Қазақ грамматикасы: фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис (академиялық грамматика, 2002)

kk-KZ · official · sha256:74152c41c0ff2255d6d556753ad884f1b3d3c796b47ddc60ec87697517acc7a4KK-KZ

§ 100. Еліктеуіш сөздердің синтаксистік қызметі Дереккөзі: ҚАЗАҚ ГРАММАТИКАСЫ. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002. - 784 б. (556-беттен алынды) Авторы: Ұжымдық еңбек Мәтін типі: академиялық грамматика Жылы: 2002 Мысалы: Сергей Петрович елең етті (Мұстафин) - баяндауыш; Қараңғылықтан қылаң етіп бір аттылы адам шыға келді (Ерубаев) - пысықтауыш. Еліктеу сөздердің сөйлемде қандай мүше қызметін атқаруы олардың өздерінен басқа қандай сөздерге тіркесуімен байланысты. Шаң-шұң дауыс шықты (Сейфуллин), Сарт-сұрт төбелес болды да қалды (Көбеев) дегенде зат есімдермен тіркесіп, анықтауыш болады. Ет көмекші етістігімен тіркесетін еліктеу сөздер қашан да болсын құранды мүшенің құрамына енеді де, сол құрам ет көмекші етістігінің қай формада ьұруына қарай, тұтасымен тұрып бір күрделі мүше болады. дербес мағыналары бар негізгі етістіктермен тіркескенде, еліктеу сөздер қимыл мен іс-әрекеттің сын-сипатын білдіреді де, әрқашан пысықтауыш мүше болады: Абай кілт бұрылып, жалт қарады (Әуезов)

Ссылаются нормы: QgKurdeliMusheBolady, QgQyzmetDerbesEtistikpen, QgQyzmetEtKomekshimen, QgQyzmetTirkesuineBailanysty, QgQyzmetZatEsimmen, QgSynSipatynBildiredi

kk-KZ · official · sha256:bd6332737dd218f921987d6b34a830597a7a76f02239f7cf67207028da1fd462KK-KZ

§ 95. Еліктеуіш сөздер Дереккөзі: ҚАЗАҚ ГРАММАТИКАСЫ. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002. - 784 б. (550, 552-беттен алынды) Авторы: Ұжымдық еңбек Мәтін типі: академиялық грамматика Жылы: 2002 Мысалы: арс, гүрс, дүрс, қорс, тарс, тырс, ырс, барқ, борт, күрт, кірт, морт, сарт, шырт, дүңк, күңк, қыңқ, мыңқ, маңқ, саңқ, шаңқ, шіңк, сарт-сұрт, тарс-тұрс, жалт- жалт, жалт-жұлт, қалт-қалт, қалт-құлт, қаңқ-қаңқ, арбаң-арбаң, бүгжең-бүгжең, арсалаң-арсалаң, ербелең-ербелең, далаң-далаң, тарбаң -тарбаң, митың-митың, салаң-сұлаң, тыржың-тыржың Еліктеуіш сөздер дегеніміз - өзіне тән лексика-семантикалық мағынасы, морфологиялық тұлға-тұрпаты (формалық структурасы) бар, дара түрлеріне де, қосарланған түрлеріне де көптік, тәуелдік, септік, жіктік жалғаулары тікелей жалғанбайтын (түрленбейтін), сөйлемде әрқашан сын-қимыл пысықтауыш болатын және бастапқы түбірлерінен жұрнақтар арқылы туынды есімдер мен етістіктер жасалатын сөздер.

Ссылаются нормы: QgElikteuishArqashanPysyqtauysh, QgElikteuishSoz

kk-KZ · official · sha256:678e1e2f5dd82ee5b01a4da0ab3fa35281d10e78fcf7443ffd07e16c5d12a422KK-KZ

§ 96. Негізгі еліктеу сөздер Дереккөзі: ҚАЗАҚ ГРАММАТИКАСЫ. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002. - 784 б. (554-беттен алынды) Авторы: Ұжымдық еңбек Мәтін типі: академиялық грамматика Жылы: 2002 Мысалы: ар, ыр,ырс, борс, бырс, бұлт, былқ, дүрс, дік, дүңк, күрс, күмп, кірт, елп, жалт, жарқ, зырқ, қалт, кілт, лып, лап, морт, мырс, мүлт, мыңқ, салп, саңқ, селк, солқ, сарт, сырт, таңқ, тыңқ, шалп, шылп, шаңқ, шыж, ырс, ыңқ. Негізгі еліктеу сөздер деп айналадағы табиғат құбылыстарын құлақпен есту арқылы қабылданған дыбыстардан және көзбен көру арқылы қабылданған елес-көріністердің бейнелерінен пайда болған түсініктердің атаулары, демек, сол дыбыстар мен бейнелердің атаулар есебінде қызмет ететін түбір сөздерді айтамыз.

Ссылаются нормы: QgNegizgiElikteuBeineden, QgNegizgiElikteuDybystan, QgNegizgiElikteuRod

kk-KZ · official · sha256:4adb25fe1c4874b73db04b0cf17a590120d32d4171a02854cc9c2ae204270e5fKK-KZ

§ 97. Туынды еліктеу сөздер Дереккөзі: ҚАЗАҚ ГРАММАТИКАСЫ. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002. - 784 б. (550, 552-беттен алынды)ҚАЗАҚ ГРАММАТИКАСЫ. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002. - 784 б. (554-беттен алынды) Авторы: Ұжымдық еңбек Мәтін типі: академиялық грамматика Жылы: 2002 Мысалы: алшаң, арбаң, арсалаң, ағараң, балпаң, болпаң, дікең, елпең, жалтаң, жортаң, жылмаң, ирелең, көлбең, кірбең, қалтаң, қоржаң, қызараң, қылмаң, қыртаң, салпаң, сылтаң, тарбаң, тарбалаң, т.б. Туынды еліктеу сөздер деп негізгі (түбір) еліктеу сөздерден де және басқа атауыш (атаушы) сөздерден де тиісті жұрнақтар арқылы жасалған еліктеу сөздерді айтамыз.

Ссылаются нормы: QgTuyndyElikteuBasqadan, QgTuyndyElikteuNegizgiden, QgTuyndyElikteuRod

kk-KZ · official · sha256:c34a1bedffb8471b844451c126b01e3a8a2f89ed0d726876b210a8838b901413KK-KZ

§ 98. Күрделі еліктеу сөздер Дереккөзі: ҚАЗАҚ ГРАММАТИКАСЫ. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002. - 784 б. (550, 552-беттен алынды)ҚАЗАҚ ГРАММАТИКАСЫ. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002. - 784 б. (554-беттен алынды) Авторы: Ұжымдық еңбек Мәтін типі: академиялық грамматика Жылы: 2002 Мысалы: арс-арс, борт-борт, быж-быж, арс-ұрс, баж-бұж, жарқ-жұрқ, арбаң-арбаң, ербең-ербең, балпаң-балпаң, арбаң-ербең, адыраң-едірең Күрделі еліктеу сөздер деп жалаң еліктеу сөздердің я негізгі, я туынды формаларының не қайталануы, не қосарлануы арқылы жасалған түрін айтамыз.

Ссылаются нормы: QgKurdeliElikteuRod, QgKurdeliNegizgiQaitalanu, QgKurdeliNegizgiQosarlanu, QgKurdeliTuyndyQaitalanu, QgKurdeliTuyndyQosarlanu

kk-KZ · official · sha256:4c7adf86c41bbe318ae21d5105680325af846353c6044c96854e78a975ea5c18KK-KZ

§ 99. Бейнелеуіш сөздер Дереккөзі: ҚАЗАҚ ГРАММАТИКАСЫ. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002. - 784 б. (553-беттен алынды) Авторы: Ұжымдық еңбек Мәтін типі: академиялық грамматика Жылы: 2002 Мысалы: Ырғалып қарға қарқ етті; ірімшік жерге салп етті. Кенеттен шыққан дауысқа Ботагөз "ә" деуге үлгермей, жүрісін кілт тоқтатып, жалт қарады (Мұқанов). Бейнелеуіш сөздер деп табиғаттағы құбылыстар мен заттардың және неше алуан жан-жануарлардың сыртқы сыр-сипаттары мен әрекет-қимылдарын көру қабілеті арқылы қабылданған бейне-көріністердің атауларын, яғни атаулар ретінде қызмет ететін сөздерді айтамыз.

Ссылаются нормы: QgBeineleuishSoz