Изложение правил наследственного расчёта (фараид)

ar · official · sha256:748ef924410ff4c8d119e20bc0c2a50a9f11cfea25ebd73fd6100e5b9a1ae869AR

يُحجب الإخوة والأخوات لأم عن الميراث إذا كان للميت ولد وارث أو أب. وتُحجب الأخوات الشقيقات عن الميراث إذا كان للميت ولد وارث ذكر أو أب. ويُحجب الإخوة الأشقاء عن الميراث إذا كان للميت ولد وارث ذكر أو أب.

ar · official · sha256:d62aad928360d72c1bb458021e8ef02a5624dfdedb10c15d91573549d7d3676eAR

الباقي هو ما بقي من التركة بعد إخراج الفروض المقررة. وإذا كان هناك أبناء فالباقي لأبناء الميت وبناته؛ ونصيب الابن مثل نصيب البنتين. وإذا لم يكن أبناء ولا بنات فالباقي لإخوة الميت الأشقاء ويُقسم بينهم بالسوية.

ar · official · sha256:e2e8e53dfa3beb6569c45a6b2ddca0db853dd07d279dbaa7f2b9e76e163626f0AR

إذا زاد مجموع الفروض المقررة على الواحد نقص كل نصيب بالنسبة: ويُعرف الواجب للوارث بنسبة نصيبه إلى مجموع الأنصبة كلها. ولا يُعمل بالعول إلا إذا زاد مجموع الأنصبة على الواحد. وإذا نقص المجموع فمصير الباقي تحدده المادتان 11 و13.

ar · official · sha256:e20dd2cf1d3f17e6edfd5989dc73d52bea1ba06fd28404950abfdc06f8b9a639AR

إذا نقص مجموع الفروض المقررة عن الواحد ولم يكن الباقي لأحد بحكم المادة 11 رُدَّ الباقي على أصحاب الفروض بنسبة أنصبتهم. ولا يشارك الزوج الباقي بعد الميت في الرد. وهذا الحكم يعبر عن قول جمهور المذاهب؛ وتجيز أقلية مشاركة الزوج عند عدم وجود وارث آخر.

ar · official · sha256:79ed783a4b086d0325b3e8272cbde5ce3930ed6fcde0ecb0a1853cac38f859e4AR

جد الميت لأب هو أبو أبيه. ولا يرث الجد لأب مع وجود أب الميت حيًا. وللجد سدس التركة إذا كان للميت ولد وارث ولم يكن له أب. وفوق ذلك النصيب يأخذ الجد باقي التركة إذا كان أولاد الميت الوارثون إناثًا فقط. وإذا لم يكن للميت ولد وارث ولا أب ولا إخوة أشقاء ولا أخوات شقيقات فباقي التركة للجد. ويُحجب الإخوة والأخوات لأم عن الميراث إذا كان للميت جد لأب. وأحكام هذه المادة تقر بها المذاهب السنية الأربعة جميعًا. أما مصير الإخوة والأخوات الأشقاء مع وجود الجد فلا تحدده هذه المادة وهو موضوع المادة 16.

ar · official · sha256:b523d80be7fc2e910521a08333a471f7946b967cbd3c47526baa289e81610c75AR

إذا ترك الميت أبًا وأمًا وزوجًا باقيًا ولم يكن له ولد وارث ولا اثنان من الإخوة والأخوات فللأم ثلث ما بقي من التركة بعد إخراج نصيب الزوج الباقي. فمع الزوج للأم سدس التركة، ومع الزوجة ربعها. وإذا لم يكن للميت ولد وارث فباقي التركة للأب. وحكم الفقرة الأولى يجري مع أب الميت ولا يجري مع الجد لأب: فمع الجد للأم ثلث التركة كلها وفق أحكام المادة 5.

ar · official · sha256:d790c9287d17324c5adcb8e7dab0b7eb769b46b29122510f222f1621aff55b48AR

مصير إخوة الميت وأخواته الأشقاء مع وجود الجد لأب حيًا تحدده قراءات مختلفة. ولا يرجح هذا البيان إحداها ولا يعطي جوابًا في هذه المسألة عند عدم اختيار قراءة. فعلى القراءة الأولى يحجب الجد الإخوة والأخوات الأشقاء عن الميراث كما يحجبهم الأب. وعلى القراءة الثانية يقاسم الجد الإخوة والأخوات الأشقاء باقي التركة مقاسمة الأخ؛ ونصيبه في تلك المقاسمة مثل نصيب الأختين. وللجد أكبر ثلاثة: نصيبه بتلك المقاسمة، وثلث الباقي، وسدس التركة. وما بقي من الباقي بعد إخراج نصيب الجد يُقسم بين الإخوة والأخوات الأشقاء؛ ونصيب الأخ مثل نصيب الأختين. وعلى القراءة الثانية استُثني من حكم الفقرة الثالثة ما إذا ترك الميت زوجًا وأمًا وجدًا وأختًا شقيقة واحدة ولم يترك عاصبًا آخر. فللأخت في هذه الحالة فرض نصف التركة؛ وتُنقص الأنصبة بالعول وفق أحكام المادة 12، ثم يُجمع ما وجب للجد والأخت ويُقسم بينهما من جديد، ونصيب الجد مثل نصيب الأختين.

ar · official · sha256:9b1e2995e4c1ff5def4020d36a0c7d7262f46bb14958ab05514ac8671298bcdaAR

إذا ترك الميت زوجًا وأمًا واثنين فأكثر من الإخوة أو الأخوات لأم وإخوة أشقاء فمصير الإخوة الأشقاء تحدده قراءات مختلفة. ولا يرجح هذا البيان إحداها ولا يعطي جوابًا في هذه المسألة عند عدم اختيار قراءة. فعلى القراءة الأولى يشارك الإخوة الأشقاء ولد الأم ويقتسمون معهم الثلث الواجب لهم بالسوية من غير تفريق في النسب. وعلى القراءة الثانية لا يشارك الإخوة الأشقاء ولد الأم في ثلثهم ولا يأخذون إلا باقي التركة وفق أحكام المادة 11. وخلاف هذه المادة وخلاف المادة 16 مستقلان: فالمذاهب المتفقة في إحدى المسألتين تختلف في الأخرى.

ar · official · sha256:b551324acb93f3f3d4990855ec77dba93a1b64e6c1240482f4fec33bad560f96AR

للزوج نصف التركة إذا لم يكن للميت ولد وارث. وللزوج ربع التركة إذا كان للميت ولد وارث.

ar · official · sha256:c0bb160573e74cc8efdfa5922655b18f49c1cbde12c2f6b03036129498bfa967AR

للزوجة ربع التركة إذا لم يكن للميت ولد وارث. وللزوجة ثمن التركة إذا كان للميت ولد وارث. وإذا تعددت الزوجات قُسم النصيب الواجب بينهن بالسوية.

ar · official · sha256:f3b8a8f7b791bbcb4ff9cad54540ea1c0a3f881800ce9a52c7100eb577d1b055AR

للأم سدس التركة إذا كان للميت ولد وارث أو اثنان فأكثر من الإخوة والأخوات. وللأم ثلث التركة إذا لم يكن للميت ولد وارث ولا اثنان من الإخوة والأخوات.

ar · official · sha256:79f2faebfc478017c0d54bf6223eb85f57bf49a5b9d2f0fe32e125e5220f06ddAR

للأب سدس التركة إذا كان للميت ولد وارث. وفوق ذلك النصيب يأخذ الأب باقي التركة إذا كان أولاد الميت الوارثون إناثًا فقط.

ar · official · sha256:c22a9dd8b4bc09f377f62e907d2b6251363271e9cda805093816b1c7e8fe0e79AR

للبنت الواحدة نصف التركة إذا لم يكن للميت ابن. وللبنتين فأكثر ثلثا التركة بينهن إذا لم يكن للميت ابن؛ ويُقسم هذا النصيب بين البنات بالسوية. وإذا كان للميت ابن فلا فرض للبنات ويرثن الباقي مع الأبناء وفق أحكام المادة 11.

ar · official · sha256:298cf8adfccdaae0e8f8b0dca8a49a42b0bc58b8e512ee92764cfc83bb7024c4AR

للأخت الشقيقة الواحدة نصف التركة إذا لم يكن للميت ولد وارث ولا أب. وللأختين الشقيقتين فأكثر ثلثا التركة بينهما بالشروط نفسها؛ ويُقسم هذا النصيب بينهن بالسوية.

ar · official · sha256:14290e7e866620f795196c054733c452f24ac836876250a2fac1b65ccaecfaabAR

للأخ لأم أو الأخت لأم إذا انفرد سدس التركة إذا لم يكن للميت ولد وارث ولا أب. ولاثنين فأكثر من ولد الأم ثلث التركة بينهم بالشروط نفسها؛ ويُقسم هذا النصيب بينهم بالسوية من غير تفريق بين الذكر والأنثى.

en · official · sha256:a75141a08011c1e3529563109ffb8f9a21a2b6c77f874e358bced2354e81991cEN

Uterine brothers and sisters are excluded from inheritance where the deceased leaves an inheriting descendant or a father. Full sisters are excluded from inheritance where the deceased leaves an inheriting male descendant or a father. Full brothers are excluded from inheritance where the deceased leaves an inheriting male descendant or a father.

en · official · sha256:f632a1583e8e47aede81960aa9a60d3e3cae7315b6e573d9a04685e45d57ae09EN

The residue is that part of the estate which remains after the fixed shares have been set aside. Where there are sons, the residue belongs to the sons and daughters of the deceased; the share of a son equals the share of two daughters. Where there are neither sons nor daughters, the residue belongs to the full brothers of the deceased and is divided equally among them.

en · official · sha256:181752ef6f6f2f7f0acd89d7ff1d8eeb9d8cb9cd6f991ca1537f30ec69297679EN

If the sum of the fixed shares exceeds unity, each share is reduced proportionally: what is due to an heir is determined by the ratio of that heir's share to the sum of all shares. Proportional reduction applies exclusively where the sum of shares exceeds unity. Where the sum is less, the fate of the residue is determined by articles 11 and 13.

en · official · sha256:a34acce5b8c8b5d07c4537149839690cdfdb6f96dbde818af735eb146e7ad7ebEN

If the sum of the fixed shares is less than unity and the residue belongs to no one under article 11, the residue is returned to the holders of the fixed shares in proportion to their shares. A surviving spouse does not take part in the return of the residue. This rule expresses the position of the majority of the schools; a minority admits the participation of the spouse where there are no other heirs.

en · official · sha256:e4b26c8046118fc290f42787952cd8ad480e7e88fe117d207d60fb088716936dEN

The paternal grandfather of the deceased is the father of his father. The paternal grandfather does not inherit during the lifetime of the father of the deceased. The grandfather takes a sixth of the estate if the deceased leaves an inheriting descendant and no father. Over and above that share, the grandfather takes the residue of the estate if the inheriting descendants of the deceased are female only. If the deceased leaves neither an inheriting descendant, nor a father, nor full brothers, nor full sisters, the residue of the estate belongs to the grandfather. Uterine brothers and sisters are excluded from inheritance where the deceased leaves a paternal grandfather. The rules of this article are acknowledged by all four Sunnī schools. The fate of full brothers and sisters in the presence of a living grandfather is not determined by this article and forms the subject of article 16.

en · official · sha256:31520a7c6c94f82e54900b2498119b6f06bfdb5437f931eba8e9d4c9fac70bc0EN

If the deceased leaves a father, a mother and a surviving spouse, and leaves neither an inheriting descendant nor two brothers and sisters, the mother takes a third of that part of the estate which remains after the share of the surviving spouse has been set aside. With a husband the mother takes a sixth of the estate, with a wife a quarter. If the deceased leaves no inheriting descendant, the residue of the estate belongs to the father. The rule of the first paragraph applies where the deceased leaves a father and does not apply where he leaves a paternal grandfather: with a grandfather the mother takes a third of the whole estate under the rules of article 5.

en · official · sha256:e084928024e196b911db370ecadef9c4e0c86ff47aa95eaee3246b51244c4da4EN

The fate of the full brothers and sisters of the deceased in the presence of a living paternal grandfather is determined by divergent readings. This restatement gives preference to neither of them and, in the absence of a chosen reading, gives no answer to this question. Under the first reading the grandfather excludes full brothers and sisters from inheritance just as the father excludes them. Under the second reading the grandfather divides the residue of the estate with the full brothers and sisters on the footing of a brother; his share in that division equals the share of two sisters. The grandfather takes the greatest of three: the share obtained by that division, a third of the residue, and a sixth of the estate. That part of the residue which remains after the grandfather's share has been set aside is divided among the full brothers and sisters; the share of a brother equals the share of two sisters. Under the second reading an exception is made to the rule of the third paragraph for the case where the deceased leaves a husband, a mother, a grandfather and a sole full sister, and leaves no other heirs to the residue. The sister in that case takes a fixed share of a half of the estate; the shares are reduced proportionally under the rules of article 12, after which what is due to the grandfather and to the sister is pooled and divided between them afresh, the share of the grandfather being equal to the share of two sisters.

en · official · sha256:1d47b54b505475f892e384b6c14bc13b34ff886e5093d1a621b1fd560d098140EN

If the deceased leaves a husband, a mother, two or more uterine brothers or sisters and full brothers, the fate of the full brothers is determined by divergent readings. This restatement gives preference to neither of them and, in the absence of a chosen reading, gives no answer to this question. Under the first reading the full brothers join the uterine siblings and share with them, equally and without distinction of descent, the third of the estate belonging to those siblings. Under the second reading the full brothers do not join the third of the uterine siblings and take only the residue of the estate under the rules of article 11. The divergence of this article and the divergence of article 16 are independent: schools that agree on one of these questions diverge on the other.

en · official · sha256:53f936cdbb52ccd6c8cedacbe3ccdbf2ec1d80c640b8a4656b548f0dc69e82e3EN

The husband takes a half of the estate if the deceased leaves no inheriting descendant. The husband takes a quarter of the estate if the deceased leaves an inheriting descendant.

en · official · sha256:84f0e05e0438223a3ae0a787616ce2b86072847aaedfdb853b921eebeb3b2875EN

The wife takes a quarter of the estate if the deceased leaves no inheriting descendant. The wife takes an eighth of the estate if the deceased leaves an inheriting descendant. Where there are several wives, the share due is divided equally among them.

en · official · sha256:e93e31799f471d9773094c82171bc118f9c4089b6032da236bd99a19bfb624a3EN

The mother takes a sixth of the estate if the deceased leaves an inheriting descendant, or two or more brothers and sisters. The mother takes a third of the estate if the deceased leaves neither an inheriting descendant nor two brothers and sisters.

en · official · sha256:e7ff3506cd182758bf79f293541cd378adbb3f961e42f7ce50cbe067bb4c7e61EN

The father takes a sixth of the estate if the deceased leaves an inheriting descendant. Over and above that share, the father takes the residue of the estate if the inheriting descendants of the deceased are female only.

en · official · sha256:20129beabc590b19fe37cdade08fca24340cd13b5b98ecb0a678fd2eaa43bdb2EN

A sole daughter takes a half of the estate if the deceased leaves no son. Two or more daughters take two thirds of the estate between them if the deceased leaves no son; among the daughters that share is divided equally. Where there is a son, the daughters take no fixed share and inherit the residue together with the sons under the rules of article 11.

en · official · sha256:1f04cde8c8d8c1f8537bdc34b496553899baa9a56d7c4d7d44d01e83bdb3a4f1EN

A sole full sister takes a half of the estate if the deceased leaves neither an inheriting descendant nor a father. Two or more full sisters take two thirds of the estate between them on the same conditions; among them that share is divided equally.

en · official · sha256:b2f90f34187154a1ac3eb4b6a58123ba2ce4d762d2981fd28108a2bdaaed4061EN

A sole uterine brother or uterine sister takes a sixth of the estate if the deceased leaves neither an inheriting descendant nor a father. Two or more uterine siblings take a third of the estate between them on the same conditions; among them that share is divided equally, without distinction of male and female.

kk · official · sha256:1c6fe0dff23897aaa791d0b2c3218e44a086dbe763bec67a3c87420922b77d57KK

Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы не әкесі болса, бір анадан туған аға-қарындастар мұрадан шеттетіледі. Мұра қалдырушының ер жынысты мұрагер ұрпағы не әкесі болса, туған қарындастар мұрадан шеттетіледі. Мұра қалдырушының ер жынысты мұрагер ұрпағы не әкесі болса, туған ағалар мұрадан шеттетіледі.

kk · official · sha256:76f5758340018f35a7e44f96fe7b498ecf72d2d42ccd261baaca8a279efa2ca2KK

Қалдық деп белгіленген үлестер бөлініп алынғаннан кейін мұраның қалған бөлігі танылады. Ұлдары болған жағдайда қалдық мұра қалдырушының ұлдары мен қыздарына тиесілі; ұлдың үлесі екі қыздың үлесіне тең. Ұлдары да, қыздары да болмаған жағдайда қалдық мұра қалдырушының туған ағаларына тиесілі және олардың арасында тең бөлінеді.

kk · official · sha256:caecc8c6c45fc26955ccaf3a313e87d8fdd0aaa1de7b73a6228aa7d4c565afeaKK

Егер белгіленген үлестердің қосындысы бірліктен асса, әрбір үлес мөлшерлес қысқарады: мұрагерге тиесілі мөлшер оның үлесінің барлық үлестердің қосындысына қатынасымен анықталады. Мөлшерлес қысқарту тек үлестер қосындысы бірліктен асқанда қолданылады. Қосынды одан аз болса, қалдықтың тағдырын 11 және 13-баптар айқындайды.

kk · official · sha256:bb139ab0494d4ac564f9c17562143c7da8c1522560c41ebe0dd73c660a1fe54aKK

Егер белгіленген үлестердің қосындысы бірліктен аз болса және қалдық 11-бап бойынша ешкімге тиесілі болмаса, қалдық белгіленген үлес иелеріне олардың үлестеріне мөлшерлес қайтарылады. Тірі қалған жұбай қалдықты қайтаруға қатыспайды. Осы ереже мазһабтардың көпшілігінің ұстанымын білдіреді; азшылық өзге мұрагерлер болмағанда жұбайдың қатысуына жол береді.

kk · official · sha256:9b3da0bf06d556091f3ae5e27a03896b790943040ea326b76ed2f7956e7323f2KK

Мұра қалдырушының әке жағындағы атасы деп оның әкесінің әкесі танылады. Әке жағындағы ата мұра қалдырушының әкесі тірі кезінде мұраға ие болмайды. Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы болып, әкесі болмаса, атаға мұраның алтыдан бірі тиесілі. Аталған үлестен тыс, мұра қалдырушының мұрагер ұрпақтары тек әйел жынысты болса, ата мұраның қалдығын алады. Егер мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы да, әкесі де, туған ағалары да, туған қарындастары да болмаса, мұраның қалдығы атаға тиесілі. Мұра қалдырушының әке жағындағы атасы болса, бір анадан туған аға-қарындастар мұрадан шеттетіледі. Осы баптың ережелерін төрт сүннит мазһабының бәрі мойындайды. Ата тірі кезіндегі туған аға-қарындастардың тағдыры осы баппен айқындалмайды және 16-баптың мәні болып табылады.

kk · official · sha256:89160b1ffa6730eac578128858e64391c8fc2add7b55595c9031acb973ea103bKK

Егер мұра қалдырушы әкесін, анасын және тірі қалған жұбайын қалдырса әрі оның мұрагер ұрпағы да, екі аға-қарындасы да болмаса, анаға тірі қалған жұбайдың үлесі бөлініп алынғаннан кейінгі мұра бөлігінің үштен бірі тиесілі. Күйеу болғанда анаға мұраның алтыдан бірі, әйел болғанда төрттен бірі тиесілі. Егер мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы болмаса, мұраның қалдығы әкеге тиесілі. Бірінші абзацтың ережесі мұра қалдырушының әкесі болғанда қолданылады және әке жағындағы ата болғанда қолданылмайды: ата болғанда анаға 5-баптың ережелері бойынша бүкіл мұраның үштен бірі тиесілі.

kk · official · sha256:0b20a3ab859aafa476292a05bc3146be8fb6edcf9b074f10634e2088f58b0d10KK

Әке жағындағы ата тірі кезіндегі мұра қалдырушының туған аға-қарындастарының тағдыры ажырасатын оқылымдармен айқындалады. Осы баяндама олардың ешқайсысына артықшылық бермейді және таңдалған оқылым болмаған жағдайда бұл сұраққа жауап бермейді. Бірінші оқылым бойынша ата туған аға-қарындастарды әке шеттеткендей мұрадан шеттетеді. Екінші оқылым бойынша ата мұраның қалдығын туған аға-қарындастармен ағамен тең дәрежеде бөліседі; мұндай бөлісте атаның үлесі екі қарындастың үлесіне тең. Атаға үшеуінің ең үлкені тиесілі: мұндай бөлісте алынатын үлес, қалдықтың үштен бірі және мұраның алтыдан бірі. Атаның үлесі бөлініп алынғаннан кейін қалған қалдық бөлігі туған аға-қарындастар арасында бөлінеді; ағаның үлесі екі қарындастың үлесіне тең. Екінші оқылым бойынша үшінші абзацтың ережесінен мұра қалдырушы күйеуін, анасын, атасын және жалғыз туған қарындасын қалдырып, қалдыққа өзге мұрагер қалдырмаған жағдайға ерекшелік жасалған. Бұл жағдайда қарындасқа мұраның жартысындағы белгіленген үлес тиесілі; үлестер 12-баптың ережелері бойынша мөлшерлес қысқарады, содан кейін атаға және қарындасқа тиесілі мөлшер қосылып, олардың арасында қайта бөлінеді, сонда атаның үлесі екі қарындастың үлесіне тең болады.

kk · official · sha256:e24857e158aa73da83393d9a358b2178e325ef656f47431f7eb3d5e3f2fb3d53KK

Егер мұра қалдырушы күйеуін, анасын, екі және одан көп бір анадан туған аға немесе қарындасын және туған ағаларын қалдырса, туған ағалардың тағдыры ажырасатын оқылымдармен айқындалады. Осы баяндама олардың ешқайсысына артықшылық бермейді және таңдалған оқылым болмаған жағдайда бұл сұраққа жауап бермейді. Бірінші оқылым бойынша туған ағалар бір анадан туғандарға қосылып, оларға тиесілі мұраның үштен бірін тегіне қарамай, олармен тең бөліседі. Екінші оқылым бойынша туған ағалар бір анадан туғандардың үштен біріне қосылмайды және тек 11-баптың ережелері бойынша мұраның қалдығын алады. Осы баптың алшақтығы мен 16-баптың алшақтығы тәуелсіз: осы сұрақтардың бірінде келісетін мазһабтар екіншісінде ажырасады.

kk · official · sha256:b3fdff64b6349c20ed2c0e0f1efb331b8eabb565d4da7ca5456d25c68211eb9fKK

Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы болмаса, күйеуге мұраның жартысы тиесілі. Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы болса, күйеуге мұраның төрттен бірі тиесілі.

kk · official · sha256:bdc0b5a3f2a0e180dcfb0dee9dc14986727cba1ae2d49b86fc71d908dbc9cbc2KK

Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы болмаса, әйеліне мұраның төрттен бірі тиесілі. Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы болса, әйеліне мұраның сегізден бірі тиесілі. Бірнеше әйелі болған жағдайда тиесілі үлес олардың арасында тең бөлінеді.

kk · official · sha256:059d46a36a9bc17f60cb15bd7f74555d9d68e345ca88128120364d04ba34514cKK

Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы не екі және одан көп аға-қарындасы болса, анаға мұраның алтыдан бірі тиесілі. Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы да, екі аға-қарындасы да болмаса, анаға мұраның үштен бірі тиесілі.

kk · official · sha256:5a25bfb4fcd69bdd76d8889ed4d1a214bcccf492ad386ad57a6d95d300b5837bKK

Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы болса, әкеге мұраның алтыдан бірі тиесілі. Аталған үлестен тыс, мұра қалдырушының мұрагер ұрпақтары тек әйел жынысты болса, әке мұраның қалдығын алады.

kk · official · sha256:352dacf5a284e25dcce102312f9abeca1f573d7856eb795c856d2f771789f991KK

Мұра қалдырушының ұлы болмаса, жалғыз қызға мұраның жартысы тиесілі. Мұра қалдырушының ұлы болмаса, екі және одан көп қызға бәріне мұраның үштен екісі тиесілі; қыздар арасында бұл үлес тең бөлінеді. Ұлы болған жағдайда қыздар белгіленген үлес алмайды және 11-баптың ережелері бойынша ұлдармен бірге қалдықты мұраға алады.

kk · official · sha256:39687c28b96b9be944d7e1e8399736355a6c9f169da380f89aae3505c749eb36KK

Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы да, әкесі де болмаса, жалғыз туған қарындасқа мұраның жартысы тиесілі. Дәл сол шарттарда екі және одан көп туған қарындасқа бәріне мұраның үштен екісі тиесілі; олардың арасында бұл үлес тең бөлінеді.

kk · official · sha256:23519238c0c00b90ac0206841e4987f025ee4a5559aaf43a285b55fe9a89bf76KK

Мұра қалдырушының мұрагер ұрпағы да, әкесі де болмаса, жалғыз бір анадан туған ағаға немесе қарындасқа мұраның алтыдан бірі тиесілі. Дәл сол шарттарда екі және одан көп бір анадан туғанға бәріне мұраның үштен бірі тиесілі; олардың арасында бұл үлес ер мен әйел айырмасынсыз тең бөлінеді.

ru-KZ · official · sha256:0cf51f0e550cfc0ab67b2e20781eca3561d5793d2d7ca8bc9be2813c2f412e7d

Единоутробные братья и сёстры отстраняются от наследования при наличии у наследодателя наследующего потомка либо отца. Полнородные сёстры отстраняются от наследования при наличии у наследодателя наследующего потомка мужского пола либо отца. Полнородные братья отстраняются от наследования при наличии у наследодателя наследующего потомка мужского пола либо отца.

Ссылаются нормы: FullBrotherExcludedByFather, FullBrotherExcludedByMaleDescendant, FullSisterExcludedByFather, FullSisterExcludedByMaleDescendant, UterineExcludedByDescendant, UterineExcludedByFather

ru-KZ · official · sha256:185cd23b3ea0c3d02a2b1565e18964994eb9b65498dde471a177ba6cd68f57aa

Остатком признаётся часть наследственной массы, оставшаяся после выделения установленных долей. При наличии сыновей остаток принадлежит сыновьям и дочерям наследодателя; доля сына равна доле двух дочерей. При отсутствии сыновей и дочерей остаток принадлежит полнородным братьям наследодателя и делится между ними поровну.

Ссылаются нормы: DaughterTakesResidueWithSon, FullBrotherTakesResidue, SonTakesResidue

ru-KZ · official · sha256:af8fe6cdce51cc39731163d76d2d6fe9ee206f07f75ce361b38500c067d43990

Если сумма установленных долей превышает единицу, каждая доля сокращается пропорционально: причитающееся наследнику определяется отношением его доли к сумме всех долей. Пропорциональное сокращение применяется исключительно при сумме долей, превышающей единицу. При меньшей сумме судьба остатка определяется статьями 11 и 13.

ru-KZ · official · sha256:9f3219ddd05d6d51f85e1aea79b4d539c45de3608696fe2b766b5a5fb1f6c111

Если сумма установленных долей меньше единицы и остаток не принадлежит никому по статье 11, остаток возвращается обладателям установленных долей пропорционально их долям. Переживший супруг в возврате остатка не участвует. Настоящее правило выражает позицию большинства школ; меньшинство допускает участие супруга при отсутствии иных наследников.

Ссылаются нормы: RaddParticipants/alt/1, RaddParticipants/alt/2, RaddParticipants/alt/3, RaddParticipants/alt/4, RaddParticipants/alt/5, RaddShareOf, SpouseShareOf/alt/1, SpouseShareOf/alt/2

ru-KZ · official · sha256:e968b694783d8e03676b91bf89e2cc6e1a0fd24ca882234cb8b76137d7efa61f

Дедом наследодателя по отцовской линии признаётся отец его отца. Дед по отцовской линии не наследует при жизни отца наследодателя. Деду принадлежит шестая часть наследственной массы, если у наследодателя есть наследующий потомок и нет отца. Сверх указанной доли дед получает остаток наследственной массы, если наследующие потомки наследодателя — только женского пола. Если у наследодателя нет ни наследующего потомка, ни отца, ни полнородных братьев, ни полнородных сестёр, остаток наследственной массы принадлежит деду. Единоутробные братья и сёстры отстраняются от наследования при наличии у наследодателя деда по отцовской линии. Правила настоящей статьи признаются всеми четырьмя суннитскими школами. Судьба полнородных братьев и сестёр при живом деде настоящей статьёй не определяется и составляет предмет статьи 16.

Ссылаются нормы: GrandfatherExcludedByFather, GrandfatherSixth, GrandfatherTakesResidueAlone, GrandfatherTakesResidueWithFemaleDescendants, UterineExcludedByGrandfather

ru-KZ · official · sha256:a4db27028baf20e550b2d7d80a6439f1406f3761a2604174181eabc7741b6626

Если наследодатель оставил отца, мать и пережившего супруга и у него нет ни наследующего потомка, ни двух братьев и сестёр, матери принадлежит треть той части наследственной массы, которая остаётся после выделения доли пережившего супруга. При муже матери принадлежит шестая часть наследственной массы, при жене — четверть. Если у наследодателя нет наследующего потомка, остаток наследственной массы принадлежит отцу. Правило абзаца первого применяется при отце наследодателя и не применяется при деде по отцовской линии: при деде матери принадлежит треть всей наследственной массы по правилам статьи 5.

Ссылаются нормы: FatherTakesResidueWithoutDescendant, MotherThirdOfRemainderWithHusband, MotherThirdOfRemainderWithWife

ru-KZ · official · sha256:303739cda4c86ca19e591b4afa6ce03c9ec86c51ac7d4a147447f9749fb4bb30

Судьба полнородных братьев и сестёр наследодателя при живом деде по отцовской линии определяется расходящимися прочтениями. Настоящее изложение ни одному из них преимущества не отдаёт и в отсутствие выбранного прочтения ответа на этот вопрос не даёт. По первому прочтению дед отстраняет полнородных братьев и сестёр от наследования так же, как их отстраняет отец. По второму прочтению дед делит остаток наследственной массы с полнородными братьями и сёстрами наравне с братом; доля деда при таком делении равна доле двух сестёр. Деду причитается наибольшее из трёх: доли, получаемой при таком делении, трети остатка и шестой части наследственной массы. Часть остатка, оставшаяся после выделения доли деда, делится между полнородными братьями и сёстрами; доля брата равна доле двух сестёр. По второму прочтению из правила абзаца третьего сделано исключение для случая, когда наследодатель оставил мужа, мать, деда и единственную полнородную сестру и не оставил иных наследников по остатку. Сестре в этом случае принадлежит установленная доля в половину наследственной массы; доли сокращаются пропорционально по правилам статьи 12, после чего причитающееся деду и сестре складывается и делится между ними заново, причём доля деда равна доле двух сестёр.

Ссылаются нормы: JaddHanafiReading/GrandfatherExcludesFullBrother, JaddHanafiReading/GrandfatherExcludesFullSister, JaddHanafiReading/GrandfatherTakesResidueOverSiblings, JaddZaydReading/AkdariyyaComposition, JaddZaydReading/AkdariyyaGrandfatherFard, JaddZaydReading/AkdariyyaPooledGrandfather, JaddZaydReading/AkdariyyaPooledSister, JaddZaydReading/AkdariyyaSisterFard, JaddZaydReading/FullBrotherResidualWeight, JaddZaydReading/FullBrotherSharesWithGrandfather, JaddZaydReading/FullSisterResidualWeight, JaddZaydReading/FullSisterSharesWithGrandfather, JaddZaydReading/GrandfatherSharesWithFullBrothers, JaddZaydReading/GrandfatherSharesWithFullSisters

ru-KZ · official · sha256:a723c1bf300e4ff0a2475cc52fd45e89f0a90a709b94416a29b695aa4e7cf23f

Если наследодатель оставил мужа, мать, двух или более единоутробных братьев или сестёр и полнородных братьев, судьба полнородных братьев определяется расходящимися прочтениями. Настоящее изложение ни одному из них преимущества не отдаёт и в отсутствие выбранного прочтения ответа на этот вопрос не даёт. По первому прочтению полнородные братья присоединяются к единоутробным и делят принадлежащую тем треть наследственной массы вместе с ними поровну, без различия происхождения. По второму прочтению полнородные братья к трети единоутробных не присоединяются и получают лишь остаток наследственной массы по правилам статьи 11. Расхождение настоящей статьи и расхождение статьи 16 независимы: школы, согласные в одном из этих вопросов, расходятся в другом.

Ссылаются нормы: MushtarakaComposition, TashrikHanafiHanbaliReading/FullBrotherConfinedToResidue, TashrikMalikiShafiiReading/FullBrotherJoinsUterinePool

ru-KZ · official · sha256:9324a698b0946fbadf388f1857511476eedde2b7f20df6390a78d4cb7a681f41

Мужу принадлежит половина наследственной массы, если у наследодателя нет наследующего потомка. Мужу принадлежит четверть наследственной массы, если у наследодателя есть наследующий потомок.

Ссылаются нормы: HusbandHalf, HusbandQuarter

ru-KZ · official · sha256:90c44fe8eeeae4c9195cf137c2df3a49e216a28ad4877d34ee4a92ee2741ebf2

Жене принадлежит четверть наследственной массы, если у наследодателя нет наследующего потомка. Жене принадлежит восьмая часть наследственной массы, если у наследодателя есть наследующий потомок. При наличии нескольких жён причитающаяся доля делится между ними поровну.

Ссылаются нормы: WifeEighth, WifeQuarter

ru-KZ · official · sha256:2d7f763b98f49e67635e6a0b7660aa1fc27a1d81e47efcda9f6f9613c80f0b30

Матери принадлежит шестая часть наследственной массы, если у наследодателя есть наследующий потомок либо двое или более братьев и сестёр. Матери принадлежит треть наследственной массы, если у наследодателя нет ни наследующего потомка, ни двух братьев и сестёр.

Ссылаются нормы: MotherSixth/alt/1, MotherSixth/alt/2, MotherThirdWithoutFather, MotherThirdWithoutSpouse

ru-KZ · official · sha256:b823f314426c6065dc63531328b574aea78ae5e2d45737876c177240993b1660

Отцу принадлежит шестая часть наследственной массы, если у наследодателя есть наследующий потомок. Сверх указанной доли отец получает остаток наследственной массы, если наследующие потомки наследодателя — только женского пола.

Ссылаются нормы: FatherSixth, FatherTakesResidue

ru-KZ · official · sha256:6962a14b02f56578a0d5c607053571d5e2e48a270b0135f563cc644fbaf350f6

Единственной дочери принадлежит половина наследственной массы, если у наследодателя нет сына. Двум или более дочерям принадлежат две трети наследственной массы на всех, если у наследодателя нет сына; между дочерями эта доля делится поровну. При наличии сына дочери не получают установленной доли и наследуют остаток вместе с сыновьями по правилам статьи 11.

Ссылаются нормы: DaughterAloneHalf, DaughtersTwoThirds

ru-KZ · official · sha256:a19bb1581d92fc6e11539b6664a46b175d14afebeadf3593a1205856e9da9c21

Единственной полнородной сестре принадлежит половина наследственной массы, если у наследодателя нет ни наследующего потомка, ни отца. Двум или более полнородным сёстрам принадлежат две трети наследственной массы на всех при тех же условиях; между ними эта доля делится поровну.

Ссылаются нормы: FullSisterAloneHalf, FullSistersTwoThirds

ru-KZ · official · sha256:5eceec7fa801aa3e0fe42d7fa8ddd4c9116e134fd891dd775f0a9adba08c0008

Единственному единоутробному брату или единоутробной сестре принадлежит шестая часть наследственной массы, если у наследодателя нет ни наследующего потомка, ни отца. Двум или более единоутробным принадлежит треть наследственной массы на всех при тех же условиях; между ними эта доля делится поровну, без различия мужского и женского пола.

Ссылаются нормы: UterineIsPoolMember, UterineOneSixth, UterineShareFormsPool, UterineThirdShared