«Табақ тарту» — Қазақша Уикипедия

kk-KZ · unofficial · sha256:7b5b103fe647ce2991958832b4bbb1b9599224873d69d1f92519a8aeda1b4efeKK-KZ

Табақ тарту (кәделі табақтар) — қонағы бар үйдің қонақжайлылығын көрсетіп етті ұсыну. Тартылған табақтың құрамы келген қонақтың кім екеніне байланысты әртүрлі түрлері бар. Негізінен қонақтың сыйлы қонаққа қойдың басын ұсынған. Олардың ең негізгілері: бас табақ, қос табақ, сый табақ, күйеу табағы, келін табағы, жастар табағы, жай табақ.

Referencing norms: HonouredByHostsJudgment, OwedKindByAnyWitness, assert-h053efc96ea631bfd4ea9e49094075636f18f2389ee324bd6c8e2ec1cbd08a015, assert-h29a88452fd74efd509c20bbb105735e18213ad2d72559acf4174774b9390826e, assert-h41b296dedc3b783b11958f2db18fd1b79e4e093c3a45c1c6193dcc9b13d7e082, assert-h42611e8597a5214c35c9d5487c92fe32c2dabdad6ea342bf625bfc590cca31db, assert-h5b305a350c1b534b189e1b6364b108466641ead9282e5af4c7080718f9387192, honoured_guest, honoured_guest/external

kk-KZ · unofficial · sha256:4fe50f619a55ac36dfbb458657e066135682e3e48062e4127b9e01ef92df2242KK-KZ

Бас табақ, қос табақ, сый табақтарға жауырын, тоқпан жілік сияқты кәдесіз жіліктерді араластыруға болмайды.

Referencing norms: ImproperPart, assert-h0bfac6fa877310629290defc36b6b90e2e33fa0111d951d83d3bed9cb17c582c, assert-h27982b6553c8a3ba9ad59c15919de1d79fe2a2bd79f11576691e5dc5f981096a, assert-h2eaef71dd0fa53dc87a6152daae88ec44f39ec0225a099267354dae6d217f1b4, assert-h42e2b3cbf5d127324f1ddd6fbfb59ca1a15b1a900f9e714f8b1e966b62aa0734, assert-hcec02e50af90d37bdc762bc53ec5faca275def049681f647055f291cafa58caa, assert-hd522b212d20c67e95643edd4bd447b06f09adefee2d34f0530fcd020c959f69e, assert-hf71b13cdebdffd61d030f228ea0f6e4a02fbb08f5289c4153d1d86d45ef68bd3

kk-KZ · unofficial · sha256:c9f15e144905f277b6a5cb6b84a6db689680d7e6a3a703e38074da6c32679bfdKK-KZ

Ет туралып болған соң табаққа сарымсақ, бұрыш қосып әзірлеген тұздық құйылады. Соңынан қатық не құрт қосқан сорпа беріледі. Етті сіңіру үшін сорпаның пайдасы көп.

kk-KZ · unofficial · sha256:2d755648298e1d04136e455ef4312c6e0e8c9f458d3ab78bf6022f5632694391KK-KZ

Жеңге табақ

kk-KZ · unofficial · sha256:7c7ef812fcc44b7d9340bb4405d80d631f379db31181131d2a758dca5ea1c9f5KK-KZ

Қазақта қайыны мен қайын сіңілілері жеңгелерімен ерекше қалжыңдасады, бөлекше әзілдеседі. Тіптен жақсы көреді, бал тілімен әзіл айтысады. Сөйтіп жандары жақсылықпен жанасады. Ойын-күлкі, әзіл-қалжыңды өмір берекесімен табысады. "Жеңге жолы шеше жолымен бірдей" деген сөз бар қазақта. Қазақ қыз жігіттері жеңгелерін құрметтейді, күтеді, мол дастарқан жаяды. "Жеңге табақ" деген атпен ас әзірлейді.

Referencing norms: assert-hf187a109057a78580fff0940dfc28e9945be2e50409203eeaa0fee016a07f4db

kk-KZ · unofficial · sha256:0d5e5b6e347163c79f5216994987045c662a434e72558c14fe73a9af8b3b52abKK-KZ

"Жеңге табаққа" қойдың жамбасын, жауырынын, арқа белдемесін, сүбе қабырғасын, жүрек, бауырын, тоқ ішегін, бүйректерін салады.

Referencing norms: assert-h0307ac9f060c3defc5fa97be4b24913989282e9ce0fb81aeeabbced9f72470e5, assert-h362458fc6f4e263904875bfbac6d93e75e867a32e74e52c2568c021366eb5e33, assert-h73ac471f017369a6a93fb49139d0e4329fcc591d1e849fecf877f329d962d358, assert-h74f3d256e89dd0366d8873328735c12dfb2a613e430da9741ae65eda3e98fa93, assert-h94b45ad0228f13c5599602d6435a688a2f0917148b077ef5b2c5eadc206f5a03, assert-h94fc59396c1df0a7bddba5f0d2acf4ade7e456309d2c42a1d406ae0a2e75148f, assert-ha2b7752cfab30a8b3acb47ca2745f3a630ad07ccc2c599d6c1748f61aa8f10a8, assert-hfeba5628280e8e3b30b8807ed0c8311175a5d4800a86706128fdb48fa8798f94

kk-KZ · unofficial · sha256:eb168a45a8a0b43c3b7f0e5ccf92e7fea44266bc3fbfe46d4461e41268ec1cb7KK-KZ

Табаққа салынатын мүшелердің өзіндік тілі болады.

kk-KZ · unofficial · sha256:5522d0fcbb01c32f8c27806e6ba9ca61881935379f23682712860412817421f6KK-KZ

Жезде табақ

kk-KZ · unofficial · sha256:171f77cc8ebec6fd9f8272469169a60e8d4b55b2040fa852cc51b6f0cf287db0KK-KZ

Қазақ "жездеден киген жең болмас, етектен кескен тоң болмас" дегенді әзіл үшін, ойын-қызық үшін шығарғанын да жасырмайды. "Жездеге ілессең, жерде қалмайсың" деп жезделерін таудай бағалайды. Жезде-аға деп, ағынан жарылып ағалайды.

kk-KZ · unofficial · sha256:4a22c156fb0cbb30fa069f736ab85d6e2b6a21263cc8d10ab3d60121463b58caKK-KZ

"Жезде табақты" жездесіне балдыздар дайындайды.

Referencing norms: ReturnWithSilver, ZhezdeReturnsTabaqWithSilver, assert-hca139d80c595729f5c61dcc30585c817261bb9e1340056129fb54587e3ea8610

kk-KZ · unofficial · sha256:ce59efa33fb7024fe17b72ea444fcf34ef7daf5784f6de92651eaf8ce842a3b5KK-KZ

Оған ортан жілік, жауырын, қабырға, белдеме, қарын, тоқ ішек, бауыр, жүрек, бүйрек, құйымшақ салады. Жезде табаққа салынатын сый-сыбаға негізінен "жеңге табақпен" бірдей болады. Ал ұқсамайтын жері құйымшақ қосады.

Referencing norms: assert-h115f676dfbe53e387389c4ef3a0d7dd778e0510a8cbc66856d2f43beda5ce2e8, assert-h188edd6fed37a07553887bca52897ae1dc8415399525f2638acf1dd1d4bacbc5, assert-h256357e1ae98bbfdd569e282972ad724894aa792f2f394cdac40413ed325d145, assert-h2c6b3becf126c6f5cd1c585b60087fb295086ae2ef251f80484b21ba01b42be4, assert-h50feb1cb1e38a356eaede301a1955133bc96348053ddc620ea75fe68fca6cd2d, assert-h6230f1bfa79c303b4961993332e2ba0acde2b47850171b4d0ce1e641cb41947e, assert-h874051e8e0ae820a5d6b8fb09f38f0abf193120a6914bd0b0a7fa366515183f9, assert-h9820fa4126c877b6ed17f70885ae09d1f1e9c986e5017cc6873b8d243dc2a412, assert-hed4f8c98b403aca5e3e4e20353a19863e611b90d04cb01eb6fda09f3fe29c9b8, assert-hf3263f0f407c7835c59693044a01a320bc13797a89acbd1922b6abddb3dd8581

kk-KZ · unofficial · sha256:06a27425013eb1818e36d0395bfe6141fb9739c95dc856f80ad3ad2182e54abdKK-KZ

Бас табақ

kk-KZ · unofficial · sha256:6ff0a6d216ed8f88a4c8d0a2e0e585fd637642f9028de9247ab03b4936762496KK-KZ

"Жезде табаққа" салынатын сый-сыбаға негізінен "жеңге табақпен" бірдей болады. Ал ұқсамайтын жері құйымшақ қосылады. Онысы балдыз-қыздардың жездесіне көрсеткен әзіл-қалжыңы, назды қылығы. "Құйымшақ жеген қойшы болады", "сіз бізге қойшы боласыз" дегені. Бұл әзілді білетін қу жезделер білдірмей отырып, балдыз қыздардың біріне ұсына қояды. Оны байқамай алып қойған қыз жездеден жеңілген болып, оған киіт кигізеді. Ал момын, әлжуаз, жол мен қулықты сезбейтін жезде болса, құйымшақты білмей жеп қойса, оны аңдып тұрған қыз балдыздар жезделерін шап беріп ұстап алып, жеңген жолын сұрайды. Ас қайырылып болған соң, жезделер табаққа күміс теңге, жүзік, сырға салып қайтарады. Мұны күтімақы "көңіл табу", "арашалану салты" деп атайды.

Referencing norms: BaldyzWhoTookQuyymshaqOwesKiit, GiveKiit, PayWinnersDue, ReturnWithSilver, ZhezdeReturnsTabaqWithSilver, ZhezdeWhoAteQuyymshaqOwesWinnersDue, assert-h58dd7101da4f6d5646a27ae11381e5da17ebe0a87411cd600d4f86a92e7d395d, assert-h8c3c1ae44c9500a7ed1535c721c0e6354c15a34a9a226b869b03a3cfd0cc6bbe

kk-KZ · unofficial · sha256:c5cf8cd3094d97f771084f4b4c05dd2984b852712349b72304145d76b06cb888KK-KZ

Беташар табақ

kk-KZ · unofficial · sha256:04d783d6d55709f75513e361857e941ce9151ff38803198dd0a28fad090b08c5KK-KZ

Қазақтың келін түсіру салтында келіннің бетін ашқан жігітке арнап, "беташар табақ" деген ас сыйлайды, үлкен сый-құрмет көрсетеді. Беташар табаққа тіл жағын, бауырын, ортан жілік, жауырын, белдеме, қабырға, үстіне таңдай салады. Оның үстіне әдемі кестелі қолжаулық жабады, болса күміс жүзік, теңге қояды. Бет ашқан жігіт жора-жолдастарымен алқа-қотан отырып, теңгені, жүзікті, қол жаулықты бөлісіп алады да бата жасайды, әнші жігіт "таңдайым тақылдасын" деп таңдайды жейді, қалған еттерді бәрі бөлісіп жейді. Мұны қазақ кәдесінде "беташар табақ" деп атайды.

Referencing norms: assert-h7ba8a19907afdffe21daca72eb611db8a874b2dfca633e78951df9b081ce3046, assert-h839b9ff39d1b57a64c6784db88b298e8063e5e167835dd1b0ecc745583e2544c, assert-h84f1db8ff277c5caf1c598c638c8276b3b8e5f77d31aaddd921c2bf02b244d6b, assert-h88997e0980f7e6f29f63f11dbdb684da3775facd9167408af31935f373b2d0f3, assert-ha1be2348d7470aa8ee7c496607683b5fdae1cbfae7bb8735eb5c1b9f65974628, assert-hb6090494e3f8e2f1467d37edc0972c23f70a673d522c0a9b3658dee42486f7a9, assert-hc2fc2965468256b7392f1fa12e5417dfd60e54202ae4bec7c1baf0c25aedf27f, assert-hea51d0ee2cfe96e95e91cbafc498ec07a864c4607dcd96150c71703f85d5ee43

kk-KZ · unofficial · sha256:503aff72e290a8b4f4524a573dff2463bcf0d06b63ac50f88118b45df1688de3KK-KZ

Қазақтың сый-сыбағасындағы беташар табақтың да өзіндік құпия тілі бар, қызық қыры, сан алуан тілі бар. Беташар табаққа бас салмауы жасыңда кәрілік келмесін дегені, тіл жақ, таңдай тартуы шешен болыңдар, бұлбұлдай сайраған әнші болыңдар, тілдеріңнен бал тамсын, келіннің беті жарық, жолы ашық болсын дегені. Жүрек салғаны жүрек таза, ақниетті болыңдар дегені. Бауыр салғаны бауырдай жақын болайық, жамандық, суық сөз, сұмпайы тіл болмасын дегені. Ал осының бәрін салып сыйлағаны, ер жігіттің басын қастерлегені. Келіннің бетін кім ашса, сол ыстық көрінеді деп, ыстық аспен ықылас сыйлауы құрмет көрсету боп табылады.

kk-KZ · unofficial · sha256:c360110fbad86e8151bc4477be2656ba48334373169e9c356028190b8c0e6734KK-KZ

Бала табақ

kk-KZ · unofficial · sha256:22879ce0e9ce3bf03059f9737b2902734d0c7cf134d438d7577f7fb5baef1ed0KK-KZ

Баласын бақытына балайтын қазекем олардың рухани өсіп жетілуіне ерекше мән береді, сонымен бірге азықпен қоректендіруге де аса мән беріп, бала жолы бал, үлкен жол деп үйге келген балаларға "бала табақ" тартып, ас-дәм сыйлап отырған.

kk-KZ · unofficial · sha256:ad5201bb9f6d52473b941c9d9938f5d630106e9ae6ec3320ba5310cb7c3c529fKK-KZ

Бала табаққа асық жілік, жауырын, ортан жілік, арқа, белдеме, тілжақ, қабырға салады. "Баланы қуыс үйден құр шығарма" деп, оларға киім-кешек, тәтті тағам сияқты әр алуан балаларға тән тарту ұсынады. Баланың меселін қайтарма, қалағанын бер, "сәбидің көңілі қайтса, кедей боп қаламыз", "бала бақытынан асқан бақыт жоқ", "көрші үйдің баласын ұрма, қолың қалтақ, бұтың талтақ" болады деп ырымдайды. Осыдан -ақ баладан дана тәрбиелеген халқымыздың дәстүр-тағылымы көрініп жатпай ма?!

Referencing norms: assert-h12f424ebc238d24575ab9f0e4f6ad107d9694dee1621f84eafc4b3a45447c8df, assert-h4bc817508424f34fe5898ac17e0de512a82182de03f3a7a040c04e7848e93a0b, assert-h7e7eead101234933628bd7bad36b2dfd4b2bf866bc99aa1c3cf49b7f771f1cda, assert-ha28733fbf78a6b41e08cd0194a31696b56e61231e5632d13e54f90eb59104909, assert-hdd3dd28b94b407747048b690bddd5cf9cc9f142323e67432dd3a2e5acf07bae2, assert-he00e05da43af60781a4c2b651e5e9d7086e52f0093af2cc432de6bc5b4e7986c, assert-hed5925e1406f8c94b0d03e015e501a3c14a524abb69bce3d82c655b6014c9fe4, assert-hf3ecc6b4ebaec84d2fc97c23b27034b9f9d898e5944d2e9ad2f69cfd9b9a4a56

kk-KZ · unofficial · sha256:cfad2ea45decc4b813a5b9d56789d1426bbde8a577f654ae0f63670a57bcf6ccKK-KZ

Баланы баласыну, бәлсіну, яки көзге ілмей, яғни азаматтық жолға да, арға да үйлеспейді, тәрбиеге де дұрыс келмейді. Баланы бала демей, дана деу, оған дұрыс мәміле жасаудың өзі үлкен кісілік парыз. Парыз ғана емес, мойынды қиып түсер парыз.Оны Оны әрбір есті адам есінде берік сақтауы қажет. "Алыстан алты жастағы бала келсе, ауылдың алпыс жастағы ақсақалы сәлем береді" деп, бұрынғы өткен көнекөз қарттар амандаса барған ғой. Баламен тізе қағысып отрып, ауылдың, ата-ананың амандығын ұғысқан ғой. Баланы бала демей, даналарша сыйласқан ғой. Әуелі екі қария таныса қалса, ел амандығынан соң, "қанша балаң бар?" деп сұрап, "бақытты екенсің" деп жатады. Қанша ақшаң, қанша малың бар деп сұраған емес. Өркениетті ел өренімін деп мақтанады.

kk-KZ · unofficial · sha256:4700fb7f8e44be5b4f933158f6c6d7f2c7192d1df5479eb300078b79d06deebbKK-KZ

Жасы үлкен қарттарға, аса сыйлы қонақтарға тартылады. Оған салынатын кәделі мүшелері: бас, жамбас, ортан-жілік, белдеме (ол жамбастың серігі) сүбе қабырға, қойдың ұлтабары; жылқы етінен — қазы, қарта, жал, жая.

Referencing norms: OwedKindForHonouredByJudgment, assert-h0ba38c37627a5874b135b93d616cb447df538e51ae893cadc286825488cb2641, assert-h177df26f7bdc73b9f329bf9a403cc0f778d2a7e6955395a8714714391328bf0c, assert-h3820e054d308dd5d546f8f5e7f64b03d0ed2d6649268ad5d6a3af1ffbb7f8222, assert-h52bd1cf2cbe77e6a674cb9c75c327d739610f7548fd096850ca9c861d3f9a211, assert-h6557e291a829795a9ff3c883569943c6955c64224b20ad7b544a3e009d0ae09c, assert-h6cdb01c15aad4948ca79fe474c20678aad01a4dc82bd0d4028a9a39465d1b02d, assert-h9a8f20e3b52868516f2cb71a9b747439144dc71c6b0000951b0c2bf3ed62a591, assert-had27d7751b8b2d4c8b5564a3f8ff30dca25c534f0bfe9199c28ac67819d6f80a, assert-hbb0a3a7c00fe926ddbb61186fcd65ca92f9454ee0237aed7b1668423cbd413d9, assert-hbee525c150c1b651e828d9250f29ea6c5d0847ffd954c7b87944eb0c44b593ff, assert-hcc0c10556931989dcf5d412da89a3116f5b76e00ccd77c4346b7bd8597b0cab3, assert-hcd24d92adcd23be7e49beb86781190025df7c27a91923760bb9cdd810b2bd5bd, assert-hfdc87bfd3aebe5ae1fcf2f13be1ccb199ca62effdb54430bbef1c36538046718

kk-KZ · unofficial · sha256:55f6840bf84da1019cdc230697c02376606b0f7c817919ed82c4365301aa8b6cKK-KZ

Жай табақ

kk-KZ · unofficial · sha256:ed008a4b1832ec722e4616a6f5d38dc9c49bf07aeb80fc742a83866ff0634a4aKK-KZ

Ортан жілік бастаған, жауырын мен тоқпан жілік, Қабырға, омыртқа салынады. Жастар табарының ең кәделі жілігі — асықты жілік пен төс. Асықты жілікті әдетте күйеудің жолдасы не қыздың жеңгесі кеседі. Күйеу төсті кесуге тиіс.

Referencing norms: AsyqtyCutByKuyeuCompanion, AsyqtyCutByZhenge, CutTheTos, KuyeuMustCutTos, assert-h0bf72a60246ada8da81d883545359e43e5c782e631c69db775225db773685710, assert-h22a02a722ea80625c157f0cc598b25fefd5d937701540decd79688346ff71da7, assert-h236309e6f650881090053218b90f1699603272cb1d2d032ccc6eb4a0fc3eb022, assert-h37af75e2db33b050689ec9e0396e1b93b15d9015bac15d3f3a92ff95792c3219, assert-h8d76c34e9a54dda6afa156bf9690c198559e3dbc4b27e77fb675b04864399f27, assert-hb6c4716562831d629bf1b512e7a073aa99edc11aa02af2c7ad27fbd2f6330102, assert-hd3eede1f3806ee01a4e34a9c7907f40fdb94d4e556cbabc5c56a4242a8925e63, assert-hde2ce17b16cd91779062806c026dba29b09df96552035931d7171f947c12c461, assert-hf2c6cf5fae123288db2400ea1b20621e7df422276492397af7d7a94e4fc8bd24

kk-KZ · unofficial · sha256:ed191b037ccd21bb820d9d8fd7d2a7f2cabecf9b9d7713a170b392538b34a776KK-KZ

Қос табақ

kk-KZ · unofficial · sha256:101d1841770b3e6df61cd45fd2c57f91abb6f1a22bc51cae6f5b25cbf2fae4abKK-KZ

Құда, құдағиларға тартылатын арнаулы табақ. Мұның да кәделі мүшелері бас табақпен парапар. Оның қос табақ деп аталатын себебі, ол құда, құдағилық көпшілікпен бірге жеген қонақасының үстіне арнайы әкелінетін екінші тоқпан жілік болуынан.

Referencing norms: ExpectedByEquation, ExpectedPartIsNotImproper, assert-h285499460b8bae56ad94a10adf121a293b79318ee38d3f48ec6bd0d58ae610ac, assert-hb5adb868597fd544b2e18320960223e7360767fe42f2456dd47f9fc9edcf60cd, assert-hbab205c1b9d6de2e680a6c0114616524fee3fb4d06267a15b4d9696a8e58a3ae, assert-hc87df81d2174d1f5abc68f9866a0165ddba040ec8d5d17b88e95aae2622c7ba1, assert-he46048fa6b9c5f6b61c876496ab485c8e6597ecc85b4de2046a2dbe240acb1e3, assert-hefa6475e22482243b3fb3e0d7fe2f0b16b06c0f5473edbcb16a528a7c46fa190

kk-KZ · unofficial · sha256:2db75127ff38067ec1aacc075f8c11c5efa06a145c874e64d32ad2a7a036e344KK-KZ

Сый табақ

kk-KZ · unofficial · sha256:36f9cc9db8f94be04ccf070d3b33e73f34e894154abe9c1402263b21b605a276KK-KZ

Құда — жегжаттық қатынасы болмаса да ерекше сый-құрметке лайық адамдарға тартылатын қосалқы табақ.

Referencing norms: assert-h5941290766a9fe960d71ed88cf916ad40f5cca3f5fb7939a6b04a51dc0fb2494