ad2bd88f071c99263ddca2fea43ff4d8e854e0fc74e2bf991159c544178dc45eLA

Ad secundum dicendum quod scientia Dei est causa rerum, secundum quod res sunt in scientia. Non fuit autem in scientia Dei, quod res essent ab aeterno. Unde, quamvis scientia Dei sit aeterna, non sequitur tamen quod creaturae sint ab aeterno.

Referencing norms: Q14A8Ad2, assert-h85ac2abe1cd81d430679ef0c5eb9c3b8deeb2f9e850b7865d213e9940d9a77e2

la · official · sha256:77fab77af66cd79d3a38f79049b55dbc89962fde6117f39290f823aee70986fcLA

Ad tertium dicendum quod res naturales sunt mediae inter scientiam Dei et scientiam nostram, nos enim scientiam accipimus a rebus naturalibus, quarum Deus per suam scientiam causa est. Unde, sicut scibilia naturalia sunt priora quam scientia nostra, et mensura eius, ita scientia Dei est prior quam res naturales, et mensura ipsarum. Sicut aliqua domus est media inter scientiam artificis qui eam fecit, et scientiam illius qui eius cognitionem ex ipsa iam facta capit.

Referencing norms: Q14A8Ad3, assert-h3d140a7a3cdd265e5c9b84f9af6a8d5ec927a46e611ea806f001067aa9a433a8

la · official · sha256:0010e783853cbe1d8a49bd98dbc5a6ccf3329d178b5473ca5593cb787ab3b98dLA

Ad octavum sic proceditur. Videtur quod scientia Dei non sit causa rerum. Dicit enim Origenes, super epistolam ad Rom., non propterea aliquid erit, quia id scit Deus futurum; sed quia futurum est, ideo scitur a Deo antequam fiat.

Referencing norms: Q14A8Obiectio1, assert-h7ae02d27f5a0449aa16b379d6c4dc4535dcb704c32e593d034010606dab62b7c

la · official · sha256:152cbaeaec1a52df7d2a2f41335c3d856af5e175908e326d3c807458645deee6LA

Praeterea, posita causa ponitur effectus. Sed scientia Dei est aeterna. Si ergo scientia Dei est causa rerum creatarum, videtur quod creaturae sint ab aeterno.

Referencing norms: Q14A8Obiectio2, assert-h9ead3dafaca49b95450200e25c3008bb968fda1807b8f2a0016dd926cd043062, assert-he1ede99a7652b28564ef1b026f29fac3c93d1fce418924de7467d7b64afcfce0

la · official · sha256:42a815994228f6f16164ec18929dd5acd17d63ca80ce62db21f10d294bf693e2LA

Praeterea, scibile est prius scientia, et mensura eius, ut dicitur in X Metaphys. Sed id quod est posterius et mensuratum, non potest esse causa. Ergo scientia Dei non est causa rerum.

Referencing norms: Q14A8Obiectio3, assert-h2d35f9ac459663eb56b5dd741314ad85ee3ac416f4413401024418e982bb8412, assert-h7fcd07ea83fa21fd83c646a6fe66af4eb15a46f8e725b0f8e1a55825cbe47c49

la · official · sha256:f5e78669e14ebd2e48b9e81132170f1c2934a939a1f321967c1c893fac6f581bLA

Respondeo dicendum quod scientia Dei est causa rerum. Sic enim scientia Dei se habet ad omnes res creatas, sicut scientia artificis se habet ad artificiata. Scientia autem artificis est causa artificiatorum, eo quod artifex operatur per suum intellectum, unde oportet quod forma intellectus sit principium operationis, sicut calor est principium calefactionis. Sed considerandum est quod forma naturalis, inquantum est forma manens in eo cui dat esse, non nominat principium actionis; sed secundum quod habet inclinationem ad effectum. Et similiter forma intelligibilis non nominat principium actionis secundum quod est tantum in intelligente, nisi adiungatur ei inclinatio ad effectum, quae est per voluntatem. Cum enim forma intelligibilis ad opposita se habeat (cum sit eadem scientia oppositorum), non produceret determinatum effectum, nisi determinaretur ad unum per appetitum, ut dicitur in IX Metaphys. Manifestum est autem quod Deus per intellectum suum causat res, cum suum esse sit suum intelligere. Unde necesse est quod sua scientia sit causa rerum, secundum quod habet voluntatem coniunctam. Unde scientia Dei, secundum quod est causa rerum, consuevit nominari scientia approbationis.

Referencing norms: Q14A8Respondeo, assert-hc73ca28b024b4e52ac4ff0cd2886d2ac1d20f2b0eb14f0e25fedcbffc0c64ecf

la · official · sha256:5cbb4ec6f9c80464bbf3060659ebe3e581544579fd0ddc7b639602350858d572LA

Sed contra est quod dicit Augustinus, XV de Trin., universas creaturas, et spirituales et corporales, non quia sunt, ideo novit Deus; sed ideo sunt, quia novit.

Referencing norms: assert-hc2c5a0507eb2c79e14a877d0e049dd5f454e25f94283b5fa7b86e14caa500aad

la · official · sha256:653efdc63dbb30b54cfd48bb0e34e732eb720c78c58fb9d1dfdac2a5acf6785fLA

Ad primum ergo dicendum quod, secundum quod sunt in potentia, sic habent veritatem ea quae non sunt actu, verum est enim ea esse in potentia. Et sic sciuntur a Deo.

Referencing norms: Q14A9Ad1, assert-hff3ecb568778abb2bec6bfd354bce33fffc44f2cb8018297a62ab9352f13e02b

la · official · sha256:e91fe306e1d348b55bfb41e387aee9b90ea711ea2ff511cb288952e6862a0141LA

Ad secundum dicendum quod, cum Deus sit ipsum esse, intantum unumquodque est, inquantum participat de Dei similitudine, sicut unumquodque intantum est calidum, inquantum participat calorem. Sic et ea quae sunt in potentia, etiam si non sunt in actu, cognoscuntur a Deo.

Referencing norms: Q14A9Ad2, assert-hd238a37f65e106bee62b10ac78d1cbe2226893dddc35ea53461c2b539331bc74

la · official · sha256:504a3171b89fc5070f338347c7545abeefc2cf87da9022ad260e175a9ff89ccaLA

Ad tertium dicendum quod Dei scientia est causa rerum, voluntate adiuncta. Unde non oportet quod quaecumque scit Deus, sint vel fuerint vel futura sint, sed solum ea quae vult esse, vel permittit esse. Et iterum, non est in scientia Dei ut illa sint, sed quod esse possint.

Referencing norms: Q14A9Ad3, assert-h40413588f95ecf05401cf92ada7994a9cc95c884708da608fc368e741f37f533

la · official · sha256:0c1747cd06e777b4a87193d04430331a71f2ecf7909de96392a16756500cd407LA

Ad nonum sic proceditur. Videtur quod Deus non habeat scientiam non entium. Scientia enim Dei non est nisi verorum. Sed verum et ens convertuntur. Ergo scientia Dei non est non entium.

Referencing norms: Q14A9Obiectio1, assert-h31accac0cfd6ee8ebceba8dce01406627d57e8a0ab973df614bcc2701a3890fb, assert-h4fbabca5b68d631f77dfd2f12591d59a6726ac0aa53f1e40fb8fe8e6a98bf159

la · official · sha256:84389bb032634c074f02886d4fbaa434b1dcbc147fda05bc8f8a3d4dbe1b9a65LA

Praeterea, scientia requirit similitudinem inter scientem et scitum. Sed ea quae non sunt, non possunt habere aliquam similitudinem ad Deum, qui est ipsum esse. Ergo ea quae non sunt, non possunt sciri a Deo.

Referencing norms: Q14A9Obiectio2, assert-h4505bc01510afd5edbd921ad300498ba4f152805e45c29d7f2bc38f891f2b993, assert-hd8b242434f7354c235b50a2cdb2b0e3d8f7757796885777772ae3c9a69cde0a7

la · official · sha256:b9754985062633b478e9eaf45f0884164d769f92dadcc274f70b21d784771bc3LA

Praeterea, scientia Dei est causa scitorum ab ipso. Sed non est causa non entium, quia non ens non habet causam. Ergo Deus non habet scientiam de non entibus.

Referencing norms: Q14A9Obiectio3, assert-h29b6bb25e82f9bfdc9c76e48267266bcd1b4a050f0f72ebf2f2f3b89678f351f, assert-h5e0c2818dce9d395fce8ea71b603cd4b31db1a0433ebd30c8ca449fdbd8f6017

la · official · sha256:16651c94ff3d732492df504e2e78d43f8aa0a2b9461d7bfd63ea37450c9ed9bdLA

Respondeo dicendum quod Deus scit omnia quaecumque sunt quocumque modo. Nihil autem prohibet ea quae non sunt simpliciter, aliquo modo esse. Simpliciter enim sunt, quae actu sunt. Ea vero quae non sunt actu, sunt in potentia vel ipsius Dei, vel creaturae; sive in potentia activa, sive in passiva, sive in potentia opinandi, vel imaginandi, vel quocumque modo significandi. Quaecumque igitur possunt per creaturam fieri vel cogitari vel dici, et etiam quaecumque ipse facere potest, omnia cognoscit Deus, etiam si actu non sint. Et pro tanto dici potest quod habet etiam non entium scientiam. Sed horum quae actu non sunt, est attendenda quaedam diversitas. Quaedam enim, licet non sint nunc in actu, tamen vel fuerunt vel erunt, et omnia ista dicitur Deus scire scientia visionis. Quia, cum intelligere Dei, quod est eius esse, aeternitate mensuretur, quae sine successione existens totum tempus comprehendit, praesens intuitus Dei fertur in totum tempus, et in omnia quae sunt in quocumque tempore, sicut in subiecta sibi praesentialiter. Quaedam vero sunt, quae sunt in potentia Dei vel creaturae, quae tamen nec sunt nec erunt neque fuerunt. Et respectu horum non dicitur habere scientiam visionis, sed simplicis intelligentiae. Quod ideo dicitur, quia ea quae videntur apud nos, habent esse distinctum extra videntem.

Referencing norms: Q14A9Respondeo, assert-h621be3da52d4fddb57a794553afaf15f33207c3d66791ab2914dcc99933f3386

la · official · sha256:b77a765cc4c42d4fb7a5dc97e1b8ee205c76cf9d44ec7c3046fe1d14892c0036LA

Sed contra est quod dicit apostolus ad Rom. IV, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt.

Referencing norms: assert-hd2d3b0399f4b4e013d1bd2a4f5d01e0d5aa12d00c402ae6eeae2b83dce828a89

la · official · sha256:ae5810c79b048eccb12ca0351050662791bce850ae29f3b61cd04cb68f316c75LA

Post considerationem eorum quae ad divinam substantiam pertinent, restat considerandum de his quae pertinent ad operationem ipsius. Et quia operatio quaedam est quae manet in operante, quaedam vero quae procedit in exteriorem effectum, primo agemus de scientia et voluntate (nam intelligere in intelligente est, et velle in volente); et postmodum de potentia Dei, quae consideratur ut principium operationis divinae in effectum exteriorem procedentis. Quia vero intelligere quoddam vivere est, post considerationem divinae scientiae, considerandum erit de vita divina. Et quia scientia verorum est, erit etiam considerandum de veritate et falsitate. Rursum, quia omne cognitum in cognoscente est, rationes autem rerum secundum quod sunt in Deo cognoscente, ideae vocantur, cum consideratione scientiae erit etiam adiungenda consideratio de ideis. Circa scientiam vero quaeruntur sexdecim. Primo, utrum in Deo sit scientia. Secundo, utrum Deus intelligat seipsum. Tertio, utrum comprehendat se. Quarto, utrum suum intelligere sit sua substantia. Quinto, utrum intelligat alia a se. Sexto, utrum habeat de eis propriam cognitionem. Septimo, utrum scientia Dei sit discursiva. Octavo, utrum scientia Dei sit causa rerum. Nono, utrum scientia Dei sit eorum quae non sunt. Decimo, utrum sit malorum. Undecimo, utrum sit singularium. Duodecimo, utrum sit infinitorum. Decimotertio, utrum sit contingentium futurorum. Decimoquarto, utrum sit enuntiabilium. Decimoquinto, utrum scientia Dei sit variabilis. Decimosexto, utrum Deus de rebus habeat speculativam scientiam vel practicam.

la · official · sha256:b0634eea325ca66fb287d1fd05f8d2f4bc947c8a582fade2020b65dfca205836LA

Ad primum ergo dicendum quod Deus non intelligit res secundum ideam extra se existentem. Et sic etiam Aristoteles improbat opinionem Platonis de ideis, secundum quod ponebat eas per se existentes, non in intellectu.

Referencing norms: Q15A1Ad1, assert-h94c9439277697d894658cb793bf482f4603c8c1b21bd473d1d8a59825250ad6c

la · official · sha256:b1bcd67490f82e19ae65ec348d18a1a7636cda777b4535d9a2c886337b096745LA

Ad secundum dicendum quod, licet Deus per essentiam suam se et alia cognoscat, tamen essentia sua est principium operativum aliorum, non autem sui ipsius, et ideo habet rationem ideae secundum quod ad alia comparatur, non autem secundum quod comparatur ad ipsum Deum.

Referencing norms: Q15A1Ad2, assert-h15d43c6807d948859da7520b39289954a7f6720c44796ec99f556c07ad72d28a

la · official · sha256:e5febe679c34e69458c8121b5ffdb966ec16c16be94dd84e21fa11d83f5b84ceLA

Ad tertium dicendum quod Deus secundum essentiam suam est similitudo omnium rerum. Unde idea in Deo nihil est aliud quam Dei essentia.

Referencing norms: Q15A1Ad3, assert-h5b40d88bcebfe324c2308ff0ef9810a8988d4e758a1614a2164093e6f9a853c7

la · official · sha256:5e29d68802d4551edcf7c52ca1a1bb786412b02660ff6048d16a5839dab2a256LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod ideae non sint. Dicit enim Dionysius, VII cap. de Div. Nom., quod Deus non cognoscit res secundum ideam. Sed ideae non ponuntur ad aliud, nisi ut per eas cognoscantur res. Ergo ideae non sunt.

Referencing norms: Q15A1Obiectio1, assert-h9ec22b9856c9a710a5d6f28c9e54db63ba114eddf6967cd7a9a8e44e99844d7f, assert-hb960cdf1d9b4bb71116300fc9ebd86fd1ee22581c80f5549083debe10e6c1e51

la · official · sha256:111843d2f1ce0e9ac33e792f55b32a80452e2fc1516741c162339772a53d2bd6LA

Praeterea, Deus in seipso cognoscit omnia, ut supra dictum est. Sed seipsum non cognoscit per ideam. Ergo nec alia.

Referencing norms: Q15A1Obiectio2, assert-h52329230ecdb4da6a973d9755830ce4e9dbb785bf2f7bccad5d2884f59b3ba13, assert-haddfc85517f09b78f62a741020dd8c43d23bfaebeb70013e1d85921b3306b12e

la · official · sha256:95fe69a674f3df1d142a2e375f030407c01978d07449a4bb16ba4e65dac47da0LA

Praeterea, idea ponitur ut principium cognoscendi et operandi. Sed essentia divina est sufficiens principium cognoscendi et operandi omnia. Non ergo necesse est ponere ideas.

Referencing norms: Q15A1Obiectio3, assert-h2c6d29ac39480d8819e059b74582be02eed5789cf4deb56d41854753e20b6b0f, assert-hd8917f6c2e1ca181b0a4df805aef3ebff5cbbcd26f505b0bc5d96d0666bd3d17

la · official · sha256:651430286d691bdd467673255f9b961667f6ee99f1eded6df4a79db1215a2eabLA

Respondeo dicendum quod necesse est ponere in mente divina ideas. Idea enim Graece, Latine forma dicitur, unde per ideas intelliguntur formae aliarum rerum, praeter ipsas res existentes. Forma autem alicuius rei praeter ipsam existens, ad duo esse potest, vel ut sit exemplar eius cuius dicitur forma; vel ut sit principium cognitionis ipsius, secundum quod formae cognoscibilium dicuntur esse in cognoscente. Et quantum ad utrumque est necesse ponere ideas. Quod sic patet. In omnibus enim quae non a casu generantur, necesse est formam esse finem generationis cuiuscumque. Agens autem non ageret propter formam, nisi inquantum similitudo formae est in ipso. Quod quidem contingit dupliciter. In quibusdam enim agentibus praeexistit forma rei fiendae secundum esse naturale, sicut in his quae agunt per naturam; sicut homo generat hominem, et ignis ignem. In quibusdam vero secundum esse intelligibile, ut in his quae agunt per intellectum; sicut similitudo domus praeexistit in mente aedificatoris. Et haec potest dici idea domus, quia artifex intendit domum assimilare formae quam mente concepit. Quia igitur mundus non est casu factus, sed est factus a Deo per intellectum agente, ut infra patebit, necesse est quod in mente divina sit forma, ad similitudinem cuius mundus est factus. Et in hoc consistit ratio ideae.

Referencing norms: Q15A1Respondeo, assert-h078836341572a5541b910d832fe77bf7ce0f265c2332c96a080528122e7a2a4f

la · official · sha256:2154375a96629a23f205c8e7f3de20adedbe6073823e623796312bb050eba99eLA

Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., tanta vis in ideis constituitur, ut, nisi his intellectis, sapiens esse nemo possit.

Referencing norms: assert-h813805adac49d7f2b285c9d80b448eaeb5e630854835e21a6aa4054f8e655337

la · official · sha256:7fb5ce3c9237c0d8b245297d65ee10267f4c4dd502e8849505b66afe06022dc9LA

Ad primum ergo dicendum quod idea non nominat divinam essentiam inquantum est essentia, sed inquantum est similitudo vel ratio huius vel illius rei. Unde secundum quod sunt plures rationes intellectae ex una essentia, secundum hoc dicuntur plures ideae.

Referencing norms: Q15A2Ad1, assert-h47a69ca32d4e885fdb53788b1f54b579e0475d56dd3035066cbf3eab62c657e0

la · official · sha256:e132c6661e29eab3ddb7a6e2086ab607980d59b16d5fd3e063de776fe41e94e4LA

Ad secundum dicendum quod sapientia et ars significantur ut quo Deus intelligit, sed idea ut quod Deus intelligit. Deus autem uno intelligit multa; et non solum secundum quod in seipsis sunt, sed etiam secundum quod intellecta sunt; quod est intelligere plures rationes rerum. Sicut artifex, dum intelligit formam domus in materia, dicitur intelligere domum, dum autem intelligit formam domus ut a se speculatam, ex eo quod intelligit se intelligere eam, intelligit ideam vel rationem domus. Deus autem non solum intelligit multas res per essentiam suam, sed etiam intelligit se intelligere multa per essentiam suam. Sed hoc est intelligere plures rationes rerum; vel, plures ideas esse in intellectu eius ut intellectas.

Referencing norms: Q15A2Ad2, assert-h1700fc397d52b433f0d1ce8ae2d58049b285d33cdc395487686663515d7e8769

la · official · sha256:7831356cd94b65151b3bcc753f423c9e218df05ea5fa81b025619ca540f66c62LA

Ad tertium dicendum quod huiusmodi respectus, quibus multiplicantur ideae, non causantur a rebus, sed ab intellectu divino, comparante essentiam suam ad res.

Referencing norms: Q15A2Ad3, assert-h3580cd5436ff0ac3c6ddb6cd6e1760db20e541e1db3b260bd8528f0f02600460

la · official · sha256:a5e6b72a4158d07f77fe71e3b19409e767f6d162fc605e2acbd9bc4694eafc27LA

Ad quartum dicendum quod respectus multiplicantes ideas, non sunt in rebus creatis, sed in Deo. Non tamen sunt reales respectus, sicut illi quibus distinguuntur personae, sed respectus intellecti a Deo.

Referencing norms: Q15A2Ad4, assert-hbc4e47f49293acb0373d9908753373b0343cd5ce2570bb24b81e8dadb338882c

la · official · sha256:5e32ebf4cd40cea609c041ddce1c3839b518f9acad4aeac7fc2f0dc3fb2084afLA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod non sint plures ideae. Idea enim in Deo est eius essentia. Sed essentia Dei est una tantum. Ergo et idea est una.

Referencing norms: Q15A2Obiectio1, assert-h5192ca8fcf105bdd51e9491a69817fe0a36052cc537adcdb69ba96c6b7a3010e, assert-hc3a42ceabaedf687a7acf25a56c32f03f78a8604b3c9fa4aa499704ce4a53dd7

la · official · sha256:67b4a9e1393b1520bd0fff6dc299feed143d3661c3db56f83961b4baeb480f3aLA

Praeterea, sicut idea est principium cognoscendi et operandi, ita ars et sapientia. Sed in Deo non sunt plures artes et sapientiae. Ergo nec plures ideae.

Referencing norms: Q15A2Obiectio2, assert-h31c8f0131a615da5c8fe13b7acbdc2485e1780bd6e87dabbb4abbb3c0b979aa0, assert-h399b147cb10d5d77c7364442a83816f357daba97b311f19ea04e1595cfc8a283

la · official · sha256:06f1b75f023c7fa8eb940e61123f29c5f1d38156698b488e420e776f1059b2c0LA

Si dicatur quod ideae multiplicantur secundum respectus ad diversas creaturas, contra, pluralitas idearum est ab aeterno. Si ergo ideae sunt plures, creaturae autem sunt temporales, ergo temporale erit causa aeterni.

Referencing norms: Q15A2Obiectio3, assert-hda9cdc023c7d03493b8c40d1915f48f18a7ac2f5a3f87419bb0329f8c5e93e46

la · official · sha256:11cc3e404960f5e53d8aaef62341b23ec5703be31f8b0e43590703cf3c8d46b9LA

Praeterea, respectus isti aut sunt secundum rem in creaturis tantum, aut etiam in Deo. Si in creaturis tantum, cum creaturae non sint ab aeterno, pluralitas idearum non erit ab aeterno, si multiplicentur solum secundum huiusmodi respectus. Si autem realiter sunt in Deo, sequitur quod alia pluralitas realis sit in Deo quam pluralitas personarum, quod est contra Damascenum, dicentem quod in divinis omnia unum sunt, praeter ingenerationem, generationem et processionem. Sic igitur non sunt plures ideae.

Referencing norms: Q15A2Obiectio4, assert-hb4b10cc8d71bb227ef95427cf7f9ae192ba5aec8bfc1f05f120f3b8b793db9cd

la · official · sha256:dfc1372852ff2c1aa7b61573c5fe9f6a29be62d87c08f7ed0860ef9776c2217fLA

Respondeo dicendum quod necesse est ponere plures ideas. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod in quolibet effectu illud quod est ultimus finis, proprie est intentum a principali agente; sicut ordo exercitus a duce. Illud autem quod est optimum in rebus existens, est bonum ordinis universi, ut patet per philosophum in XII Metaphys. Ordo igitur universi est proprie a Deo intentus, et non per accidens proveniens secundum successionem agentium, prout quidam dixerunt quod Deus creavit primum creatum tantum, quod creatum creavit secundum creatum, et sic inde quousque producta est tanta rerum multitudo, secundum quam opinionem, Deus non haberet nisi ideam primi creati. Sed si ipse ordo universi est per se creatus ab eo, et intentus ab ipso, necesse est quod habeat ideam ordinis universi. Ratio autem alicuius totius haberi non potest, nisi habeantur propriae rationes eorum ex quibus totum constituitur, sicut aedificator speciem domus concipere non posset, nisi apud ipsum esset propria ratio cuiuslibet partium eius. Sic igitur oportet quod in mente divina sint propriae rationes omnium rerum. Unde dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod singula propriis rationibus a Deo creata sunt. Unde sequitur quod in mente divina sint plures ideae. Hoc autem quomodo divinae simplicitati non repugnet, facile est videre, si quis consideret ideam operati esse in mente operantis sicut quod intelligitur; non autem sicut species qua intelligitur, quae est forma faciens intellectum in actu. Forma enim domus in mente aedificatoris est aliquid ab eo intellectum, ad cuius similitudinem domum in materia format. Non est autem contra simplicitatem divini intellectus, quod multa intelligat, sed contra simplicitatem eius esset, si per plures species eius intellectus formaretur. Unde plures ideae sunt in mente divina ut intellectae ab ipso. Quod hoc modo potest videri. Ipse enim essentiam suam perfecte cognoscit, unde cognoscit eam secundum omnem modum quo cognoscibilis est. Potest autem cognosci non solum secundum quod in se est, sed secundum quod est participabilis secundum aliquem modum similitudinis a creaturis. Unaquaeque autem creatura habet propriam speciem, secundum quod aliquo modo participat divinae essentiae similitudinem. Sic igitur inquantum Deus cognoscit suam essentiam ut sic imitabilem a tali creatura, cognoscit eam ut propriam rationem et ideam huius creaturae. Et similiter de aliis. Et sic patet quod Deus intelligit plures rationes proprias plurium rerum; quae sunt plures ideae.

Referencing norms: Q15A2Respondeo, assert-hfe81111b8c683488cf8d3e9a2c9790c1268e0a7653b175a5aaadd10f83484ba9

la · official · sha256:f920eefaa0ea5c9b21978da1627f262f0c9f5f103d8167c1cb85006869efc938LA

Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., ideae sunt principales quaedam formae vel rationes rerum stabiles atque incommutabiles, quia ipsae formatae non sunt, ac per hoc aeternae ac semper eodem modo se habentes, quae divina intelligentia continentur. Sed cum ipsae neque oriantur neque intereant, secundum eas tamen formari dicitur omne quod oriri et interire potest, et omne quod oritur et interit.

Referencing norms: assert-hd9f9890f2c96ab6a62be3528d5b78f1af4dc5aaceeea86a83a2a7a48c1c981ed

la · official · sha256:42af8408362db44fb42c3ba0547ade952cf0be5088c26e3152427d116a9a00a3LA

Ad primum ergo dicendum quod malum cognoscitur a Deo non per propriam rationem, sed per rationem boni. Et ideo malum non habet in Deo ideam, neque secundum quod idea est exemplar, neque secundum quod est ratio.

Referencing norms: Q15A3Ad1, assert-he4eecaf8aafaebb79752894c2d4b2870cdb6e6187e4368c71a7c78c79cc6eaca

la · official · sha256:c984b86f120b93d4f6f3e6928d09fe44c48e38b566651ece91b5cd3cf764b066LA

Ad secundum dicendum quod eorum quae neque sunt neque erunt neque fuerunt, Deus non habet practicam cognitionem, nisi virtute tantum. Unde respectu eorum non est idea in Deo, secundum quod idea significat exemplar, sed solum secundum quod significat rationem.

Referencing norms: Q15A3Ad2, assert-h82adff3181671e036b44ebaf484b044bb0fac189062de4969ec43e650b08e280

la · official · sha256:d5984ef202dd23cdaf35178e375246959736512e5550812075c09eeddd85109fLA

Ad tertium dicendum quod Plato, secundum quosdam, posuit materiam non creatam, et ideo non posuit ideam esse materiae, sed materiae concausam. Sed quia nos ponimus materiam creatam a Deo, non tamen sine forma, habet quidem materia ideam in Deo, non tamen aliam ab idea compositi. Nam materia secundum se neque esse habet, neque cognoscibilis est.

Referencing norms: Q15A3Ad3, assert-h54cfedc41a90cda687b7153b6140b79def1743d3f7fe5ea6df98808dcf39376c

la · official · sha256:c44b5c246961ddfa0a0867ae463528f75c933a6c5c135aae4670e8ed05336312LA

Ad quartum dicendum quod genera non possunt habere ideam aliam ab idea speciei, secundum quod idea significat exemplar, quia nunquam genus fit nisi in aliqua specie. Similiter etiam est de accidentibus quae inseparabiliter concomitantur subiectum, quia haec simul fiunt cum subiecto. Accidentia autem quae superveniunt subiecto, specialem ideam habent. Artifex enim per formam domus facit omnia accidentia quae a principio concomitantur domum, sed ea quae superveniunt domui iam factae, ut picturae vel aliquid aliud, facit per aliquam aliam formam. Individua vero, secundum Platonem, non habebant aliam ideam quam ideam speciei, tum quia singularia individuantur per materiam, quam ponebat esse increatam, ut quidam dicunt, et concausam ideae; tum quia intentio naturae consistit in speciebus, nec particularia producit, nisi ut in eis species salventur. Sed providentia divina non solum se extendit ad species, sed ad singularia, ut infra dicetur.

Referencing norms: Q15A3Ad4, assert-h46a38196f660809f47841e04c8868e491aef7e15c5f9c2bbc0d686d8516ae678

la · official · sha256:69d73a71b4a9e300ca5d055a16ab59472d5c535f53a7ce9494d5ea2ea6af1714LA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod non omnium quae cognoscit Deus, sint ideae in ipso. Mali enim idea non est in Deo, quia sequeretur malum esse in Deo. Sed mala cognoscuntur a Deo. Ergo non omnium quae cognoscuntur a Deo, sunt ideae.

Referencing norms: Q15A3Obiectio1, assert-h831041d2b91455aa3e1fc09e3132d89343b0e179057319284c32a849906ef66f, assert-hb673b3f84adf161cedc45b3a0565e36228a060f0c6d79c05f9e30ba16b0d09e6

la · official · sha256:cca757509253cb4b1aa629ccb8bfe3f5fb3aa8079ca5165149a2d3efb199fe07LA

Praeterea, Deus cognoscit ea quae nec sunt nec erunt nec fuerunt, ut supra dictum est. Sed horum non sunt ideae, quia dicit Dionysius, V cap. de Div. Nom., quod exemplaria sunt divinae voluntates, determinativae et effectivae rerum. Ergo non omnium quae a Deo cognoscuntur, sunt ideae in ipso.

Referencing norms: Q15A3Obiectio2, assert-h277352c742fe9ea1d0a86e13582db21bfa7a7da38c72c9266da6382cd1aa91f3, assert-h682cfe3767b3da1aed3e250fceafbc53e576119255926b5213a2bddbb3591e05

la · official · sha256:5d74cd0a7bfa37ba719b008da923833161a9d7eb5aa517e548330e48da804d65LA

Praeterea, Deus cognoscit materiam primam, quae non potest habere ideam, cum nullam habeat formam. Ergo idem quod prius.

Referencing norms: Q15A3Obiectio3, assert-h9ca81e1772aaee27ec29a0ba0bdb9bf7ce9816bda438acd517355d6205c74152

la · official · sha256:8c77ae2cdbf04f4a5f780c14db41ae2bc33ec060958deacffa1e8c92d933942dLA

Praeterea, constat quod Deus scit non solum species, sed etiam genera et singularia et accidentia. Sed horum non sunt ideae, secundum positionem Platonis, qui primus ideas introduxit, ut dicit Augustinus. Non ergo omnium cognitorum a Deo sunt ideae in ipso.

Referencing norms: Q15A3Obiectio4, assert-h075f4aff2fa739cfbd279f8e6ea3b9d32a8a622483727a36e7b9144f0b3e90d7, assert-hb43f01778c7b2262cd62475c073414b97cc5bf0a89391c01a94ea8506b218f87

la · official · sha256:8d169797d5cd1379c5b3c169e94c9c6222690fd0b4703bea748fe05be618ea44LA

Respondeo dicendum quod, cum ideae a Platone ponerentur principia cognitionis rerum et generationis ipsarum, ad utrumque se habet idea, prout in mente divina ponitur. Et secundum quod est principium factionis rerum, exemplar dici potest, et ad practicam cognitionem pertinet. Secundum autem quod principium cognoscitivum est, proprie dicitur ratio; et potest etiam ad scientiam speculativam pertinere. Secundum ergo quod exemplar est, secundum hoc se habet ad omnia quae a Deo fiunt secundum aliquod tempus. Secundum vero quod principium cognoscitivum est, se habet ad omnia quae cognoscuntur a Deo, etiam si nullo tempore fiant; et ad omnia quae a Deo cognoscuntur secundum propriam rationem, et secundum quod cognoscuntur ab ipso per modum speculationis.

Referencing norms: Q15A3Respondeo, assert-h068e62c95aa0181aed87ee4f254a2dc3f6e8e43ef9e3f0c15e7a805869658444

la · official · sha256:0e4df1925f72778564559a3f0da37f70502b97633a92528434404d606c8d0fd1LA

Sed contra, ideae sunt rationes in mente divina existentes, ut per Augustinum patet. Sed omnium quae cognoscit, Deus habet proprias rationes. Ergo omnium quae cognoscit, habet ideam.

Referencing norms: assert-hdc38da3bc5c8d37c88c0749921584bfe3989399a731afca542ee51dee8e0e16f

la · official · sha256:074b69a1274748f28b0c0fbd9dc1ebf14287a6add51f3d2f852c0e6040b123b3LA

Post considerationem de scientia Dei, restat considerare de ideis. Et circa hoc quaeruntur tria. Primo, an sint ideae. Secundo, utrum sint plures, vel una tantum. Tertio, utrum sint omnium quae cognoscuntur a Deo.

la · official · sha256:b075e91beac16a873f0be441a54d782661d0f56f9bed744619f634b2fb4ea285LA

Ad primum ergo dicendum quod Augustinus loquitur de veritate rei; et excludit a ratione huius veritatis, comparationem ad intellectum nostrum. Nam id quod est per accidens, ab unaquaque definitione excluditur.

Referencing norms: Q16A1Ad1, assert-h9dee6b3abb33b8e2dc270282081eb6d49500db14cb0fb33e3068435f132bd875

la · official · sha256:e4ab979bcdaaf0ccaf5503fa6b763582a9cfe8da83835fa2b2361e6c636e69a0LA

Ad secundum dicendum quod antiqui philosophi species rerum naturalium non dicebant procedere ab aliquo intellectu, sed eas provenire a casu, et quia considerabant quod verum importat comparationem ad intellectum, cogebantur veritatem rerum constituere in ordine ad intellectum nostrum. Ex quo inconvenientia sequebantur quae philosophus prosequitur in IV Metaphys. Quae quidem inconvenientia non accidunt, si ponamus veritatem rerum consistere in comparatione ad intellectum divinum.

Referencing norms: Q16A1Ad2, assert-hca009fca13ee63a5de5ddf1c458e669a261c960a57cb09b1511b971a72d43c75

la · official · sha256:7c8bb26105de1eeae16610c0037d55f53658b00550e20faa8f27d26e41c4ff7aLA

Ad tertium dicendum quod, licet veritas intellectus nostri a re causetur, non tamen oportet quod in re per prius inveniatur ratio veritatis, sicut neque in medicina per prius invenitur ratio sanitatis quam in animali; virtus enim medicinae, non sanitas eius, causat sanitatem, cum non sit agens univocum. Et similiter esse rei, non veritas eius, causat veritatem intellectus. Unde philosophus dicit quod opinio et oratio vera est ex eo quod res est, non ex eo quod res vera est.

Referencing norms: Q16A1Ad3, assert-h89cc1c8311a64eb870151fbf6e41dffb993eee122f4b7e988496cd0a68a5deb8

la · official · sha256:5e3c99a0bffef9b4309c7a1069c46440fa229ae0dbfdbf09a3af499bcf1981d7LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod veritas non sit tantum in intellectu, sed magis in rebus. Augustinus enim, in libro Soliloq., reprobat hanc notificationem veri, verum est id quod videtur, quia secundum hoc, lapides qui sunt in abditissimo terrae sinu, non essent veri lapides, quia non videntur. Reprobat etiam istam, verum est quod ita se habet ut videtur cognitori, si velit et possit cognoscere, quia secundum hoc sequeretur quod nihil esset verum, si nullus posset cognoscere. Et definit sic verum, verum est id quod est. Et sic videtur quod veritas sit in rebus, et non in intellectu.

Referencing norms: Q16A1Obiectio1, assert-h6ebe2d2afa3140c2e8f656c47840ffddcd782d94e0013dc72822f676f94c4659

la · official · sha256:5c002cdf93f50ed3442d8c3fc113cf1fc3cadc1bdad654549a9b1bfa8fc51a8fLA

Praeterea, quidquid est verum, veritate verum est. Si igitur veritas est in intellectu solo, nihil erit verum nisi secundum quod intelligitur, quod est error antiquorum philosophorum, qui dicebant omne quod videtur, esse verum. Ad quod sequitur contradictoria simul esse vera, cum contradictoria simul a diversis vera esse videantur.

Referencing norms: Q16A1Obiectio2, assert-h25876d1bc6602b7b512654b1a2d9261334006544abe9808689f3236ec6443fc1

la · official · sha256:62510825aa93a4cf608d7a592532ac98c0e983da5af708c0ec59177829007a79LA

Praeterea, propter quod unumquodque, et illud magis, ut patet I Poster. Sed ex eo quod res est vel non est, est opinio vel oratio vera vel falsa, secundum philosophum in praedicamentis. Ergo veritas magis est in rebus quam in intellectu.

Referencing norms: Q16A1Obiectio3, assert-h01fcffdcc8c954ad3c97bf1f72ec5b86be012a72fa653a5061158d300b48c832, assert-h62206e429f6d22f688748b385327977b9ed5b4f6d605df98230e4b7f1a6221ff

la · official · sha256:06389c83e89158cf8d84665938f68bfcb58f5eab0aa0c66319250564d07b6185LA

Respondeo dicendum quod, sicut bonum nominat id in quod tendit appetitus, ita verum nominat id in quod tendit intellectus. Hoc autem distat inter appetitum et intellectum, sive quamcumque cognitionem, quia cognitio est secundum quod cognitum est in cognoscente, appetitus autem est secundum quod appetens inclinatur in ipsam rem appetitam. Et sic terminus appetitus, quod est bonum, est in re appetibili, sed terminus cognitionis, quod est verum, est in ipso intellectu. Sicut autem bonum est in re, inquantum habet ordinem ad appetitum; et propter hoc ratio bonitatis derivatur a re appetibili in appetitum, secundum quod appetitus dicitur bonus, prout est boni, ita, cum verum sit in intellectu secundum quod conformatur rei intellectae, necesse est quod ratio veri ab intellectu ad rem intellectam derivetur, ut res etiam intellecta vera dicatur, secundum quod habet aliquem ordinem ad intellectum. Res autem intellecta ad intellectum aliquem potest habere ordinem vel per se, vel per accidens. Per se quidem habet ordinem ad intellectum a quo dependet secundum suum esse, per accidens autem ad intellectum a quo cognoscibilis est. Sicut si dicamus quod domus comparatur ad intellectum artificis per se, per accidens autem comparatur ad intellectum a quo non dependet. Iudicium autem de re non sumitur secundum id quod inest ei per accidens, sed secundum id quod inest ei per se. Unde unaquaeque res dicitur vera absolute, secundum ordinem ad intellectum a quo dependet. Et inde est quod res artificiales dicuntur verae per ordinem ad intellectum nostrum, dicitur enim domus vera, quae assequitur similitudinem formae quae est in mente artificis; et dicitur oratio vera, inquantum est signum intellectus veri. Et similiter res naturales dicuntur esse verae, secundum quod assequuntur similitudinem specierum quae sunt in mente divina, dicitur enim verus lapis, qui assequitur propriam lapidis naturam, secundum praeconceptionem intellectus divini. Sic ergo veritas principaliter est in intellectu; secundario vero in rebus, secundum quod comparantur ad intellectum ut ad principium. Et secundum hoc, veritas diversimode notificatur. Nam Augustinus, in libro de vera Relig., dicit quod veritas est, qua ostenditur id quod est. Et Hilarius dicit quod verum est declarativum aut manifestativum esse. Et hoc pertinet ad veritatem secundum quod est in intellectu. Ad veritatem autem rei secundum ordinem ad intellectum, pertinet definitio Augustini in libro de vera Relig., veritas est summa similitudo principii, quae sine ulla dissimilitudine est. Et quaedam definitio Anselmi, veritas est rectitudo sola mente perceptibilis; nam rectum est, quod principio concordat. Et quaedam definitio Avicennae, veritas uniuscuiusque rei est proprietas sui esse quod stabilitum est ei. Quod autem dicitur quod veritas est adaequatio rei et intellectus potest ad utrumque pertinere.

Referencing norms: Q16A1Respondeo, assert-h7eedba2b3084986fad56f0d24239ba80add9d3942c8302e10bdfad6cef20378c

la · official · sha256:f7e9a47ffcc98fc0bd3c70a9d8420ff250b1860718f4e9a7e633e66653dd06dbLA

Sed contra est quod philosophus dicit, VI Metaphys., quod verum et falsum non sunt in rebus, sed in intellectu.

Referencing norms: assert-h8b53e563152c61a429fa8be6e79bd0848360e2fe65eae2e2e66338136a4f1f88

la · official · sha256:7c14744291da4c824a33c2a251ab1dd4b150aaef46e4dca59dc01e81be665366LA

Et per hoc patet solutio ad obiecta.

Referencing norms: Q16A2Ad1, Q16A2Ad2, assert-hdbaae552991785ef6f67444fc4278af2f9d13cd695e9f79152dd788b02b3f22f, assert-hfbe9315541121d63455e453a3dbe156988a9505670a03615e3541fc46131d3e8

la · official · sha256:3d17f3bda95e8b201f764db1ec3610d890043357b68af2b5e3f81e47392a5cafLA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod veritas non sit solum in intellectu componente et dividente. Dicit enim philosophus, in III de anima, quod sicut sensus propriorum sensibilium semper veri sunt, ita et intellectus eius quod quid est. Sed compositio et divisio non est neque in sensu, neque in intellectu cognoscente quod quid est. Ergo veritas non solum est in compositione et divisione intellectus.

Referencing norms: Q16A2Obiectio1, assert-h58541a7436d2c0ea62d6b0d35be42927c454424e25ac3571cfb27d22338fd84f, assert-hc6945f2907b156e45b003cb0a734409c3d6012ed34c3e3f21733c345a60d5194

la · official · sha256:850abb57b3591ea53d07b5caa35b019c677b38675b9074e6355ed044ca73f000LA

Praeterea, Isaac dicit, in libro de definitionibus, quod veritas est adaequatio rei et intellectus. Sed sicut intellectus complexorum potest adaequari rebus, ita intellectus incomplexorum, et etiam sensus sentiens rem ut est. Ergo veritas non est solum in compositione et divisione intellectus.

Referencing norms: Q16A2Obiectio2, assert-h1894ec942c7cc5875fe74ea7aa6048b584d3e6409c7cf1080c84b92f294f982a, assert-h1b85be22bf34dc3440456c6d051f8d0d0ee5340db2ce86fb5a0591a53e047859

la · official · sha256:fd80784b7e85b72857da845d19dc48a235c5976a44054d3f4c33d4652d19dffeLA

Respondeo dicendum quod verum, sicut dictum est, secundum sui primam rationem est in intellectu. Cum autem omnis res sit vera secundum quod habet propriam formam naturae suae, necesse est quod intellectus, inquantum est cognoscens, sit verus inquantum habet similitudinem rei cognitae, quae est forma eius inquantum est cognoscens. Et propter hoc per conformitatem intellectus et rei veritas definitur. Unde conformitatem istam cognoscere, est cognoscere veritatem. Hanc autem nullo modo sensus cognoscit, licet enim visus habeat similitudinem visibilis, non tamen cognoscit comparationem quae est inter rem visam et id quod ipse apprehendit de ea. Intellectus autem conformitatem sui ad rem intelligibilem cognoscere potest, sed tamen non apprehendit eam secundum quod cognoscit de aliquo quod quid est; sed quando iudicat rem ita se habere sicut est forma quam de re apprehendit, tunc primo cognoscit et dicit verum. Et hoc facit componendo et dividendo, nam in omni propositione aliquam formam significatam per praedicatum, vel applicat alicui rei significatae per subiectum, vel removet ab ea. Et ideo bene invenitur quod sensus est verus de aliqua re, vel intellectus cognoscendo quod quid est, sed non quod cognoscat aut dicat verum. Et similiter est de vocibus complexis aut incomplexis. Veritas quidem igitur potest esse in sensu, vel in intellectu cognoscente quod quid est, ut in quadam re vera, non autem ut cognitum in cognoscente, quod importat nomen veri; perfectio enim intellectus est verum ut cognitum. Et ideo, proprie loquendo, veritas est in intellectu componente et dividente, non autem in sensu, neque in intellectu cognoscente quod quid est.

Referencing norms: Q16A2Respondeo, assert-hfad5d88dbef1fed5833891db175c3f823163e2dc473f8817fd8b3d1205929f46

la · official · sha256:fe24856f17f5ca340d71457d0e95bfff1799640807c401780257d3734ee432f5LA

Sed contra est quod dicit philosophus, in VI Metaphys., quod circa simplicia et quod quid est non est veritas, nec in intellectu neque in rebus.

Referencing norms: assert-h720bfbea526fb0594efe8d1a1e79ae3ceb0fdcdb59a4b90191355b54235b9d28

la · official · sha256:f169aef1cf96a09b2cc56dcb17b7a9bd087529d27542501f3e307ab6e94b6297LA

Ad primum ergo dicendum quod verum est in rebus et in intellectu, ut dictum est. Verum autem quod est in rebus, convertitur cum ente secundum substantiam. Sed verum quod est in intellectu, convertitur cum ente, ut manifestativum cum manifestato. Hoc enim est de ratione veri, ut dictum est. Quamvis posset dici quod etiam ens est in rebus et in intellectu, sicut et verum; licet verum principaliter in intellectu, ens vero principaliter in rebus. Et hoc accidit propter hoc, quod verum et ens differunt ratione.

Referencing norms: Q16A3Ad1, assert-h2ce734725f41d43de0ca555d5c3e3a99b143fc3a16a698b1fa769ae46247dbbf

la · official · sha256:e75956257911672eeb4eb4ce38f3eeaa7d5e797f01e5575b1e3627fd284c43e8LA

Ad secundum dicendum quod non ens non habet in se unde cognoscatur, sed cognoscitur inquantum intellectus facit illud cognoscibile. Unde verum fundatur in ente, inquantum non ens est quoddam ens rationis, apprehensum scilicet a ratione.

Referencing norms: Q16A3Ad2, assert-hbf7f81ac2f10a1a2a544da9a39703f7b0463f0d6b92fd7feb28ceda693e82c5d

la · official · sha256:721e135aa1dea3a414b0769f2dd02dd954f85e6bfd0e93672fdef0130f0e98c8LA

Ad tertium dicendum quod, cum dicitur quod ens non potest apprehendi sine ratione veri, hoc potest dupliciter intelligi. Uno modo, ita quod non apprehendatur ens, nisi ratio veri assequatur apprehensionem entis. Et sic locutio habet veritatem. Alio modo posset sic intelligi, quod ens non posset apprehendi, nisi apprehenderetur ratio veri. Et hoc falsum est. Sed verum non potest apprehendi, nisi apprehendatur ratio entis, quia ens cadit in ratione veri. Et est simile sicut si comparemus intelligibile ad ens. Non enim potest intelligi ens, quin ens sit intelligibile, sed tamen potest intelligi ens, ita quod non intelligatur eius intelligibilitas. Et similiter ens intellectum est verum, non tamen intelligendo ens, intelligitur verum.

Referencing norms: Q16A3Ad3, assert-hf5b4d1e5a03662d8dddd6931d8dedb61e5957d34e97b29e2fa9fb92ec0803ea5

la · official · sha256:18633e2f7e4772f5e26aa32a1ec59f504de1ec4f2eb038165fbea7c40bd1d43dLA

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod verum et ens non convertantur. Verum enim est proprie in intellectu, ut dictum est. Ens autem proprie est in rebus. Ergo non convertuntur.

Referencing norms: Q16A3Obiectio1, assert-hde3ab61993dc324a1483d63743ba22b7af88746b9554316a2213824d3854bb20

la · official · sha256:059f1223d4b98364319259dc6ebe1e6bb886d8d5a3d8d07221105b91d2f9ef60LA

Praeterea, id quod se extendit ad ens et non ens, non convertitur cum ente. Sed verum se extendit ad ens et non ens, nam verum est quod est esse, et quod non est non esse. Ergo verum et ens non convertuntur.

Referencing norms: Q16A3Obiectio2, assert-h1accac312de9822e7649879c6b241916ebe336aee2ae99bdc15f09fad508112b, assert-hc676695949eec0c8405acd4d68f3735378c7f6dcf84b643c36c707620e9399d0

la · official · sha256:003b89101ebccca2653198f95888b74a706ca004d8d768aadb240794ffdc1508LA

Praeterea, quae se habent secundum prius et posterius, non videntur converti. Sed verum videtur prius esse quam ens, nam ens non intelligitur nisi sub ratione veri. Ergo videtur quod non sint convertibilia.

Referencing norms: Q16A3Obiectio3, assert-h39bcd729256e03e1602f8d5a9bd51de033e5c09069813ecf4e370fb9729ca282, assert-hcad7f7da25baacb5d21cc8e520d7f6a5fe514b483544a2a7e257033f168abffa

la · official · sha256:f824ec0a9e27a84a2e02c72a3473e8c152d6cb7057ddac0234677de2d9b20aefLA

Respondeo dicendum quod, sicut bonum habet rationem appetibilis, ita verum habet ordinem ad cognitionem. Unumquodque autem inquantum habet de esse, intantum est cognoscibile. Et propter hoc dicitur in III de anima, quod anima est quodammodo omnia secundum sensum et intellectum. Et ideo, sicut bonum convertitur cum ente, ita et verum. Sed tamen, sicut bonum addit rationem appetibilis supra ens, ita et verum comparationem ad intellectum.

Referencing norms: Q16A3Respondeo, assert-h96aee3f2862ec251bb2bfb39ab7bbd8807dd9f679aded8e3e71052bc30c2df1a

la · official · sha256:c8ccb8095194f414227416fab801e1f39dad1b23b23909696e3fb25571bfa0a9LA

Sed contra est quod dicit philosophus, II Metaphys., quod eadem est dispositio rerum in esse et veritate.

Referencing norms: assert-h4c97da92296287e9b9646ea184c1b064a1ef53cff42820fbb639f4150c5af63b

la · official · sha256:d62892b6e8ed9b4a7749db844c8f4fb0e213b802908da0f019ac917970a435edLA

Ad primum ergo dicendum quod voluntas et intellectus mutuo se includunt, nam intellectus intelligit voluntatem, et voluntas vult intellectum intelligere. Sic ergo inter illa quae ordinantur ad obiectum voluntatis, continentur etiam ea quae sunt intellectus; et e converso. Unde in ordine appetibilium, bonum se habet ut universale, et verum ut particulare, in ordine autem intelligibilium est e converso. Ex hoc ergo quod verum est quoddam bonum, sequitur quod bonum sit prius in ordine appetibilium, non autem quod sit prius simpliciter.

Referencing norms: Q16A4Ad1, assert-hc97b8bbeef5579d3fdb83651b549bd5758ab69dad2f66992aede236d73441fb5

la · official · sha256:df23084ae182ee71b76577edc6446571a9c9f48f96affb243575776135ba1cf0LA

Ad secundum dicendum quod secundum hoc est aliquid prius ratione, quod prius cadit in intellectu. Intellectus autem per prius apprehendit ipsum ens; et secundario apprehendit se intelligere ens; et tertio apprehendit se appetere ens. Unde primo est ratio entis, secundo ratio veri, tertio ratio boni, licet bonum sit in rebus.

Referencing norms: Q16A4Ad2, assert-hcd27ecf3310e18ba6aed316ce4b4c048260da72552488771cdb32b265ed89d43

la · official · sha256:cc0e6315a9e55bed749e4479c8a7926b00dac59173b02448b229e65729d06b16LA

Ad tertium dicendum quod virtus quae dicitur veritas, non est veritas communis, sed quaedam veritas secundum quam homo in dictis et factis ostendit se ut est. Veritas autem vitae dicitur particulariter, secundum quod homo in vita sua implet illud ad quod ordinatur per intellectum divinum, sicut etiam dictum est veritatem esse in ceteris rebus. Veritas autem iustitiae est secundum quod homo servat id quod debet alteri secundum ordinem legum. Unde ex his particularibus veritatibus non est procedendum ad veritatem communem.

Referencing norms: Q16A4Ad3, assert-hb538ea0cf8fc69b810b9210116787f45e055a8508a64b7e0863f5fc825097412

la · official · sha256:f580083b49ab30ecb7275bf1df5f71ab24489b1a15a43ac4a117364fe579e761LA

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod bonum secundum rationem sit prius quam verum. Quod enim est universalius, secundum rationem prius est, ut patet ex I Physic. Sed bonum est universalius quam verum, nam verum est quoddam bonum, scilicet intellectus. Ergo bonum prius est secundum rationem quam verum.

Referencing norms: Q16A4Obiectio1, assert-h7c926b6649fbb5cbd1dd5e33e85ec96e264b6e62b37cc85b7b3dc076d9dc10be, assert-hc07d4d6e0c30ee37d00d3c3523af06789b24c103107b8c705286a8e6e46da379

la · official · sha256:39ce82679a8477dddd619e2db1dcc586f66b52ec46d5c526192eb1ab9d6cc301LA

Praeterea, bonum est in rebus, verum autem in compositione et divisione intellectus, ut dictum est. Sed ea quae sunt in re, sunt priora his quae sunt in intellectu. Ergo prius est secundum rationem bonum quam verum.

Referencing norms: Q16A4Obiectio2, assert-h01dbda3cc714402849b0390f9245d71b9b094a68328454ee4072aae6ea6e59bc, assert-h0820ce4c600998d8a89c57a3ce85c684163f300c066a097d03681c40aedfff00

la · official · sha256:891900aefb0fbb01298bd53f9606c55fe56d90b27f303736a1f778a0327fd998LA

Praeterea, veritas est quaedam species virtutis, ut patet in IV Ethic. Sed virtus continetur sub bono, est enim bona qualitas mentis, ut dicit Augustinus. Ergo bonum est prius quam verum.

Referencing norms: Q16A4Obiectio3, assert-h2048298b97bdf3e2a630c876adc9f419c620433c15c8e7fa957d243020b90edd, assert-h6f7a3b3f6b9bfb85a2daa694b3e809f418cc4513a2154a57c9f238e9d7746b04

la · official · sha256:db620ad6a0c85f713268a4503d040356d8bfc9359e89a3fbfe3bbb248f8d6a5cLA

Respondeo dicendum quod, licet bonum et verum supposito convertantur cum ente, tamen ratione differunt. Et secundum hoc verum, absolute loquendo, prius est quam bonum. Quod ex duobus apparet. Primo quidem ex hoc, quod verum propinquius se habet ad ens, quod est prius, quam bonum. Nam verum respicit ipsum esse simpliciter et immediate, ratio autem boni consequitur esse, secundum quod est aliquo modo perfectum; sic enim appetibile est. Secundo apparet ex hoc, quod cognitio naturaliter praecedit appetitum. Unde, cum verum respiciat cognitionem, bonum autem appetitum, prius erit verum quam bonum secundum rationem.

Referencing norms: Q16A4Respondeo, assert-h7c6903605c836dff1c06cbd8e6d53d7d0f9983bfd6d6db2a42e8a15b3e2227df

la · official · sha256:e72084e72f1d2c6e44983f3e86f070c629f75f741a8bd91709e65cab9833bdc5LA

Sed contra, quod est in pluribus, est prius secundum rationem. Sed verum est in quibusdam in quibus non est bonum, scilicet in mathematicis. Ergo verum est prius quam bonum.

Referencing norms: assert-hc28fb694ad845fd180584d953ac00438b32039e6eba107f51895a5707e2908a8

la · official · sha256:8c3e0bbfb7c6a5d6d0b850380998c23d492a9dd067997fb738b642f0187cdd73LA

Ad primum ergo dicendum quod, licet in intellectu divino non sit compositio et divisio, tamen secundum suam simplicem intelligentiam iudicat de omnibus, et cognoscit omnia complexa. Et sic in intellectu eius est veritas.

Referencing norms: Q16A5Ad1, assert-ha5d1c982620684ac60ef6c09dc3cf4562942233cc4ad1c0f9c1b28f85c06a21c

la · official · sha256:e93230cd90f06da218d35df99a2e4cb9c929fb7f8ebdf93b6d2c4e3e96ae7f18LA

Ad secundum dicendum quod verum intellectus nostri est secundum quod conformatur suo principio, scilicet rebus, a quibus cognitionem accipit. Veritas etiam rerum est secundum quod conformantur suo principio, scilicet intellectui divino. Sed hoc, proprie loquendo, non potest dici in veritate divina, nisi forte secundum quod veritas appropriatur filio, qui habet principium. Sed si de veritate essentialiter dicta loquamur, non potest intelligi, nisi resolvatur affirmativa in negativam, sicut cum dicitur, pater est a se, quia non est ab alio. Et similiter dici potest similitudo principii veritas divina, inquantum esse suum non est suo intellectui dissimile.

Referencing norms: Q16A5Ad2, assert-hba3c93e552f61eaa6170930ba2a7e7e9326c02a6e41e33ec8fff8a990605937b

la · official · sha256:0e87fae1926628acf38bdd116cd8f1bec36544208fdd392ede0a669f5cc41347LA

Ad tertium dicendum quod non ens et privationes non habent ex seipsis veritatem, sed solum ex apprehensione intellectus. Omnis autem apprehensio intellectus a Deo est, unde quidquid est veritatis in hoc quod dico, istum fornicari est verum, totum est a Deo. Sed si arguatur, ergo istum fornicari est a Deo, est fallacia accidentis.

Referencing norms: Q16A5Ad3, assert-h6caf4f595cf6194114d6b8a6ca41abe5b2f82e99141cb552e73c0312398c9d90

la · official · sha256:66bd5ffbcb34e465ea6b021089001569d1e8211f3aee6f4c74b3121f013be387LA

Ad quintum sic proceditur. Videtur quod Deus non sit veritas. Veritas enim consistit in compositione et divisione intellectus. Sed in Deo non est compositio et divisio. Ergo non est ibi veritas.

Referencing norms: Q16A5Obiectio1, assert-h7a141d5a26ee606b7f5c3a0e3b79cd82a922caa88e5bbb892e5f2842cba88c31, assert-h8c2cbf615dcec42983f0d33194ee9146bf6366ece987fe6a368af170827a8fb5

la · official · sha256:30defc90c9f5a7aa051f5f9314e3eccf17f0dcef385d3f5ff40a6ac6086fcc92LA

Praeterea, veritas, secundum Augustinum, in libro de vera Relig., est similitudo principii. Sed Dei non est similitudo ad principium. Ergo in Deo non est veritas.

Referencing norms: Q16A5Obiectio2, assert-h4d6f3166062c684d2ecee69ab0bb46120be057d13ad7eeb5a83f7defa2c104ee, assert-h5b3247ff9e20abfbb7a96c7fe349d3611bfe11aa3c31187af9075fd7554df519

la · official · sha256:1e8dba549a9e4363008a276a624e9f90e5b44d817457bd261a423408f9cbcaf3LA

Praeterea, quidquid dicitur de Deo, dicitur de eo ut de prima causa omnium, sicut esse Dei est causa omnis esse, et bonitas eius est causa omnis boni. Si ergo in Deo sit veritas, ergo omne verum erit ab ipso. Sed aliquem peccare est verum. Ergo hoc erit a Deo. Quod patet esse falsum.

Referencing norms: Q16A5Obiectio3, assert-h36bc35b3c0033e293e536fc36ccb1ad1fe1cdd5fafc57bd7e70c4db0755ec8c0, assert-hd891b9672e1a4bca155b204467eb3d0dd1536fb718e759e81fe4957a28ac2e95

la · official · sha256:0a639c7efb712dad38a9a3c5a561f6adf4c91900351ef2e2b3d0478a7531a886LA

Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, veritas invenitur in intellectu secundum quod apprehendit rem ut est, et in re secundum quod habet esse conformabile intellectui. Hoc autem maxime invenitur in Deo. Nam esse suum non solum est conforme suo intellectui, sed etiam est ipsum suum intelligere; et suum intelligere est mensura et causa omnis alterius esse, et omnis alterius intellectus; et ipse est suum esse et intelligere. Unde sequitur quod non solum in ipso sit veritas, sed quod ipse sit ipsa summa et prima veritas.

Referencing norms: Q16A5Respondeo, assert-hf60961f7f17a9d14cd8a4fc0936b461a3c365442083a6e05c68a6b20cb505d13

la · official · sha256:32412ffb05810de8fa1a305e670d20e783d26bd17f63fdabf73c977268863522LA

Sed contra est quod dicit dominus, Ioan. XIV, ego sum via, veritas et vita.

Referencing norms: assert-h667f9c6833e02712b093723a7465b20aa8d4846fe4fa72ec936a620915e89092

la · official · sha256:115db9e2f0763735dcc564bc6ee7104745949f923266e94a8d3cfdd9bca35ca3LA

Ad primum ergo dicendum quod anima non secundum quamcumque veritatem iudicat de rebus omnibus; sed secundum veritatem primam, inquantum resultat in ea sicut in speculo, secundum prima intelligibilia. Unde sequitur quod veritas prima sit maior anima. Et tamen etiam veritas creata, quae est in intellectu nostro, est maior anima, non simpliciter, sed secundum quid, inquantum est perfectio eius; sicut etiam scientia posset dici maior anima. Sed verum est quod nihil subsistens est maius mente rationali, nisi Deus.

Referencing norms: Q16A6Ad1, assert-hb42c1d70567cdf14df212a78fd3c81937e1ae4157fec49532ae93717011b008a

la · official · sha256:b31ff5dd3e980197c0abdf3567affe6b22d33d63af2bf5ed392789554089e643LA

Ad secundum dicendum quod dictum Anselmi veritatem habet, secundum quod res dicuntur verae per comparationem ad intellectum divinum.

Referencing norms: Q16A6Ad2, assert-h7b48de7e6c046962f7615ef4d83d6b234c7ea19eff30768dbbc695f6cf3b9cc3

la · official · sha256:f4488d2670bdca03166ae085357d8f2484baf096bfa79c918a7be47db95e16d1LA

Ad sextum sic proceditur. Videtur quod una sola sit veritas, secundum quam omnia sunt vera. Quia, secundum Augustinum, nihil est maius mente humana, nisi Deus. Sed veritas est maior mente humana, alioquin mens iudicaret de veritate; nunc autem omnia iudicat secundum veritatem, et non secundum seipsam. Ergo solus Deus est veritas. Ergo non est alia veritas quam Deus.

Referencing norms: Q16A6Obiectio1, assert-h16bb6c1ba9f22ada8c1a3ccf98872d4fde6df23bca80c696f8e39d81027286b2, assert-h474aed23bd79016639f935810ab4d72a36bccf8a2537c640252e17358d4d8ce4, assert-h78958d5bb8ef2bc04ef6919819b5b4b7df45b96fdb2f03b2278a9992fdc9560b

la · official · sha256:b31aa38824999f4a2ff5fb4ec37be292004b535a1947843f738eca747dce948eLA

Praeterea, Anselmus dicit, in libro de veritate, quod sicut tempus se habet ad temporalia, ita veritas ad res veras. Sed unum est tempus omnium temporalium. Ergo una est veritas, qua omnia vera sunt.

Referencing norms: Q16A6Obiectio2, assert-h0b78c8705a1e9d5d0aaf96590635cb2398109e44db4fb65bf6cbffd9ac6e06c2, assert-h9b42607b524d3f31e892b3554a620cf4055b3a6252e1948cbb751146b73bf2b8

la · official · sha256:44dcb51b684ca14bfc4ff1d3a868ed26948dba1167241b3a40183737c5688b70LA

Respondeo dicendum quod quodammodo una est veritas, qua omnia sunt vera, et quodammodo non. Ad cuius evidentiam, sciendum est quod, quando aliquid praedicatur univoce de multis, illud in quolibet eorum secundum propriam rationem invenitur, sicut animal in qualibet specie animalis. Sed quando aliquid dicitur analogice de multis, illud invenitur secundum propriam rationem in uno eorum tantum, a quo alia denominantur. Sicut sanum dicitur de animali et urina et medicina, non quod sanitas sit nisi in animali tantum, sed a sanitate animalis denominatur medicina sana, inquantum est illius sanitatis effectiva, et urina, inquantum est illius sanitatis significativa. Et quamvis sanitas non sit in medicina neque in urina, tamen in utroque est aliquid per quod hoc quidem facit, illud autem significat sanitatem. Dictum est autem quod veritas per prius est in intellectu, et per posterius in rebus, secundum quod ordinantur ad intellectum divinum. Si ergo loquamur de veritate prout existit in intellectu, secundum propriam rationem, sic in multis intellectibus creatis sunt multae veritates; etiam in uno et eodem intellectu, secundum plura cognita. Unde dicit Glossa super illud Psalmi XI, diminutae sunt veritates a filiis hominum etc., quod sicut ab una facie hominis resultant plures similitudines in speculo, sic ab una veritate divina resultant plures veritates. Si vero loquamur de veritate secundum quod est in rebus, sic omnes sunt verae una prima veritate, cui unumquodque assimilatur secundum suam entitatem. Et sic, licet plures sint essentiae vel formae rerum, tamen una est veritas divini intellectus, secundum quam omnes res denominantur verae.

Referencing norms: Q16A6Respondeo, assert-h6ea9ba1e2ca06564903e78d8347e7c356c62c6cdb7844ac0f976baa2f7400c14

la · official · sha256:528c8b85cc12e2ec6f4422fd97f730ba61f7330db1648735c3322f6f5e8ced51LA

Sed contra est quod in Psalmo XI dicitur, diminutae sunt veritates a filiis hominum.

Referencing norms: assert-h98528b87d1e4e9fa8c25e68a58e8c81c607aec9bda430eb6b8a0eecb7378c137

la · official · sha256:7f47d69c23186172feef424558b45a0744ada5823935ba3fce21502d8c1d30dcLA

Ad primum ergo dicendum quod ratio circuli, et duo et tria esse quinque, habent aeternitatem in mente divina.

Referencing norms: Q16A7Ad1, assert-h9f89711fafd782184ac7c920618ac0009e4d848edf81cceab8ecf81b68094e15

la · official · sha256:9f761f75a4ba02d512a51c56aba72e3d8fcafa776cefb9acd549cbbf911b6cc2LA

Ad secundum dicendum quod aliquid esse semper et ubique, potest intelligi dupliciter. Uno modo, quia habet in se unde se extendat ad omne tempus et ad omnem locum, sicut Deo competit esse ubique et semper. Alio modo, quia non habet in se quo determinetur ad aliquem locum vel tempus, sicut materia prima dicitur esse una, non quia habet unam formam, sicut homo est unus ab unitate unius formae, sed per remotionem omnium formarum distinguentium. Et per hunc modum, quodlibet universale dicitur esse ubique et semper, inquantum universalia abstrahunt ab hic et nunc. Sed ex hoc non sequitur ea esse aeterna, nisi in intellectu, si quis sit aeternus.

Referencing norms: Q16A7Ad2, assert-h09b65c1f6bf110451f39de2c983e70c4f713479cee086a009405482c9692bccf

la · official · sha256:eed5ce549ed5b0b1690cab1d4257ccb69f8bda36d0dd6bc93b9e6c563ece384dLA

Ad tertium dicendum quod illud quod nunc est, ex eo futurum fuit antequam esset, quia in causa sua erat ut fieret. Unde, sublata causa, non esset futurum illud fieri. Sola autem causa prima est aeterna. Unde ex hoc non sequitur quod ea quae sunt, semper fuerit verum ea esse futura, nisi quatenus in causa sempiterna fuit ut essent futura. Quae quidem causa solus Deus est.

Referencing norms: Q16A7Ad3, assert-h6227d1e6650cad158f7425426e18daf046b5d39704bdeeef890f56da6d463c4a

la · official · sha256:49286e966990d9256dd16916a70eb88a8f0cc184ff867fd9d922dfd057adc1d8LA

Ad quartum dicendum quod, quia intellectus noster non est aeternus, nec veritas enuntiabilium quae a nobis formantur, est aeterna, sed quandoque incoepit. Et antequam huiusmodi veritas esset, non erat verum dicere veritatem talem non esse, nisi ab intellectu divino, in quo solum veritas est aeterna. Sed nunc verum est dicere veritatem tunc non fuisse. Quod quidem non est verum nisi veritate quae nunc est in intellectu nostro, non autem per aliquam veritatem ex parte rei. Quia ista est veritas de non ente; non ens autem non habet ex se ut sit verum, sed solummodo ex intellectu apprehendente ipsum. Unde intantum est verum dicere veritatem non fuisse, inquantum apprehendimus non esse ipsius ut praecedens esse eius.

Referencing norms: Q16A7Ad4, assert-h922b1ffc576f21993eb8b439a08b8afa384a3739a818df36f833a593d65f7553

la · official · sha256:878f70e0e101f8e40636333ce180518ecabb5208ac83feac7b6222cefec10ba1LA

Ad septimum sic proceditur. Videtur quod veritas creata sit aeterna. Dicit enim Augustinus, in libro de libero arbitrio, quod nihil est magis aeternum quam ratio circuli, et duo et tria esse quinque. Sed horum veritas est veritas creata. Ergo veritas creata est aeterna.

Referencing norms: Q16A7Obiectio1, assert-h467d815fe73a12f733d9dd570c6cf2ae9f70014fb53d5ddf27d89c03d26e1efe, assert-hc6de71627656ae2e452d423d3f7b4b3b844bb272f47c3a6ff430ee3938c24db8

la · official · sha256:967367d7b54ac969765dfad17edd083c37207097f9dc30ea15b1e78ecdc8a626LA

Praeterea, omne quod est semper, est aeternum. Sed universalia sunt ubique et semper. Ergo sunt aeterna. Ergo et verum, quod est maxime universale.

Referencing norms: Q16A7Obiectio2, assert-hb34e8bb0a0f2f65847fd421e4625f92396b0f51f3db417e691a1aa610979836f, assert-hb57caad9ff490da0d6ac137136d2a6c6326f78262dfd38822920390172748dfe, assert-hd3ebb67e8b2766b05e4d04d4f97af78287afa0697f3caf8d36e208bb9e53dcde

la · official · sha256:2c8bf0ffa49d4c908027bc76c0f96b1364e221217fb48460ae9b686f821da8daLA

Praeterea, id quod est verum in praesenti, semper fuit verum esse futurum. Sed sicut veritas propositionis de praesenti est veritas creata, ita veritas propositionis de futuro. Ergo aliqua veritas creata est aeterna.

Referencing norms: Q16A7Obiectio3, assert-h6ebc268e618ac91377e7ebb59ede40f9c33aa1013a99f2d5fe68a1e27269b4ff, assert-h958a975ffd2c31cf2e1da03a84c369c30226b23da807048a13fa49544618741c

la · official · sha256:6f581bf39f62bae6c733c412a7e3bb7302ba6852e171704cc56bf19ef386bb27LA

Praeterea, omne quod caret principio et fine, est aeternum. Sed veritas enuntiabilium caret principio et fine. Quia, si veritas incoepit cum ante non esset, verum erat veritatem non esse, et utique aliqua veritate verum erat, et sic veritas erat antequam inciperet. Et similiter si ponatur veritatem habere finem, sequitur quod sit postquam desierit, verum enim erit veritatem non esse. Ergo veritas est aeterna.

Referencing norms: Q16A7Obiectio4, assert-hab694eb0a768541f6ca4172adfe6c6a870babdddb6da0fd2f05a2a1cffe34004, assert-hf796d9a48c97b5ec2d41822ecd8880957c9ffb848ce5ca25cfba23d3eae366bd

la · official · sha256:c3f82f668d2740ec800bbcd4f98d324380d2bf6ad6a151aaab37f2f48c00f7d6LA

Respondeo dicendum quod veritas enuntiabilium non est aliud quam veritas intellectus. Enuntiabile enim et est in intellectu, et est in voce. Secundum autem quod est in intellectu, habet per se veritatem. Sed secundum quod est in voce, dicitur verum enuntiabile, secundum quod significat aliquam veritatem intellectus; non propter aliquam veritatem in enuntiabili existentem sicut in subiecto. Sicut urina dicitur sana, non a sanitate quae in ipsa sit, sed a sanitate animalis, quam significat. Similiter etiam supra dictum est quod res denominantur verae a veritate intellectus. Unde si nullus intellectus esset aeternus, nulla veritas esset aeterna. Sed quia solus intellectus divinus est aeternus, in ipso solo veritas aeternitatem habet. Nec propter hoc sequitur quod aliquid aliud sit aeternum quam Deus, quia veritas intellectus divini est ipse Deus, ut supra ostensum est.

Referencing norms: Q16A7Respondeo, assert-h408105e72ee01aaba890d2a565c8f3272ec87b36fb7c57123039f79dfcb3a6af

la · official · sha256:bcfd0ed7649f2daf83f4af44e5c331c80cd3b2cf44f355fa9819c2a268f1b224LA

Sed contra est quod solus Deus est aeternus, ut supra habitum est.

Referencing norms: assert-h43523d596e389fa02ef3426bb4de1cf885a54bd81d45cdbbe9c58557c20f0e16

la · official · sha256:a3e0fa30ba32f98d477bcceefc51b629d0f1398df48bb386180f65705698d351LA

Ad primum ergo dicendum quod Augustinus loquitur de veritate divina.

Referencing norms: Q16A8Ad1, assert-h4b5c3c16af59dd2b488e22056467053701f9a5f9781b3cdc549c1633eac1caba

la · official · sha256:ae1d6c2702881bb7d8c1354b78ac1e76c7cf78091b9f0d09fd2f135eec58ec09LA

Ad secundum dicendum quod verum et ens sunt convertibilia. Unde, sicut ens non generatur neque corrumpitur per se, sed per accidens, inquantum hoc vel illud ens corrumpitur vel generatur, ut dicitur in I Physic.; ita veritas mutatur, non quod nulla veritas remaneat, sed quia non remanet illa veritas quae prius erat.

Referencing norms: Q16A8Ad2, assert-hbe74be576b213db2233855f20d74f12877555ea5091147ef3284931010693180

la · official · sha256:06188e4c2f846af48cfd63b574a676bdd1bfe9186acc5cc46ffbb798ef45565aLA

Ad tertium dicendum quod propositio non solum habet veritatem sicut res aliae veritatem habere dicuntur, inquantum implent id quod de eis est ordinatum ab intellectu divino; sed dicitur habere veritatem quodam speciali modo, inquantum significat veritatem intellectus. Quae quidem consistit in conformitate intellectus et rei. Qua quidem subtracta, mutatur veritas opinionis, et per consequens veritas propositionis. Sic igitur haec propositio, Socrates sedet, eo sedente vera est et veritate rei, inquantum est quaedam vox significativa; et veritate significationis, inquantum significat opinionem veram. Socrate vero surgente, remanet prima veritas, sed mutatur secunda.

Referencing norms: Q16A8Ad3, assert-ha46369793f85dc2533f47c6ab9dfbda4821f467a4230444bf0902f4ceb61b58e

la · official · sha256:5ec02c238345577b049ccc00e66a3d8c29d95db85fa56831f5eee9a450b6f188LA

Ad quartum dicendum quod sessio Socratis, quae est causa veritatis huius propositionis, Socrates sedet, non eodem modo se habet dum Socrates sedet, et postquam sederit, et antequam sederet. Unde et veritas ab hoc causata, diversimode se habet; et diversimode significatur propositionibus de praesenti, praeterito et futuro. Unde non sequitur quod, licet altera trium propositionum sit vera, quod eadem veritas invariabilis maneat.

Referencing norms: Q16A8Ad4, assert-hc6671a9da4110dbcb3593f373bcc726ca45105db8b736b7e5fed263d435072fe

la · official · sha256:f7c40810e8f7f2c8cbd4d34e401970be5339e26bd940b693ddd2ac8bd5ea0751LA

Ad octavum sic proceditur. Videtur quod veritas sit immutabilis. Dicit enim Augustinus, in libro II de libero arbitrio, quod veritas non est aequalis menti, quia esset mutabilis, sicut et mens.

Referencing norms: Q16A8Obiectio1, assert-h151f9f04f2afa312febd4b43b2c85ec8359422ba1fba20154cd0110f53fe62fa

la · official · sha256:2a36ce9106c3b51fd6537b6cb1144826b6c681b3e04c409f6549a9ccf89f9915LA

Praeterea, id quod remanet post omnem mutationem, est immutabile, sicut prima materia est ingenita et incorruptibilis, quia remanet post omnem generationem et corruptionem. Sed veritas remanet post omnem mutationem, quia post omnem mutationem verum est dicere esse vel non esse. Ergo veritas est immutabilis.

Referencing norms: Q16A8Obiectio2, assert-h8881a7b8f90fc92f79077a55895d53ac2c44c1737e648ebf78b21914edf6948c, assert-he9ddd4213f0c9c43ac130eee05fc7abe20036f1bce1eb2232cb5f6fc96bb6a6e

la · official · sha256:80f012e2ab81b879951293165cf802b32ff2a182fe436d92f84e83b1c36b005eLA

Praeterea, si veritas enuntiationis mutatur, maxime mutatur ad mutationem rei. Sed sic non mutatur. Veritas enim, secundum Anselmum, est rectitudo quaedam, inquantum aliquid implet id quod est de ipso in mente divina. Haec autem propositio, Socrates sedet, accipit a mente divina ut significet Socratem sedere, quod significat etiam eo non sedente. Ergo veritas propositionis nullo modo mutatur.

Referencing norms: Q16A8Obiectio3, assert-hdfde72e53a503ca51c74da2a5905aede97bf3e2e59cd7c54a6a890a6372865e6, assert-he78eab4282f07d5b2c2ade2794a51842ade8dedb7cf638db1ef627514ed1d56b

la · official · sha256:7b38656dc1f35d07911752413274fb4f0789629b9743d36bd7207c3e53db3238LA

Praeterea, ubi est eadem causa, et idem effectus. Sed eadem res est causa veritatis harum trium propositionum Socrates sedet, sedebit, et sedit. Ergo eadem est harum veritas. Sed oportet quod alterum horum sit verum. Ergo veritas harum propositionum immutabiliter manet. Et eadem ratione cuiuslibet alterius propositionis.

Referencing norms: Q16A8Obiectio4, assert-h19a334fe176f8a3dedb7965025b82f815df54d35fc1a97a2792841241859dde6, assert-h51beb239aa48b75c217674a8b2c12d03ae38f4bce7d1ff7738cd7fe8b6c85f74, assert-h51d5f823398e32d8364e38ac4e1a5cb4319c015b33b56e40129bb8b424dea2d9, assert-h6f01658701642205b256258865d3ae38b0ddfb958458994202bc93d74c9965ac

la · official · sha256:5e7b86fa274b7ecaed329efe355791f08b18f9651c2b21381631f9205537347eLA

Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, veritas proprie est in solo intellectu, res autem dicuntur verae a veritate quae est in aliquo intellectu. Unde mutabilitas veritatis consideranda est circa intellectum. Cuius quidem veritas in hoc consistit, quod habeat conformitatem ad res intellectas. Quae quidem conformitas variari potest dupliciter, sicut et quaelibet alia similitudo, ex mutatione alterius extremi. Unde uno modo variatur veritas ex parte intellectus, ex eo quod de re eodem modo se habente aliquis aliam opinionem accipit, alio modo si, opinione eadem manente, res mutetur. Et utroque modo fit mutatio de vero in falsum. Si ergo sit aliquis intellectus in quo non possit esse alternatio opinionum, vel cuius acceptionem non potest subterfugere res aliqua, in eo est immutabilis veritas. Talis autem est intellectus divinus, ut ex superioribus patet. Unde veritas divini intellectus est immutabilis. Veritas autem intellectus nostri mutabilis est. Non quod ipsa sit subiectum mutationis, sed inquantum intellectus noster mutatur de veritate in falsitatem; sic enim formae mutabiles dici possunt. Veritas autem intellectus divini est secundum quam res naturales dicuntur verae, quae est omnino immutabilis.

Referencing norms: Q16A8Respondeo, assert-hce4b03f3ea5683b675d9553a1f9626e340fe3501727e581151dfe41680b93e53

la · official · sha256:a761d75eb1bf6666784d4d830487a513056fa1b669a9315b35e5d1e60da8a7e5LA

Sed contra est quod dicitur in Psalmo XI, diminutae sunt veritates a filiis hominum.

Referencing norms: assert-h41901153c45c01643016afaa86cf37ed4b77fd0434d1ba1bf094da6459c1428c

la · official · sha256:1381b265a743f003c8f3de71e6ef557f97d9939b70392dd134fe7153ead1a777LA

Quoniam autem scientia verorum est, post considerationem scientiae Dei, de veritate inquirendum est. Circa quam quaeruntur octo. Primo, utrum veritas sit in re, vel tantum in intellectu. Secundo, utrum sit tantum in intellectu componente et dividente. Tertio, de comparatione veri ad ens. Quarto, de comparatione veri ad bonum. Quinto, utrum Deus sit veritas. Sexto, utrum omnia sint vera veritate una, vel pluribus. Septimo, de aeternitate veritatis. Octavo, de incommutabilitate ipsius.

la · official · sha256:21a32dfe31e629d799f478a342793219fe8b076649d09730ce0a1842009c04ddLA

Ad primum ergo dicendum quod res comparata ad intellectum, secundum id quod est, dicitur vera, secundum id quod non est, dicitur falsa. Unde verus tragoedus est falsus Hector, ut dicitur in II Soliloq. Sicut igitur in his quae sunt, invenitur quoddam non esse; ita in his quae sunt, invenitur quaedam ratio falsitatis.

Referencing norms: Q17A1Ad1, assert-hb41243ee93b0f63fa61f512348c24b82a4bf08efa86b3997e3ecc16445605b71

la · official · sha256:82af600589e244ed1df1c496d09de9d3fd9253deeae7d1e55c814007b4573da4LA

Ad secundum dicendum quod res per se non fallunt, sed per accidens. Dant enim occasionem falsitatis, eo quod similitudinem eorum gerunt, quorum non habent existentiam.

Referencing norms: Q17A1Ad2, assert-h446f48b12c8678d5b536e64cb6be5d3f1356246a9eeac544d8893d1e68964f39

la · official · sha256:506148e4b4eee74896e913f46a4fba3f672a592bf2dde7cbabea1bbcf829615eLA

Ad tertium dicendum quod per comparationem ad intellectum divinum non dicuntur res falsae, quod esset eas esse falsas simpliciter, sed per comparationem ad intellectum nostrum, quod est eas esse falsas secundum quid.

Referencing norms: Q17A1Ad3, assert-h4309e9270e039dffa37cf17b4b85982087a06ecd5ccc38402890f92e18f62826

la · official · sha256:208c3e53abb54ee59cf5f9d5606635d0b5acb3e6b2125df484649f7c2d4ed165LA

Ad quartum, quod in oppositum obiicitur, dicendum quod similitudo vel repraesentatio deficiens non inducit rationem falsitatis, nisi inquantum praestat occasionem falsae opinionis. Unde non ubicumque est similitudo, dicitur res falsa, sed ubicumque est talis similitudo, quae nata est facere opinionem falsam, non cuicumque, sed ut in pluribus.

Referencing norms: Q17A1Ad4Supplement, assert-hf8f49544c4cb42c227b875c77ec8ff3f5201d0483117aa9b26be58875270a606

la · official · sha256:7cc63d882e44aaf01d4ca30520456c7322ee769eca645315127c3ce03a434251LA

Ad primum sic proceditur. Videtur quod falsitas non sit in rebus. Dicit enim Augustinus, in libro Soliloq., si verum est id quod est, falsum non esse uspiam concludetur, quovis repugnante.

Referencing norms: Q17A1Obiectio1, assert-h048ca624b50db65210ac1d4518a1959388cdb7700c5fc135ef1c58883a6c502f

la · official · sha256:4458582d46abdd7fe060312214d495228a336276a9e4b625b8ea6fbfbe5dbb68LA

Praeterea, falsum dicitur a fallendo. Sed res non fallunt, ut dicit Augustinus in libro de vera Relig., quia non ostendunt aliud quam suam speciem. Ergo falsum in rebus non invenitur.

Referencing norms: Q17A1Obiectio2, assert-h9d22c95eda1ac67c2e13e3a48fdeaa3e59a49f055dee62b3874f47a8c11769cf, assert-hbd4559c5e110e44277a87fce067b4f89411f7ef9e326bc0f005857c231e45844

la · official · sha256:48d995d3596d2dc430c16d8ab8121b750e58d8a665fefd1b6e4934340cb2000aLA

Praeterea, verum dicitur in rebus per comparationem ad intellectum divinum, ut supra dictum est. Sed quaelibet res, inquantum est, imitatur Deum. Ergo quaelibet res vera est, absque falsitate. Et sic nulla res est falsa.

Referencing norms: Q17A1Obiectio3, assert-haa7f946ae78019a76ff4349f7fcf57f217086107ec9a33a34111a7da627e6a37, assert-hdc595ca1f3a902050aefea96401339ddf2a1a59d9e5fb0792602bd68cd5a379d

la · official · sha256:36373d11ac88cfbd9baae1da8a43325447807209f599f6693487fc36ba7d649bLA

Respondeo dicendum quod, cum verum et falsum opponantur; opposita autem sunt circa idem; necesse est ut ibi prius quaeratur falsitas, ubi primo veritas invenitur, hoc est in intellectu. In rebus autem neque veritas neque falsitas est, nisi per ordinem ad intellectum. Et quia unumquodque secundum id quod convenit ei per se, simpliciter nominatur; secundum autem id quod convenit ei per accidens, non nominatur nisi secundum quid; res quidem simpliciter falsa dici posset per comparationem ad intellectum a quo dependet, cui comparatur per se; in ordine autem ad alium intellectum, cui comparatur per accidens, non posset dici falsa nisi secundum quid. Dependent autem ab intellectu divino res naturales, sicut ab intellectu humano res artificiales. Dicuntur igitur res artificiales falsae simpliciter et secundum se, inquantum deficiunt a forma artis, unde dicitur aliquis artifex opus falsum facere, quando deficit ab operatione artis. Sic autem in rebus dependentibus a Deo, falsitas inveniri non potest per comparationem ad intellectum divinum, cum quidquid in rebus accidit, ex ordinatione divini intellectus procedat, nisi forte in voluntariis agentibus tantum, in quorum potestate est subducere se ab ordinatione divini intellectus; in quo malum culpae consistit, secundum quod ipsa peccata falsitates et mendacia dicuntur in Scripturis, secundum illud Psalmi IV, ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium? Sicut per oppositum operatio virtuosa veritas vitae nominatur, inquantum subditur ordini divini intellectus; sicut dicitur Ioan. III, qui facit veritatem, venit ad lucem. Sed per ordinem ad intellectum nostrum, ad quem comparantur res naturales per accidens, possunt dici falsae, non simpliciter, sed secundum quid. Et hoc dupliciter. Uno modo, secundum rationem significati, ut dicatur illud esse falsum in rebus, quod significatur vel repraesentatur oratione vel intellectu falso. Secundum quem modum quaelibet res potest dici esse falsa, quantum ad id quod ei non inest, sicut si dicamus diametrum esse falsum commensurabile, ut dicit philosophus in V Metaphys.; et sicut dicit Augustinus, in libro Soliloq., quod tragoedus est falsus Hector. Sicut e contrario potest unumquodque dici verum, secundum id quod competit ei. Alio modo, per modum causae. Et sic dicitur res esse falsa, quae nata est facere de se opinionem falsam. Et quia innatum est nobis per ea quae exterius apparent de rebus iudicare, eo quod nostra cognitio a sensu ortum habet, qui primo et per se est exteriorum accidentium; ideo ea quae in exterioribus accidentibus habent similitudinem aliarum rerum, dicuntur esse falsa secundum illas res; sicut fel est falsum mel, et stannum est falsum argentum. Et secundum hoc dicit Augustinus, in libro Soliloq., quod eas res falsas nominamus, quae verisimilia apprehendimus. Et philosophus dicit, in V Metaphys., quod falsa dicuntur quaecumque apta nata sunt apparere aut qualia non sunt, aut quae non sunt. Et per hunc modum etiam dicitur homo falsus, inquantum est amativus falsarum opinionum vel locutionum. Non autem ex hoc quod potest eas confingere, quia sic etiam sapientes et scientes falsi dicerentur, ut dicitur in V Metaphys.

Referencing norms: Q17A1Respondeo, assert-h82ae51d04178fae5b4592eaebb2a746677fd6adc2d1cc28371f50dfa62d31b23

la · official · sha256:fca687cca9986ca8766ebfc503c1ee9082a5360c3b7cfc5733f51a890d282866LA

Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro de vera Relig., quod omne corpus est verum corpus et falsa unitas; quia imitatur unitatem, et non est unitas. Sed quaelibet res imitatur divinam bonitatem, et ab ea deficit. Ergo in omnibus rebus est falsitas.

Referencing norms: assert-hdc7d71c6047a684567f6f1ed22c4cad244d04d586eff0176fe51226a10dbe521

la · official · sha256:cff26c459b384e34a645716665053c1e3a4f4feaa0eb1389ffdde3f0eaabd26bLA

Ad primum ergo dicendum quod sensum affici, est ipsum eius sentire. Unde per hoc quod sensus ita nuntiant sicut afficiuntur, sequitur quod non decipiamur in iudicio quo iudicamus nos sentire aliquid. Sed ex eo quod sensus aliter afficitur interdum quam res sit, sequitur quod nuntiet nobis aliquando rem aliter quam sit. Et ex hoc fallimur per sensum circa rem, non circa ipsum sentire.

Referencing norms: Q17A2Ad1, assert-h6149c40c3b1beefb20de5087fb1d0a6133aaedf12ebae05fe36dad946c8c7f3f

la · official · sha256:ad249db0b1dcc1b981000572faa0b4a8ed568e99b37796a6b7cc4b46c756b59fLA

Ad secundum dicendum quod falsitas dicitur non esse propria sensui, quia non decipitur circa proprium obiectum. Unde in alia translatione planius dicitur, quod sensus proprii sensibilis falsus non est. Phantasiae autem attribuitur falsitas, quia repraesentat similitudinem rei etiam absentis; unde quando aliquis convertitur ad similitudinem rei tanquam ad rem ipsam, provenit ex tali apprehensione falsitas. Unde etiam philosophus, in V Metaphys., dicit quod umbrae et picturae et somnia dicuntur falsa, inquantum non subsunt res quarum habent similitudinem.

Referencing norms: Q17A2Ad2, assert-h67dc65a5522bb465832d0342a033216435e8d622ec97b1d017237724be40c9e2

la · official · sha256:5390e8df64b1dd2fa3123a2ede7f53c4e2fd5b139258939a085923ea3554e949LA

Ad tertium dicendum quod ratio illa procedit, quod falsitas non sit in sensu sicut in cognoscente verum et falsum.

Referencing norms: Q17A2Ad3, assert-hc4b3c59891d55ba8ea16e01c01ef4af6b5f5c7c0e7ce774dd5d89283aedf3785

la · official · sha256:67b61e2a60d41f4e721e97433048e103db5ea04940d42a3c2d1ef57b7d41f6f4LA

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod in sensu non sit falsitas. Dicit enim Augustinus, in libro de vera Relig., si omnes corporis sensus ita nuntiant ut afficiuntur, quid ab eis amplius exigere debemus, ignoro. Et sic videtur quod ex sensibus non fallamur. Et sic falsitas in sensu non est.

Referencing norms: Q17A2Obiectio1, assert-h48403b0b79382522ca07e3806bd21046d3bc56ca82f98ea03fe9e9f02eebc556

la · official · sha256:c120e79041d969e6a1cdd83a27bee0c27990ae0ad66583fad45ad321612175f7LA

Praeterea, philosophus dicit, in IV Metaphys., quod falsitas non est propria sensui, sed phantasiae.

Referencing norms: Q17A2Obiectio2, assert-h60ba2127afb43670d831bc7f3ba459ea63ce3f9f3e633b82749bde24f375001c

la · official · sha256:7a4f78da11b594cc748a5c1606ae0ebd88f11917286a441e700e9c2d6ad635d3LA

Praeterea, in incomplexis non est verum nec falsum, sed solum in complexis. Sed componere et dividere non pertinet ad sensum. Ergo in sensu non est falsitas.

Referencing norms: Q17A2Obiectio3, assert-h9ee8586c8328c57a7e7de58c2b90021888a124f12a1cad1482603fbc817067c7, assert-hc708e5d6fbbb51c2c683b5bc5674d92ed6e710ded487190f4895dc1b96e93571

la · official · sha256:2d0a8d66f19bdf658c765fe2aed551986c5c7422bbb66769ff9c54d26444a29eLA

Respondeo dicendum quod falsitas non est quaerenda in sensu, nisi sicut ibi est veritas. Veritas autem non sic est in sensu, ut sensus cognoscat veritatem; sed inquantum veram apprehensionem habet de sensibilibus, ut supra dictum est. Quod quidem contingit eo quod apprehendit res ut sunt. Unde contingit falsitatem esse in sensu, ex hoc quod apprehendit vel iudicat res aliter quam sint. Sic autem se habet ad cognoscendum res, inquantum similitudo rerum est in sensu. Similitudo autem alicuius rei est in sensu tripliciter. Uno modo, primo et per se; sicut in visu est similitudo colorum et aliorum propriorum sensibilium. Alio modo, per se, sed non primo; sicut in visu est similitudo figurae vel magnitudinis, et aliorum communium sensibilium. Tertio modo, nec primo nec per se, sed per accidens; sicut in visu est similitudo hominis, non inquantum est homo, sed inquantum huic colorato accidit esse hominem. Et circa propria sensibilia sensus non habet falsam cognitionem, nisi per accidens, et ut in paucioribus, ex eo scilicet quod, propter indispositionem organi, non convenienter recipit formam sensibilem, sicut et alia passiva, propter suam indispositionem, deficienter recipiunt impressionem agentium. Et inde est quod, propter corruptionem linguae, infirmis dulcia amara esse videntur. De sensibilibus vero communibus et per accidens, potest esse falsum iudicium etiam in sensu recte disposito, quia sensus non directe refertur ad illa, sed per accidens, vel ex consequenti, inquantum refertur ad alia.

Referencing norms: Q17A2Respondeo, assert-hceeee6ac81e91cf22da90ea190039ee21f01b80f399a302dd74ef7f482c35fae

la · official · sha256:59573f1ab09fcf55958c53c2261885de8f41156b109c5e8106eb6b3470dab73cLA

Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro Soliloq., apparet nos in omnibus sensibus similitudine lenocinante falli.

Referencing norms: assert-hee656c03910b15c7631c61c394f6d428ee30bb0fcc5d5c4bc9106794690c1dd1

la · official · sha256:8ab9140e71ae4ab7fc98ceeb3225d2cc5654ecf4eeda157e98fae6a454edd9dfLA

Ad primum ergo dicendum quod, quia quidditas rei est proprium obiectum intellectus, propter hoc tunc proprie dicimur aliquid intelligere, quando, reducentes illud in quod quid est, sic de eo iudicamus, sicut accidit in demonstrationibus, in quibus non est falsitas. Et hoc modo intelligitur verbum Augustini, quod omnis qui fallitur, non intelligit id in quo fallitur, non autem ita, quod in nulla operatione intellectus aliquis fallatur.

Referencing norms: Q17A3Ad1, assert-h2469b2c2f6d84324d8624ece78974399cd17b35a7307b0872aaaff58ac2f9ae0

la · official · sha256:fefb9f07d36e1fecdd1b1ff36b925deb53420d9af33274067b339d5a6df9eabaLA

Ad secundum dicendum quod intellectus semper est rectus, secundum quod intellectus est principiorum, circa quae non decipitur, ex eadem causa qua non decipitur circa quod quid est. Nam principia per se nota sunt illa quae statim, intellectis terminis, cognoscuntur, ex eo quod praedicatum ponitur in definitione subiecti.

Referencing norms: Q17A3Ad2, assert-hbec022e39a63c18c2044eb58c61a659ec3d186a3d892101e5da3cbe2bb147278