قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

fa · official · sha256:e6aef4413218276bba0e3ce2153aa882a25fb09ce831193cddc72b93570f9b46FA

اصل اول حكومت ایران جمهوری اسلامی است كه ملت ایران، بر اساس اعتقاد دیرینه‏‌اش به حكومت حق و عدل قرآن، در پی انقلاب اسلامی پیروزمند خود به رهبری مرجع عالی‏قدر تقلید حضرت آیت‏ الله العظمی امام خمینی، در همه ‏پرسی دهم و یازدهم فروردین‏‌ماه یكهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی برابر با اول و دوم جمادی‏ الاولی سال یكهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری با اكثریت ۹۸/۲‏% كلیه كسانی كه حق رأی داشتند، به آن رأی مثبت داد.

Ссылаются нормы: assert-h3b72c3102594b190c1bbecd813cebe018195610ee1e7acc91b27fc8d729094d5

fa · official · sha256:ef36a772aecde76dc6eac1544918b6a52cc5b107fd49eb5a0deeaa6ea465cff2FA

اصل دهم از آنجا كه خانواده واحد بنیادی جامعه اسلامی است، همه قوانین و مقررات و برنامه‏‌ریزی‏‌های مربوط باید در جهت آسان كردن تشكیل خانواده، پاسداری از قداست آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد.

fa · official · sha256:be598a44b58c3884e7c2f8bd33315267e683e27f2f528fa0c81bdeb3a964af0eFA

اصل یكصدم برای پیشبرد سریع برنامه‏‌های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همكاری مردم با توجه به مقتضیات محلی، اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت می‏گیرد كه اعضای آن را مردم همان محل انتخاب می‏كنند. شرایط انتخاب‏ كنندگان و انتخاب ‏شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب و نظارت شوراهای مذكور و سلسله مراتب آنها را كه باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حكومت مركزی باشد قانون معین می‏كند.

fa · official · sha256:58a1e757d0ae8b348801a291691b72395cfb42fef396cbec81c34be7ea682b58FA

اصل یكصد و یكم به منظور جلوگیری از تبعیض و جلب همكاری در تهیه برنامه‏‌های عمرانی و رفاهی استان‏ها و نظارت بر اجرای هماهنگ آنها، شورای عالی استان‏ها مركب از نمایندگان شوراهای استان‏ها تشكیل می‏‌شود. نحوه تشكیل و وظایف این شورا را قانون معین می‌‏كند.

fa · official · sha256:9d927e56f600a1ff90c897df63633c4b9e4e893f6b1e8ec608e28994eb829b86FA

اصل یكصد و دوم شورای عالی استان‏ها حق دارد در حدود وظایف خود طرح‏هایی تهیه و مستقیماً یا از طریق دولت به مجلس شورای اسلامی پیشنهاد كند. این طرح‏ها باید در مجلس مورد بررسی قرار گیرد.

fa · official · sha256:6af255ba41a605ecbdd54a2cd5bdf5b281ae80aed10d4152756371da336bb344FA

اصل یكصد و سوم استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات كشوری كه از طرف دولت تعیین می‏شوند، در حدود اختیارات شورا‏ها ملزم به رعایت تصمیمات آنها هستند.

fa · official · sha256:97b8890507a5ec023472bfd700ca85ccd0fb36fbf9091b710fc92c79342a15b3FA

اصل یكصد و چهارم به منظور تأمین قسط اسلامی و همكاری در تهیه برنامه‏‌ها و ایجاد هماهنگی در پیشرفت امور در واحدهای تولیدی، صنعتی و كشاورزی، شوراهایی مركب از نمایندگان كارگران و دهقانان و دیگر كاركنان و مدیران، و در واحدهای آموزشی، اداری، خدماتی و مانند اینها شوراهایی مركب از نمایندگان اعضای این واحد‏ها تشكیل می‏شود. چگونگی تشكیل این شورا‏ها و حدود وظایف و اختیارات آنها را قانون معین می‏كند.

fa · official · sha256:338fe5c42b3c52755014730d649e5ccc2b925d9794702bcdffe53a78dc502b72FA

اصل یكصد و پنجم تصمیمات شورا‏ها نباید مخالف موازین اسلام و قوانین كشور باشد.

fa · official · sha256:7f87728ea87948155e59c1dfc7e6eaa7f900a197e9cbbd77a2eb31c0d7f0c328FA

اصل یكصد و ششم انحلال شورا‏ها جز در صورت انحراف از وظایف قانونی ممكن نیست. مرجع تشخیص انحراف و ترتیب انحلال شورا‏ها و طرز تشكیل مجدد آنها را قانون معین می‏كند. شورا در صورت اعتراض به انحلال حق دارد به دادگاه صالح شكایت كند و دادگاه موظف است خارج از نوبت به آن رسیدگی كند.

fa · official · sha256:35c0232241dee165d045c87d28da1c88b753094e3d3fddcc1293769a8fb00f48FA

اصل یكصد و هفتم پس از مرجع عالی‏قدر تقلید و رهبر كبیر انقلاب جهانی اسلام و بنیان‏گذار جمهوری اسلامی ایران حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خمینی «قدس سره ‏الشریف» كه از طرف اكثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شدند، تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. خبرگان رهبری درباره همه فقهای واجد شرایط مذكور در اصول پنجم و یكصد و نهم بررسی و مشورت می‏‌كنند. هرگاه یكی از آنان را اعلم به احكام و موضوعات فقهی یا مسائل سیاسی و اجتماعی یا دارای مقبولیت عامه یا واجد برجستگی خاص در یكی از صفات مذكور در اصل یكصد و نهم تشخیص دهند او را به رهبری انتخاب می‏‌كنند و در غیر این صورت یكی از آنان را به عنوان رهبر انتخاب و معرفی می‏‌نمایند. رهبر منتخب خبرگان، ولایت امر و همه مسئولیت‏های ناشی از آن را بر عهده خواهد داشت. رهبر در برابر قوانین با سایر افراد كشور مساوی است.

Ссылаются нормы: ElectLeader, ElectLeaderPower, LeaderEqualBeforeLaw

fa · official · sha256:f8c6755fe03a446ba4411fc3be5238b16320bb4f3aabddc140602d93679a7768FA

اصل یكصد و هشتم قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، كیفیت انتخاب آنها و آیین‌‏نامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به‌‏وسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و با اكثریت آرای آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هرگونه تغییر و تجدیدنظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان، در صلاحیت خود آنان است.

fa · official · sha256:ac75880439a139b4c4dda50d642d99278c110b9b552e721039068431060f031dFA

اصل یكصد و نهم شرایط و صفات رهبر: ۱- صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه ۲- عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام ۳- بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت كافی برای رهبری. در صورت تعدد واجدین شرایط فوق، شخصی كه دارای بینش فقهی و سیاسی قوی‏تر باشد مقدم است.

fa · official · sha256:eb4e79a7de7616e6d68747c29baa5fd1e63ecb664d2cfbd744aff96cfbb3b22aFA

اصل یازدهم به حكم آیه كریمه: (إِنَّ هذِهِ اُمَّتُكُمْ اُمَّةً واحِدَةً وَ اَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ)، همه مسلمانان یك اُمتند و دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست كلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و كوشش پیگیر به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد.

fa · official · sha256:e6b7799cb2e6680309d36ad66ccffb06114a5777e44a0d7a6754fe40491eace8FA

اصل یكصد و دهم وظایف و اختیارات رهبر: ۱- تعیین سیاست‏های كلّی نظام جمهوری اسلامی ایران پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام ۲- نظارت بر حُسن اجرای سیاست‏های كلّی نظام ۳- فرمان همه‌‏پرسی ۴- فرماندهی كل نیروهای مسلح ۵- اعلان جنگ و صلح و بسیج نیروها ۶- نصب و عزل و قبول استعفا‏ء: الف- فقهای شورای نگهبان ب- عالی‏ترین مقام قوه قضائیه ج- رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران د- رئیس ستاد مشترك ه‍- فرمانده كل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و- فرماندهان عالی نیروهای نظامی و انتظامی ۷- حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‏‌گانه ۸- حل معضلات نظام كه از طُرُق عادی قابل حل نیست، از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام ۹- امضاء حكم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم- صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی كه در این قانون می‏‌آید، باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد. ۱۰- عزل رئیس‌‏جمهور با در نظر گرفتن مصالح كشور پس از حكم دیوان عالی كشور به تخلف وی از وظایف قانونی، یا رأی مجلس شورای اسلامی به عدم كفایت وی بر اساس اصل هشتاد و نهم ۱۱- عفو یا تخفیف مجازات محكومین در حدود موازین اسلامی پس از پیشنهاد رئیس قوه قضائیه. رهبر می‏تواند بعضی از وظایف و اختیارات خود را به شخص دیگری تفویض كند.

Ссылаются нормы: DelegatePowers, DelegatePowersLiberty, DetermineGeneralPolicies, DetermineGeneralPoliciesPower, DismissPresident, DismissPresidentPower, DismissalGroundByCourt, DismissalGroundByMajlis, PardonConditions, PardonConvict, PardonPower, PresidentialDecreeConditions, ResolveSystemProblems, ResolveSystemProblemsPower, SignPresidentialDecree, SignPresidentialDecreePower

fa · official · sha256:63163262ce7811f4a3416007efca83a3e1e5ddf1a8e826f22ab012c525cd35c6FA

اصل یكصد و یازدهم هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود، یا فاقد یكی از شرایط مذكور در اصول پنجم و یكصد و نهم گردد، یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است، از مقام خود بركنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذكور در اصل یكصد و هشتم می‏‌باشد. در صورت فوت یا كناره‏‌گیری یا عزل رهبر، خبرگان موظفند در اسرع وقت نسبت به تعیین و معرفی رهبر جدید اقدام نمایند. تا هنگام معرفی رهبر، شورایی مركب از رئیس جمهور، رئیس قوه قضائیه و یكی از فقهای شورای نگهبان به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام، همه وظایف رهبری را به طور موقت به عهده می‏‌گیرد و چنانچه در این مدت یكی از آنان به هر دلیل نتواند انجام وظیفه نماید، فرد دیگری به انتخاب مجمع، با حفظ اكثریت فقها در شورا، به جای وی منصوب می‏گردد. این شورا در خصوص وظایف بندهای (۱) و (۳) و (۵) و (۱۰) و قسمت‏های (د) و (ه‍‏) و (و) بند (۶) اصل یكصد و دهم، پس از تصویب سه‏‌چهارم اعضاء مجمع تشخیص مصلحت نظام اقدام می‏‌كند. هرگاه رهبر بر اثر بیماری یا حادثه دیگری موقتاً از انجام وظایف رهبری ناتوان شود، در این مدت شورای مذكور در این اصل وظایف او را عهده‌‏دار خواهد بود.

Ссылаются нормы: CeasedDesignationIsNotPursued, DesignateNewLeader, DesignateNewLeaderDuty, InterimCouncilOnTemporaryIncapacity, InterimCouncilRestrictedFunction, InterimCouncilRestrictedPower, LeaderRemovableOnlyByExperts, RemovalOnlyByExperts, RemoveLeader, RemoveLeaderPower, assert-h2a803b3eee8a05e57cd65f23bf39d5804274a80cfa5c607d54c84aa4341c55f4, assert-h5e8951cd38e976d09a122b5a52b7881a41d3dbccd26425efcc93b5a871c05783, assert-h80c988e1060788916462bc777ceaacbeec423799601d37ae25931a3b782953aa, assert-h852a09ce57900c8ddc4030b32c6e86393c501e5fe2bb12d43166fc470940d0f5, assert-h8810c1426693d92553e91b14a034ee0f1001653c5d32ed0e8577e8583a58459a, assert-h88c1a7b0728e6a85931dc3ab9c40c1a0c7693464ebe041d0dc6fd1d985011efd, assert-h8d277c8f5476ec2476580588bc2c4d63c7f29529e454f45fa99e12dfb19055a9, assert-hb1c910542d4ec12663f60aeed12e37b6294f8ec41a93ce0aa7571c43942a3b14, assert-hba8addcb8744c1041f441446b3d3220b68f41081c592f099b2e823ce8299d283, assert-hbbd4c9188c77f55fc0c4d98c7d7ef527d6a273dd6426db8647ede698e0b33a4a

fa · official · sha256:dabc4ecaab12879783f18cfb4d1783529a830641db0d8867e6d5e324ad644668FA

اصل یكصد و دوازدهم مجمع تشخیص مصلحت نظام برای تشخیص مصحلت در مواردی كه مصوبه مجلس شورای اسلامی را شورای نگهبان خلاف موازین شرع و یا قانون اساسی بداند و مجلس با در نظر گرفتن مصلحت نظام، نظر شورای نگهبان را تأمین نكند و مشاوره در اموری كه رهبری به آنان ارجاع می‏دهد و سایر وظایفی كه در این قانون ذكر شده است به دستور رهبری تشكیل می‏شود. اعضاء ثابت و متغیر این مجمع را مقام رهبری تعیین می‏نماید. مقررات مربوط به مجمع توسط خود اعضاء تهیه و تصویب و به تأیید مقام رهبری خواهد رسید.

Ссылаются нормы: EnforceableByExpediency, ExpediencyCouncilResolvesDeadlock, ExpediencyOverDeadlock, GroundByExpediency

fa · official · sha256:63dce907d9d26ae3721798835a5db687fff47c7248e8514ee7f812cdd1e45035FA

اصل یکصد و سیزدهم پس از مقام رهبری، رئیس جمهور عالی‏ترین مقام رسمی كشور است و مسئولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را جز در اموری كه مستقیماً به رهبری مربوط می‏شود، بر عهده دارد.

fa · official · sha256:0b41c6f18433b254630e74573be8fe1427218ddf61e384c59981ec60529ca0c8FA

اصل یكصد و چهاردهم رئیس ‏جمهور برای مدت چهار سال با رأی مستقیم مردم انتخاب می‏شود و انتخاب مجدد او به صورت متوالی تنها برای یك دوره بلامانع است.

fa · official · sha256:48f5ba3a9e28e4477ae08123c83eed8155d96386fbd0251ed29bc705a7ed0a9dFA

اصل یكصد و پانزدهم رئیس ‏جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی كه واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد: ایرانی‌‏الاصل، تابع ایران، مدیر و مدبّر، دارای حُسن سابقه و امانت و تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی كشور.

fa · official · sha256:d9f8c2bbfe3a2b2cd9120df61b2b3e17c4bdd64013a965f82f90d44fd19f3a18FA

اصل یكصد و شانزدهم نامزدهای ریاست جمهوری باید قبل از شروع انتخابات آمادگی خود را رسماً اعلام كنند. نحوه برگزاری انتخاب رئیس ‏جمهوری را قانون معین می‏‌كند.

fa · official · sha256:0b7d5aaf93c65287e78081bb15fe16151d3c4c7f92ca64d62f761765ab14e295FA

اصل یكصد و هفدهم رئیس ‏جمهور با اكثریت مطلق آراء شركت‌‏كنندگان، انتخاب می‏‌شود، ولی هرگاه در دور نخست هیچ‏یك از نامزد‏ها چنین اكثریتی بدست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رأی گرفته می‏شود. در دور دوم تنها دو نفر از نامزد‏ها كه در دور نخست آراء بیشتری داشته‌‏اند شركت می‏‌كنند، ولی اگر بعضی از نامزدهای دارنده آراء بیشتر، از شركت در انتخابات منصرف شوند، از میان بقیه، دو نفر كه در دور نخست بیش از دیگران رأی داشته‌‏اند برای انتخاب مجدد معرفی می‏‌شوند.

fa · official · sha256:a40dd2dcbb37fb6872a8e4cc0de6d197c8acf8317d00c7af8b2850c236f686e3FA

اصل یكصد و هجدهم مسئولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری طبق اصل نود و نهم بر عهده شورای نگهبان است، ولی قبل از تشكیل نخستین شورای نگهبان بر عهده انجمن نظارتی است كه قانون تعیین می‌‏كند.

fa · official · sha256:2ec00cb56e97f53e70b725afdd82ea0a455babc6d904c8dc3aee9b42874f892bFA

اصل یكصد و نوزدهم انتخاب رئیس ‏جمهور جدید باید حداقل یك ماه پیش از پایان دوره ریاست جمهوری قبلی انجام شده باشد و در فاصله انتخاب رئیس ‏جمهور جدید و پایان دوره ریاست جمهوری سابق، رئیس‏ جمهور پیشین وظایف رئیس‏ جمهوری را انجام می‏دهد.

fa · official · sha256:af067c8d471f7bc72d11d556d50e17ad15ef2133a0594ff5a0ee5104b63512c4FA

اصل دوازدهم دین رسمی ایران، اسلام و مذهب جعفری اثنی‏‌عشری است و این اصل الی‏ الابد غیرقابل تغییر است و مذاهب دیگر اسلامی اعم از حنفی، شافعی، مالكی، حنبلی و زیدی دارای احترام كامل می‏باشند و پیروان این مذاهب در انجام مراسم مذهبی، طبق فقه خودشان آزادند و در تعلیم و تربیت دینی و احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث و وصیت) و دعاوی مربوط به آن در دادگاه‏ها رسمیت دارند و در هر منطقه‏‌ای كه پیروان هر یك از این مذاهب اكثریت داشته باشند، مقررات محلی در حدود اختیارات شورا‏ها بر طبق آن مذهب خواهد بود، با حفظ حقوق پیروان سایر مذاهب.

Ссылаются нормы: AdherentOfLine, PersonalStatusBySchool, ReserveLineForPersonalStatus, RiteByOwnFiqh, SchoolFollowerRiteLiberty, assert-h1bb9bc9fafc67edb15671a1834737ab0f0f989cfcb4358e067dd38c408a71f34, assert-h2b9982f3e7aa6b10d71e2456bf10e90d56b634c67d274dfb7a323d9541c4bc7c, assert-h4fa36fdd34b3a68f633db378db46c5a16b45db48cb79624949cb7f12cc1af659, assert-h59dd82dfdaccaf28fe7b23c278662a8776601bda7ee5265b30483e6bd20e35b4, assert-h6a6f248c10b877cf2bc2fbe38be03dca69df8a77b2af31687496916979af87b6, assert-h6adc236146ed0765482dad7d1d971c518a95de5b1a2aeb38b6952200269fd718, assert-haa6e61155e79f7e931fabaa0829461ecba5611a1faa8bd979935b557435f040d, assert-hb50947acc277b7e810f7fdcc0855e6d421c86b911aa599a8911c090dc95c391c, assert-hf5c1c81cfa367db5be9c2cfcb5ac8a34f523000287c89935144098a0f803518f, assert-hfe60a08154008055d4dc9a385b0259e0cf9729619ff79779db916bea13a5f03e

fa · official · sha256:81b76d1b1c5c3ffa342e808f1f502e516dcc16852ecdd78110a03d37da62a34cFA

اصل یكصد و بیستم هرگاه در فاصله ده روز پیش از رأی‏‌گیری یكی از نامزدهایی كه صلاحیت او طبق این قانون احراز شده فوت كند، انتخابات به مدت دو هفته به تأخیر می‌‏افتد. اگر در فاصله دور نخست و دور دوم نیز یكی از دو نفر حائز اكثریت دور نخست فوت كند، مهلت انتخابات برای دو هفته تمدید می‏‌شود.

fa · official · sha256:1de8b91cb45e1d72f905a87f4c958ae91a154a27916a655bebd7e92cce3d6e0dFA

اصل یكصد و بیست و یكم رئیس جمهور در مجلس شورای اسلامی در جلسه‌‏ای كه با حضور رئیس قوه قضائیه و اعضای شورای نگهبان تشكیل می‌‏شود به ترتیب زیر سوگند یاد می‏‌كند و سوگندنامه را امضاء می‏‌نماید: «بسم ‏الله‏ الرحمن‏ الرحیم. من به عنوان رئیس‏ جمهور در پیشگاه قرآن كریم و در برابر ملت ایران به خداوند قادر متعال سوگند یاد می‏‌كنم كه پاسدار مذهب رسمی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی كشور باشم و همه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسئولیت‏هایی كه بر عهده گرفته‌‏ام به كار گیرم و خود را وقف خدمت به مردم و اعتلای كشور، ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم و از هرگونه خودكامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی كه قانون اساسی برای ملت شناخته است حمایت كنم. در حراست از مرز‏ها و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی كشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم‏السلام قدرتی را كه ملت به عنوان امانتی مقدس به من سپرده است همچون امینی پارسا و فداكار نگاهدار باشم و آن را به منتخب ملت پس از خود بسپارم.»

fa · official · sha256:b14044a4deda6c6732f303ee00c0c4ef18eeb00dcd33a82138d9880290fa4d52FA

اصل یكصد و بیست و دوم رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏ قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ مسئول‏ است‏.

fa · official · sha256:ce6b486794e1e5bb3238817c508f890ae551c964554fa5f71cc853b32d0dc245FA

اصل یكصد و بیست و سوم رئیس جمهور موظف است مصوبات مجلس یا نتیجه همه‌‏پرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به وی امضاء كند و برای اجرا در اختیار مسئولان بگذارد.

fa · official · sha256:4a5cf4ddfd815a9bc089c0339f99ac54ab8eefb6ce497bf06bf905d9aa316792FA

اصل یكصد و بیست و چهارم رئیس ‏جمهور می‏تواند برای انجام وظایف قانونی خود معاونانی داشته باشد. معاون اول رئیس‏ جمهور با موافقت وی اداره هیئت وزیران و مسئولیت هماهنگی سایر معاونت‏ها را به عهده خواهد داشت.

fa · official · sha256:9eb4ac773953141808ca6934ff556de05e81e10ee9029e3b4046220675ac0f74FA

اصل یكصد و بیست و پنجم امضای عهدنامه‏‌ها، مقاوله‏‌نامه‏‌ها، موافقتنامه‏‌ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولت‏ها و همچنین امضای پیمان‌های مربوط به اتحادیه‌های بین‏‌المللی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی با رئیس جمهور یا نماینده قانونی او است.

fa · official · sha256:a163e5231afafc6137aba97ef063c2f30e2d8181f783768500aed1368cdd94eaFA

اصل یكصد و بیست و ششم رئیس‏ جمهور مسئولیت امور برنامه و بودجه و امور اداری و استخدامی كشور را مستقیماً بر عهده دارد و می‏تواند اداره آنها را به عهده دیگری بگذارد.

fa · official · sha256:a4a5dcaa85a2b9efe7f35d403bba2799e83dc34ea1fa9d6fbb205d3a7ef24d29FA

اصل یكصد و بیست و هفتم رئیس‏ جمهور می‏تواند در موارد خاص، برحسب ضرورت با تصویب هیئت وزیران، نماینده یا نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین نماید. در این موارد تصمیمات نماینده یا نمایندگان مذكور در حكم تصمیمات رئیس ‏جمهور و هیئت وزیران خواهد بود.

fa · official · sha256:f0501ebb40f55b815aaeb0cb4f12c370e78cf7b661cacf6d81cf88439015945cFA

اصل یكصد و بیست و هشتم سفیران به پیشنهاد وزیر امور خارجه و تصویب رئیس ‏جمهور تعیین می‏شوند. رئیس ‏جمهور استوارنامه سفیران را امضاء می‏كند و استوارنامه سفیران كشورهای دیگر را می‏پذیرد.

fa · official · sha256:68f776c2335e324d65a67f3946e63bf757d8d059446212f5442107c8959fa8eeFA

اصل یكصد و بیست و نهم اعطای نشان‏های دولتی با رئیس ‏جمهور است.

fa · official · sha256:93e885d339ac4a378a111bd3f342d2528bab77cf26640908ed724563608e342fFA

اصل سیزدهم ایرانیان زرتشتی، كلیمی و مسیحی تنها اقلیت‏های دینی شناخته می‏شوند كه در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل می‏كنند.

Ссылаются нормы: MinorityRite, MinorityRiteLiberty, PersonalStatusByOwnRite, assert-h02168a550abab005a6c2f054198c93ea0180843afe86c4337e9da6538fa7671b, assert-h58efb4705a08c7b456744bb358fcf1743add61a1b1e6160d398ecb909c478d2d, assert-hef1f6dfb34c30e419ce46528e7cac2776295bf4d06eea1f5a2bd1ac48b34bf34

fa · official · sha256:a64365f4d0f5dfce0dcf55b96acf95572d944293010458522a9ea1dbf0d0ed79FA

اصل یكصد و سی‌‏ام رئیس جمهور استعفای خود را به رهبر تقدیم می‏‌كند و تا زمانی كه استعفای او پذیرفته نشده است به انجام وظایف خود ادامه می‏‌دهد.

fa · official · sha256:2c00e6d107d3a5719a186bd1dbcde1292fbed14f5c48550f1789a025605ee663FA

اصل یكصد و سی‏ و یكم در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏ قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ رهبری،‏ اختیارات‏ و مسئولیتهای‏ وی‏ را بر عهده‏ می‏گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏ جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور، معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‌‏کند.

fa · official · sha256:86053dbc5a7d65dbb8e5344c01f33dde70efa62724f4a9fb13deafcb36433617FA

اصل یكصد و سی و دوم در مدتی كه اختیارات و مسئولیت‏های رئیس‏ جمهور بر عهده معاون اول یا فرد دیگری است كه به موجب اصل یكصد و سی و یكم منصوب می‏‌گردد، وزرا را نمی‏توان استیضاح كرد یا به آنان رأی عدم اعتماد داد و نیز نمی‏توان برای تجدیدنظر در قانون اساسی و یا امر همه‌‏پرسی اقدام نمود.

fa · official · sha256:80c9c42a270b344ed37754e2b3e1325c36f268937317921015bdf74d4a892447FA

اصل یكصد و سی و سوم وزرا توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رأی‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‌‏شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رأی‏ اعتماد جدید برای‏ وزرا لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏‌کند.

fa · official · sha256:32ec754c31655a0f0b13bc8f358822417a4b20c98b3668952160b6eaea8022f5FA

اصل یكصد و سی و چهارم ریاست هیئت وزیران با رئیس ‏جمهور است كه بر كار وزیران نظارت دارد و با اتخاذ تدابیر لازم به هماهنگ ساختن تصمیم‏های وزیران و هیئت دولت می‏‌پردازد و با همكاری وزیران، برنامه و خط مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا می‏‌كند. در موارد اختلاف نظر و یا تداخل در وظایف قانونی دستگا‏ه‏های دولتی در صورتی كه نیاز به تفسیر یا تغییر قانون نداشته باشد، تصمیم هیئت وزیران كه به پیشنهاد رئیس ‏جمهور اتخاذ می‏شود لازم‏‌الاجراء است. رئیس ‏جمهور در برابر مجلس، مسئول اقدامات هیئت وزیران است.

fa · official · sha256:f29ed8f4fb36b8fbc0be4e441e11b411ae04c66294f62bbfcd68c094e25412f2FA

اصل یكصد و سی و پنجم وزرا تا زمانی كه عزل نشده‌‏اند و یا بر اثر استیضاح یا درخواست رأی اعتماد، مجلس به آنها رأی عدم اعتماد نداده است در سِمَت خود باقی می‏‌مانند. استعفای هیئت وزیران یا هر یك از آنان به رئیس ‏جمهور تسلیم می‏‌شود و هیئت وزیران تا تعیین دولت جدید به وظایف خود ادامه خواهند داد. رئیس‏ جمهور می‏تواند برای وزارتخانه‏‌هایی كه وزیر ندارند حداكثر برای مدت سه ماه سرپرست تعیین نماید.

fa · official · sha256:3984993b4dd48f605043f1b404075544d1d8d2e6209d55891cba7909d9c47013FA

اصل يكصد و سی و ششم رئيس ‌جمهور مي‌تواند وزرا را عزل كند و در اين صورت بايد براي وزير يا وزيران جديد از مجلس رأي اعتماد بگيرد، و در صورتی كه پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت نيمی از هيئت وزيران تغيير نمايد بايد مجدداً از مجلس شورای اسلامی برای هيئت وزيران تقاضای رأی اعتماد كند.

fa · official · sha256:7d869d213655bc729eed1f9ed25f3f5bf4da9e54f240baccbbe9c3caf55ebd66FA

اصل یكصد و سی و هفتم هر یك از وزیران، مسئول وظایف خاص خویش در برابر رئیس ‏جمهور و مجلس است و در اموری كه به تصویب هیئت وزیران می‏‌رسد مسئول اعمال دیگران نیز هست.

fa · official · sha256:98bc72bbb63c7a9245d7d12726b656038999491e5ba3ed57be9c30e711eec632FA

اصل یكصد و سی و هشتم علاوه بر مواردی كه هیئت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آیین‏‌نامه‏‌های اجرایی قوانین می‌‏شود، هیئت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمان‏های اداری به وضع تصویب‏‌نامه و آیین‏‌نامه بپردازد. هر یك از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیئت وزیران حق وضع آیین‏‌نامه و صدور بخشنامه را دارد، ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد. دولت می‏تواند تصویب برخی از امور مربوط به وظایف خود را به كمیسیون‏های متشكل از چند وزیر واگذار نماید. مصوبات این كمیسیون‏ها در محدوده قوانین پس از تأیید رئیس جمهور لازم‌‏الاجرا است. تصویب‏‌نامه‏‌ها و آیین‏‌نامه‏‌های دولت و مصوبات كمیسیون‏های مذكور در این اصل‏، ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی می‏‌رسد تا در صورتی كه آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذكر دلیل برای تجدیدنظر به هیئت وزیران بفرستد.

fa · official · sha256:35e720c22278bf93eeb5db3c8bcc30c0cc488ae1f0b0de33768b44de8327c220FA

اصل یكصد و سی و نهم صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن به داوری در هر مورد، موكول به تصویب هیئت وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد. در مواردی كه طرف دعوی خارجی باشد و در موارد مهم داخلی باید به تصویب مجلس نیز برسد. موارد مهم را قانون تعیین می‏‌كند.

fa · official · sha256:e91915ba5dbb7d42b797145f531a38bc17591f8c8d9ce7d400bb0518329779e1FA

اصل چهاردهم به حكم آیه شریفه (لا ینْهاكُمُ اللهُ عَنِ الَّذینَ لَمْ یقاتِلُوكُمْ فِی الدِّینِ وَ لَمْ یخْرِجُوكُمْ مِنْ دِیارِكُمْ اَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَیهِمْ إِنَّ اللهَ یحِبُّ الْمُقْسِطینَ) دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظفند نسبت به افراد غیرمسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت كنند. این اصل در حق كسانی اعتبار دارد كه بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام نكنند.

fa · official · sha256:704ffb4c83122595c3c218ed9e66e1eac111ba924e4f4b5a762b9f805b93517fFA

اصل یكصد و چهلم رسیدگی به اتهام رئیس ‏جمهور و معاونان او و وزیران در مورد جرایم عادی با اطلاع مجلس شورای اسلامی در دادگاه‏های عمومی دادگستری انجام می‏‌شود.

fa · official · sha256:5808ae69dd1354054865ad68cd1639baf619c876137e1f9862f17c2e1f2d89a1FA

اصل یكصد و چهل و یكم رئیس جمهور، معاونان رئیس جمهور، وزیران و كارمندان دولت نمی‌‏توانند بیش از یك شغل دولتی داشته باشند و داشتن هر نوع شغل دیگر در مؤسساتی كه تمام یا قسمتی از سرمایه آن متعلق به دولت یا مؤسسات عمومی است و نمایندگی مجلس شورای اسلامی و وكالت دادگستری و مشاوره حقوقی و نیز ریاست و مدیریت عامل یا عضویت در هیئت مدیره انواع مختلف شركت‏های خصوصی، جز شركت‏های تعاونی ادارات و مؤسسات برای آنان ممنوع است. سِمَت‏های آموزشی در دانشگاه‏ها و مؤسسات تحقیقاتی از این حكم مستثنی است.

fa · official · sha256:898da4918fd19094ffebafb099727bbf37aff6640f150bddb38ec66223ede120FA

اصل یكصد و چهل و دوم دارایی رهبر، رئیس ‏جمهور، معاونان رئیس ‏جمهور، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت، توسط رئیس قوه قضائیه رسیدگی می‏شود كه بر خلاف حق افزایش نیافته باشد.

fa · official · sha256:90af6b75bf38cfd389f1f5bc0745c465b75e3b2fb31b5817bddc9215a3eb78cdFA

اصل یكصد و چهل و سوم ارتش جمهوری اسلامی ایران پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی كشور را بر عهده دارد.

fa · official · sha256:afc059ca358720299fa3c4eb6d5b44d745076c4a4fde45ca545794055de6e390FA

اصل یكصد و چهل و چهارم ارتش جمهوری اسلامی ایران باید ارتشی اسلامی باشد كه ارتشی مكتبی و مردمی است و باید افرادی شایسته را به خدمت بپذیرد كه به اهداف انقلاب اسلامی مؤمن و در راه تحقق آن فداكار باشند.

fa · official · sha256:6e4cbcfdc26780c90ba5323373a70700fb088ea04b1650de9c31b31ac6ec88feFA

اصل یكصد و چهل و پنجم هیچ فرد خارجی به عضویت در ارتش و نیروهای انتظامی كشور پذیرفته نمی‏‌شود.

fa · official · sha256:681f92fe8a67409592e23b470ae595a6864c18469eaa6d7194db6478131d7270FA

اصل یكصد و چهل و ششم استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در كشور هر چند به عنوان استفاده‏های صلح‌‏آمیز باشد ممنوع است.

fa · official · sha256:8dbe56fdd81bc5b69cd4ce0190f96ca35613e33b25667ee86e166c9a3e9d78a2FA

اصل یكصد و چهل و هفتم دولت باید در زمان صلح از افراد و تجهیزات فنی ارتش در كارهای امدادی، آموزشی، تولیدی و جهاد سازندگی، با رعایت كامل موازین عدل اسلامی استفاده كند در حدّی كه به آمادگی رزمی ارتش آسیبی وارد نیاید.

fa · official · sha256:70c02959375eca62a6c2a8c889c051b73dfc8b3fdfb74ad19191d096428e98e4FA

اصل یكصد و چهل و هشتم هر نوع بهره‌‏برداری شخصی از وسایل و امكانات ارتش و استفاده شخصی از افراد آنها به صورت گماشته، راننده شخصی و نظایر اینها ممنوع است.

fa · official · sha256:45bfe2d827981ec0adfe7ef271c66a7719114a7ef193f94c8d73470807b694d5FA

اصل یكصد و چهل و نهم ترفیع درجه نظامیان و سلب آن به موجب قانون است.

fa · official · sha256:703007535f5a3948c701614d132cd9ffa24e6d75fcde9856cbdc736c08fbc08cFA

اصل پانزدهم زبان و خط رسمی و مشترك مردم ایران فارسی است. اسناد و مكاتبات و متون رسمی و كتب درسی باید با این زبان و خط باشد، ولی استفاده از زبان‏های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‏‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در كنار زبان فارسی آزاد است.

fa · official · sha256:9bdc3485ab7d37d054a67c2585e7de995bb12427ec1fd1d23b4a59a467f40762FA

اصل یكصد و پنجاهم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی كه در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشكیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا می‏‌ماند. حدود وظایف و قلمرو مسئولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسئولیت نیروهای مسلح دیگر با تأكید بر همكاری و هماهنگی برادرانه میان آنها به‏‌وسیله قانون تعیین می‌‏شود.

fa · official · sha256:fe9c7ad1053a2acbbc90c80ca37b7bd96bf9534ea13f3530611e81d6d464dfb4FA

اصل یكصد و پنجاه و یكم به حكم آیه كریمه (وَ أعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ آخَرینَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ یعْلَمُهُمْ) دولت موظف است برای همه افراد كشور برنامه و امكانات آموزش نظامی را بر طبق موازین اسلامی فراهم نماید، به طوری كه همه افراد همواره توانایی دفاع مسلحانه از كشور و نظام جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند، ولی داشتن اسلحه باید با اجازه مقامات رسمی باشد.

fa · official · sha256:3d863868bd8da7292fac68cf483d69f8e1c54bb3f885fbf0fad4860f3e096150FA

اصل یكصد و پنجاه و دوم سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اساس نفی هرگونه سلطه‏‌جویی و سلطه‏‌پذیری، حفظ استقلال همه‏‌جانبه و تمامیت ارضی كشور، دفاع از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرت‏های سلطه‏‌گر و روابط صلح‏‌آمیز متقابل با دول غیرمحارب استوار است.

fa · official · sha256:3b8e37769c00bdddf87fdcea10bac3a47e87e65cbb326f2b9810bb5fde8d8336FA

اصل یكصد و پنجاه و سوم هرگونه قرارداد كه موجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی و اقتصادی، فرهنگ، ارتش و دیگر شئون كشور گردد ممنوع است.

fa · official · sha256:eb8d27a936e572ce21bba944d1a609bcdd09ff511cbcc76ff0ef7f654d6dc14bFA

اصل یكصد و پنجاه و چهارم جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در كل جامعه بشری را آرمان خود می‏داند و استقلال و آزادی و حكومت حق و عدل را حق همه مردم جهان می‏‌شناسد. بنابراین در عین خودداری كامل از هرگونه دخالت در امور داخلی ملت‏های دیگر، از مبارزه حق‌‏طلبانه مستضعفین در برابر مستكبرین در هر نقطه از جهان حمایت می‌‏كند.

fa · official · sha256:76e75760cf7b4960bd25cbf34f7acd0f8a85e0fb17bfdd8c32a01193993b88a9FA

اصل یكصد و پنجاه و پنجم دولت جمهوری اسلامی ایران می‌‏تواند به كسانی كه پناهندگی سیاسی بخواهند پناه دهد مگر این كه بر طبق قوانین ایران خائن و تبهكار شناخته شوند.

fa · official · sha256:b1e208bf6fb67310d9134a22cf95cd73bece92a7d313d7ea4cc283657ede1fd2FA

اصل یكصد و پنجاه و ششم قوه‌قضائیه قوه‌‏ای است مستقل كه پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت و عهده‌‏دار وظایف زیر است: ۱- رسیدگی و صدور حكم در مورد تظلّمات، تعدّیات، شكایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه كه قانون معین می‌‏كند. ۲- احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‏های مشروع ۳- نظارت بر حُسن اجرای قوانین ۴- كشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدوّن جزائی اسلام ۵- اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین.

fa · official · sha256:4266a3c7ff4578a082ef7a0b7156a182309109d6d767ba02794c6e584295f059FA

اصل یكصد و پنجاه و هفتم به منظور انجام مسئولیت‏های قوه قضائیه در كلیه امور قضایی و اداری و اجرایی، مقام رهبری یك نفر مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبر را برای مدت پنج سال به عنوان رئیس قوه قضائیه تعیین می‌‏نماید كه عالی‏ترین مقام قوه قضائیه است.

fa · official · sha256:3ee92d43ef94c873d64dcb1bd0844aad0fa7c72e3b9e2683babb744832ddc9fcFA

اصل یكصد و پنجاه و هشتم وظایف رئیس قوه قضائیه به شرح زیر است: ۱- ایجاد تشكیلات لازم در دادگستری به تناسب مسئولیت‏های اصل یكصد و پنجاه و ششم ۲- تهیه لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی ۳- استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آنها و تغییر محل مأموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری، طبق قانون.

fa · official · sha256:67dfacb29d76665bda1bebacb5e43511f0f447cadd020ec05062b6c7f7b3ccc6FA

اصل یكصد و پنجاه و نهم مرجع رسمی تظلّمات و شكایات، دادگستری است. تشكیل دادگاه‏ها و تعیین صلاحیت آنها منوط به حكم قانون است.

fa · official · sha256:40171c0b85ffee3d612de8ac7fb2a152214e5321ad4e564be4feec6392a67cf7FA

اصل شانزدهم از آنجا كه زبان قرآن و علوم و معارف اسلامی، عربی است و ادبیات فارسی كاملاً با آن آمیخته است، این زبان باید پس از دوره ابتدایی تا پایان دوره متوسطه در همه كلاس‏ها و در همه رشته‌‏‏ها تدریس شود.

fa · official · sha256:dd01270c6ef6040ddadedfbd36848972df5ec884bfc1a2bd94b1f216cb7d6785FA

اصل یكصد و شصتم وزیر دادگستری مسئولیت كلیه مسائل مربوطه به روابط قوه قضائیه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از میان كسانی كه رئیس قوه قضائیه به رئیس جمهور پیشنهاد می‏‌كند انتخاب می‏‌گردد. رئیس قوه قضائیه می‏تواند اختیارات تامّ مالی و اداری و نیز اختیارات استخدامی غیر قضات را به وزیر دادگستری تفویض كند. در این صورت وزیر دادگستری دارای همان اختیارات و وظایفی خواهد بود كه در قوانین برای وزرا به عنوان عالی‏ترین مقام اجرایی پیش‏بینی می‌‏شود.

fa · official · sha256:715d0546c9e62bd342d5cd6a48897446351a6156cae3bcdc2c2ffd068efcd577FA

اصل یكصد و شصت و یكم دیوان عالی كشور به منظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاكم و ایجاد وحدت رویه قضایی و انجام مسئولیت‏هایی كه طبق قانون به آن محول می‏شود بر اساس ضوابطی كه رئیس قوه قضائیه تعیین می‏كند تشكیل می‏‌گردد.

fa · official · sha256:9d4aa6544addf091f3d6a6b5b83dd6d87aa34a60a97e8db69cc01b00a77c8dd3FA

اصل یكصد و شصت و دوم رئیس دیوان عالی كشور و دادستان كل باید مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی باشند و رئیس قوه قضائیه با مشورت قضات دیوان عالی كشور آنها را برای مدت پنج سال به این سِمَت منصوب می‏‌كند.

fa · official · sha256:6b3bd8634528fcd80f0af1d228377cd9ea71dfbe782eeb089712ad58740b7485FA

اصل یكصد و شصت و سوم صفات و شرایط قاضی طبق موازین فقهی به وسیله قانون معین می‌‏شود.

fa · official · sha256:ce159803ca3b027157718fa396e917b40ff88948a4a84370136b1c81650a4c51FA

اصل یكصد و شصت و چهارم قاضی را نمی‏توان از مقامی كه شاغل آن است بدون محاكمه و ثبوت جرم یا تخلفی كه موجب انفصال است به طور موقت یا دائم منفصل كرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سِمَتش را تغییر داد مگر به اقتضای مصلحت جامعه با تصمیم رئیس قوه قضائیه پس از مشورت با رئیس دیوان عالی كشور و دادستان كل. نقل و انتقال دوره‏ای قضات بر طبق ضوابط كلّی كه قانون تعیین می‏كند صورت می‏‌گیرد.

fa · official · sha256:6a8be46c335ce01aaf8464c5f5d0287863368264193460200817af845650fd69FA

اصل یكصد و شصت و پنجم محاكمات، علنی انجام می‌‏شود و حضور افراد بلامانع است مگر آنكه به تشخیص دادگاه، علنی بودن آن منافی عفت عمومی یا نظم عمومی باشد یا در دعاوی خصوصی طرفین دعوا تقاضا كنند كه محاكمه علنی نباشد.

fa · official · sha256:9d481a8d9d4ce22487e9204b224d8ee5c6170ab5efa5bb8ba78f27a044f6236fFA

اصل یكصد و شصت و ششم احكام دادگاه‏ها باید مستدلّ و مستند به مواد قانون و اصولی باشد كه بر اساس آن حكم صادر شده است.

fa · official · sha256:dfa1b70ff1b14d6717d59fe235abab7d62c3e6cb79da1728d706e388c5fd9baaFA

اصل یكصد و شصت و هفتم قاضی موظف است كوشش كند حكم هر دعوا را در قوانین مدوّنه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر، حكم قضیه را صادر نماید و نمی‏‌تواند به بهانه سكوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدوّنه از رسیدگی به دعوا و صدور حكم امتناع ورزد.

Ссылаются нормы: Adjudicate, AdjudicateDuty, NoDenialOfJustice, NoDenialOfJusticeProhibition, RefusalBreaksAdjudication, ReserveLineAssigned, ReserveLineIsOfficial, ReserveLineIsOfficial/unless/OwnLineForPersonalStatus, ReserveSourceApplies

fa · official · sha256:febeaa81937539cb0ceb258dd3ae03385af837d07c4ca9e3935e451a8ea3a952FA

اصل یكصد و شصت و هشتم رسیدگی به جرایم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیئت منصفه در محاكم دادگستری صورت می‏‌گیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات هیئت منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون بر اساس موازین اسلامی معین می‌‏كند.

fa · official · sha256:adae6d5c9e007aff2e81758903b7950e2092cc46e770612790c4e12e42183cb0FA

اصل یكصد و شصت و نهم هیچ فعلی یا ترك فعلی به استناد قانونی كه بعد از آن وضع شده است جرم محسوب نمی‏‌شود.

fa · official · sha256:563c17a163ea4a3898e6087cfb9f408a4b934d10701712f90b793de9aa9578c7FA

اصل هفدهم مبدأ تاریخ رسمی كشور، هجرت پیامبر اسلام(ص) است و تاریخ هجری شمسی و هجری قمری هر دو معتبر است، اما مبنای كار ادارات دولتی هجری شمسی است. تعطیل رسمی هفتگی روز جمعه است.

fa · official · sha256:8b264e1c81f1a51bcb0ef3b3e0b072f5eacfe6c255a645d855280b87b3c18f39FA

اصل یكصد و هفتادم قضات دادگاه‏ها مكلفند از اجرای تصویب‏‌نامه‌‏ها و آیین‏‌نامه‏‌های دولتی كه مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری كنند و هر كس می‏تواند ابطال این‏گونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا كند.

Ссылаются нормы: AnnulRegulation, AnnulRegulationPower, ApplicationBreaksRefusal, RefuseContraryRegulation, RefuseContraryRegulationDuty, RequestAnnulment, RequestAnnulmentLiberty

fa · official · sha256:112c609df92309b12119badc019a305586f73e72768e28c9404434064fae1022FA

اصل یكصد و هفتاد و یكم هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حكم یا در تطبیق حكم بر مورد خاص، ضرر مادی یا معنوی متوجه كسی گردد، در صورت تقصیر، مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر این صورت خسارت به‌‏وسیله دولت جبران می‏شود، و در هر حال از متهم اعاده حیثیت می‌‏گردد.

fa · official · sha256:95c474b9f5dbe632f8f0fb90eb5889b049eebcb12d91ca5d4dd00fd392888d34FA

اصل یكصد و هفتاد و دوم برای رسیدگی به جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضای ارتش، ژاندارمری، شهربانی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، محاكم نظامی مطابق قانون تشكیل می‌‏گردد، ولی به جرایم عمومی آنان یا جرایمی كه در مقام ضابط دادگستری مرتكب شوند در محاكم عمومی رسیدگی می‏‌شود. دادستانی و دادگاه‏های نظامی، بخشی از قوه قضائیه كشور و مشمول اصول مربوط به این قوه هستند.

fa · official · sha256:cc06b2811808a662964566b23ae4cd4ebac4ec6f0f13cacebb81f5c9d0bfafb6FA

اصل یكصد و هفتاد و سوم به منظور رسیدگی به شكایات، تظلّمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحد‏ها یا آیین‏‌نامه‏‌های دولتی و احقاق حقوق آنها، دیوانی به نام «دیوان عدالت اداری» زیر نظر رئیس قوه قضائیه تأسیس می‌‏گردد. حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین می‏‌كند.

fa · official · sha256:9a82ab60c2b2fe42e0f792ac9cfc2284e441b2c5d4a266e515a90f51d7ae86e3FA

اصل یكصد و هفتاد و چهارم بر اساس حق نظارت قوه قضائیه نسبت به حُسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه‏های اداری، سازمانی به نام «سازمان بازرسی كل كشور» زیر نظر رئیس قوه قضائیه تشكیل می‏‌گردد. حدود اختیارات و وظایف این سازمان را قانون تعیین می‏‌كند.

fa · official · sha256:736a83cf47f07af003e873a59c31b716e662de55b89579c0e7531bcd6d2ef0ccFA

اصل یكصد و هفتاد و پنجم در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزادی بیان و نشر افكار با رعایت موازین اسلامی و مصالح كشور باید تأمین گردد. نصب و عزل رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با مقام رهبری است و شورایی مركب از نمایندگان رئیس جمهور و رئیس قوه قضائیه و مجلس شورای اسلامی (هركدام دو نفر) نظارت بر این سازمان خواهند داشت. خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین می‏كند.

fa · official · sha256:31f9bb7b6a6ed70034221cc2eb27b0e6b7f981dfcce5b206c933c6cf3c726439FA

اصل یكصد و هفتاد و ششم به منظور تأمین منافع ملی و پاسداری از انقلاب اسلامی و تمامیت ارضی و حاكمیت ملی، «شورای عالی امنیت ملی» به ریاست رئیس جمهور، با وظایف زیر تشكیل می‌‏گردد: ۱- تعیین سیاست‏های دفاعی- امنیتی كشور در محدوده سیاست‏های كلّی تعیین‌‏شده از طرف مقام رهبری ۲- هماهنگ نمودن فعالیت‏های سیاسی، اطلاعاتی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در ارتباط با تدابیر كلّی دفاعی- امنیتی ۳- بهره‏‌گیری از امكانات مادی و معنوی كشور برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی. اعضای شورا عبارتند از: - رؤسای قوای سه‏‌گانه - رئیس ستاد فرماندهی كلّ نیروهای مسلح - مسئول امور برنامه و بودجه - دو نماینده به انتخاب مقام رهبری - وزرای امور خارجه، كشور، اطلاعات - حسب مورد وزیر مربوط و عالی‏ترین مقام ارتش و سپاه شورای عالی امنیت ملی به تناسب وظایف خود شوراهای فرعی از قبیل شورای دفاع و شورای امنیت كشور تشكیل می‌‏دهد. ریاست هر یك از شوراهای فرعی با رئیس جمهور یا یكی از اعضای شورای عالی است كه از طرف رئیس جمهور تعیین می‌‏شود. حدود اختیارات و وظایف شوراهای فرعی را قانون معین می‏‌كند و تشكیلات آنها به تصویب شورای عالی می‌‏رسد. مصوبات شورای عالی امنیت ملی پس از تأیید مقام رهبری قابل اجرا است.

fa · official · sha256:c3d3ca6db662c25b11ab4f89f4e9d2f7cefbb7442a3cf7c1745b9c80b69ec253FA

اصل یكصد و هفتاد و هفتم بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در موارد ضروری به ترتیب زیر انجام می‏گیرد: مقام رهبری پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام طی حكمی خطاب به رئیس جمهور موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی را به شورای بازنگری قانون اساسی با تركیب زیر پیشنهاد می‏‌نماید: ۱- اعضای شورای نگهبان ۲- رؤسای قوای سه‏‌گانه ۳- اعضای ثابت مجمع تشخیص مصلحت نظام ۴- پنج نفر از اعضای مجلس خبرگان رهبری ۵- ده نفر به انتخاب مقام رهبری ۶- سه نفر از هیئت وزیران ۷- سه نفر از قوه قضائیه ۸- ده نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ۹- سه نفر از دانشگاهیان. شیوه كار و كیفیت انتخاب و شرایط آن را قانون معین می‌‏كند. مصوبات شورا پس از تأیید و امضای مقام رهبری باید از طریق مراجعه به آراء عمومی به تصویب اكثریت مطلق شركت‏كنندگان در همه‌‏پرسی برسد. رعایت ذیل اصل پنجاه و نهم در مورد همه‏‌پرسی «بازنگری در قانون اساسی» لازم نیست. محتوای اصول مربوط به اسلامی بودن نظام و ابتنای كلیه قوانین و مقررات بر اساس موازین اسلامی و پایه‏‌های ایمانی و اهداف جمهوری اسلامی ایران و جمهوری بودن حكومت و ولایت امر و امامت امت و نیز اداره امور كشور با اتكاء به آراء عمومی و دین و مذهب رسمی ایران تغییرناپذیر است.

Ссылаются нормы: ConstitutionalRevisionPower, CoreOverRevision, FaithFoundationsEntrenchment, ImmutableCore, ImmutableCoreImmunity, IslamicCriteriaEntrenchment, OfficialReligionEntrenchment, PublicVoteEntrenchment, ReferendumAbsoluteMajority, RepublicanFormEntrenchment, ReviseConstitution, RevisionConditions, RevisionConditionsForProvision, VelayatEntrenchment, assert-h18a2dd368a0cffd4d32753bca169d23f1eb6d28a033fe445797eb35411ea43a3, assert-h30859d906b030d7983e6f7ef78aa3aba705944fe9cc76e9feff5238549ed3af0, assert-h4ca5dcf02b49e6062cea83752f5d925bd86df19662a166ab028691c95267af64, assert-hc398f4c78681a3ded6d65b3449acce0e5872401cac0352f3e362b69e58b56d5b, assert-hdb671a1fff50a0c043d92afc9f385c65a1c49bc55584f4cdf8a0730a3c922592, assert-he8bb2a5d3ca34429b1c96b6e35558eee6d71be811f6dd7572e063c928ab597d7

fa · official · sha256:a5a65f4f5c7307c71e8a9b8997308fc373d6cfeda810e3a2a47098c1631859b8FA

اصل هجدهم پرچم رسمی ایران به رنگ‏های سبز و سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی و شعار «الله اكبر» است.

fa · official · sha256:2f2c429925c4e08d7eb16a2d684565bb3e10490708a36e32157c6a007837c36aFA

اصل نوزدهم مردم ایران از هر قوم و قبیله كه باشند از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.

Ссылаются нормы: EqualRightsImmunity, EqualRightsRegardlessOfOrigin, NoOriginPrivilege, NoOriginPrivilegeProhibition, ObserveEquality, ObserveEqualityDuty, PrivilegeBreaksEquality

fa · official · sha256:37091633c2d4a5cc4da71896f37cb51b78b83d45da923538d9823e9f4dd3a2d5FA

اصل دوم جمهوری اسلامی، نظامی است بر پایه ایمان به: ۱- خدای یكتا (لا اله الا الله) و اختصاص حاكمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر امر او؛ ۲- وحی الهی و نقش بنیادی آن در بیان قوانین؛ ۳- معاد و نقش سازنده آن در سیر تكاملی انسان به سوی خدا؛ ۴- عدل خدا در خلقت و تشریع؛ ۵- امامت و رهبری مستمر و نقش اساسی آن در تداوم انقلاب اسلام؛ ۶- كرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسئولیت او در برابر خدا، كه از راه‏: الف - اجتهاد مستمر فقهای جامع‏ الشرایط بر اساس كتاب و سنت معصومین سلام ‏الله علیهم اجمعین؛ ب - استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفته بشری و تلاش در پیشبرد آنها؛ ج - نفی هرگونه ستمگری و ستم ‏كشی و سلطه‏ گری و سلطه ‏پذیری، قسط و عدل و استقلال سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و همبستگی ملی را تأمین می‏كند.

Ссылаются нормы: assert-h1ca9b2d3f297287cbaad014a76fd7848b3bf251718981c691cdea291ed514842, assert-h1e0e012e8a41bc4f4b7a9b14f2388ca8a9d078ca67dcc68d195bb80d6da98f49, assert-h445dc9d54f5224d9a01e4ca8d57dd4bcd10b6351213510d2328c47447beb7491, assert-h5985a57e385d3be4d7cedb4aaabbe4c95f88770bd56a1c8838aafdc5ac5fc2e7, assert-h66f578a98cff732dd81c60f5be2b28756cb203f7f67eec68df1e8d3dda3c3406, assert-hbdc6f617498bb32d94a5c47b5a69a72857f59e2eda349eebaab09f5470a9bf54

fa · official · sha256:ba8319b7045999679ecae8dd9e172946599ddcf61b5547c3fab61b8328821676FA

اصل بیستم همه افراد ملت اعم از زن و مرد، یكسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند.

Ссылаются нормы: EqualProtectionImmunity, EqualProtectionOfLaw

fa · official · sha256:5ef9b5e02cfbe0d64918a5f3d32cec52f2a0bf00e199dc0f4fbb2434840dc624FA

اصل بیست و یكم دولت موظف است حقوق زن را در تمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین نماید و امور زیر را انجام دهد: ۱- ایجاد زمینه‏‌های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او ۲- حمایت مادران، بالخصوص در دوران بارداری و حضانت فرزند، و حمایت از كودكان بی‏‌سرپرست ۳- ایجاد دادگاه صالح برای حفظ كیان و بقای خانواده ۴- ایجاد بیمه خاص بیوگان و زنان سالخورده و بی‌سرپرست ۵- اعطای قیمومت فرزندان به مادران شایسته در جهت غبطه آنها در صورت نبودن ولی شرعی.

Ссылаются нормы: DenialBreaksWomensRights, SecureWomensRights, SecureWomensRightsDuty

fa · official · sha256:99c14cf17d2b5eb923e8253ba2fe505baf4d31f1887d61b608976853d70b9541FA

اصل بیست و دوم حیثیت، جان، مال، حقوق، مسكن و شغل اشخاص از تعرض مصون است، مگر در مواردی كه قانون تجویز كند.

Ссылаются нормы: PersonalInviolability, PersonalInviolabilityImmunity, PersonalInviolabilityImmunity/unless/AuthorisedByLaw

fa · official · sha256:2a0251fbafefec581615df66b3578f3ac8471b0c2debd91a9e712a0b269c10caFA

اصل بیست و سوم تفتیش عقاید ممنوع است و هیچ‏كس را نمی‏توان به صرف داشتن عقیده‏ای مورد تعرض و مؤاخذه قرار داد.

Ссылаются нормы: InquisitionBreaksRespect, NoBeliefInquisition, NoBeliefInquisitionImmunity, NoBeliefInquisitionProhibition, NoPersecutionForBelief, RespectBeliefs, RespectBeliefsDuty

fa · official · sha256:5e7d34a7ed7fbe31a23530e51667f07e3e249b1f2a4bb6f59dd16a68d23d82b0FA

اصل بیست و چهارم نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند، مگر آنكه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد. تفصیل آن را قانون معین می‏كند.

Ссылаются нормы: PressFreedom, PressFreedomLiberty, PressFreedomLiberty/unless/Detrimental

fa · official · sha256:5ddaf0e2991815c0dc2c9dc3fdc6d71b1d4da41d0bb5743333167dd751028786FA

اصل بیست و پنجم بازرسی و نرساندن نامه‌‏ها، ضبط و فاش كردن مكالمات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی و تلكس، سانسور، عدم مخابره و نرساندن آنها، استراق سمع و هرگونه تجسس ممنوع است، مگر به حكم قانون.

Ссылаются нормы: InterceptionBreaksSecrecy, KeepCommunicationsSecret, KeepCommunicationsSecretDuty, KeepCommunicationsSecretDuty/unless/OrderedByLaw, NoInterception, NoInterceptionProhibition, NoInterceptionProhibition/unless/OrderedByLaw

fa · official · sha256:23fda7fa65773910066d0f455be916809fa1d6b857514a42c23b40e46e405a33FA

اصل بیست و ششم احزاب، جمعیت‏ها، انجمن‏های سیاسی و صنفی و انجمن‏های اسلامی یا اقلیت‏های دینی شناخته‌‏شده آزادند، مشروط به اینكه اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نكنند. هیچ‏كس را نمی‏توان از شركت در آنها منع كرد یا به شركت در یكی از آنها مجبور ساخت.

Ссылаются нормы: AssociationFreedom, AssociationFreedomLiberty, AssociationFreedomLiberty/unless/ViolatesPrinciples, NoCompulsionInAssociation, NoCompulsionInAssociationImmunity

fa · official · sha256:ad36e0b43e10b0bceb4d6398e0f5096ffedda8b2a381aace08bcf1ecb73cbe10FA

اصل بیست و هفتم تشكیل اجتماعات و راهپیمایی‏ها، بدون حمل سلاح، به شرط آنكه مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است.

Ссылаются нормы: AssemblyFreedom, AssemblyFreedomLiberty, AssemblyFreedomLiberty/unless/DetrimentalToIslam

fa · official · sha256:e9de79ec8cd048aa06d5c2a3659417632e73df5b522418199d94a7b7856fddeaFA

اصل بیست و هشتم هر كس حق دارد شغلی را كه بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست برگزیند. دولت موظف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون، برای همه افراد امكان اشتغال به كار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید.

Ссылаются нормы: EmploymentConditionsDuty, OccupationFreedom, OccupationFreedomLiberty, OccupationFreedomLiberty/unless/ContraryOccupation, ProvideEmploymentConditions, RefusalBreaksEmploymentConditions

fa · official · sha256:4a9b7edfb622f1cd7f16bd036fc831ab73f56192891ba54717521c796554c3b0FA

اصل بیست و نهم برخورداری از تأمین اجتماعی از نظر بازنشستگی، بیكاری، پیری، از كارافتادگی، بی‏سرپرستی، در راه ماندگی، حوادث و سوانح، نیاز به خدمات بهداشتی و درمانی و مراقبت‏های پزشكی به صورت بیمه و غیره، حقی است همگانی. دولت مكلف است طبق قوانین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشاركت مردم، خدمات و حمایت‏های مالی فوق را برای یك‌‏یك افراد كشور تأمین كند.

Ссылаются нормы: ProvideSocialSecurity, RefusalBreaksSocialSecurity, SocialSecurityDuty

fa · official · sha256:ddb08a8d3a1925ea8e23f823d243b3fe603e04d804bf24270d89712ff0fa7ab9FA

اصل سوم دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف مذكور در اصل دوم، همه امكانات خود را برای امور زیر به كار برد: ۱- ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوی و مبارزه با كلیه مظاهر فساد و تباهی ۲- بالابردن سطح آگاهی‏ های عمومی در همه زمینه‏ ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه ‏های گروهی و وسایل دیگر ۳- آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همه در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی ۴- تقویت روح بررسی و تتبع و ابتكار در تمام زمینه‏ های علمی، فنی، فرهنگی و اسلامی از طریق تأسیس مراكز تحقیق و تشویق محققان ۵- طرد كامل استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب ۶- محو هرگونه استبداد و خودكامگی و انحصارطلبی ۷- تأمین آزادی‏های سیاسی و اجتماعی در حدود قانون ۸- مشاركت عامه مردم در تعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش ۹- رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امكانات عادلانه برای همه، در تمام زمینه‏‌های مادی و معنوی ۱۰- ایجاد نظام اداری صحیح و حذف تشكیلات غیرضرور ۱۱- تقویت كامل بنیه دفاع ملی از طریق آموزش نظامی عمومی برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی و نظام اسلامی كشور ۱۲- پی‏‌ریزی اقتصاد صحیح و عادلانه بر طبق ضوابط اسلامی جهت ایجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محرومیت در زمینه‌‏های تغذیه و مسكن و كار و بهداشت و تعمیم بیمه ۱۳- تأمین خودكفایی در علوم و فنون و صنعت و كشاورزی و امور نظامی و مانند اینها ۱۴- تأمین حقوق همه‏‌جانبه افراد از زن و مرد و ایجاد امنیت قضایی عادلانه برای همه و تساوی عموم در برابر قانون ۱۵- توسعه و تحكیم برادری اسلامی و تعاون عمومی بین همه مردم ۱۶- تنظیم سیاست خارجی كشور بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمان و حمایت بی‏دریغ از مستضعفان جهان.

fa · official · sha256:03dc893816c726be6f442ef5064a9867b68439df6a05550fb8d67f3e19ff959bFA

اصل سی‌‏ام دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودكفایی كشور به طور رایگان گسترش دهد.

Ссылаются нормы: FreeEducationDuty, ProvideFreeEducation, RefusalBreaksFreeEducation

fa · official · sha256:210d99585d4f1440278eb35582dd62680667f18dd88feedb93d84796ea5cacd1FA

اصل سی و یكم داشتن مسكن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است. دولت موظف است با رعایت اولویت برای آنها كه نیازمندترند به خصوص روستانشینان و كارگران، زمینه اجرای این اصل را فراهم كند.

Ссылаются нормы: HousingDuty, ProvideHousingConditions, RefusalBreaksHousing

fa · official · sha256:3fa31b685ccd42328334a024767d4f8e195a6d2df9589eedae19d79e42eaa68bFA

اصل سی و دوم هیچ‏كس را نمی‏توان دستگیر كرد مگر به حكم و ترتیبی كه قانون معین می‏كند. در صورت بازداشت، موضوع اتهام باید با ذكر دلایل بلافاصله كتباً به متهم ابلاغ و تفهیم شود و حداكثر ظرف مدت بیست و چهار ساعت پرونده مقدماتی به مراجع صالحه قضایی ارسال و مقدمات محاكمه، در اسرع وقت فراهم گردد. متخلف از این اصل، طبق قانون مجازات می‏شود.

Ссылаются нормы: FileTransferWithinTwentyFourHours, NoArrestWithoutLaw, NoArrestWithoutLawImmunity, NoArrestWithoutLawImmunity/unless/UnderLaw, NoArrestWithoutLawProhibition, ObserveArrestRule, UnlawfulArrestBreaksRule, assert-h11796564485895d3c53c0a0a9756c65b668d6684436fc77d8390c6787a8ac2e1

fa · official · sha256:8f9ffaaae460592dabccded9fa5df781bb07300b6e2b6a15ae5aa34f2f712f8aFA

اصل سی و سوم هیچ‏كس را نمی‏توان از محل اقامت خود تبعید كرد یا از اقامت در محل مورد علاقه‏اش ممنوع یا به اقامت در محلی مجبور ساخت، مگر در مواردی كه قانون مقرر می‏دارد.

Ссылаются нормы: NoBanishment, NoBanishmentImmunity, NoBanishmentImmunity/unless/ProvidedByLaw

fa · official · sha256:8a33c1d9e867399bc21b6b9cb2001f2894758606983e750e49019c9363b1584aFA

اصل سی و چهارم دادخواهی حق مسلّم هر فرد است و هر كس می‏تواند به منظور دادخواهی به دادگاه‏های صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند اینگونه دادگاه‏ها را در دسترس داشته باشند و هیچ‏كس را نمی‏توان از دادگاهی كه به موجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع كرد.

Ссылаются нормы: AccessToCourt, AccessToCourtImmunity, SeekJustice, SeekJusticeLiberty

fa · official · sha256:cf2d89d4e83e50c5aaf8ab4a9e972a86737d0dbc30f868de73dfcc8c57c977c1FA

اصل سی و پنجم در همه دادگاه‏ها طرفین دعوی حق دارند برای خود وكیل انتخاب نمایند و اگر توانایی انتخاب وكیل را نداشته باشند باید برای آنها امكانات تعیین وكیل فراهم گردد.

Ссылаются нормы: ChooseCounsel, ChooseCounselLiberty, CounselMeansDuty, ProvideCounselMeans, RefusalBreaksCounselMeans

fa · official · sha256:259bc7c7e62f522a62ed4137ce06fec9236da8622f6a0199e1cd8d39e4833163FA

اصل سی و ششم حكم به مجازات و اجرای آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و به موجب قانون باشد.

Ссылаются нормы: PunishmentOnlyByCourt, PunishmentOnlyByCourtImmunity, PunishmentOnlyByCourtImmunity/unless/ByCompetentCourt

fa · official · sha256:65d6b6b86234f7c0d6690798cc61ecf2eb9e4671ac9eda060d64a6898ff098adFA

اصل سی و هفتم اصل، برائت است و هیچ‏كس از نظر قانون مجرم شناخته نمی‏شود، مگر اینكه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.

Ссылаются нормы: PresumedInnocent, PresumptionOfInnocence, PresumptionOfInnocence/unless/GuiltProven

fa · official · sha256:edc34bd4bb254dd330253c3da9ea4e424b90fd6a05734883fa01553b07bdedf6FA

اصل سی و هشتم هرگونه شكنجه برای گرفتن اقرار و یا كسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت، اقرار یا سوگند، مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است. متخلف از این اصل، طبق قانون مجازات می‏شود.

Ссылаются нормы: AbstainFromTorture, AbstainFromTortureDuty, CompelledTestimonyIsVoid, NoTorture, NoTortureProhibition, TortureBreaksAbstention

fa · official · sha256:318de68d545ce898ade57e1d2a1b7dfff0121a2b47938e732264936ffc8419e5FA

اصل سی و نهم هتك حرمت و حیثیت كسی كه به حكم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده، به هر صورت كه باشد ممنوع و موجب مجازات است.

Ссылаются нормы: DegradationBreaksRespect, NoDegradation, NoDegradationProhibition, RespectDignity, RespectDignityDuty

fa · official · sha256:91a7be3dd061af4d37920bedd15a63477055b6446521b8525344a2db59d0b23eFA

اصل چهارم كلیه قوانین و مقررات مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر اینها باید بر اساس موازین اسلامی باشد. این اصل بر اطلاق یا عموم همه اصول قانون اساسی و قوانین و مقررات دیگر حاكم است و تشخیص این امر بر عهده فقهای شورای نگهبان است.

fa · official · sha256:447f77fa145332b3bb7249d198801dd1be9091d5f96b41a5bd4befd50adcc270FA

اصل چهلم هیچ‏كس نمی‏تواند اِعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد.

Ссылаются нормы: AbuseBreaksFairExercise, ExerciseRightsWithoutAbuse, ExerciseRightsWithoutAbuseDuty, NoAbuseOfRight, NoAbuseOfRightProhibition

fa · official · sha256:f4b6c00e1056c133140559df15ddf91b0e1c2eb14db931363d59f322a428fafeFA

اصل چهل و یكم تابعیت كشور ایران حق مسلّم هر فرد ایرانی است و دولت نمی‏تواند از هیچ ایرانی سلب تابعیت كند، مگر به درخواست خود او یا در صورتی كه به تابعیت كشور دیگری درآید.

Ссылаются нормы: KeepCitizenship, KeepCitizenshipImmunity, KeepCitizenshipImmunity/unless/ForeignCitizenship, KeepCitizenshipImmunity/unless/OwnRequest

fa · official · sha256:cb56a27363556a3e1d4cc73f59f342103dff17fb539104f7dc2bfd01b180c85fFA

اصل چهل و دوم اتباع خارجه می‏توانند در حدود قوانین به تابعیت ایران درآیند و سلب تابعیت این‏گونه اشخاص در صورتی ممكن است كه دولت دیگری تابعیت آنها را بپذیرد یا خود آنها درخواست كنند.

Ссылаются нормы: Naturalisation, NaturalisationLiberty, NaturalisedKeepCitizenship, NaturalisedKeepCitizenshipImmunity, NaturalisedKeepCitizenshipImmunity/unless/AcceptedElsewhere, NaturalisedKeepCitizenshipImmunity/unless/OwnRequest

fa · official · sha256:a4f02e38f8f8c05e412431b792110cbdd90dbf8dd514a1776333075eab2b2699FA

اصل چهل و سوم برای تأمین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه‏‌كن كردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، با حفظ آزادگی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران بر اساس ضوابط زیر استوار می‏‌شود: ۱- تأمین نیازهای اساسی: مسكن، خوراك، پوشاك، بهداشت، درمان، آموزش و پرورش و امكانات لازم برای تشكیل خانواده برای همه. ۲- تأمین شرایط و امكانات كار برای همه به منظور رسیدن به اشتغال كامل و قرار دادن وسایل كار در اختیار همه كسانی كه قادر به كارند ولی وسایل كار ندارند، در شكل تعاونی، از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر كه نه به تمركز و تداول ثروت در دست افراد و گروه‏های خاص منتهی شود و نه دولت را به صورت یك كارفرمای بزرگ مطلق درآورد. این اقدام باید با رعایت ضرورت‏های حاكم بر برنامه‏‌ریزی عمومی اقتصاد كشور در هر یك از مراحل رشد صورت گیرد. ۳- تنظیم برنامه اقتصادی كشور به صورتی كه شكل و محتوا و ساعات كار چنان باشد كه هر فرد علاوه بر تلاش شغلی‏، فرصت و توان كافی برای خودسازی معنوی، سیاسی و اجتماعی و شركت فعال در رهبری كشور و افزایش مهارت و ابتكار داشته باشد. ۴- رعایت آزادی انتخاب شغل و عدم اجبار افراد به كاری معین و جلوگیری از بهره‌‏كشی از كار دیگری. ۵- منع اضرار به غیر و انحصار و احتكار و ربا و دیگر معاملات باطل و حرام. ۶- منع اسراف و تبذیر در همه شئون مربوط به اقتصاد، اعم از مصرف، سرمایه‌‏گذاری، تولید، توزیع و خدمات. ۷- استفاده از علوم و فنون و تربیت افراد ماهر به نسبت احتیاج برای توسعه و پیشرفت اقتصاد كشور. ۸- جلوگیری از سلطه اقتصادی بیگانه بر اقتصاد كشور. ۹- تأكید بر افزایش تولیدات كشاورزی، دامی و صنعتی كه نیازهای عمومی را تأمین كند و كشور را به مرحله خودكفایی برساند و از وابستگی برهاند.

fa · official · sha256:a132cf4865af1412094d838b85caf131c65de5fe463161287e92321528e8d33bFA

اصل چهل و چهارم نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بر پایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامهریزی منظم و صحیح استوار است. بخش دولتی شامل كلیه صنایع بزرگ، صنایع مادر، بازرگانی خارجی، معادن بزرگ، بانكداری، بیمه، تأمین نیرو، سدها و شبكه‏‌های بزرگ آبرسانی، رادیو و تلویزیون، پست و تلگراف و تلفن، هواپیمایی، كشتیرانی، راه و راه آهن و مانند اینها است كه به صورت مالكیت عمومی و در اختیار دولت است. بخش تعاونی شامل شركت‏ها و مؤسسات تعاونی تولید و توزیع است كه در شهر و روستا بر طبق ضوابط اسلامی تشكیل می‏شود. بخش خصوصی شامل آن قسمت از كشاورزی، دامداری، صنعت، تجارت و خدمات می‏شود كه مكمل فعالیت‏های اقتصادی دولتی و تعاونی است. مالكیت در این سه بخش تا جایی كه با اصول دیگر این فصل مطابق باشد و از محدوده قوانین اسلام خارج نشود و موجب رشد و توسعه اقتصادی كشور گردد و مایه زیان جامعه نشود مورد حمایت قانون جمهوری اسلامی است. تفصیل ضوابط و قلمرو و شرایط هر سه بخش را قانون معین می‏كند.

fa · official · sha256:aab216d9931c6aa02ccb2ef06c4adc316fceea3b17b08c2a6aa977403e7b9d0bFA

اصل چهل و پنجم انفال و ثروت‏های عمومی از قبیل زمین‏های موات یا رها شده، معادن، دریاها، دریاچه‏‌ها، رودخانه‌‏ها و سایر آب‏های عمومی، كوه‏ها، دره‏ها‏، جنگل‏ها، نیزارها، بیشه‏های طبیعی، مراتعی كه حریم نیست، ارث بدون وارث و اموال مجهول‏ال‌مالك و اموال عمومی كه از غاصبین مسترد می‏شود، در اختیار حكومت اسلامی است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نماید. تفصیل و ترتیب استفاده از هر یك را قانون معین می‏كند.

fa · official · sha256:f0b990814bde59f666e311f0665ce9f3774cc6a30ed19b19d95579a4aec9bae6FA

اصل چهل و ششم هر كس مالك حاصل كسب و كار مشروع خویش است و هیچ‏كس نمی‏تواند به عنوان مالكیت نسبت به كسب و كار خود، امكان كسب و كار را از دیگری سلب كند.

fa · official · sha256:0be649306dd6dabfad8f4fabfae6c91386ff74dfeec3ab3520424435acec2740FA

اصل چهل و هفتم مالكیت شخصی كه از راه مشروع باشد محترم است. ضوابط آن را قانون معین می‏كند.

fa · official · sha256:0dc20ada58f4114d933f030ad621365aaada224d9c8471b8acdf09627bde950eFA

اصل چهل و هشتم در بهره‌‏برداری از منابع طبیعی و استفاده از درآمدهای ملی در سطح استان‏ها و توزیع فعالیت‏های اقتصادی میان استان‏ها و مناطق مختلف كشور، باید تبعیض در كار نباشد، به طوری كه هر منطقه فراخور نیاز‏ها و استعداد رشد خود، سرمایه و امكانات لازم در دسترس داشته باشد.

fa · official · sha256:ed53273b23ea0dbb684e92a9a9ccf55e72f3185b6df128a151c8176cd252a81dFA

اصل چهل و نهم دولت موظف است ثروت‏های ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه‌‏كاری‏ها و معاملات دولتی، فروش زمین‏های موات و مباحات اصلی، دایر كردن اماكن فساد و سایر موارد غیرمشروع را گرفته و به صاحب حق رد كند و در صورت معلوم نبودن او به بیت‏المال بدهد. این حكم باید با رسیدگی و تحقیق و ثبوت شرعی به‏‌وسیله دولت اجرا شود.

fa · official · sha256:3ee0c3ea4a039bffd68ad861ce1c37040f7912210b64dd02aa7de6cb86a05183FA

اصل پنجم در زمان غیبت حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه)، در جمهوری اسلامی ایران ولایت امر و امامت امت بر عهده فقیه عادل و با تقوی، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر است كه طبق اصل یكصد و هفتم عهده‌‏دار آن می‏گردد.

Ссылаются нормы: VelayatVestedInLeader

fa · official · sha256:2e322c94f4de4706974d3939e7a400978e54a2a6cc6f1cfb5028d0140563d4e9FA

اصل پنجاهم در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست كه نسل امروز و نسل‏های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‏گردد. از این رو فعالیت‏های اقتصادی و غیر آن كه با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا كند، ممنوع است.

fa · official · sha256:0c4df3b556021a9c1fc3a0cc606ca1e4206be102e55dc60ba51a15f152a0b713FA

اصل پنجاه و یكم هیچ نوع مالیات وضع نمی‌‏شود مگر به موجب قانون. موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی به موجب قانون مشخص می‏شود.

fa · official · sha256:c0792a1a82a70cb97b7101e93d0e4ee3e2cb3ee69a4d65d0c3255fb63726b528FA

اصل پنجاه و دوم بودجه سالانه كل كشور به ترتیبی كه در قانون مقرر می‏شود از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای اسلامی تسلیم می‏گردد. هرگونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود.

fa · official · sha256:22e042ae0b51b793e46704fab49d25a7440b27a6cefc82eed6a5462b6d02b9b2FA

اصل پنجاه و سوم كلیه دریافت‏های دولت در حساب‏های خزانه‌‏داری كل متمركز می‏شود و همه پرداخت‏ها در حدود اعتبارات مصوب به موجب قانون انجام می‏گیرد.

fa · official · sha256:8b1dc689259e67d8c0d3dc3352109b53963f07c646382d7fe92a291364d03d02FA

اصل پنجاه و چهارم دیوان محاسبات كشور مستقیماً زیر نظر مجلس شورای اسلامی می‏باشد. سازمان و اداره امور آن در تهران و مراكز استان‏ها به موجب قانون تعیین خواهد شد.

fa · official · sha256:0d2877c08459b9a637bfa2d17a46265c57726e82e6a53e078abe6d040fa8767aFA

اصل پنجاه و پنجم دیوان محاسبات به كلیه حساب‏های وزارتخانه‏‌ها، مؤسسات، شركت‏های دولتی و سایر دستگاه‏هایی كه به نحوی از انحاء از بودجه كل كشور استفاده می‏‌كنند به ترتیبی كه قانون مقرر می‌‏دارد، رسیدگی یا حسابرسی می‏‌نماید كه هیچ هزینه‏‌ای از اعتبارات مصوب تجاوز نكرده و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد. دیوان محاسبات، حساب‏ها و اسناد و مدارك مربوطه را برابر قانون، جمع‏ آوری و گزارش تفریغ بودجه هر سال را به انضمام نظرات خود به مجلس شورای اسلامی تسلیم می‏‌نماید. این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.

fa · official · sha256:3f53f514c08c0cbc8b911b2ae454f646b4672a8cd1850470ca219ce6b27899a2FA

اصل پنجاه و ششم حاكمیت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او، انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاكم ساخته است. هیچ‏كس نمی‏تواند این حق الهی را از انسان سلب كند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد و ملت این حق خداداد را از طرقی كه در اصول بعد می‏آید اِعمال می‏‌كند.

fa · official · sha256:2ae6d97b45d0815a045e3957c35f451a2eaa5ce99900f308ca56cb964d252d51FA

اصل پنجاه و هفتم قوای حاكم در جمهوری اسلامی ایران عبارتند از: قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه كه زیر نظر ولایت مطلقه امر و امامت امت بر طبق اصول آینده این قانون اعمال می‏گردند. این قوا مستقل از یكدیگرند.

Ссылаются нормы: assert-h3766885909dea022942006e8d0fa5b47931aa5536628cddd968e5292b5e4a1f6, assert-h92d9530e8f2213ef7d9058b4709a443c37ad4df50283d9d2c40b26c3dd7ca3e9, assert-hc7d36817473c683fb9ea5c117c7b528374f756086018935776640023fe13348d

fa · official · sha256:051d1d7c3df40cd02892c119bca690c7d3b7a8f494d943aa0b7bd6882af76b95FA

اصل پنجاه و هشتم اعمال قوه مقننه از طریق مجلس شورای اسلامی است كه از نمایندگان منتخب مردم تشكیل می‏شود و مصوبات آن پس از طی مراحلی كه در اصول بعد می‏آید برای اجرا به قوه مجریه و قضائیه ابلاغ می‏‌گردد.

fa · official · sha256:b2af001152ee1bdf58947ea05b54469e0d2aad371068c4175ec66c991468a3cbFA

اصل پنجاه و نهم در مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممكن است اعمال قوه مقننه از راه همه‌‏پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد. درخواست مراجعه به آراء عمومی باید به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان مجلس برسد.

fa · official · sha256:cc95046e6248274b5231bf400e85ae7926db7acb64681c57b0882cc0dd6a4e7dFA

اصل ششم در جمهوری اسلامی ایران امور كشور باید به اتكاء آراء عمومی اداره شود، از راه انتخابات: انتخاب رئیس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شورا‏ها و نظایر اینها، یا از راه همه‌‏پرسی در مواردی كه در اصول دیگر این قانون معین می‏گردد.

fa · official · sha256:25dad09ec2bafb65990125771c08d6a958f70d1ac1a58c6a242bcb3d7d2b99b8FA

اصل شصتم اعمال قوه مجریه جز در اموری كه در این قانون مستقیماً بر عهده رهبری گذارده شده، از طریق ‏رئیس جمهور و وزرا است.

fa · official · sha256:7bc8b1e5a83f03f3257caf17de7f79ac8f72e2da868ecbff9c6c66c77e945e4dFA

اصل شصت و یکم اِعمال قوه قضائیه به وسیله دادگاه‏های دادگستری است كه باید طبق موازین اسلامی تشكیل شود و به حل و فصل دعاوی و حفظ حقوق عمومی و گسترش و اجرای عدالت و اقامه حدود الهی بپردازد.

fa · official · sha256:a187fa9645ebafd809df25f14cff21d18b232c191b1bcb6ec9b95d7c102f15d5FA

اصل شصت و دوم مجلس شورای اسلامی از نمایندگان ملت كه به طور مستقیم و با رأی مخفی انتخاب می‏شوند تشكیل می‏گردد. شرایط انتخاب‏ كنندگان و انتخاب‏ شوندگان و كیفیت انتخابات را قانون معین خواهد كرد.

fa · official · sha256:b2fbb49ad8133a3860cdb1ebb6f35d2d120a07617106b7b6ab2e00862878b4afFA

اصل شصت و سوم دوره نمایندگی مجلس شورای اسلامی چهار سال است. انتخابات هر دوره باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود به طوری كه كشور در هیچ ‏زمان بدون مجلس نباشد.

fa · official · sha256:ecf401e9499e78477b5ded5dc08a2ebb77dcee6e39b2891bb1d54deaaa5769c9FA

اصل شصت و چهارم عده نمایندگان مجلس شورای اسلامی دویست و هفتاد نفر است و از تاریخ همه‏ پرسی سال یكهزار و سیصد و شصت و هشت هجری شمسی پس از هر ده سال، با در نظر گرفتن عوامل انسانی، سیاسی، جغرافیایی و نظایر آنها حداكثر بیست نفر نماینده می‌‏تواند اضافه شود. زرتشتیان و كلیمیان هركدام یك نماینده و مسیحیان آشوری و كلدانی مجموعاً یك نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هركدام یك نماینده انتخاب می‏كنند. محدوده حوزه‌‏های انتخابیه و تعداد نمایندگان را قانون معین می‏كند.

fa · official · sha256:87cc7e53fe08a327317280dc1125c650b6c9646bd6d7511358f8a808b87f766cFA

اصل شصت و پنجم پس از برگزاری انتخابات، جلسات مجلس شورای اسلامی با حضور دو سوم مجموع نمایندگان رسمیت می‏یابد و تصویب طرح‏ها و لوایح طبق آیین‌‏نامه مصوب داخلی انجام می‌‏گیرد، مگر در مواردی كه در قانون اساسی نصاب خاصی تعیین شده باشد. برای تصویب آیین‏نامه داخلی موافقت دو سوم حاضران لازم است.

fa · official · sha256:d708be350c83ff72970e15c765d34906dd9dbf92a86d66cae32489062db53ea5FA

اصل شصت و ششم ترتیب انتخاب رئیس و هیئت رئیسه مجلس و تعداد كمیسیون‏ها و دوره تصدی آنها و امور مربوط به مذاكرات و انتظامات مجلس به‏‌وسیله آیین‏‌نامه داخلی مجلس معین می‏گردد.

fa · official · sha256:7498eb4b51093a6fa7bdea4df9bcfae8bf310bbe18bb81411f8f55db779cf211FA

اصل شصت و هفتم نمایندگان باید در نخستین جلسه مجلس به ترتیب زیر سوگند یاد كنند و متن قسم‏‌نامه را امضاء نمایند: بسم الله الرحمن الرحیم «من در برابر قرآن مجید، به خدای قادر متعال سوگند یاد می‏‌كنم و با تكیه بر شرف انسانی خویش تعهد می‏‌نمایم كه پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‌‏ای را كه ملت به ما سپرده به عنوان امینی عادل پاسداری كنم و در انجام وظایف وكالت، امانت و تقوا را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای كشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پایبند باشم، از قانون اساسی دفاع كنم و در گفته‏‌ها و نوشته‏‌ها و اظهارنظرها، استقلال كشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مدنظر داشته باشم.» نمایندگان اقلیت‏های دینی این سوگند را با ذكر كتاب آسمانی خود یاد خواهند كرد. نمایندگانی كه در جلسه نخست شركت ندارند باید در اولین جلسه‏ای كه حضور پیدا می‏كنند مراسم سوگند را به‏‌جای آورند.

fa · official · sha256:5fadd8bb7dd5b3e2eed037a7bb23ea9923e176d6f4768e2f85e7f1143f431116FA

اصل شصت و هشتم در زمان جنگ و اشغال نظامی كشور به پیشنهاد رئیس جمهور و تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان و تأیید شورای نگهبان انتخابات نقاط اشغال شده یا تمامی مملكت برای مدت معینی متوقف می‏شود و در صورت عدم تشكیل مجلس جدید، مجلس سابق همچنان به كار خود ادامه خواهد داد.

fa · official · sha256:ea209e1e8e36041961d80e3a834041c4fc8d989dbf1c7c38f93dcb9f2ddd4457FA

اصل شصت و نهم مذاكرات مجلس شورای اسلامی باید علنی باشد و گزارش كامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری، در صورتی كه رعایت امنیت كشور ایجاب كند، به تقاضای رئیس جمهور یا یكی از وزرا یا ده نفر از نمایندگان، جلسه غیرعلنی تشكیل می‏شود. مصوبات جلسه غیرعلنی در صورتی معتبر است كه با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از بر طرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.

fa · official · sha256:fdf8beac60e6a63a95cf19bc12c70bced36d55a69801fd67f974d7c0fe01a285FA

اصل هفتم طبق دستور قرآن كریم: (وَ أمْرُهُمْ شُوری‏ بَینَهُم( و )شاوِرْهُمْ فِی الأمْرِ)، شوراها: مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از اركان تصمیم ‏گیری و اداره امور كشورند. موارد، طرز تشكیل و حدود اختیارات و وظایف شورا‏ها را این قانون و قوانین ناشی از آن معین می‏كند.

fa · official · sha256:1b37e8f828284652649b320f17012c5f912e7c71ae068c34eb66a5339759bf8aFA

اصل هفتادم رئیس جمهور و معاونان او و وزیران به اجتماع یا به انفراد حق شركت در جلسات علنی مجلس را دارند و می‏توانند مشاوران خود را همراه داشته باشند و در صورتی كه نمایندگان لازم بدانند، وزرا مكلف به حضورند و هرگاه تقاضا كنند مطالبشان استماع می‏شود.

fa · official · sha256:b88a146ea223da5e8a142edc79ccaec449432aee753407f9b2499f2e6c9b3cd1FA

اصل هفتاد و یكم مجلس شورای اسلامی در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی می‏تواند قانون وضع كند.

fa · official · sha256:94f2bbfdc7a9438827fa516602ea3f1251aeb13e3d950f5fe668ea3bb4921d92FA

اصل هفتاد و دوم مجلس شورای اسلامی نمی‏تواند قوانینی وضع كند كه با اصول و احكام مذهب رسمی كشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر به ترتیبی كه در اصل نود و ششم آمده بر عهده شورای نگهبان است.

Ссылаются нормы: ConformityDuty, CouncilFindingBreaksConformity, KeepLawsConforming, NoContraryLaws, NoContraryLawsProhibition

fa · official · sha256:9311e6b117e1b9c838afb3dc9632fb12dbdc18599f07579c98c3cd16fe6270ecFA

اصل هفتاد و سوم شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است. مفاد این اصل مانع از تفسیری كه دادرسان، در مقام تمیز حق از قوانین می‏‌كنند نیست.

fa · official · sha256:d2caaa61b9ffcc05d171d3bb01a5682b0ca23c6ddd07d0ccc8011789f2a0a82eFA

اصل هفتاد و چهارم لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم می‏‌شود و طرح‏های قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان، در مجلس شورای اسلامی قابل طرح است.

fa · official · sha256:25ab9130deb2111d927345635edc612d9e6016b2ac05db1dd60ec5e074c951e8FA

اصل هفتاد و پنجم طرح‏های قانونی و پیشنهاد‏ها و اصلاحاتی كه نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان می‏كنند و به تقلیل درآمد عمومی یا افزایش هزینه عمومی می‏انجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است كه در آن طریق جبران كاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.

fa · official · sha256:33553a0e33516cdcab72468a9b140532f36b65495d39064f64fc73fa3babb60aFA

اصل هفتاد و ششم مجلس شورای اسلامی حق تحقیق و تفحص در تمام امور كشور را دارد.

fa · official · sha256:959d3ec243a909408702a45aff50c68184cd9b7604fe2918a1d58d3956ce6a57FA

اصل هفتاد و هفتم عهدنامه‏‌ها، مقاوله‌‏نامه‏‌ها، قرارداد‏ها و موافقت‌نامه‌‏های بین‏‌المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.

fa · official · sha256:b4aabc7d726325858dbe6eef04da971314f4745137f5ecac0f94e05e6abef24fFA

اصل هفتاد و هشتم هرگونه تغییر در خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزئی با رعایت مصالح كشور، به شرط اینكه یك‏طرفه نباشد و به استقلال و تمامیت ارضی كشور لطمه نزند و به تصویب چهارپنجم مجموع نمایندگان مجلس شورای اسلامی برسد.

fa · official · sha256:d3bfa7b23d3ef0424695f75fe30bd7ef8693688518bde3eeb12c08cc9b6801ffFA

اصل هفتاد و نهم برقراری حكومت نظامی ممنوع است. در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن، دولت حق دارد با تصویب مجلس شورای اسلامی موقتاً محدودیت‏های ضروری را برقرار نماید، ولی مدت آن به هر حال نمی‏تواند بیش از سی روز باشد و در صورتی كه ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس كسب مجوز كند.

Ссылаются нормы: AbstainFromMartialLaw, AbstainFromMartialLawDuty, EmergencyRestrictionPower, ImposeEmergencyRestrictions, MartialLawBreaksAbstention, NoMartialLaw, NoMartialLawProhibition, NoRenewalIsNotObtained, RenewAuthorisationDuty, RenewEmergencyAuthorisation, RestrictionThirtyDayLimit, assert-h9f9cef34f95dec85ee0381fc493daed3e336d0edd8f3a6e32e8ba9e3836e7989

fa · official · sha256:99f0d2a121154c2251a2352f4dfd99a28b507d4e6902307043284915cdc92c25FA

اصل هشتم در جمهوری اسلامی ایران دعوت به خیر، امر به معروف و نهی از منكر وظیفه‏ای است همگانی و متقابل بر عهده مردم نسبت به یكدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت. شرایط و حدود و كیفیت آن را قانون معین می‏كند. (وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أوْلِیاءُ بَعْضٍ یأمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ ینْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ).

fa · official · sha256:d18ffa710a32cf54a1345cf4345bbfdad1a66f709851622e181962d2009f10e5FA

اصل هشتادم گرفتن و دادن وام یا كمك‏های بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای اسلامی باشد.

fa · official · sha256:60c4d2bb0edea7a4ffd5ef8b7033b5e26288643134734d0050bce7c4e006185cFA

اصل هشتاد و یكم دادن امتیاز تشكیل شركت‏ها و مؤسسات در امور تجارتی و صنعتی و كشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاً ممنوع است.

fa · official · sha256:a7fadb16b81f900faa3d8744b80454098affe12e753d29e96a2ffe64aabc3884FA

اصل هشتاد و دوم استخدام كارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است، مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای اسلامی.

fa · official · sha256:71fe5d090d9b3e86cd00c1cfbbdc25cdfd3b503cbe730c4007ca1b8279eb981bFA

اصل هشتاد و سوم بنا‏ها و اموال دولتی كه از نفایس ملی باشد قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای اسلامی، آن هم در صورتی كه از نفایس منحصر به فرد نباشد.

fa · official · sha256:5275ccbbca81fe87af3453a4781eeb51edb6e20411d299f2a84019a53e2211dcFA

اصل هشتاد و چهارم هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسائل داخلی و خارجی كشور اظهار نظر نماید.

fa · official · sha256:281c7f3c569038b4d55e7e8cf2cd2fec79f277caedb65f99fbe791b960e38f5fFA

اصل هشتاد و پنجم سِمَت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست. مجلس نمی‏تواند اختیار قانون‏گذاری را به شخص یا هیئتی واگذار كند ولی در موارد ضروری می‏تواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به كمیسیون‏های داخلی خود تفویض كند. در این صورت این قوانین در مدتی كه مجلس تعیین می‏نماید به صورت آزمایشی اجرا می‏شود و تصویب نهایی آنها با مجلس خواهد بود. همچنین مجلس شورای اسلامی می‏تواند تصویب دائمی اساسنامه سازمان‏ها، شركت‏ها، مؤسسات دولتی یا وابسته به دولت را با رعایت اصل هفتاد و دوم به كمیسیون‏های ذی‏ربط واگذار كند و یا اجازه تصویب آنها را به دولت بدهد. در این صورت مصوبات دولت نباید با اصول و احكام مذهب رسمی كشور و یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر به ترتیب مذكور در اصل نود و ششم با شورای نگهبان است. علاوه بر این، مصوبات دولت نباید مخالف قوانین و مقررات عمومی كشور باشد و به منظور بررسی و اعلام عدم مغایرت آنها با قوانین مزبور باید ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی برسد.

fa · official · sha256:aa81de30c1bcc04617f3b4db1c4b6ecac4c2e01274f8d1668e3e1995561d80ddFA

اصل هشتاد و ششم نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر و رأی خود كاملاً آزادند و نمی‏توان آنها را به سبب نظراتی كه در مجلس اظهار كرده‏اند یا آرایی كه در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود داده‏اند تعقیب یا توقیف كرد.

fa · official · sha256:d9008ed3108e0f4386a9a652159afc5df0f33c6fe79429c5d5386443d8104ebaFA

اصل هشتاد و هفتم رئیس جمهور برای هیئت وزیران پس از تشكیل و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رأی اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسائل مهم و مورد اختلاف می‏تواند از مجلس برای هیئت وزیران تقاضای رأی اعتماد كند.

fa · official · sha256:ab0a14abee290738b2fe2cb39a8980f2c5e28d8c335b011dd4a67f53b6fc788eFA

اصل هشتاد و هشتم در هر مورد كه حداقل یك چهارم كل نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رئیس جمهور و یا هر یك از نمایندگان از وزیر مسئول، درباره یكی از وظایف آنان سؤال كنند، رئیس جمهور یا وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد و این جواب نباید در مورد رئیس جمهور بیش از یك ماه و در مورد وزیر بیش از ده روز به تأخیر افتد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای اسلامی.

fa · official · sha256:b29b3ad7b16a0720c86b2fb5bfa58ded26885e3a38818fb6e93ff1b83701196aFA

اصل هشتاد و نهم ۱- نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‏توانند در مواردی كه لازم می‏دانند هیئت وزیران یا هر یك از وزرا را استیضاح كنند. استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است كه با امضای حداقل ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود. هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رأی اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ، نمایندگان مزبور درباره استیضاح خود توضیحات لازم را می‏دهند و در صورتی كه مجلس مقتضی بداند اعلام رأی عدم اعتماد خواهد كرد. اگر مجلس رأی اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل می‏شود. در هر دو صورت وزرای مورد استیضاح نمی‏توانند در هیئت وزیرانی كه بلافاصله بعد از آن تشكیل می‏شود عضویت پیدا كنند. ۲- در صورتی كه حداقل یك سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رئیس جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرایی كشور مورد استیضاح قرار دهند، رئیس جمهور باید ظرف مدت یك ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسائل مطرح‏شده توضیحات كافی بدهد. در صورتی كه پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس جمهور، اكثریت دو سوم كل نمایندگان به عدم كفایت رئیس جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یكصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‏رسد.

fa · official · sha256:b9b03fe8f3643bc4c98b98b78c63142473ee94c1431e270c8aef49d22e662224FA

اصل نهم در جمهوری اسلامی ایران، آزادی و استقلال و وحدت و تمامیت ارضی كشور از یكدیگر تفكیك‏ ناپذیرند و حفظ آنها وظیفه دولت و آحاد ملت است. هیچ فرد یا گروه یا مقامی حق ندارد به نام استفاده از آزادی، به استقلال سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و تمامیت ارضی ایران كمترین خدشه‏ای وارد كند و هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی كشور آزادی‏های مشروع را، هر چند با وضع قوانین و مقررات، سلب كند.

fa · official · sha256:6cd1d903a52b49363561f107244889c89bdbc4290b70dfb9352cf67943f23bafFA

اصل نودم هر كس شكایتی از طرز كار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد، می‏تواند شكایت خود را كتباً به مجلس شورای اسلامی عرضه كند. مجلس موظف است به این شكایات رسیدگی كند و پاسخ كافی دهد و در مواردی كه شكایت به قوه مجریه و یا قوه قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ كافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی كه مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند.

fa · official · sha256:ab0c6acb9c8154b20719efadab42bbf88097c634685957d9685a99d8e43184b7FA

اصل نود و یكم به منظور پاسداری از احكام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با آنها، شورایی به نام شورای نگهبان با تركیب زیر تشكیل می‏شود: ۱- شش نفر از فقهای عادل و آگاه به مقتضیات زمان و مسائل روز. انتخاب این عده با مقام رهبری است. ۲- شش نفر حقوقدان، در رشته‏‌های مختلف حقوقی، از میان حقوقدانان مسلمانی كه به‏‌وسیله رئیس قوه قضائیه به مجلس شورای اسلامی معرفی می‏‌شوند و با رأی مجلس انتخاب می‏گردند.

Ссылаются нормы: GuardianCouncilTotalMembers, assert-h37de8589e666b8e2ecf0faeb31247e74dea63e255760df30ab4f413a30fab802, assert-hc8294dc6908f1f32c167e8fc3d684e623b7929c7f84fade20f17bfc73d39d89d

fa · official · sha256:f72d3d1b229510b4be12c0e86c8d066bd282d5e98488573d93507b86b4302323FA

اصل نود و دوم اعضای شورای نگهبان برای مدت شش سال انتخاب می‏شوند ولی در نخستین دوره پس از گذشتن سه سال، نیمی از اعضای هر گروه به قید قرعه تغییر می‏یابند و اعضای تازه‏ای به جای آنها انتخاب می‏شوند.

Ссылаются нормы: GuardianCouncilMemberTerm, assert-hf73299fde944548ea3938d0b914c9c8a2b5c55f8384beeda33f98d51c3bd6579

fa · official · sha256:b49c9de020e1920913a53dd2fdf867c74d51e937f0a4dc0d2f3ed0fd5becdfb0FA

اصل نود و سوم مجلس شورای اسلامی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد مگر در مورد تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخاب شش نفر حقوقدان اعضای شورای نگهبان.

Ссылаются нормы: MajlisWithoutCouncilLacksValidity, MajlisWithoutCouncilLacksValidity/unless/CredentialsOrJuristElection

fa · official · sha256:1524fe1941a1937d1711637ff2f99991ed5e866fb5deb0c948ad33994489d31eFA

اصل نود و چهارم كلیه مصوبات مجلس شورای اسلامی باید به شورای نگهبان فرستاده شود. شورای نگهبان موظف است آن را حداكثر ظرف ده روز از تاریخ وصول از نظر انطباق بر موازین اسلام و قانون اساسی مورد بررسی قرار دهد و چنانچه آن را مغایر ببیند برای تجدیدنظر به مجلس بازگرداند. در غیر این صورت مصوبه قابل اجرا است.

Ссылаются нормы: CouncilApproval, EnforceableWhenApproved, EnforceableWhenCouncilSilent, GroundByApproval, GroundBySilence, LapsedReviewIsNotReview, NotEnforceableWhileReturned, ReturnEnactment, ReturnEnactmentPower, ReturnRecorded, ReviewBaseDue, ReviewDueWithoutExtension, ReviewDueWithoutExtension/unless/Extended, ReviewEnactment, ReviewEnactmentWithinTerm, SendEnactmentsToCouncil, SendToGuardianCouncil, WithheldEnactmentIsNotSent, assert-h7b105627b1d99ab5b4cb71b08cefc68f278538b516693aa30c1a71960fa35538

fa · official · sha256:6c168059d833839d10bd035f5846bfa38292898a72060acb3459ce5dae91d1cfFA

اصل نود و پنجم در مواردی كه شورای نگهبان مدت ده روز را برای رسیدگی و اظهار نظر نهایی كافی نداند، می‏تواند از مجلس شورای اسلامی حداكثر برای ده روز دیگر با ذكر دلیل خواستار تمدید وقت شود.

Ссылаются нормы: ExtendReview, ExtendReviewPower, ReviewDueWithExtension, assert-hebf5d5fdb697954967278be43dcb40b579bbb96f4766e0931c2302bce733d467

fa · official · sha256:e65fbdabdb690f7062e285cc34d7ae4654a065a0d23a7db3f31a3df05334c485FA

اصل نود و ششم تشخیص عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با احكام اسلام با اكثریت فقهای شورای نگهبان و تشخیص عدم تعارض آنها با قانون اساسی بر عهده اكثریت همه اعضای شورای نگهبان است.

Ссылаются нормы: AllMembersMajority, ContraryToConstitutionIsContrary, ContraryToIslamIsContrary, FaqihMajority, FaqihMajorityIsFinding, FindContraryToConstitution, FindContraryToConstitutionPower, FindContraryToIslam, FindContraryToIslamPower, MemberMajorityIsFinding

fa · official · sha256:ea2ae00d29ea01ba7e28ee6ab28da73a6697fa30f803fa5125ef718dd92df8ebFA

اصل نود و هفتم اعضای شورای نگهبان به منظور تسریع در كار می‏‌توانند هنگام مذاكره درباره لایحه یا طرح قانونی در مجلس حاضر شوند و مذاكرات را استماع كنند. اما وقتی طرح یا لایحه‏‌ای فوری در دستور كار مجلس قرار گیرد، اعضای شورای نگهبان باید در مجلس حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.

Ссылаются нормы: AbsenceBreaksAttendance, AttendDeliberations, AttendDeliberationsLiberty, AttendUrgentBill, AttendUrgentBillDuty

fa · official · sha256:35ceafea9b6f7e3e6beff114e78bb655a21959b4e7f0c4c8076d373e3411fc00FA

اصل نود و هشتم تفسیر قانون اساسی به عهده شورای نگهبان است كه با تصویب سه چهارم آنان انجام می‏‌شود.

Ссылаются нормы: InterpretConstitution, InterpretConstitutionPower, ThreeQuartersForInterpretation

fa · official · sha256:a1e8a6aacf7386389752c68b3876c13f7a50b191cb74b516f022c57bf58ef9a1FA

اصل نود و نهم شورای نگهبان نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مراجعه به آراء عمومی و همه‌‏پرسی را بر عهده دارد.

Ссылаются нормы: ApprobatorySupervisionPower, DisqualifyCandidate, ElectionSupervision, InformationalSupervision

fa · official · sha256:e49d66d3967a35f9b41dd680d2d1145a3f1f79d4f400231d87b979cb30b68134FA

بسم الله الرحمن الرحیم (لَقَد أَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَيِّناتِ وَأَنزَلنا مَعَهُمُ الكِتابَ وَالميزانَ لِيَقومَ النّاسُ بِالقِسطِ) ‎‎‎مقدمه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبیّن نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه ایران بر اساس اصول و ضوابط اسلامی است که انعکاس خواست قلبی امت اسلامی می‏‌باشد. ماهیت انقلاب عظیم اسلامی ایران و روند مبارزه مردم مسلمان از ابتدا تا پیروزی که در شعارهای قاطع و کوبنده همه قشرهای مردم تبلور می‏‌یافت این خواست اساسی را مشخص کرده و اکنون در طلیعه این پیروزی بزرگ، ملت ما با تمام وجود نیل به آن را می‏‌طلبد. ویژگی بنیادی این انقلاب نسبت به دیگر نهضت‏های ایران در سده اخیر، مکتبی و اسلامی بودن آن است. ملت مسلمان ایران پس از گذر از نهضت ضد استبدادی مشروطه و نهضت ضد استعماری ملی‏ شدن نفت به این تجربه گرانبار دست یافت که علت اساسی و مشخص عدم موفقیت این نهضت‏ها مکتبی نبودن مبارزات بوده است. گرچه در نهضت‏های اخیر خط فکری اسلامی و رهبری روحانیت مبارز سهم اصلی و اساسی را بر عهده داشت، ولی به دلیل دور شدن این مبارزات از مواضع اصیل اسلامی، جنبش‏ها به سرعت به رکود کشانده شد. از اینجا وجدان بیدار ملت به رهبری مرجع عالی‏قدر تقلید حضرت آیت‏‌الله العظمی امام خمینی ضرورت پیگیری خط نهضت اصیل مکتبی و اسلامی را دریافت و این بار روحانیت مبارز کشور که همواره در صف مقدم نهضت‏های مردمی بوده و نویسندگان و روشنفکران متعهد با رهبری ایشان تحرک نوینی یافت. (آغاز نهضت اخیر ملت ایران در سال هزار و سیصد و هشتاد و دو هجری قمری برابر با هزار و سیصد و چهل و یک هجری شمسی می‏‌باشد). ‎طلیعه نهضت اعتراض درهم کوبنده امام خمینی به توطئه آمریکایی «انقلاب سفید» که گامی در جهت تثبیت پایه‌‏های حکومت استبداد و تحکیم وابستگی‏‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ایران به امپریالیزم جهانی بود عامل حرکت یکپارچه ملت گشت و متعاقب آن انقلاب عظیم و خونبار امت اسلامی در خردادماه ۴۲ که در حقیقت نقطه آغاز شکوفایی این قیام شکوهمند و گسترده بود مرکزیت امام را به عنوان رهبری اسلامی تثبیت و مستحکم نمود و علی‏رغم تبعید ایشان از ایران در پی اعتراض به قانون ننگین کاپیتولاسیون (مصونیت مستشاران آمریکایی) پیوند مستحکم امت با امام همچنان استمرار یافت و ملت مسلمان و به ویژه روشنفکران متعهد و روحانیت مبارز راه خود را در میان تبعید و زندان، شکنجه و اعدام ادامه دادند. در این میان قشر آگاه و مسئول جامعه در سنگر مسجد، حوزه‏‌ای علمیه و دانشگاه به روشنگری و با الهام از مکتب انقلابی و پُربار اسلام تلاش پی‏گیر و ثمربخشی را در بالا بردن سطح آگاهی و هوشیاری مبارزاتی و مکتبی ملت مسلمان آغاز کرد. رژیم استبداد که سرکوبی نهضت اسلامی را با حمله دژخیمانه به فیضیه و دانشگاه و همه کانون‏های پرخروش انقلاب آغاز نموده بود به مذبوحانه‏‌ترین اقدامات ددمنشانه جهت رهایی از خشم انقلابی مردم، دست زد و در این میان جوخه‏‌های اعدام، شکنجه‏‌های قرون وسطایی و زندان‏های درازمدت، بهایی بود که ملت مسلمان ما به نشانه عزم راسخ خود به ادامه مبارزه می‏پرداخت. خون صدها زن و مرد جوان و با ایمان که سحرگاهان در میدان‏های تیر فریاد «الله اکبر» سر می‏دادند یا در میان کوچه و بازار هدف گلوله‏‌های دشمن قرار می‏گرفتند انقلاب اسلامی را تداوم بخشید. بیانیه‏‌ها و پیام‏های پی‏‌در‏پی امام به مناسبت‏های مختلف، آگاهی و عزم امت اسلامی را عمق و گسترش هر چه فزون‏تر داد. حکومت اسلامی طرح حکومت اسلامی بر پایه ولایت فقیه که در اوج خفقان و اختناق رژیم استبدادی از سوی امام خمینی ارائه شد انگیزه مشخص و منسجم نوینی را در مردم مسلمان ایجاد نمود و راه اصیل مبارزه مکتبی اسلام را گشود که تلاش مبارزان مسلمان و متعهد را در داخل و خارج کشور فشرده‏‌تر ساخت. در چنین خطی نهضت ادامه یافت تا سرانجام نارضایی‏ها و شدت خشم مردم بر اثر فشار و اختناق روزافزون در داخل و افشاگری و انعکاس مبارزه به وسیله روحانیت و دانشجویان مبارز در سطح جهانی، بنیان‏های حاکمیت رژیم را به شدت متزلزل کرد و به ناچار رژیم و اربابانش مجبور به کاستن از فشار و اختناق و به اصطلاح باز کردن فضای سیاسی کشور شدند تا به گمان خویش دریچه اطمینانی به منظور پیشگیری از سقوط حتمی خود بگشایند. اما ملت برآشفته و آگاه و مصمم به رهبری قاطع و خلل‏‌ناپذیر امام، قیام پیروزمند و یکپارچه خود را به طرز گسترده و سراسری آغاز نمود. خشم ملت انتشار نامه توهین‌‏آمیز به ساحت مقدس روحانیت و به ویژه امام خمینی در ۱۷ دی ۵۶ از طرف رژیم حاکم، این حرکت را سریع‏تر نمود و باعث انفجار خشم مردم در سراسر کشور شد و رژیم برای مهار کردن آتشفشان خشم مردم کوشید این قیام معترضانه را با به خاک و خون کشیدن خاموش کند؛ اما این خود خون بیشتری در رگ‏های انقلاب جاری ساخت و طپش‏های پی‌‏درپی انقلاب در هفتم‏‌ها و چهلم‌‏های یادبود شهدای انقلاب، حیات و گرمی و جوشش یکپارچه‏ و هر چه فزون‏تری به این نهضت در سراسر کشور بخشید و در ادامه و استمرار حرکت مردم تمامی سازمان‏های کشور با اعتصاب یکپارچه خود و شرکت در تظاهرات خیابانی در سقوط رژیم استبدادی مشارکت فعالانه جستند. همبستگی گسترده مردان و زنان از همه اقشار و جناح‏های مذهبی و سیاسی در این مبارزه به طرز چشمگیری تعیین‏‌کننده بود و مخصوصاً زنان به شکل بارزی در تمامی صحنه‌‏های این جهاد بزرگ، حضور فعال و گسترده‏ای داشتند. صحنه‏‌هایی از آن نوع که مادری را با کودکی در آغوش، شتابان به سوی میدان نبرد و لوله‏‌های مسلسل نشان می‏داد بیانگر سهم عمده و تعیین‌‏کننده این قشر بزرگ جامعه در مبارزه بود. بهایی که ملت پرداخت نهال انقلاب پس از یک سال و ‏اندی مبارزه مستمر و پیگیر با باروری از خون بیش از شصت هزار شهید و صد هزار زخمی و معلول و با بر جای نهادن میلیاردها تومان خسارت مالی در میان فریادهای «استقلال، آزادی، حکومت اسلامی» به ثمر نشست و این نهضت عظیم که با تکیه بر ایمان و وحدت و قاطعیت رهبری در مراحل حساس و هیجان‏‌آمیز نهضت و نیز فداکاری ملت به پیروزی رسید موفق به درهم کوبیدن تمام محاسبات و مناسبات و نهادهای امپریالیستی گردید که در نوع خود سرفصل جدیدی بر انقلابات گسترده مردمی در جهان شد. ۲۱ و ۲۲ بهمن سال یکهزار و سیصد و پنجاه و هفت روزهای فرو ریختن بنیاد شاهنشاهی شد و استبداد داخلی و سلطه خارجی متکی بر آن را در هم شکست و با این پیروزی بزرگ، طلیعه حکومت اسلامی که خواست دیرینه مردم مسلمان است نوید پیروزی نهایی را داد. ملت ایران به طور یکپارچه و با شرکت مراجع تقلید و علمای اسلام و مقام رهبری در همه‏‌پرسی جمهوری اسلامی، تصمیم نهایی و قاطع خود را بر ایجاد نظام نوین جمهوری اسلامی اعلام کرد و با اکثریت ۹۸/۲‏% به نظام جمهوری اسلامی رأی مثبت داد. اکنون قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان بیانگر نهادها و مناسبات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه باید راهگشای تحکیم پایه‌‏های حکومت اسلامی و ارائه‏‌دهنده طرح نوین نظام حکومتی بر ویرانه‏‌های نظام طاغوتی قبلی گردد. شیوه حکومت در اسلام حکومت از دیدگاه اسلام، برخاسته از موضع طبقاتی و سلطه‏‌گری فردی یا گروهی نیست، بلکه تبلور آرمان سیاسی ملتی هم‌‏کیش و هم‏فکر است که به خود سازمان می‏دهد تا در روند تحول فکری و عقیدتی راه خود را به سوی هدف نهایی (حرکت به سوی الله) بگشاید. ملت ما در جریان تکامل انقلابی خود از غبارها و زنگارهای طاغوتی زدوده شد و از آمیزه‌‏های فکری بیگانه خود را پاک نمود و به مواضع فکری و جهان بینی اصیل اسلامی بازگشت. اکنون بر آن است که با موازین اسلامی جامعه نمونه (اسوه) خود را بنا کند. بر چنین پایه‌‏ای، رسالت قانون اساسی این است که زمینه‏‌های اعتقادی نهضت را عینیت بخشد و شرایطی را به وجود آورد که در آن انسان با ارزش‏های والا و جهان‏‌شمول اسلامی پرورش یابد. قانون اساسی با توجه به محتوای اسلامی انقلاب ایران که حرکتی برای پیروزی تمامی مستضعفین بر مستکبرین بود زمینه تداوم این انقلاب را در داخل و خارج کشور فراهم می‏کند؛ به ویژه در گسترش روابط بین‏‌المللی با دیگر جنبش‏های اسلامی و مردمی می‏کوشد تا راه تشکیل امت واحد جهانی را هموار کند. (إن هذه أمتکم أمه واحده و أنا ربکم فاعبدون) و استمرار مبارزه در نجات ملل محروم و تحت ستم در تمامی جهان قوام یابد. با توجه به ماهیت این نهضت بزرگ، قانون اساسی تضمین‌‏گر نفی هر گونه استبداد فکری و اجتماعی و انحصار اقتصادی می‏باشد و در خط گسستن از سیستم استبدادی و سپردن سرنوشت مردم به دست خودشان تلاش می‏کند. (و یضع عنهم إصرهم و الأغلال التی کانت علیهم) در ایجاد نهادها و بنیادهای سیاسی که خود پایه تشکیل جامعه است بر اساس تلقی مکتبی، صالحان عهده‏‌دار حکومت و اداره مملکت می‏‌گردند. (ان الأرض یرثها عبادی الصالحون) و قانون‏گذاری که مبیّن ضابطه‏‌های مدیریت اجتماعی است بر مدار قرآن و سنت، جریان می‏یابد. بنابراین نظارت دقیق و جدی از ناحیه اسلام‏‌شناسان عادل و پرهیزگار و متعهد (فقهای عادل) امری محتوم و ضروری است و چون هدف از حکومت، رشد دادن انسان در حرکت به سوی نظام الهی است (و إلی الله المصیر) تا زمینه بروز و شکوفایی استعدادها به منظور تجلی ابعاد خداگونگی انسان فراهم آید (تخلّقوا بأخلاق الله) و این جز در گرو مشارکت فعال و گسترده تمامی عناصر اجتماع در روند تحول جامعه نمی‏‏تواند باشد. با توجه به این جهت، قانون اساسی زمینه چنین مشارکتی را در تمام مراحل تصمیم‏‌گیری‏های سیاسی و سرنوشت‏‌ساز برای همه افراد اجتماع فراهم می‏سازد تا در مسیر تکامل انسان، هر فردی خود دست‌‏اندرکار و مسئول رشد و ارتقاء و رهبری گردد که این همان تحقق حکومت مستضعفین در زمین خواهد بود. (و نرید أن نمنّ علی الذین استضعفوا فی الأرض و نجعلهم أئمه و نجعلهم الوارثین)‎‎ ولایت فقیه عادل بر اساس ولایت امر و امامت مستمر، قانون اساسی زمینه تحقق رهبری فقیه جامع ‏الشرایطی را که از طرف مردم به عنوان رهبر شناخته می‏شود (مجاری الأمور بید العلماء بالله الأمناء علی حلاله و حرامه) آماده می‏کند تا ضامن عدم انحراف سازمان‏های مختلف از وظایف اصیل اسلامی خود باشند.‎‎‎ اقتصاد وسیله است نه هدف در تحکیم بنیادهای اقتصادی، اصل، رفع نیازهای انسان در جریان رشد و تکامل اوست، نه همچون دیگر نظام‏های اقتصادی تمرکز و تکاثر ثروت و سودجویی؛ زیرا که در مکاتب مادی، اقتصاد خود هدف است و بدین جهت در مراحل رشد، اقتصاد عامل تخریب و فساد و تباهی می‏شود، ولی در اسلام اقتصاد وسیله است و از وسیله انتظاری جز کارایی بهتر در راه وصول به هدف نمی‏توان داشت. با این دیدگاه برنامه اقتصادی اسلامی فراهم کردن زمینه مناسب برای بروز خلاقیت‏های متفاوت انسانی است و بدین جهت تأمین امکانات مساوی و متناسب و ایجاد کار برای همه افراد و رفع نیازهای ضروری جهت استمرار حرکت تکاملی او بر عهده حکومت اسلامی است.‎‎‎‎‎ زن در قانون اساسی در ایجاد بنیادهای اجتماعی اسلامی، نیروهای انسانی که تاکنون در خدمت استثمار همه‏جانبه خارجی بودند هویت اصلی و حقوق انسانی خود را باز می‏یابند و در این بازیابی طبیعی است که زنان به دلیل ستم بیشتری که تاکنون از نظام طاغوتی متحمل شده‏اند استیفای حقوق آنان بیشتر خواهد بود. خانواده، واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقیدتی و آرمانی در تشکیل خانواده که زمینه‏ساز اصلی حرکت تکاملی و رشدیابنده انسان است اصل اساسی بوده و فراهم کردن امکانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حکومت اسلامی است. زن در چنین برداشتی از واحد خانواده، از حالت «شیء بودن» و یا «ابزار کار بودن» در خدمت اشاعه مصرف‏زدگی و استثمار، خارج شده و ضمن بازیافتن وظیفه خطیر و پُر ارج مادری در پرورش انسان‏های مکتبی پیش‏آهنگ و خود همرزم مردان در میدا‏ن‏های فعال حیات می‏باشد و در نتیجه پذیرای مسئولیتی خطیرتر و در دیدگاه اسلامی برخوردار از ارزش و کرامتی والاتر خواهد بود.‎‎‎‎‎ ارتش مکتبی در تشکیل و تجهیز نیروهای دفاعی کشور توجه بر آن است که ایمان و مکتب، اساس و ضابطه باشد. بدین جهت ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب در انطباق با هدف فوق شکل داده می‏شوند و نه تنها حفظ و حراست از مرزها بلکه با رسالت مکتبی، یعنی جهاد در راه خدا و مبارزه در راه گسترش حاکمیت قانون خدا در جهان را نیز عهده‏دار خواهند بود. (و أعدّوا لهم ما استطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدوالله و عدوکم و آخرین من دونهم)‎‎‎‎‎‎ قضاء در قانون اساسی مسئله قضاء در رابطه با پاسداری از حقوق مردم در خط حرکت اسلامی، به منظور پیشگیری از انحرافات موضعی در درون امت اسلامی امری است حیاتی. از این رو ایجاد سیستم قضایی بر پایه عدل اسلامی و متشکل از قضات عادل و آشنا به ضوابط دقیق دینی پیش‏بینی شده است. این نظام به دلیل حساسیت بنیادی و دقت در مکتبی بودن آن لازم است به دور از هر نوع رابطه و مناسبات ناسالم باشد. (و إذا حکمتم بین الناس أن تحکموا بالعدل)‎‎‎‎‎‎ قوه مجریه قوه مجریه به دلیل اهمیت ویژه‏ای که در رابطه با اجرای احکام و مقررات اسلامی به منظور رسیدن به روابط و مناسبات عادلانه حاکم بر جامعه دارد و همچنین ضرورتی که این مسئله حیاتی در زمینه‏سازی وصول به هدف نهایی حیات خواهد داشت بایستی راهگشای ایجاد جامعه اسلامی باشد. نتیجتاً محصور شدن در هر نوع نظام دست و پاگیر پیچیده که وصول به این هدف را کُند و یا خدشه‏دار کند از دیدگاه اسلامی نفی خواهد شد. بدین جهت نظام بوروکراسی که زائیده و حاصل حاکمیت‏های طاغوتی است به شدت طرد خواهد شد تا نظام اجرایی با کارایی بیشتر و سرعت افزون‏تر در اجرای تعهدات اداری بوجود آید.‎‎‎‎‎‎ وسایل ارتباط جمعی وسایل ارتباط جمعی (رادیو- تلویزیون) بایستی در جهت روند تکاملی انقلاب اسلامی در خدمت اشاعه فرهنگ اسلامی قرار گیرد و در این زمینه از برخورد سالم اندیشه‏های متفاوت بهره جوید و از اشاعه و ترویج خصلت‏های تخریبی و ضد اسلامی جداً پرهیز کند. پیروی از اصول چنین قانونی که آزادی و کرامت ابناء بشر را سرلوحه اهداف خود دانسته و راه رشد و تکامل انسان را می‏گشاید بر عهده همگان است و لازم است که امت مسلمان با انتخاب مسئولین کاردان و مؤمن و نظارت مستمر بر کار آنان به طور فعالانه در ساختن جامعه اسلامی مشارکت جویند؛ به امید اینکه در بنای جامعه نمونه اسلامی (اسوه) که بتواند الگو و شهیدی بر همگی مردم جهان باشد موفق گردد. (و کذلک جعلنا أمه وسطاً لتکونوا شهداء علی الناس)‎‎‎‎‎‎ نمایندگان مجلس خبرگان متشکل از نمایندگان مردم، کار تدوین قانون اساسی را بر اساس بررسی پیش‌‏نویس پیشنهادی دولت و کلیه پیشنهادهایی که از گروه‏های مختلف مردم رسیده بود در دوازده فصل که مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل می‏باشد در طلیعه پانزدهمین قرن هجرت پیغمبر اکرم(ص)، بنیان‏گذار مکتب رهایی‌‏بخش اسلام با اهداف و انگیزه‏‌های مشروح فوق به پایان رساند؛ به این امید که این قرن، قرن حکومت جهانی مستضعفین و شکست تمامی مستکبرین گردد. ‎