Magna Carta Libertatum

la · official · sha256:2d144b40e5776ae02188cfb6a3441a4edec5ec7ce3a9d943a63a6205baf179c7LA

1. In primis concessisse Deo et hac presenti carta nostra confirmasse, pro nobis et heredibus nostris in perpetuum quod Anglicana ecclesia libera sit, et habeat jura sua integra, et libertates suas illesas; et ita volumus observari; quod apparet ex eo quod libertatem electionum, que maxima et magis necessaria reputatur Ecclesie Anglicane, mera et spontanea voluntate, ante discordiam inter nos et barones nostros motam, concessimus et carta nostra confirmavimus, et eam obtinuimus a domino papa Innocentio tercio confirmari; quam et nos observabimus et ab heredibus nostris in perpetuum bona fide volumus observari. Concessimus eciam omnibus liberis hominibus regni nostri, pro nobis et heredibus nostri in perpetuum, omnes libertates subscriptas, habendas et tenendas eis et heredibus suis, de nobis et heredibus nostris.

Referencing norms: ChurchElectionsUnimpaired, ChurchShallBeFree, LibertiesGrantedToFreeMen

la · official · sha256:268af8512499e82ee8b67a34e763190f4c5d46b95c5422374c3d0714b102fcf4LA

10. Si quis mutuo ceperit aliquid a Judeis, plus vel minus, et moriatur antequam debitum illud solvatur, debitum non usuret quamdiu heres fuerit infra etatem, de quocumque teneat; et si debitum illud inciderit in manus nostras, nos non capiemus nisi catallum contentum in carta.

Referencing norms: JewishDebtNoUsuryDuringMinority

la · official · sha256:f75237e067d38337fe83abc6b71ea280fca172083a5397107b308b09c03b059aLA

11. Et si quis moriatur, et debitum debeat Judeis, uxor ejus habeat dotem suam, et nichil reddat de debito illo; et si liberi ipsius defuncti qui fuerint infra etatem remanserint, provideantur eis necessaria secundum tenementum quod fuerit defuncti, et de residuo solvatur debitum, salvo servicio dominorum; simili modo fiat de debitis que debentur aliis quam Judeis.

Referencing norms: WidowDowerFreeOfJewishDebt

la · official · sha256:f6c2989d99817244221be90a63ccffceebfa4de0242c624ec334eb0e2b50eb33LA

12. Nullum scutagium vel auxilium ponatur in regno nostro, nisi per commune consilium regni nostri, nisi ad corpus nostrum redimendum, et primogenitum filium nostrum militem faciendum, et ad filiam nostram primogenitam semel maritandam, et ad hec non fiat nisi racionabile auxilium; simili modo fiat de auxiliis de civitate London.

Referencing norms: KingMustNotLevyUnauthorizedScutage, ScutageNeedsCommonCounsel, UnauthorizedScutage

la · official · sha256:10c221c009e329c6a32739dcb0b3fe66e7d7eb73a6793bfc20c9b10afe71fb45LA

13. Et civitas London. habeat omnes antiquas libertates et liberas consuetudines suas, tam per terras, quam per aquas. Preterea volumus et concedimus quod omnes alie civitates, et burgi, et ville, et portus, habeant omnes libertates et liberas consuetudines suas.

Referencing norms: LondonKeepsAncientLiberties

la · official · sha256:ecab89ae390335e996673ee02bd2d96d8513de3ae26435f590511cb5b41b4b4bLA

14. Et ad habendum commune consilium regni de auxilio assidendo aliter quam in tribus casibus predictis, vel de scutagio assidendo, summoneri faciemus archiepiscopos, episcopos, abbates, comites, et majores barones sigillatim per litteras nostras; et preterea faciemus summoneri in generali per vicecomites et ballivos nostros omnes illos qui de nobis tenent in capite ad certum diem, scilicet ad terminum quadraginta dierum ad minus, et ad certum locum; et in omnibus litteris illius summonicionis causam summonicionis exprimemus; et sic facta summonicione negocium ad diem assignatum procedat secundum consilium illorum qui presentes fuerint, quamvis non omnes summoniti venerint.

Referencing norms: CouncilNoticeTooShort, ValidCouncilSummons

la · official · sha256:220773950ad339627d35e23bdce9edea4871f623f7cf8a5638badb340be1ee62LA

15. Nos non concedemus de cetero alicui quod capiat auxilium de liberis hominibus suis, nisi ad corpus suum redimendum, et ad faciendum primogenitum filium suum militem, et ad primogenitam filiam suam semel maritandam, et ad hec non fiat nisi racionabile auxilium.

Referencing norms: NoMesneAidOutsideThreeCases

la · official · sha256:73afc3d9ed22e2b92d88a0637005a1c659f58e66b5651c52ab19512cb94e3869LA

16. Nullus distringatur ad faciendum majus servicium de feodo militis, nec de alio libero tenemento, quam inde debetur.

Referencing norms: NoGreaterServiceThanDue

la · official · sha256:ab321d1249612aab0203160ea22ba93d39e9603fe3316a6fd7b473f72ce6865aLA

17. Communia placita non sequantur curiam nostram, set teneantur in aliquo loco certo.

Referencing norms: CommonPleasInFixedPlace, CommonPleasMustNotFollowCourt

la · official · sha256:b39b92546e543d126154eb90325e78c170cf15fe88c52a0d725c5134b57a3ad2LA

18. Recogniciones de nova disseisina, de morte antecessoris, et de ultima presentacione, non capiantur nisi in suis comitatibus et hoc modo : nos, vel si extra regnum fuerimus, capitalis justiciarius noster, mittemus duos justiciarios per unum quemque comitatum per quatuor vices in anno, qui, cum quatuor militibus cujuslibet comitatus electis per comitatum, capiant in comitatu et in die et loco comitatus assisas predictas.

Referencing norms: PettyAssizesInCounty

la · official · sha256:ce76d7a0cab4640dae97f7248c17dff84a6149473b0ac70fb8a4473d907e654dLA

19. Et si in die comitatus assise predicte capi non possint, tot milites et libere tenentes remaneant de illis qui interfuerint comitatui die illo, per quos possint judicia sufficenter fieri, secundum quod negocium fuerit majus vel minus.

Referencing norms: SufficientSuitorsRemain

la · official · sha256:1f48da4895c391c5c92bb1168d390d47b3217116add79eb89847ff231b3dbcabLA

2. Si quis comitum vel baronum nostrorum, sive aliorum tenencium de nobis in capite per servicium militare, mortuus fuerit, et cum decesserit heres suus plene etatis fuerit et relevium debeat, habeat hereditatem suam per antiquum relevium; scilicet heres vel heredes comitis de baronia comitis integra per centum libras; heres vel heredes baronis de baronia per centum libras; heres vel heredes militis de feodo militis integro per centum solidos ad plus; et qui minus debuerit minus det secundum antiquam consuetudinem feodorum.

Referencing norms: EarlOrBaronReliefHundredPounds, KnightReliefHundredShillings, LesserReliefByAncientCustom

la · official · sha256:c29b0b42454d5f7c0bf57016574d7004288f134fc43a0906d1d201019e60d52eLA

20. Liber homo non amercietur pro parvo delicto, nisi secundum modum delicti; et pro magno delicto amercietur secundum magnitudinem delicti, salvo contenemento suo; et mercator eodem modo, salva mercandisa sua; et villanus eodem modo amercietur salvo waynagio suo, si inciderint in misericordiam nostram; et nulla predictarum misericordiarum ponatur, nisi per sacramentum proborum hominum de visneto.

Referencing norms: AmercementNeedsNeighbourOath, AmercementSavesLivelihood, FreemanContenementSaved, MerchantMerchandiseSaved, VilleinWainageSaved

la · official · sha256:2e68a639f05f59e2f33513bb5cecbe85233ffb5e265c9f12491c6231e98ec906LA

21. Comites et barones non amercientur nisi per pares suos, et non nisi secundum modum delicti.

Referencing norms: EarlsAndBaronsAmercedByPeers

la · official · sha256:963d6d9289964a147f77399b5c6828abf60f8dc6cef914588b8151a1843704cfLA

22. Nullus clericus amercietur de laico tenemento suo, nisi secundum modum aliorum predictorum, et non secundum quantitatem beneficii sui ecclesiastici.

Referencing norms: ClerkNotAmercedOnBenefice

la · official · sha256:fc91941973df37fa63646a5f67156a575093b72ccb3fd30eda2f48e705e9cb39LA

23. Nec villa nec homo distringatur facere pontes ad riparias, nisi qui ab antiquo et de jure facere debent.

Referencing norms: NoNewBridgeDuty

la · official · sha256:260667d7b93d6256972bdb5d75fee5c841f7f18204af3d36ce40965a98235495LA

24. Nullus vicecomes, constabularius, coronatores, vel alii ballivi nostri, teneant placita corone nostre.

Referencing norms: BailiffsShallNotHoldCrownPleas, CrownPleasBarStanding, HoldPleasOfTheCrown

la · official · sha256:588e8adca91a5fed629a36d930f355bce82803c3208231c96418cbb40687658aLA

25. Omnes comitatus, hundredi, wapentakii, et trethingi' sint ad antiquas firmas absque ullo incremento, exceptis dominicis maneriis nostris.

Referencing norms: CountiesAtAncientFarms

la · official · sha256:e7b0fd539763dfed0a10fb059148fc94d4177a6575a251c8d35df02cb21f8426LA

26. Si aliquis tenens de nobis laicum feodum moriatur, et vicecomes vel ballivus noster ostendat litteras nostras patentes de summonicione nostra de debito quod defunctus nobis debuit, liceat vicecomiti vel ballivo nostro attachiare et imbreviare catalla defuncti inventa in laico feodo, ad valenciam illius debiti, per visum legalium hominum, ita tamen quod nichil inde amoveatur, donec persolvatur nobis debitum quod clarum fuerit, et residuum relinquatur executoribus ad faciendum testamentum defuncti; et, si nichil nobis debeatur ad ipso, omnia catalla cedant defuncto, salvis uxori ipsius et pueris racionabilibus partibus suis.

Referencing norms: AttachChattelsForRoyalDebt

la · official · sha256:56701117111679f2080cd2e6d077b0d4decaae2bdaa64594f3b9bf1298406b71LA

27. Si aliquis liber homo intestatus decesserit, catalla sua per manus propinquorum parentum et amicorum suorum, per visum ecclesie distribuantur, salvis unicuique debitis que defunctus ei debebat.

Referencing norms: IntestateChattelsByKinsmen

la · official · sha256:ec825c91cb9aa3afaffc0e024ba9883a4875a028d03d9f970c5c6a8945b70099LA

28. Nullus constabularius, vel alius ballivus noster, capiat blada vel alia catalla alicujus, nisi statim inde reddat denarios, aut respectum inde habere possit de voluntate venditoris.

Referencing norms: PurveyanceNeedsImmediatePayment

la · official · sha256:8441491f935ce0dea5e9da2bf7a0223d596b68187c226049c316cc6b92e5b5a7LA

29. Nullus constabularius distringat aliquem militem ad dandum denarios pro custodia castri, si facere voluerit custodiam illam in propria persona sua, vel per alium probum hominem, si ipse eam facere non possit propter racionabilem causam; et si nos duxerimus vel miserimus eum in exercitum, erit quietus de custodia, secundum quantitatem temporis quo per nos fuerit in exercitu.

Referencing norms: NoCastleGuardCommutationIfPersonalServiceOffered

la · official · sha256:0669d8d5bc9ee5ef53f9d4b2652fd8ea6ad4243e6fa217adb5f5757e5d3d088fLA

3. Si autem heres alicujus talium fuerit infra etatem et fuerit in custodia, cum ad etatem pervenerit, habeat hereditatem suam sine relevio et sine fine.

Referencing norms: HeirUnderAgeNoRelief

la · official · sha256:77ff92b3a95fd8843b8383f3b8c6268ade0eb18c916dfc83b9629538bba794dcLA

30. Nullus vicecomes, vel ballivus noster, vel aliquis alius, capiat equos vel carettas alicujus liberi hominis pro cariagio faciendo, nisi de voluntate ipsius liberi hominis.

Referencing norms: NoHorsesOrCartsWithoutConsent

la · official · sha256:9a8f4933506d921c75dec142994885beabbb04f5b8a19c651655243783aab1d1LA

31. Nec nos nec ballivi nostri capiemus alienum boscum ad castra vel alia agenda nostra, nisi per voluntatem ipsius cujus boscus ille fuerit.

Referencing norms: NoWoodWithoutOwnersWill

la · official · sha256:c66ec2886fa1befbfc304fd01a54a6637e9b2536b6ef8032164e079362f1445fLA

32. Nos non tenebimus terras illorum qui convicti fuerint de felonia, nisi per unum annum et unum diem, et tunc reddantur terre dominis feodorum.

Referencing norms: FelonyLandsYearAndDayThenToLord

la · official · sha256:33ecdae79e1933c4ca151ca7bec1a4d52a44e84a1fb89e79d64479aa1403687eLA

33. Omnis kidelli de cetero deponantur penitus de Tamisia, et de Medewaye, et per totam Angliam, nisi per costeram maris.

Referencing norms: InlandKiddlesToBeRemoved

la · official · sha256:3a635bfbd15fe45731ca473a41fce7b42bd53efa2e0a1b388caa3f45afa13aaaLA

34. Breve quod vocatur "Precipe" de cetero non fiat alicui de aliquo tenemento unde liber homo amittere possit curiam suam.

Referencing norms: PraecipeShallNotDepriveCourt

la · official · sha256:a5a8cbf658e288a88d06d04a560e915dcba950c00a4a7893a653baf815185745LA

35. Una mensura vini sit per totum regnum nostrum, et una mensura cervisie, et una mensura bladi, scilicet quarterium Londoniense, et una latitudo pannorum tinctorum et russetorum et halbergettorum, scilicet due ulne infra listas; de ponderibus autem sit ut de mensuris.

Referencing norms: OneClothWidthTwoElls, OneMeasureLondonQuarter

la · official · sha256:14b28f70e04d5d92eab5f9461cbb04042b7d231dab58100c5d2ec3250308556eLA

36. Nichil detur vel capiatur de cetero pro brevi inquisicionis de vita vel membris, set gratis concedatur et non negetur.

Referencing norms: InquisitionWritGrantedFreely, InquisitionWritIsFree

la · official · sha256:bce1ad14a84b619e426dd02eb911625cbfc0fd5dc89378c9b5e880cb5f9ad80cLA

37. Si aliquis teneat de nobis per feodifirmam, vel per sokagium, vel per burgagium, et de alio terram teneat per servicium militare, nos non habebimus custodiam heredis nec terre sue que est de feodo alterius, occasione illius feodifirme, vel sokagii, vel burgagii; nec habebimus custodiam illius feodifirme, vel sokagii, vel burgagii, nisi ipsa feodifirma debeat servicium militare. Nos non habebimus custodiam heredis vel terre alicujus, quam tenet de alio per servicium militare, occasione alicujus parve serjanterie quam tenet de nobis per servicium reddendi nobis cultellos, vel sagittas, vel hujusmodi.

Referencing norms: NoWardshipOfAnothersMilitaryFeeViaSocage

la · official · sha256:6d58a8640c9fea78152db0d58add8969344943ea13a7d5acc7d9beb550171bacLA

38. Nullus ballivus ponat decetero aliquem ad legem simplici loquela sua, sine testibus fidelibus ad hoc inductis.

Referencing norms: NoWagerOfLawOnBareWord

la · official · sha256:c05d019d7e60c2d0653dc36ee335aec96311c7bcb93cb7fec285f6a4eb0fd508LA

39. Nullus liber homo capiatur, vel imprisonetur, aut disseisiatur, aut utlagetur, aut exuletur, aut aliquo modo destruatur, nec super eum ibimus, nec super eum mittemus, nisi per legale judicium parium suorum vel per legem terre.

Referencing norms: CoercionWithoutJudgmentOrLexTerrae, FreeManDueProcessImmunity, FreeManFromArbitraryRoyalCoercion

la · official · sha256:4d7aa69a990e6db11f05a0aed0e04822df4d916abc4d8c2604825511886b64c3LA

4. Custos terre hujusmodi heredis qui infra etatem fuerit, non capiat de terra heredis nisi racionabiles exitus, et racionabiles consuetudines, et racionabilia servicia, et hoc sine destructione et vasto hominum vel rerum; et si nos commiserimus custodiam alicujus talis terre vicecomiti vel alicui alii qui de exitibus illius nobis respondere debeat, et ille destructionem de custodia fecerit vel vastum, nos ab illo capiemus emendam, et terra committatur duobus legalibus et discretis hominibus de feodo illo, qui de exitibus respondeant nobis vel ei cui eos assignaverimus; et si dederimus vel vendiderimus alicui custodiam alicujus talis terre, et ille destructionem inde fecerit vel vastum, amittat ipsam custodiam, et tradatur duobus legalibus et discretis hominibus de feodo illo qui similiter nobis respondeant sicut predictum est.

Referencing norms: GuardianMustNotWaste, GuardianWasteForfeitsCustody

la · official · sha256:46c75b15f86219adddb66d6704e07a3aa255ef0312c63d81c8d78d9207b01262LA

40. Nulli vendemus, nulli negabimus, aut differemus rectum aut justiciam.

Referencing norms: DelayJustice, DenyJustice, KingShallNotDelayJustice, KingShallNotDenyJustice, KingShallNotSellJustice, SellJustice

la · official · sha256:97ca6d3779b38dea97b09bb739ffcd8b483c670ce668cf489254aa54e739c1deLA

41. Omnes mercatores habeant salvum et securum exire de Anglia, et venire in Angliam, et morari, et ire per Angliam, tam per terram quam per aquam, ad emendum et vendendum, sine omnibus malis toltis, per antiquas et rectas consuetudines, preterquam in tempore gwerre, et si sint de terra contra nos gwerrina; et si tales inveniantur in terra nostra in principio gwerre, attachientur sine dampno corporum et rerum, donec sciatur a nobis vel capitali justiciario nostro quomodo mercatores terre nostre tractentur, qui tunc invenientur in terra contra nos gwerrina; et si nostri salvi sint ibi, alii salvi sint in terra nostra.

Referencing norms: EnemyMerchantAttachedWithoutHarm, MerchantPeacetimeSafeConduct, MerchantSafeConduct, ReciprocalSafetyForEnemyMerchants, UnjustTollUnlawful

la · official · sha256:8e69d9821a24a161f967ca821dc955975caeda0b55f5c7781626a13e553bef2dLA

42. Liceat unicuique decetero exire de regno nostro, et redire, salvo et secure, per terram et per aquam, salva fide nostra, nisi tempore gwerre per aliquod breve tempus, propter communem utilitatem regni, exceptis imprisonatis et utlagatis secundum legem regni, et gente de terra contra nos gwerrina, et mercatoribus, de quibus fiat sicut predictum est.

Referencing norms: LeaveAndReturnToTheRealm, LibertyToLeaveAndReturn

la · official · sha256:21fc1836bf6f4a6f3d09b82bf3ef759dbb5bb61808d0268a4218c504d643ee7cLA

43. Si quis tenuerit de aliqua eskaeta, sicut de honore Walligefordie, Notingeham, Bolonie, Lancastrie, vel de aliis eskaetis que sunt in manu nostra et sunt baronie, et obierit, heres ejus non det aliud relevium, nec faciat nobis aliud servicium quam faceret baroni si baronia illa esset in manu baronis; et nos eodem modo eam tenebimus quo baro eam tenuit.

Referencing norms: EscheatReliefSameAsBarons

la · official · sha256:5c8e78bc0cd49971f554f7dfbe9d592917011ea95833580e1005683a268c8b98LA

44. Homines qui manent extra forestam non veniant decetero coram justiciariis nostris de foresta per communes summoniciones, nisi sint in placito, vel plegii alicujus vel aliquorum, qui attachiati sint pro foresta.

Referencing norms: ForestOutsidersNotSummoned

la · official · sha256:2d5932b64b03bc191eb84f4e575743c3e03f076f0b32c0c2f5429349d54c0dd3LA

45. Nos non faciemus justiciarios, constabularios, vicecomites, vel ballivos, nisi de talibus qui sciant legem regni et eam bene velint observare.

Referencing norms: OfficersMustKnowTheLaw

la · official · sha256:2f70f310eaef20f6e9f9d250f1f7dcf0873237141a7cfe8edc975de8967c1091LA

46. Omnes barones qui fundaverunt abbacias, unde habent cartas regum Anglie, vel antiquam tenuram, habeant earum custodiam cum vacaverint, sicut habere debent.

Referencing norms: FounderKeepsAbbeyCustody

la · official · sha256:befcd27687d3804f442c4c5017a6400829a02d4aef3c0d75bec79d3a5c752486LA

47. Omnes foreste que afforestate sunt tempore nostro, statim deafforestentur; et ita fiat de ripariis que per nos tempore nostro posite sunt in defenso.

Referencing norms: JohnsForestsDisafforested

la · official · sha256:0db0ca5b1e3a6bf1f39bfb8918f3153073c0b12ca85ddae444c3d9cb4c5260d8LA

48. Omnes male consuetudines de forestis et warennis, et de forestariis et warennariis, vicecomitibus et eorum ministris, ripariis et earum custodibus, statim inquirantur in quolibet comitatu per duodecim milites juratos de eodem comitatu, qui debent eligi per probos homines ejusdem comitatus, et infra quadraginta dies post inquisicionem factam, penitus, ita quod numquam revocentur, deleantur per eosdem, ita quod nos hoc sciamus prius, vel justiciarius noster, si in Anglia non fuerimus.

Referencing norms: EvilCustomsAbolishedAfterInquest

la · official · sha256:f1a8e227f56c4aae7c9eaf4b0e7eea0ad5f468b8dfc9bbe2167ad442c9c3ff2cLA

49. Omnes obsides et cartas statim reddemus que liberate fuerunt nobis ab Anglicis in securitatem pacis vel fidelis servicii.

Referencing norms: RestoreEnglishHostages

la · official · sha256:9f0477c5f878d556b0ad78f21a437a853ae085d9dfd54f2e121bc0d47950519eLA

5. Custos autem, quamdiu custodiam terre habuerit, sustentet domos, parcos, vivaria, stagna, molendina, et cetera ad terram illam pertinencia, de exitibus terre ejusdem; et reddat heredi, cum ad plenam etatem pervenerit, terram suam totam instauratam de carucis et waynagiis, secundum quod tempus waynagii exiget et exitus terre racionabiliter poterunt sustinere.

Referencing norms: GuardianRestoresStockedLand

la · official · sha256:e43537ef163c9a48ac0f12c60632e61f7327e6a228bfb86ff3617de990710104LA

50. Nos amovebimus penitus de balliis parentes Gerardi de Athyes, quod decetero nullam habeant balliam in Anglia, Engelardum de Cygony, Petrum et Gionem et Andream de Cancellis, Gionem de Cygony, Galfridum de Martinny et fratres ejus, Philippum Marc. et fratres ejus, et Galfridum nepotem ejus, et totam sequelam eorundem.

Referencing norms: RemoveAthyesKin

la · official · sha256:5ef2213eda35e2772107b48de00ecea297f4f45bf4856e0cdceaf208c047f870LA

51. Et statim post pacis reformacionem amovebimus de regno omnes alienigenas milites, balistarios, servientes, stipendiarios, qui venerint cum equis et armis ad nocumentum regni.

Referencing norms: RemoveForeignMercenaries

la · official · sha256:61863c8f2ebf71dcb9d16a7e571de5bc34993028c018f6f39606a371e793d8b9LA

52. Si quis fuerit disseisitus vel elongatus per nos sine legali judicio parium suorum, de terris, castellis, libertatibus, vel jure suo, statim ea ei restituemus; et si contencio super hoc orta fuerit, tunc inde fiat per judicium viginti quinque baronum, de quibus fit mencio inferius in securitate pacis. De omnibus autem illis de quibus aliquis disseisitus fuerit vel elongatus sine legali judicio parium suorum, per Henricum regem patrem nostrum vel per Ricardum regem fratrem nostrum, que in manu nostra habemus, vel que alii tenent, que nos oporteat warantizare, respectum habebimus usque ad communem terminum crucesignatorum; exceptis illis de quibus placitum motum fuit vel inquisicio facta per preceptum nostrum, ante suscepcionem crucis nostre : cum autem redierimus de peregrinacione nostra, vel si forte remanserimus a peregrinacione nostra, statim inde plenam justiciam exhibebimus.

Referencing norms: AngevinDisseisinRespiteUntilCrusaderTerm, DisseisinDisputeGoesToTwentyFive, RestoreDisseisinWithoutJudgment

la · official · sha256:05afb67f8439c41e36b0a3d5a13f4adb4007e32c2423ef84e3820c49991ece5dLA

53. Eundem autem respectum habebimus et eodem modo de justicia exhibenda, de forestis deafforestandis vel remanseris forestis quas Henricus pater noster vel Ricardus frater noster afforestaverunt, et de custodiis terrarum que sunt de alieno feodo, cujusmodi custodias hucusque habuimus occasione feodi quod aliquis de nobis tenuit per servicium militare, et de abbaciis que fundate fuerint in feodo alterius quam nostro, in quibus dominus feodi dixerit se jus habere; et cum redierimus, vel si remanserimus a peregrinatione nostra, super hiis conquerentibus plenam justiciam statim exhibebimus.

Referencing norms: ForestAndWardshipRespiteUntilCrusaderTerm

la · official · sha256:cbeeef98301f4a77c7bf22d515f0a9fe10c5ce08c2201384420847de19ea2b9dLA

54. Nullus capiatur nec imprisonetur propter appellum femine de morte alterius quam viri sui.

Referencing norms: NoArrestOnWomansAppealExceptHusband

la · official · sha256:3fb12ed92b626e260fe4037be010dc6b2a2b83e2c4552b85e682b1c4a0d85701LA

55. Omnes fines qui injuste et contra legem terre facti sunt nobiscum, et omnia amerciamenta facta injuste et contra legem terre, omnino condonentur, vel fiat inde per judicium viginti quinque baronum de quibus fit mencio inferius in securitate pacis, vel per judicium majoris partis eorundem, una cum predicto Stephano Cantuarensi archiepiscopo, si interesse poterit, et aliis quos secum ad hoc vocare voluerit. Et si interesse non poterit, nichilominus procedat negocium sine eo, ita quod, si aliquis vel aliqui de predictis viginti quinque baronibus fuerint in simili querela, amoveantur quantum ad hoc judicium, et alii loco eorum per residuos de eisdem viginti quinque, tantum ad hoc faciendum electi et jurati substituantur.

Referencing norms: UnjustFinesBeforeTwentyFive, UnjustFinesRemitted

la · official · sha256:6f2087823ce0e83f8fb0cedecd77b2e431f0a85496c3302037e1f05486ed94b7LA

56. Si nos disseisivimus vel elongavimus Walenses de terris vel libertatibus vel rebus aliis, sine legali judicio parium suorum, in Anglia vel in Wallia, eis statim reddantur; et si contencio super hoc orta fuerit, tunc inde fiat in Marchia per judicium parium suorum; de tenementis Anglie secundum legem Anglie; de tenementis Wallie secundum legem Wallie; de tenementis Marchie secundum legem Marchie. Idem facient Walenses nobis et nostris.

Referencing norms: RestoreWelshDisseisin

la · official · sha256:be17fcad2b88ae25429a3e2951184193a693e259b05cfa7e34c8034512fa6804LA

57. De omnibus autem illis de quibus aliquis Walensium disseisitus fuerit vel elongatus, sine legali judicio parium suorum, per Henricum regem patrem nostrum vel Ricardum regem fratrem nostrum, que nos in manu nostra habemus, vel que alii tenent que nos oporteat warantizare, respectum habebimus usque ad communem terminum crucesignatorum, illis exceptis de quibus placitum motum fuit vel inquisicio facta per preceptum nostrum ante suscepcionem crucis nostre; cum autem redierimus, vel si forte remanserimus a peregrinatione nostra, statim eis inde plenam justitiam exhibebimus, secundum leges Walensium et partes predictas.

Referencing norms: WelshRespiteForAngevinDisseisin

la · official · sha256:d9ea065b77716e14e2fbfb10a4203791a01d7caa91f7afab9d369804562cbef2LA

58. Nos reddemus filium Lewelini statim, et omnes obsides de Wallia, et cartas que nobis liberate fuerunt in securitate pacis.

Referencing norms: RestoreLlywelynsSon

la · official · sha256:4a78956a3fd12768f5b3cd533ad7ca9ac8e0d23c99a58d6f3a9e34309411bd91LA

59. Nos faciemus Alexandro regi Scottorum de sororibus suis, et obsidibus reddendis, et libertatibus suis, et jure suo, secundum formam in qua faciemus aliis baronibus nostris Anglie, nisi aliter esse debeat per cartas quas habemus de Willelmo patre ipsius, quondam rege Scottorum; et hoc erit per judicium parium suorum in curia nostra.

Referencing norms: AlexanderByJudgmentOfPeers

la · official · sha256:34bdc6555dc5549bf33f9d29f9c7e110d9363074918b6fa70edf6553c02da1bbLA

6. Heredes maritentur absque disparagacione, ita tamen quod, antequam contrahatur matrimonium, ostendatur propinquis de consanguinitate ipsius heredis.

Referencing norms: HeirsMarriedWithoutDisparagement

la · official · sha256:0c714f6e916d41ae9c13f54d9d66bba82a86c68dcc7f2e213b22a99ea07f28aeLA

60. Omnes autem istas consuetudines predictas et libertates quas nos concessimus in regno nostro tenendas quantum ad nos pertinet erga nostros, omnes de regno nostro, tam clerici quam laici, observent quantum ad se pertinet erga suos.

Referencing norms: AllObserveLibertiesTowardTheirMen

la · official · sha256:00f0f949a662546744d3ed0c794eb23719bad395852e7eba31df8abfa563655cLA

61. Cum autem pro Deo, et ad emendacionem regni nostri, et ad melius sopiendum discordiam inter nos et barones nostros ortam, hec omnia predicta concesserimus, volentes ea integra et firma stabilitate in perpetuum gaudere, facimus et concedimus eis securitatem subscriptam; videlicet quod barones eligant viginti quinque barones de regno quos voluerint, qui debeant pro totis viribus suis observare, tenere, et facere observari, pacem et libertates quas eis concessimus, et hac presenti carta nostra confirmavimus; ita scilicet quod, si nos, vel justiciarius noster, vel ballivi nostri, vel aliquis de ministris nostris, in aliquo erga aliquem deliquerimus, vel aliquem articulorum pacis aut securitatis transgressi fuerimus, et delictum ostensum fuerit quatuor baronibus de predictis viginti quinque baronibus, illi quatuor barones accedant ad nos vel ad justiciarium nostrum, si fuerimus extra regnum, proponentes nobis excessum; petent ut excessum illum sine dilacione faciamus emendari. Et si nos excessum non emendaverimus, vel, si fuerimus extra regnum, justiciarius noster non emendaverit infra tempus quadraginta dierum computandum a tempore quo monstratum fuerit nobis vel justiciario nostro, si extra regnum fuerimus, predicti quatuor barones referant causam illam ad residuos de illis viginti quinque baronibus, et illi viginti quinque barones cum communia tocius terre distringent et gravabunt nos modis omnibus quibus poterunt, scilicet per capcionem castrorum, terrarum, possessionum, et aliis modis quibus poterunt, donec fuerit emendatum secundum arbitrium eorum, salva persona nostra et regine nostre et liberorum nostrorum; et cum fuerit emendatum intendent nobis sicut prius fecerunt. Et quicumque voluerit de terra juret quod ad predicta omnia exequenda parebit mandatis predictorum viginti quinque baronum, et quod gravabit nos pro posse suo cum ipsis, et nos publice et libere damus licenciam jurandi cuilibet qui jurare voluerit, et nulli umquam jurare prohibebimus. Omnes autem illos de terra qui per se et sponte sua noluerint jurare viginti quinque baronibus de distringendo et gravando nos cum eis, faciemus jurare eosdem de mandato nostro sicut predictum est. Et si aliquis de viginti quinque baronibus decesserit, vel a terra recesserit, vel aliquo alio modo impeditus fuerit, quominus ista predicta possent exequi, qui residui fuerint de predictis viginti quinque baronibus eligant alium loco ipsius, pro arbitrio suo, qui simili modo erit juratus quo et ceteri. In omnibus autem que istis viginti quinque baronibus committuntur exequenda, si forte ipsi viginti quinque presentes fuerint, et inter se super re aliqua discordaverint, vel aliqui ex eis summoniti nolint vel nequeant interesse, ratum habeatur et firmum quod major pars eorum qui presentes fuerint providerit, vel preceperit ac si omnes viginti quinque in hoc consensissent; et predicti viginti quinque jurent quod omnia antedicta fideliter observabunt, et pro toto posse suo facient observari. Et nos nichil impetrabimus ab aliquo, per nos nec per alium, per quod aliqua istarum concessionum et libertatum revocetur vel minuatur; et, si aliquid tale impetratum fuerit, irritum sit et inane et numquam eo utemur per nos nec per alium.

Referencing norms: CommunaJoinsAuthorizedDistraint, CureIfRedressedAfterJusticiarNotice, CureIfRedressedWithinFortyDays, DistraintAfterFortyDays, DistraintAfterJusticiarNotice, KingCommandsTheReluctantToSwear, KingMustNotForbidTheOath, MajorityOfThosePresentDecides, PetitionDiminishingLibertiesIsVoid, RemainingChooseReplacement, RoyalPersonInviolableDuringDistraint, RoyalPersonsInviolable, WaitingCureAfterJusticiarNotice, WaitingCureWindow, WhoeverWillsSwearsWithTwentyFive

la · official · sha256:279bae1885c968bb332a01039ccc20c6b12e0f48f985359621dbe883945c5076LA

62. Et omnes malas voluntates, indignaciones, et rancores, ortos inter nos et homines nostros, clericos et laicos, a tempore discordie, plene omnibus remisimus et condonavimus. Preterea omnes transgressiones factas occasione ejusdem discordie, a Pascha anno regni nostri sextodecimo usque ad pacem reformatam, plene remisimus omnibus, clericis et laicis, et quantum ad nos pertinet plene condonavimus. Et insuper fecimus eis fieri litteras testimoniales patentes domini Stephani Cantuariensis archiepiscopi, domini Henrici Dublinensis archiepiscopi, et episcoporum predictorum et magistri Pandulfi, super securitate ista et concessionibus prefatis.

Referencing norms: IllWillRemitted

la · official · sha256:0d6ae2f50311587748d44f3f81035ee162eb54b04d62b091425c7efd1c87b2e7LA

63. Quare volumus et firmiter precipimus quod Anglicana ecclesia libera sit et quod homines in regno nostro habeant et teneant omnes prefatas libertates, jura, et concessiones, bene et in pace, libere et quiete, plene et integre, sibi et heredibus suis, de nobis et heredibus nostris, in omnibus rebus et locis, in perpetuum, sicut predictum est. Juratum est autem tam ex parte nostra quam ex parte baronum, quod hec omnia supradicta bona fide et sine malo ingenio observabuntur. Testibus supradictis et multis aliis. Data per manum nostram in prato quod vocatur Ronimed. inter Windlesoram et Stanes, quinto decimo die junii, anno regni nostri decimo septimo.

Referencing norms: CharterSwornInGoodFaith, ClosingChurchLibertyRestated, GivenAtRunnymedeFifteenJune

la · official · sha256:a2a3888f47666275571caca56c9b61fdfb969d33a905d184c8b09e5ca6dd39ebLA

7. Vidua post mortem mariti sui statim et sine difficultate habeat maritagium et hereditatem suam, nec aliquid det pro dote sua, vel pro maritagio suo, vel hereditate sua, quam hereditatem maritus suus et ipsa tenuerint dit obitus ipsius mariti, et maneat in domo mariti sui per quadraginta dies post mortem ipsius, infra quos assignetur ei dos sua.

Referencing norms: WidowPaysNothingForDower, WidowTakesMarriagePortion

la · official · sha256:afde59d6059a63addba7f403f6805f905a2757322cbf3d9d2a5ee1e6974810edLA

8. Nulla vidua distringatur ad se maritandum, dum voluerit vivere sine marito, ita tamen quod securitatem faciat quod se non maritabit sine assensu nostro, si de nobis tenuerit, vel sine assensu domini sui de quo tenuerit, si de alio tenuerit.

Referencing norms: CannotCompelWidowToMarry, WidowNotCompelledToMarry

la · official · sha256:c4c61699f005181b60a3b471a37177753ee079544282d7c21e3ad91eb7b1e13aLA

9. Nec nos nec ballivi nostri seisiemus terram aliquam nec redditum pro debito aliquo, quamdiu catalla debitoris sufficiunt ad debitum reddendum; nec plegii ipsius debitoris distringantur quamdiu ipse capitalis debitor sufficit ad solucionem debiti; et si capitalis debitor defecerit in solucione debiti, non habens unde solvat, plegii respondeant de debito; et, si voluerint, habeant terras et redditus debitoris, donec sit eis satisfactum de debito quod ante pro eo solverint, nisi capitalis debitor monstraverit se esse quietum inde versus eosdem plegios.

Referencing norms: NoLandSeizureWhileChattelsSuffice, SuretiesNotDistrainedWhilePrincipalCanPay

la · official · sha256:7e21370f4ae18e26831332f0424ee7b2fe6b445b35f789753ae511405bbe8e2cLA

Johannes Dei gracia Rex Anglie, Dominus Hibernie, Dux Normannie, Aquitannie et comes Andegravie, archiepiscopis, episcopis, abbatibus, comitibus, baronibus, justiciariis, forestariis, vicecomitibus, prepositis, ministris et omnibus ballivis et fidelibus suis salutem. Sciatis nos intuitu Dei et pro salute anime nostre et omnium antecessorum et heredum nostrorum ad honorem Dei et exaltacionem sancte Ecclesie, et emendacionem regi nostri, per consilium venerabilium patrum nostrorum, Stephani Cantuariensis archiepsicopi, tocius Anglie primatis et sancte Romane ecclesie cardinalis, Henrici Dublinensis archiepiscopi, Willelmi Londoniensis, Petri Wintoniensis, Joscelini Bathoniensis et Glastoniensis, Hugonis Lincolniensis, Walteri Wygorniensis, Willelmi Coventriensis, et Benedicti Roffensis, episcoporum; magistri Pandulfi domini pape subdiaconi et familiaris, fratris Aymerici magistri milicie Templi in Anglia; et nobilium virorum Willelmi Mariscalli comitis Penbrocie, Willelmi comitis Sarisberie, Willelmi comitis Warennie, Willelmi comitis Arundellie, Alani de Galewey a constabularii Scocie, Warini filii Geroldi, Petri filii Hereberti, Huberti de Burgo senescalli Pictavie, Hugonis de Nevilla, Mathei filii Hereberti, Thome Basset, Alani Basset, Philippi de Albiniaco, Roberti de Roppel., Johannis Mariscalli, Johannis filii Hugonis et aliorum fidelium nostrum.